cung trûúâc sûơ thay ăöíi caâc tham söị chñnh saâch.1Mùơc duđ seô míịt ríịtnhiïìu thúđi gian ăïí coâ ặúơc söị liïơu ăaânh giaâ sûơ tùng trûúêng cuêa TFPtrûúâc vađ sau khuêng hoaêng, nhûn
Trang 1Hunter, William C., George G Kaufman, and Thomas H Krueger, eds 2000.
The Asian Financial Crisis: Origins, Implications, and Solutions Boston:
Kluwer Academic.
IMF (International Monetary Fund) 1995 International Capital Markets 1995.
Washington, D.C.
——— 1997 World Economic Outlook 1997 Washington, D.C.
Ito, Takatoshi 1997 “What Can Developing Countries Learn from East Asia’s Economic Growth?” Annual World Bank Conference on Development Economics 1997 183–200.
——— 2000a “Capital Flows in Asia” in Sebastian Edwards, ed., Capital Flows to Emerging Markets Chicago, University of Chicago Press:
255–296.
——— 2000b “Perspectives on Asian Economic Growth: Neoclassical Growth vs Flying Geese Growth” in Economic Planning Agency, Japan, ed., The East Asian Economic Growth with Industrial Structural Changes,
Chapter 1, Economic Planning Agency, Tokyo.
Ito, Takatoshi, and Keisuke Orii 2000 “Changes in Industrial Structure in East Asian Countries: Common Characteristics and Idiosyncratic Factors” in Economic Planning Agency, Japan, ed., The East Asian Economic Growth with Industrial Structural Changes, Chapter 1, Economic Planning
Agency, Tokyo
Ito, Takatoshi, and Luiz Pereira da Silva 1999 “The Credit Crunch in Thailand during the 1997–98 Crisis: Theoretical and Operational Issues of
the JEXIM Survey.” EXIM Review (19) 2: 1–40.
Kaminsky, Graciela, and Carmen Reinhart 1999 “The Twin Crises: The
Causes of Banking and Balance-of-Payments problems.” American Economic Review (89) 3: 473–500.
Krugman, Paul 1994 ”The Myth of Asia’s Miracle.” Foreign Affairs
November/December: 62–78
Lane, Timothy, Atish Ghosh, Javier Hamann, Steven Phillips, Marianne Schulze-Ghattas, and Tsidi Tsikata 1999 “IMF-Supported Programs in Indonesia, Korea, and Thailand: A Preliminary Assessment.” IMF Occasional Paper, No 178, Washington, D.C.
Masson, Paul 1999a “Contagion: Macroeconomic Models with Multiple Equilibria” Journal of International Money and Finance (18): 587–602.
Trang 2——— 1999b “Contagion: Monsoonal Effects, Spillovers, and Jumps between Multiple Equilibria.” In P R Agenor, M Miller, D Vines, and A Weber, eds., The Asian Financial Crisis: Causes, Contagion and Consequences.
Cambridge, U.K.: Cambridge University Press.
Matsuyama, Kiminori 1992 “The Market Size, Entrepreneurship, and the Big
Push.” Journal of the Japanese and International Economies (6): 347–64
Montes, Manuel F 1998 The Currency Crisis in Southeast Asia Updated
Edition Singapore: Institute of Southeast Asian Studies.
Murphy, Kevin M., Andrei Shleifer, and Robert W Vishny 1989a.
“Industrialization and the Big Push.” Journal of Political Economy 97 (5,
October): 1003–26.
——— 1989b “Income Distribution, Market Size, and Industrialization,”
Quarterly Journal of Economics 104 (3): 537–564
Mussa, Michael, Paul Masson, Alexander Swoboda, Esteban Jadresic, Paolo Mauro, and Andrew Berg 2000 “Exchange Rate Regimes in an Increasingly Integrated World Economy.” IMF Occasional Paper, No 193 Washington, D.C.
Ogawa, Eiji, and Takatoshi Ito 2000 “On the Desirability of a Regional Basket Currency Arrangement.” NBER Working Paper W8002, November (avail- able at http://papers.nber.org/papers/W8002).
Radelet, Steven, and Jeffrey D Sachs 1998 “The East Asian Financial Crisis: Diagnosis, Remedies, and Prospects.” Brookings Papers on Economic Activity (1): 1–90.
