Giáo trình thực tập vi sinh vật đại cương potx

C t bông thành mi ng nh hình vuông 7-8cm.

TR NG I H C NÔNG NGHI P HÀ N I

KHOA CÔNG NGH TH C PH M

*******

Bài gi ng th c t p

Gi ng viên: TS Nguy n Th Thanh Thu

Hà n i, 2009

BÀI 1: YÊU C U I V I CÔNG VI C TRONG PHÒNG THÍ NGHI M VSV CÁCH S D NG MÁY MÓC – CÁCH BAO GÓI D NG C THU TINH

Các nhà vi sinh v t h c làm vi c ch y u v i các gi ng vi sinh v t thu n khi t ó

là các th h sinh ra t nh ng t bào riêng bi t Trong không khí, trên b m t các đ

v t trong phòng thí nghi m, ngay c trên qu n áo, chân tay… đ u luôn có m t

l ng r t l n các lo i vi sinh v t, do v y c n ph i quan tâm t i vi c gi thu n khi t các gi ng vi sinh v t dùng trong nghiên c u Khi làm vi c trong phòng thí nghi m

vi sinh v t h c, c n ph i tuân ch nghiêm ng t các qui t c nh t đ nh

YÊU C U I V I PHÒNG THÍ NGHI M VI SINH V T H C

Phòng luôn ph i đ c gi gìn s ch s Trong th c t , đ tiêu di t vi sinh v t trong không khí và trên b m t các đ v t, ta có th dùng các bi n pháp kh trùng khác nhau

Không khí

Th ng đ c làm s ch b ng ph ng pháp thông gió Ph i thông gió liên t c trong 30-60 phút Thông gió s làm th p rõ r t s l ng vi sinh v t trong không khí, nh t

là khi có chênh l ch v nhi t đ gi a trong và ngoài phòng

M t cách làm s ch không khí khác có hi u qu h n và th ng đ c s d ng h n,

đó là vi c chi u b ng tia t ngo i Lo i tia này có tác đ ng ch ng vi sinh v t cao, làm ch t không nh ng các t bào dinh d ng mà các bào t c a vi sinh v t n a

kh trùng không khí c n chi u tia t ngo i t 30 phút đ n vài gi tùy theo m c

đ nhi m b n c a không khí

Chú ý: tránh không đ các tia t ngo i chi u tr c ti p ho c chi u ph n x lên m t Trong các phòng nh , không nên trong đó khi đang b t đèn t ngo i

Sàn nhà, t ng và bàn gh

c làm s ch b ng máy hút b i, lau chùi b ng m t s hoá ch t kh trùng (dung

d ch n c cloramin 0,5-3%)

Làm v sinh tr c và c sau khi làm thí nghi m

Trên bàn làm vi c không đ các v t d ng không c n thi t Ph i có nhãn ghi trên t t

c các l hoá ch t, các l dung d ch đã pha ch và ph i đ t ch xác đ nh

Trong phòng thí nghi m ph i m c áo blouse khi làm vi c, không đ c phép n,

u ng, hút thu c lá

NGUYÊN T C LÀM VI C V I CÁC GI NG VI SINH V T Trong đi u ki n phòng thí nghi m, vi sinh v t đ c nuôi c y trên các môi tr ng dinh d ng (đ c ho c l ng đ ng trong các ng nghi m, đ a Petri ho c các bình thu tinh D ng c thu tinh và môi tr ng dinh d ng đ u đã đ c kh trùng tr c

C y là công vi c đ a các t bào vi sinh v t vào các môi tr ng đã đ c kh trùng Khi c y (ho c c y chuy n) ph i ti n hành theo nh ng qui t c xác đ nh, đ m b o gi cho các gi ng nghiên c u kh i b nhi m vi sinh v t môi tr ng xung quanh