Sarel, Michael 1995 “Growth in East Asia: What We Can and What We Cannot Infer from It.” IMF Working Paper 95/98 Washington, D.C.
UNIDO (United Nations Industrial Development Organization) 1999.
Industrial Statistics Database 1999 (three-digit level of ISIC Code on
Trang 3——— 1998 East Asia: The Road to Recovery Washington, D.C.
Yoshitomi, Masaru, and Sayuri Shirai 2000 “Technical Background Paper for Policy Recommendations for Preventing Another Capital Account Crisis.” Tokyo: Asian Development Bank Institute
Young, Alwyn 1992 “A Tale of Two Cities: Factor Accumulation and Technical Change in Hong Kong and Singapore.” NBER Macroeconomic Annual 1992 Cambridge, Mass: MIT Press
Trang 4THAY ĂÖÍI VAĐ TÙNG TRÛÚÊNG
CÖNG NGHÏƠ ÚÊ ĂÖNG AÂ:
NHÒN TÛĐ GOÂC ĂÖƠ VÔ MÖ VAĐ VI MÖ
Howard Pack
Tùng trûúêng nhanh úê nhiïìu nûúâc chíu AÂ ăaô taơo nïn sûơ thíìn
kyđ Ăöng AÂ Ngay caê trûúâc khi cuöơc khuêng hoaêng chíu AÂxuíịt hiïơn vađo cuöịi nùm 1997 thò ăaô nöí ra nhiïìu cuöơc tranhluíơn vïì viïơc liïơu trïn thûơc tïị coâ sûơ thíìn kyđ nađo khöng, haytoađn böơ thúđi kyđ ăaơt töịc ăöơ tùng thu nhíơp bònh quín ăíìu ngûúđi caoăïịn kinh ngaơc cuêa khu vûơc Ăöng AÂ chó lađ kïịt quaê cuêa möơt sûơ ăíìu
tû cao ăöơ theo kiïíu Liïn Xö (Krugman 1994) Nhûông ngûúđi coâ quanăiïím nhû víơy, mađ ngađy nay quan ăiïím íịy ặúơc coi lađ möơt sûơ tiïnăoaân, ăaô líơp luíơn rùìng, sûơ tùng trûúêng nhanh cuêa vöịn chùưc chùưn seôphaêi gùơp qui luíơt hiïơu suíịt giaêm díìn Tuy nhiïn, víîn cođn chûa roô
vò sao nhûông nïìn kinh tïị múâi cöng nghiïơp hoaâ ăang ặúơc khaêo saâtnađy laơi coâ mûâc tùng trûúêng nùng suíịt nhín töị töíng húơp (TFP – total factor productivity) thíịp laơ luđng, noâi caâch khaâc, nùng suíịt giaêm díìn
coâ phaêi lađ möơt taâc nhín quan troơng gíy ra cuöơc khuêng hoaêng haykhöng Quaê thûơc, sûơ phuơc höìi nhanh ăaâng kinh ngaơc vađ ngoađi dûơkiïịn trong töíng saên phíím quöịc nöơi (GDP) cuêa Hađn Quöịc, Malaixiavađ Thaâi Lan trong nùm 1999 vađ ăíìu nùm 2000 ăaô cho thíịy, viïơc tñchluôy vöịn, lao ăöơng coâ kyô nùng vađ kiïịn thûâc cöng nghïơ lađ möơt hiïơntûúơng coâ tñnh öín ắnh líu dađi Töịc ăöơ tùng GDP ăaơt hai con söị tûđmûâc thíịp nhíịt nùm 1998 ăaô phaên aânh möơt phaên ûâng maơnh tûđ phña
Trang 5cung trûúâc sûơ thay ăöíi caâc tham söị chñnh saâch.1Mùơc duđ seô míịt ríịtnhiïìu thúđi gian ăïí coâ ặúơc söị liïơu ăaânh giaâ sûơ tùng trûúêng cuêa TFPtrûúâc vađ sau khuêng hoaêng, nhûng dûúđng nhû suy cho cuđng thò tùngtrûúêng TFP chíơm chaơp khöng phaêi lađ thuê phaơm chñnh gíy ra sûơ suygiaêm, khöng tïơ hún nhûông gò mađ noâ ăaô coâ trong cuöơc Ăaơi Suy thoaâinhûông nùm 30 úê Myô vađ chíu Íu Víịn ăïì thanh khoaên, sûơ giaâm saâthoaơt ăöơng ngín hađng khöng thoaê ăaâng, caâc nhađ ăíìu tû giaân tiïịpquöịc tïị laơc quan ăïịn mûâc phi lyâ, vađ kïịt quaê hoaơt ăöơng cođn khiïịmkhuýịt cuêa cöơng ăöìng tađi chñnh quöịc tïị ặúơc coi lađ nhûông nguýnnhín nghiïm troơng hún gíy ra sûơ suy giaêm.
Caâc thûúâc ăo vô mö vïì mûâc tùng trûúêng thíịp hoùơc bùìng khöngcuêa TFP laơi traâi ngûúơc vúâi nhûông bùìng chûâng kinh tïị vi mö úê cíịpdoanh nghiïơp vađ cíịp ngađnh, mađ nhûông bùìng chûâng nađy cho thíịy
ûu thïị vïì cöng nghïơ cuêa caâ nhín tûđng cöng ty riïng biïơt Trûúâc khithûê gùưn kïịt giûôa mûâc tùng trûúêng thíịp cuêa TFP úê cíịp vô mö vúâinùng lûơc ngađy cađng tùng úê cíịp doanh nghiïơp, trûúâc tiïn cíìn ăaânhgiaâ laơi baên chíịt cuêa nhûông bùìng chûâng ặúơc viïơn díîn ăïí uêng höơquan ăiïím cuêa “ trûúđng phaâi tñch luôy” , vađ so saânh chuâng vúâi nhûông
tû liïơu cho rùìng viïơc “ tiïịp thu” cöng nghïơ thađnh cöng lađ möơt khñacaơnh quan troơng mang laơi nhûông thađnh tûơu trong 35 nùm qua(Nelson vađ Pack 1999)
Giaêi quýịt nhûông víịn ăïì nađy lađ ăiïìu cú baên ăïí hiïíu ặúơc cuöơckhuêng hoaêng tađi chñnh chíu AÂ buđng nöí nùm 1997 Nïịu trong suöịtgiai ăoaơn thíìn kyđ mađ mûâc tùng trûúêng nùng suíịt thíịp thò sûơ xuíịthiïơn qui luíơt hiïơu suíịt giaêm díìn seô lađ bùìng chûâng hiïín nhiïn cuêasûơ tñch luôy nhanh Nhûng ngay caê trong trûúđng húơp ăoâ, nïịu ăíìu tûặúơc tađi trúơ möơt caâch khön ngoan thò cuông khöng thïí gíy ra khuênghoaêng, mađ chó lađ sûơ tùng trûúêng chíơm mađ thöi Traâi laơi, nïịu TFPkhöng thíịp, thò sûơ giaêm díìn töịc ăöơ tùng trûúêng lađ ăiïìu khoâ hiïíu.Trong bíịt kyđ trûúđng húơp nađo thò viïơc tòm kiïịm nguýn nhín khuênghoaêng cuông cíìn ặúơc xem xeât úê caâc ăùơc tñnh khaâc cuêa quaâ trònh tùngtrûúêng, nhû sûơ tađi trúơ cho caâc dûơ aân dađi haơn bùìng nguöìn vöịn ngùưnhaơn (phín tñch síu caâc nguýn nhín gíy ra khuêng hoaêng tađi chñnhchíu AÂ, xin xem Furman vađ Stiglitz 1999; Ngín hađng Thïị giúâi 1998)
Trang 6Phaât hiïơn chñnh cuêa Sûơ thíìn kyđ Ăöng AÂ (Ngín hađng Thïị giúâi
1993) lađ trong nhûông nïìn kinh tïị ặúơc khaêo saât, nhíịt lađ Hađn Quöịcvađ Ăađi Loan (Trung Quöịc), viïơc tñch luôy caâc nhín töị ăoâng goâp tûđ haiphíìn ba ăïịn ba phíìn tû mûâc tùng trûúêng chung, phíìn cođn laơi lađ dotùng TFP Ngoađi ra, möơt nghiïn cûâu cuêa Ngín hađng Thïị giúâi ăaô ặa
ra bùìng chûâng cho thíịy, kïịt quaê hoaơt ăöơng cuêa caâc nïìn kinh tïịĂöng AÂ xeât vïì mùơt TFP hún hùỉn caâc nûúâc keâm phaât triïín khaâc.Cuöịn saâch nađy khöng cho rùìng phíìn lúân sûơ tùng trûúêng chung lađnhúđ tùng TFP hay cho rùìng mûâc tùng TFP nađy thûúđng cao theo tiïuchuíín thïị giúâi, cho duđ chuâng quaê thûơc coâ cao hún so vúâi caâc nûúâcăang phaât triïín khaâc