Tr c khi c y: ghi lên ng nghi m (đ a Petri ho c bình thu tinh) tên gi ng, tên môi tr ng, ngày nuôi c y Có th vi t b ng bút vi t kính ho c vi t lên các nhãn

gi y r i dán vào d ng c

Trong khi c y : Khi l y t bào vi sinh v t trong môi tr ng đ c đ c y ho c làm tiêu

b n, ng i ta s d ng các que c y đ u tròn ho c đ u nh n l y các t bào vi sinh

v t trong môi tr ng l ng, ng i ta th ng dùng các pipet đã kh trùng

Cách ti n hành

Kh trùng đ u que c y tr c khi l y t bào vi sinh v t H nóng đ đ u que c y và làm nóng c ph n cán a que c y đã kh trùng vào các d ng c ch a vi sinh v t tránh làm ch t vi sinh v t, tr c h t ph i áp que c y vào m t trong c a các d ng

c thu tinh ho c vào ph n môi tr ng ch a vi sinh v t cho ngu i r i m i dùng đ

l y m t l ng nh sinh kh i vi sinh v t

Các thao tác đ u đ c th c hi n bên c nh ng n l a (không ph i bên trên ng n l a)

và ph i ti n hành th t nhanh đ tránh nhi m các VSV môi tr ng xung quanh

Vi c c y vi sinh v t vào các môi tr ng vô trùng t t nh t là đ c th c hi n trong phòng vô trùng

Sau khi c y

Các t bào vi sinh v t còn l i đ u que c y sau khi c y ho c làm tiêu b n đ c đ t cháy trên ng n l a Ph i đ t t ph n dây kim lo i sát v i đ u que c y đ làm cho các t bào vi sinh v t còn l i b khô đi và không t o thành khí dung (aerosol) làm nhi m b n không khí, sau đó đ t th ng đ ng và nung đ đ u que c y

i v i hình th c l y m u, c y b ng pipet vô trùng, sau khi ti n hành xong, pipet

ph i đ c nhanh chóng ngâm vào các dung d ch kh trùng (dung d ch cloramin 0,5-3% hay dung d ch phenol 3-5%)

Sau khi c y ph i đ t ng nghi m (ho c các d ng c khác có nuôi c y vi sinh v t) vào các t đ nh ôn (thermostab)

i v i các d ng c nuôi c y vi sinh v t đã dùng xong, c n ph i kh trùng b ng n i

h p áp l c (autoclave) r i m i đem đi r a Ph i đ lên b m t các môi tr ng đ c đã dùng xong m t l p dung d ch kh trùng, đ trong 1 ngày, sau đó m i đ và c r a

X lý không c n th n các d ng c nuôi c y vi sinh v t s có th d n đ n hi n t ng khí dung vi khu n (baterial aerosol)

NGUYÊN T C GHI CHÉP THÍ NGHI M

S ghi chép các công vi c thí nghi m là tài li u cho phép ki m tra s chính xác c a các k t qu thu đ c Ph i ghi chép c n th n, rõ ràng theo m t tr t t xác đ nh

-Tên thí nghi m, ngày b t đ u và ngày k t thúc

- i t ng nghiên c u

- Nh ng đi u ki n ti n hành thí nghi m

- Nguyên t c c b n c a ph ng pháp phân tích đã s d ng

- Nh ng k t qu thu nh n đ c

Chú ý

- Ph i ghi chép t m các k t qu thu đ c, các s li u ph i ghi thành t ng

b ng, n u c n thi t ph i v bi u đ , đ th

- Có quan sát, nh n xét, k t lu n c a b n thân

- Không ghi chép vào các m nh gi y r i

CÁCH S D NG M T S MÁY MÓC

Trong phòng thí nghi m có m t s lo i máy móc th ng xuyên đ c s d ng, vì

v y c n ph i n m v ng cách v n hành và b o d ng các máy móc đó

1.N I P ÁP L C (AUTOCLAVE)