Ăïí giaêi thñch thađnh tûơu cuêa caâc nïìn kinh tïị nhû Hađn Quöịc hayĂađi Loan vöịn coâ töịc ăöơ tñch luôy vöịn nhanh ăïịn kyđ laơ, coâ hai víịn ăïìăan xen líîn nhau: sûơ phín taâch mûâc tùng trûúêng chung thađnh tñchluôy caâc nhín töị vađ tùng nùng suíịt, cuđng vúâi mûâc ăöơ traânh ặúơcăaâng kïí tñnh hiïơu suíịt giaêm díìn cuêa vöịn trong caâc nïìn kinh tïị nađy,trong khi tó lïơ giûôa vöịn vađ lao ăöơng ăang ngađy möơt tùng lïn Nhûôngvíịn ăïì nađy ặúơc phaên aânh trong Hònh 3.1, thïí hiïơn ba hađm saênxuíịt: oa, oa’ vađ ob Trong ăoâ oa lađ hađm saên xuíịt ban ăíìu úê caâc nûúâc
ăang phaât triïín, oa’ lađ möơt phiïn baên coâ hiïơu suíịt cao hún cuêa oa,
cođn ob lađ trûúđng húơp töịt nhíịt trïn thïị giúâi, ặúơc giaê ắnh lađ khöng
thay ăöíi ăïí tiïơn cho viïơc biïíu thõ Tñch luôy vöịn lađm tùng tó lïơvöịn/lao ăöơng tûđ k1lïn k2seô lađm giaêm saên phíím biïn cuêa vöịn FK,nïịu nïìn kinh tïị di chuýín doơc theo oa tûđ võ trñ 1 ăïịn võ trñ 2 Nhûng
nhiïìu nùm tñch luôy vöịn nhanh laơi khöng lađm cho hiïơu suíịt giaêmăaâng kïí Ăiïìu gò giaêi thñch cho hiïơn tûúơng nađy?2
Caâch giaêi thñch chuíín cho trûúđng húơp cuêa nûúâc Myô tûđ nùm 1900ăïịn nùm 1950 do Solow (1957) ặa ra cho rùìng, “ thay ăöíi cöngnghïơ” ăaô lađm dõch chuýín hađm saên xuíịt ăïịn oa’ , cho pheâp di
chuýín ăïịn võ trñ 2’ chûâ khöng phaêi 2, nhúđ ăoâ ăaô haơn chïị búât hoùơctriïơt tiïu ặúơc taâc ăöơng cuêa viïơc giaêm FK doơc theo oa Ríịt nhiïìu
bùìng chûâng kinh tïị vi mö tûđ caâc nïìn kinh tïị múâi cöng nghiïơp hoaâcuêa chíu AÂ ăaô uêng höơ quan ăiïím cuêa Solow, mùơc duđ coâ sûơ khaâcnhau vïì caâch giaêi thñch Caâc nïìn kinh tïị múâi cöng nghiïơp hoaâ, do bõ
Trang 7tuơt híơu vïì cöng nghïơ trong giai ăoaơn ăíìu cuêa quaâ trònh phaât triïín,nïn phaêi vay mûúơn phíìn lúân cöng nghïơ tûđ caâc nïìn kinh tïị tiïn tiïịnhún, vađ dađnh ríịt nhiïìu cöng sûâc vađo viïơc híịp thuơ chuâng möơt caâchhiïơu quaê Traâi laơi, caâch giaêi thñch cuêa Solow laơi phuơ thuöơc vađonhûông tiïịn böơ cöng nghïơ trong nöơi böơ nûúâc Myô, nûúâc ặúơc coi lađtrûúđng húơp töịt nhíịt thïị giúâi, cho duđ nguýn nhín chñnh xaâc víînchûa ặúơc lađm saâng toê Trong khuön khöí lyâ thuýịt saên xuíịt tín cöíăiïín chuíín, cíu hoêi thûơc nghiïơm then chöịt lađ cûúđng ăöơ cuêa sûơ dõchchuýín tûđ oa ăïịn oa’