Nguyên lý

Ph ng pháp s d ng n i h p áp l c d a trên nguyên t c làm gia nhi t các v t b ng

h i n c bão hoà d i áp su t l n h n áp su t khí quy n Khi áp su t t ng, nhi t đ

c ng t ng theo (b ng)

B ng Nhi t đ h i n c bão hoà các áp su t khác nhau

Áp su t (atm)

Bình th ng Cao (áp su t b sung)

Nhi t đ ( o

C)

1,0 - 100 1,0 0,5 112 1,0 1,0 121 1,0 1,5 128 1,0 2,0 134 Tác d ng ph i h p gi a nhi t đ cao và áp su t đ m b o cho vi c kh trùng th c

hi n đ c t t Khi h p, áp l c s tiêu di t c t bào & sinh d ng l n bào t c a vi

sinh v t

Chú ý: khi ghi ch đ kh trùng b ng các đ n v áp su t 0,5; 1,0; 1,5; 2,0 atm… có

ngh a là nói đ n áp su t b sung

C u t o

N i h p th ng có các c u trúc khác nhau nh ng c u t o v m t nguyên lý c a b t

k n i h p áp l c nào c ng là nh nhau

Cách s d ng

- n c vào n i h p v i l ng thích h p (đ n v ch chu n trên ng thu tinh đ t d i

ph u rót n c) N c ph i đ , không nên đ quá vì khi sôi n c có th l t vào ng d n

đ n áp k và làm sai l c ch s áp N u đ ít, hi u qu kh trùng kém, có th gây cháy

n i T t nh t nên dùng n c c t cho vào n i h p vì nó s không t o ra canxi

- Các đ dùng ph i bao gói k r i m i x p vào n i h p n ng trên Không nên

x p d ng c quá sát nhau đ h i n c có th di chuy n d dàng

- Các môi tr ng đem kh trùng đ c rót không quá n a chi u cao c a d ng c

ch a chúng Các d ng c có môi tr ng đ c đ y b ng nút bông đ ng n c n các vi

sinh v t trong không khí nhi m vào môi tr ng Tuy nhiên nút c ng không nên quá

ch t, gây nh h ng t i s cung c p không khí cho gi ng nuôi c y

- t n p n i h p, v n ch t khoá, đóng van thông h i

- un nóng (có th b ng đi n ho ng b ng h i đ t) khi kim áp k ch đ n v ch 0,5atm thì m van thông h i đ lo i h t không khí có s n trong n i h p ra Do trong cùng m t áp su t, nhi t đ c a h i n c đ n thu n s cao h n nhi t đ c a h n h p

gi a h i n c và không khí, nh v y tác d ng kh trùng c a h i n c đ n thu n lên

t bào vi sinh v t s m nh lên r t nhi u

- Khi kim áp k tr v 0, đóng van thông h i, áp su t s t ng d n t i m c c n thi t Lúc đó ch c n đi u ch nh ngu n nhi t đ duy trì tr ng thái này theo th i gian đã

đ nh tr c (Hi n nay, trong ph n l n các phòng thí nghi m, các n i h p áp l c đã

đ c trang b đ y đ thi t b ch nh nhi t đ , áp l c và th i gian )

- Khi đã đ th i gian kh trùng, đ i áp su t trong n i h d n t i v ch s 0, m van thông h i x h t khí V n c, m n p, l y các đ dùng đã đ c kh trùng ra

2.T NH ÔN (THERMOSTAB)

ây là thi t b quan tr ng trong nuôi c y vi sinh v t Nhi t đ trong t có th thay

đ i t 0-60o

C Nhi t đ khi đã đ c xác đ nh s đ c duy trì n đ nh trong su t th i gian nuôi c y

C u t o

Bao g m 2 l p:

- L p trong là l p kim lo i d n nhi t và gi nhi t đ bên trong c a t

- L p ngoài là l p kim lo i d y h n và bao b c bên trong m t l p cách nhi t

Gi a l p trong và l p ngoài th ng là kho ng r ng gi cho nhi t đ ít bi n đ i Trong t có m c b ph n c m ng nhi t đ báo nhi t đ lên xu ng cho r le ho t đ ng Phía m t ngoài c a t có các núm đi u ch nh nhi t đ