Xem xeât ăún giaên caâc ăiïím nhû ăiïím 1 vađ 2’ seô che giíịu ríịtnhiïìu hiïíu biïịt vïì quaâ trònh nùng ăöơng nađy Sûơ chuýín biïịn úê caâcnïìn kinh tïị múâi cöng nghiïơp hoaâ ặúơc ăùơc trûng búêi: (a) sûơ tùngtrûúêng nhanh vïì võ trñ quan troơng tûúng ăöịi cuêa caâc doanh nghiïơplúân ăang sûê duơng caâc cöng nghïơ hiïơn ăaơi vađ sûơ giaêm suât tûúng ûângcuêa caâc doanh nghiïơp thuê cöng nhoê (cuông nhû trong nöng nghiïơp
Trang 8vađ khu vûơc phi chñnh thûâc) vađ (b) sûơ chuýín hûúâng maơnh trong cúcíịu saên xuíịt theo ngađnh, tûđ nöng saên vađ caâc saên phíím cöng nghiïơpsûê duơng nhiïìu lao ăöơng sang caâc mùơt hađng ngađy cađng phûâc taơp(Nelson vađ Pack 1999) Hai ăùơc trûng nađy hađm yâ rùìng, giûôa quaâtrònh ăíìu tû vađ sûơ thay ăöíi cöng nghïơ coâ möịi quan hïơ khùng khñt.Sûơ ăíìu tû cíìn thiïịt ăïí biïịn nhûông thay ăöíi nađy thađnh hiïơn thûơc ăaôchûâng toê nhûông cöng nghïơ ăoâ lađ múâi ăöịi vúâi caâc doanh nghiïơp vađcaâc nûúâc, mùơc duđ hiïín nhiïn chuâng khöng phaêi lađ múâi ăöịi vúâi thïịgiúâi Ăíy lađ quan ăiïím phaên aânh trong caâc cöng trònh cuêa Kaldor(1957) vađ cuêa Solow (1960), nhûng dûúâi hònh thûâc khaâc Nhûông sûơchuýín dõch cú cíịu nađy coâ yâ nghôa quan troơng trong viïơc giaêi thñchmöơt söị bađi toaân haơch toaân tùng trûúêng, lađ nhûông bađi toaân ăang ắnhchûâng minh cho sûơ tùng trûúêng thíịp cuêa TFP
Möơt caâch giaêi thñch khaâc vïì sûơ phaât triïín cuêa caâc nïìn kinh tïị múâicöng nghïơ hoaâ úê chíu AÂ ặúơc phaên aânh trong Hònh 3.1, khi giaê ắnhhađm saên xuíịt lađ oc, lađ ặúđng ăi qua caâc ăiïím 1 vađ 2’ ; oc coâ thïí lađ
ặúđng thùỉng nhû ăaô veô, nhûng cuông coâ thïí húi cong möơt chuât, tuđythuöơc vađo caâch giaê ắnh Mö hònh tùng trûúêng nöơi sinh theo kiïíu
AK seô taơo nïn möơt hađm saên xuíịt tuýịn tñnh, söị muô cuêa K bùìng ăún
võ do möơt loaơt caâc ngoaơi ûâng giaê ắnh Ngay caê khi söị muô cuêa K
bùìng 0,8 chûâ khöng phaêi bùìng 1 thò F Kseô giaêm ñt hún so vúâi hađm saênxuíịt tín cöí ăiïín chuíín, lađ hađm sûê duơng tó troơng cuêa vöịn trong caâctađi khoaên quöịc gia – khoaêng 0,25 trong trûúđng húơp nûúâc Myô vađnûúâc Anh – lađm caâc tham söị thñch húơp Vò caâc nïìn kinh tïị múâi cöngnghiïơp hoaâ chíu AÂ lađ nhûông nïìn kinh tïị múê nhoê nïn oc cuông coâ thïí
seô phaên aânh caê sûơ thay ăöíi trong cú cíịu thûúng maơi cuêa nhûông nûúâcnađy, nhûông nûúâc seô chuýín díìn sang lônh vûơc sûê duơng nhiïìu vöịnhún, khi mađ tó lïơ vöịn/lao ăöơng cuêa chuâng tùng lïn Giaê ắnh tó söịtiïìn lûúng/tiïìn thú ặúơc quýịt ắnh búêi sûơ san bùìng mûâc giaâ caâcnhín töị, khi ăoâ bíịt kyđ xu thïị nađo theo hûúâng lađm giaêm F K ăïìu seô