Các đi m c n chú ý khi s d ng

- Ph i xem đi n th c a máy v i n i đ t máy có gi ng nhau không N u khác nhau

ph i dùng bi n th đi n

- Khi dùng l n đ u ph i xem b ph n đi u ch nh nhi t có làm vi c t t không, nhhi t

đ trong t có n đ nh không

- C a t luôn đóng kín tr khi l y ho c cho nguyên li u vào nuôi c y

- Luôn d m b o s ch s , khô ráo trong t Cho máy ch y th ng xuyên nh t là

nh ng ngày tr i m

3 T S Y

Nguyên lý

ây là ph ng pháp dùng đ kh trùng các d ng c thu tinh b ng không khí nóng Công vi c này đ c th c hi n trong t s y nhhi t đ 165-180o

C trong vòng 2 gi Khi đó có th tiêu di t c t bào sinh d ng và bào t c a vi sinh v t

C u t o

T s y có c u t o b i các v t li u ch u nhi t, th ng b ng kim lo i ho c ami ng Trong t có các ng n, phía trên có l đ c m nhi t k sao cho b u thu ngân c a nhi t k ph i đ t bên trong t , cách thành trên c a t 6-8cm Không nên đ t sát thành t vì nhi t đ đó th ng cao h n nhi t so v i trong t Vi c duy trì nhi t đ

c n thi t đ c th c hi n nh thi t b đi u hoà nhi t (thermoregulator)

Cách s d ng

- Các d ng c đã chu n b t t đ c đ a vào t s y Không nên x p quá khít nhau đ không khí có th l u thông và làm nóng đ u các v t c n kh trùng

- óng kín c a t và các l không khí, b t công t c đi n Khi nhi t đ lên t i

165-180oC thì duy trì nhi t đ này trong vòng 2 gi

Chú ý: n u nhi t đ xu ng th p thì tác d ng kh trùng không còn, n u nhi t đ quá cao, l n h n 180oC s gây cháy gi y

- Kh trùng xong, t t công t c đi n nh ng không đ c m c a t tr c khi nhi t đ

h xu ng d i 80oC, n u không s gây n t và làm nh h ng đ n tính vô trùng c a các d ng c

CÁCH X LÝ D NG C TH Y TINH

i v i d ng c thu tinh m i, d ng c thu tinh tr c và sau khi làm thí nghi m,

c n chú ý hai nhi m v chính là trung tính và r a các d ng c này

Ph ng pháp trung tính d ng c thu tinh

Ph ng pháp này đ c s d ng nh m tránh s thay đ i pH gây ra t các d ng c

ch a vào trong môi tr ng nuôi c y

Ph ng pháp th : l y n c trung tính (pH=7) cho vào trong d ng c thu tinh, đem

h p nhi t đ cao kho ng 30’ -> 1 gi L y ra, đ ngu i, th pH N u pH>7, ngâm

d ng c này vào dung d ch HCl 2% trong 10gi Sau khi th l i th y ch a trung tính thì ti n hành ngâm ti p Nói chung d ng c thu tinh đ u ki m

R a các d ng c thu tinh

D ng c m i

Dùng ch i lông sát xà phòng r a s ch trong, ngoài d ng c , r a xong đ d c ng c cho khô n c

D ng c sau khi dùng

ng nghi m: Dùng xong qua kh trùng trong n i h p áp l c hay ngâm trong dung

d ch lyzol 2% trong 24 h

các v t ph m trong ng nghi m ra, dùng xà phòng r a s ch trong, ngoài ng Tráng s ch, đ ráo

N u b ng cách trên ch a s ch thì có th ngâm vào dung d ch KMnO4 0,2% trong m t đêm, v t ra, dùng dung d ch HCl 0,2% đ t y thu c tím Sau đó r a s ch nh trên

M t s dung d ch có th dùng đ r a (ngâm trong 24h)

NaOH 4% ; HCl 0,2% ; HNO3 20% ; Na3PO4 5% ;H2SO4 20%

- Pipette: dùng xong ngâm trong dung d ch fenol 5%, sau đó ngâm vào dung d ch NaOH 0,4%

- a Petri: dùng v i xát xà phòng r a bên trong và các góc quanh đ a, úp s p đ a,

c sát bên ngoài R a b ng n c s ch nhi u l n, đ ráo

- Chai l : Tr c khi r a, đ h t các ch t còn l i trong chai, l ra Ngâm n c 1-2 ngày Dùng dung d ch xà phòng đ c r a s ch, xúc r a bên trong nhi u l n, xúc r a

l i v i dung d ch HCl 0,2% Tráng s ch, đ ráo

- i v i các l đ ng thu c nhu m, c n ngâm trong dung d ch HCl hay c n, sau đó dùng n c r a s ch

- Phi n kính: N u phi n kính có d u, tr c khi r a ph i lau s ch, ngâm phi n kính vào dung d ch credin 2% ho c dung d ch fenol 5% Có th ngâm trong dung d ch HgCl2 0,1% hay dung d ch lyzol 5% un trong n c xà phòng 5 phút R a s ch, đ khô Có th gi phi n kính trong c n, khi dùng l y ra lau khô, h lên l a Nh v y tránh đ c b i, phi n kính s s ch h n

BAO GÓI D NG C TH Y TINH

Các d ng c thu tinh chi m m t ph n l n trong các d ng c phòng th c t p vi sinh

v t h c Vi c x lý và bao gói các d ng c này có liên quan tr c ti p t i k t qu ti n hành D ng c ph i đ c l a ch n đúng qui cách, đ m b o ch t l ng, ph i đ c

x lý t t, không có v t b n và không ch a t p ch t Bao gói ph i đ t tiêu chu n khi

kh trùng và thu n ti n khi s d ng

Tr c khi h p kh trùng d ng c , v t li u, c n ph i ti n hành bao goí k càng và đúng k thu t đ thu n ti n cho công vi c kh trùng, tránh hi n t ng n t v hay b

t p nhi m sau khi h p

Cách làm nút bông

Làm b ng bông không th m n c (bông m ) lo i s i dài C t bông thành mi ng nh hình vuông 7-8cm Tu theo đ ng kính mi ng ng nh hay to mà ta có th thay

đ i kích th c c a mi ng bông cho phù h p

Chú ý

- Nút bông cho ng nghi m không dài quá 4 cm

- Không làm nút bông quá ch t gây v ng nghi m

- Không làm nút bông quá l ng vì d b nhi m t p

- Làm nút bông cho các bình l n ph i b c thêm v i th a ho c g c ngoài

Làm nút ng hút

M c đích: ng n ng a các ch t t môi tr ng nuôi c y vào trong mi ng và tránh

nhi m t p t mi ng vào môi tr ng

Cách làm

Dùng que nh cho vào mi ng ng hút 1 chút bông (cách mi ng 1-2cm)

Chú ý: Không làm nút ch t quá vì s khó hút các ch t

Không làm nút l ng vì nút bông có th di đ ng lên, xu ng

Bao gói d ng c

Sau khi đã làm nút, các d ng c ph i đ c bao gói quy cách đ đem h p

- i v i ng nghi m đ ng môi tr ng đã có nút bông, c n dùng gi y b c ch t phía

đ u nút bông l i

- Chai l c ng đ c b c ch t ph n nút b ng gi y

- Pipet đ c gói b t đ u t phía đ u nh gi t, cu n gi y d n theo ki u xoáy trôn c cho t i h t phía đ u có nút bông Các pipet có th đ c gói t 1 t i vài chi c