bõ triïơt tiïu do sûơ thay ăöíi trong cú cíịu thûúng maơi.3Mùơc duđ möîicaâch giaêi thñch nïu trïn ăïìu coâ giaâ trõ nhíịt ắnh, nhûng ăoâng goâpcuêa chuâng trong viïơc phuê nhíơn sûơ giaêm suât cuêa F Kăïìu tûúng ăöịinhoê so vúâi sûơ truýìn baâ vađ híịp thu cöng nghïơ
Trang 9Ríịt nhiïìu caâc nghiïn cûâu tònh huöịng úê cíịp doanh nghiïơp ăaô chothíịy möơt sûơ dõch chuýín tûđ oa ăïịn oa’ Traâi laơi, möơt söị nghiïn cûâu
vô mö laơi cho rùìng sûơ dõch chuýín nađy lađ ríịt nhoê, vađ chñnh sûơ tñchluôy múâi lađ nguýn nhín chñnh cuêa sûơ tùng trûúêng Sûơ khöng thöịngnhíịt giûôa nhûông bùìng chûâng phong phuâ vïì caâc trûúđng húơp thađnhcöng úê tûđng doanh nghiïơp riïng biïơt vúâi nhûông phín tñch vô mö vïìsaên xuíịt lađ trung tím cuêa sûơ bíịt ăöìng vïì trûúđng húơp cuêa caâc nïìnkinh tïị múâi cöng nghiïơp hoaâ
Chûúng nađy seô ăaânh giaâ caâc bùìng chûâng vô mö cho rùìng tñch luôyvöịn lađ ýịu töị then chöịt cuêa sûơ phaât triïín, sau ăoâ trònh bađy möơt söịnghiïn cûâu tònh huöịng vi mö chûâng toê hađm saên xuíịt nöơi ắa ăaô dõchchuýín tûđ oa ăïịn oa’ nhúđ chuýín giao cöng nghïơ vađ sûơ víơn duơng
thađnh cöng nhûông cöng nghïơ ăoâ trong ngađnh chïị taâc, khu vûơc tùngtrûúêng chñnh cuêa caâc nïìn kinh tïị múâi cöng nghiïơp hoaâ Töi khöngxeât ăïịn caâc khu vûơc khaâc nhû dõch vuơ, sûơ thay ăöíi töí chûâc giûôa cöngcöơng vađ tû nhín (kïí caê viïơc cung cíịp cú súê haơ tíìng) hay sûơ phaâttriïín cuêa hïơ thöịng tađi chñnh (xem Stiglitz 1993 ăïì cíơp ăïịn vai trođcuaê khu vûơc tađi chñnh trong sûơ phaât triïín cuêa caâc nïìn kinh tïị múâicöng nghiïơp hoaâ)
BÖỊI CAÊNH
Kïí tûđ khi bađi baâo cuêa Tsao (1985) ặúơc ăùng, viïơc tùng trûúêng TFPăoâng vai trođ quan troơng ăïịn ăíu trong sûơ phaât triïín cuêa caâc nïìnkinh tïị múâi cöng nghiïơp hoaâ ăaô trúê thađnh ăïì tađi cuêa ríịt nhiïìunghiïn cûâu (Bosworth vađ Collins 1996; Hsieh 1997; Kim vađ Lau1994; Nelson vađ Pack 1999; Ngín hađng Thïị giúâi 1993; Young 1992,1995) Trong khi cöị gùưng phín taâch sûơ tùng trûúêng giûôa viïơc tñch luôyvöịn vađ TFP, ngûúđi ta thûúđng bõ laơc hûúâng ra khoêi nöơi dung chñnhcuêa sûơ thađnh cöng: trong quaâ trònh tñch luôy chûa tûđng thíịy tronglõch sûê, caâc nïìn kinh tïị nađy khöng phaêi chõu hiïơn tûúơng giaêm nhanhhiïơu suíịt vöịn, mađ tiïịp thu thađnh cöng nhûông loaơi vöịn múâi Baêng 3.1 so saânh möơt söị nïìn kinh tïị, bao göìm caê Nhíơt Baên vađ
Trang 10Ăûâc lađ hai quöịc gia saâng choâi trong caâc nûúâc thuöơc Töí chûâc Húơp taâcvađ Phaât triïín Kinh tïị (OECD) tûđ sau Chiïịn tranh thïị giúâi líìn thûâ II.Trong baêng chó thïí hiïơn töịc ăöơ tùng trûô lûúơng vöịn, vò mûâc tùng lûơclûúơng lao ăöơng giûôa caâc nûúâc nađy khaâc nhau khöng ăaâng kïí HađnQuöịc vađ Ăađi Loan coâ töịc ăöơ tùng vöịn nhanh gíịp hún hai líìn so vúâitöịc ăöơ cuêa Ăûâc vađ hún 25% so vúâi Nhíơt Baên trong thúđi kyđ tùngtrûúêng nhanh nhíịt cuêa nhûông nûúâc nađy.4Töịc ăöơ cuêa Xingapo thíơmchñ cođn cao hún, vađ caâc nïìn kinh tïị múâi cöng nghiïơp hoaâ non treê –Inăönïxia, Malaixia vađ Thaâi Lan – vúâi lõch sûê phaât triïín cöngnghiïơp ngùưn nguêi hún, ăaô thu huât thïm vöịn mađ khöng phaêi chõu sûơgiaêm suât vïì mûâc TFP Töịc ăöơ tùng TFP cuêa Ăûâc vađ Nhíơt Baên trongthíơp niïn 50 lađ dûúng vađ gíìn nhû bùìng vúâi nhiïìu ûúâc tñnh cuêa HađnQuöịc vađ Ăađi Loan trong hai thíơp kyê ăíìu tiïn cuêa thúđi kyđ tùngtrûúêng nhanh úê nhûông nûúâc nađy.
Thađnh tûơu nađy ríịt íịn tûúơng khi biïịt rùìng Ăûâc vađ Nhíơt Baên ăaôăaơt ặúơc mûâc thu nhíơp bònh quín ăíìu ngûúđi ríịt cao ngay tûđ trûúâcChiïịn tranh thïị giúâi líìn thûâ II vađ ăaô coâ nhiïìu kinh nghiïơm saên xuíịttrong nhiïìu lônh vûơc phûâc taơp Ăûâc lađ nûúâc ặâng ăíìu thïị giúâi trongcaâc lônh vûơc nhû hoaâ hoơc trong thïị kyê 19, cođn Nhíơt Baên ăaô tûđng sûêduơng tađu chiïịn trong cuöơc chiïịn tranh Nga – Nhíơt nùm 1905, ăoâ lađnhûông ngađnh thïí hiïơn hađng loaơt nhûông kyô nùng cöng nghiïơp ăaângkhím phuơc Trong caê hai cûúđng quöịc cuêa phe Truơc nađy, híìu hïịt vöịnvïì töí chûâc vađ con ngûúđi ăïìu cođn giûô ặúơc cho ăïịn sau Chiïịn tranhthïị giúâi líìn thûâ II, vađ ăaô ặúơc chuýín tûđ muơc ăñch quín sûơ sang sûêduơng cho muơc ăñch thúđi bònh Hoơ khöng cíìn phaêi tñch luôy nhûông kyônùng ăoâ gíìn nhû tûđ ăíìu giöịng nhû Hađn Quöịc vađ Ăađi Loan Nhađxûúêng vađ thiïịt bõ múâi úê Ăûâc vađ Nhíơt Baên ặúơc ăíìu tû trong möơtmöi trûúđng töí chûâc vađ kyô thuíơt vöịn ăaô coâ sùĩn nhiïìu hiïíu biïịt vïìviïơc phaêi sûê duơng chuâng nhû thïị nađo cho coâ hiïơu quaê (phíìn lyâ giaêivïì töí chûâc vađ yâ nghôa cuêa noâ ăöịi vúâi nùng suíịt, xin xem Stiglitz1998) Chó cíìn ăún thuíìn taâi thiïịt laơi nhûông nhađ xûúêng víơt chíịt bõphaâ hoaơi trong chiïịn tranh lađ ăuê ăïí coâ ặúơc töịc ăöơ tùng nùng suíịtcao trong thúđi kyđ khaêo saât.5Ngay caê trong nhûông ăiïìu kiïơn thuíơnlúơi nhû víơy, vađ vúâi nhûông thađnh tûơu to lúân vïì nùng suíịt thûđa hûúêng