- Các đ a Petri đ c gói thành ch ng, m i ch ng t 3-5 chi c

- Các d ng c khác, tu theo yêu c u mà có s bao gói cho thích h p N u h p n i

h p áp l c thì không đ c bao gói b ng gi y th m n c mà ph i dùng lo i gi y dai, không th m n c

Các d ng c bao gói ph i th t khô, s ch, tránh v trong khi h p D ng c bao gói xong ph i dán nhãn, đ ngày đem h p đ ti n vi c theo dõi, s d ng

N i dung đ t đ c

Quan sát và bi t cách s d ng máy móc nh : t đ nh ôn, n i h p áp l c, t s y

Th c t p các x lý làm nút bông và bao gói các d ng c thu tinh, ti n hành s y và

h p kh trùng các d ng c trên

Chu n b d ng c và hoá ch t

Máy móc - D ng c :

D ng c thu tinh Ch i r a các d ng c thu tinh a tre, v i bông

D ng c ngâm đ thu tinh Giá g , gi l i Ch u r a

Hoá ch t

Xà phòng Dung d ch ki m

Dung d ch axit HCl 0,2%; H2SO4 20%, Fenol 5%; HNO3

Dung d ch ch t oxy hoá: KmnO4 0,2%; K2Cr2O7 10%

Dung d ch ch t sát trùng: lyzol 2%; credin 2%

BÀI 2 - PH NG PHÁP S D NG KÍNH HI N VI, CÁCH LÀM TIÊU B N

VÀ QUAN SÁT HÌNH THÁI VI SINH V T

Vi c nghiên c u, c u t o các t bào vi sinh v t h t s c nh bé ch có th th c hi n

đ c nh s giúp đó c a các kính hi n vi Hi n nay, ng i ta đã sáng ch ra nhi u

lo i kính hi n vi khác nhau nh m m c đích nghiên c u rõ và sâu h n v vi sinh v t Tuy nhiên đây chúng ta ch nghiên c u s d ng lo i kính hi n vi quang h c – lo i kính đ c s d ng h u h t các l nh v c có liên quan đ n vi sinh v t

quan sát vi sinh v t d i kính hi n vi quang h c, c n làm tiêu b n các t bào

s ng (tiêu b n t i) và tiêu b n các t bào đã đ c c đ nh (ch t)

M c đích – yêu c u

- N m v ng c u t o c a kính hi n vi, hi u rõ nguyên t c và ph ng pháp s d ng

- S d ng thành th o kính hi n vi đ quan sát hình thái và c u t o c a vi sinh v t

- Th c hi n t t các bi n pháp, yêu c u b o v kính hi n vi tr c và sau khi s d ng

- H c các làm tiêu b n t bào vi sinh v t s ng, tiêu b n c đ nh và nhu m màu

- Làm quen v i hình thái h c c a các đ i di n thu c nhóm vi sinh v t khác nhau

A KÍNH HI N VI QUANG H C VÀ CÁCH S D NG Kính hi n vi bao g m ba b ph n chính sau đây:

B ph n c gi i

Chân kính: Dùng đ đ kính hi n vi

Khay kính: N i đ t tiêu b n đ quan sát gi a có m t l h ng đ ánh sáng có th

đi qua Trên khay có k p đ gi tiêu b n Khay kính có th đ c c đ nh ho c đi

đ ng theo các chi u là nh có c c đ nh và c chuy n d ch n m mép d i khay kính

Tr mang ng kính: là b ph n dùng đ đ t ng kính Tr kính có b đ u (đ u tr )

đ g n ng kính và bàn xoay

ng kính: là ng kim lo i hình tr , phía trên g n th kính, phía d i g n bàn xoay

có g n các v t kính Ph n trên ng kính có th là m t ng g n th kính ho c có th là hai ng g n th kính Ph n này có th quay đ c theo các h ng nh vít hãm

c đi u ch nh: g m c v c p và c vi c p Các c này th c ch t là đi u ch nh kho ng cách gi a tiêu b n và đ u v t kính

B ph n quang h c

V t kính: V t kính là h th ng quang h c g m nhi u th u kính ghép l i v i nhau

B ph n quan tr ng nh t quy t đ nh tính n ng c a kính hi n vi (tính n ng t o nh

th t c a tiêu b n)

M i kính hi n vi tu theo thi t k : V t kính b i s th p, trung bình và cao V t kính

có b i s th p là các v t kính 8X; 10X; 20X; v t kính có b i s cao trung bình là 40X; 60X; ho c 65X; v t kính có b i s cao là 90X ho c 100X (còn g i là v t kính

đ u, đ u có m t vòng đen đ phân bi t v i v t kính khác) v t kính có b i s th p

th ng đ c dùng đ xem t i, còn v t kính d u th ng đ xem tiêu b n nhu m

Th kính: c u t o g m hai th u kính ghép l i Th kính không có n ng l c t o nh

nh v t kính mà ch y u ch c n ng c a nó là phóng đ i nh do v t kính thu đ c Thông th ng th kính có đ phóng đ i: 7X; 10X; 15X và 20X (ho c 12X, 16X…) phóng đ i tiêu b n quan sát s là tích s c a đ phóng đ i th kính v i đ phóng

đ i c a v t kính đem s d ng

Ví d : n u dùng v t kính d u có đ phóng đ i 90X và th kính có đ phóng đ i 15X

đ quan sát tiêu b n thì tiêu b n đã đ c phóng đ i lên: 90x15 = 1350 l n

B ph n t p trung ánh sáng

G ng ph n chi u: t d i khay kính g m hai m t lõm và l i

T quang kính: đ t d i khay kính dùng đ t p trung ánh sáng t g ng ph n chi u vào tiêu b n T quang kính do m t ho c nhi u th u kính t o nên s t p trung ánh sáng D i h th ng th u kính là b ph n ch n sáng T quang kính có th di đ ng lên xu ng nh có c đi u khi n làm chuy n d ch b n l g n t quang

CÁCH S D NG

T th kính:

t kính trên bàn ngay ng n, t th có l i nh t cho ng i quan sát Khi quan sát

ng i ta th ng dùng m t trái còn m t ph i đ ghi chép

Ngu n sáng

Có th s d ng hai ngu n sáng là ngu n sáng t nhiên và ngu n sáng nhân t o (ánh sáng đèn)

S d ng ngu n sáng t nhiên th ng là ánh sáng tán x (ánh sáng gián ti p) Tránh dùng ánh sáng chi u tr c ti p vì có h i cho m t và ánh sáng không đ c rõ

S d ng ngu n sáng nhân t o, th ng ng i ta dùng ánh sáng c a đèn đi n và ánh sáng c a đèn d u, đèn đ t, n n….C n dùng nh ng phi n kính l c màu đ t t quang kính đ tránh s nh h ng c a tia sáng màu vàng ho c màu nâu đ n màu s c

th t c a nh Tr ng h p ánh sáng m nh còn s d ng kính m màu tr ng đ gi m

b t c ng đ ánh sáng và làm cho ánh sáng đ u

Cách l y ánh sáng

Hi u qu quan sát tiêu b n có quan h r t l n đ n cách s d ng ánh sáng S d ng

t t ánh sáng có quan h đ n ba y u t là cách s d ng ngu n sáng, s d ng g ng

ph n chi u và kính t quang

i v i kính hi n vi có b trí kính t quang Trong tr ng h p thông th ng: dùng

m t ph ng g ng ph n chi u đ b o đ m phát huy tính n ng t o nh c a kính Trong tr ng h p ánh sáng không đ có th dùng kính lõm i v i kính hi n vi không có b trí kính t quang thì nói chúng đ u dùng m t lõm c a g ng ph n chi u

S d ng kính t quang c n n m đ c các đi m sau đây: khi quan sát v i v t kính

b i s táp th ng ít m b ph n ch n sáng, và h th p đ n m c g n nh th p nh t