BẢO VỆ SỨC KHỎE - DINH DƯỠNG HỢP LÝ VÀ SỨC KHỎE – 10 docx

úê 3 giai ăoaơn nađy, duđ lađ thïí phuơ thuöơc Insulin mađ nïịu chíín ăoaân ặúơc súâm thò chó cíìn möơt chïị ăöơ ùn húơp lñ lađ coâ thïí keâo dađi caâc giai ăoaơn nađy mađ khöng phaêi sú

3 Phaât hiïơn vađ xûê trñ súâm suy dinh dûúông

4 Giaâo duơc dinh dûúông cho caâc bađ meơ vïì kiïịn thûâc nuöi con

5 Tùng cûúđng nguöìn thûơc phíím böí sung cho bûôa ùn: Xíy dûơng

hïơ sinh thaâi VAC, chïị biïịn möơt söị thûâc ùn böí sung ăùơc biïơt khi coâ

röịi loaơn tiïu hoâa (thûúđng chïị biïịn caâc loaơi böơt coâ kïm böơt möơng nguô

cöịc ăïí tùng ăíơm ăöơ nùng lûúơng cho bûôa ùn cuêa treê, tùng hoaơt ăöơng

caâc men )

CHÏỊ ĂÖƠ ÙN CHO BÏƠNH NHÍN ĂAÂI ẶÚĐNG

I ĂAƠI CÛÚNG

Trïn thïị giúâi ûúâc tñnh coâ trïn 300 triïơu ngûúđi bõ bïơnh ăaâi

ặúđng úê Hoa Kyđ coâ 2-4% ngûúđi bõ ăaâi ặúđng úê Phaâp coâ khoaêng

150.000 ngûúđi bõ ăaâi ặúđng type I úê Viïơt Nam chûa coâ söị liïơu chñnh

xaâc úê Hađ nöơi coâ khoaêng 0,5-1,4% (Lï Huy Liïơu vađ cöơng sûơ 1990)

Tuy goơi lađ ăaâi ặúđng nhûng khöng phaêi trûúđng húơp nađo coâ ặúđng

trong nûúâc tiïíu cuông ặúơc goơi lađ bïơnh ăaâi ặúđng

Coâ khi coâ ặúđng trong nûúâc tiïíu vò ngûúông thíơn haơ thíịp thò

cuông khöng goơi lađ bïơnh ăaâi dûúđng

Theo Töí chûâc Y tïị thïị giúâi thò bïơnh ăaâi ặúđng ặúơc khùỉng ắnh

úê bíịt kyđ thúđi ăiïím nađo trong ngađy bïơnh nhín coâ :

- Glucoza trong maâu tônh maơch > 10 mmol/1ñt (180 mg/dl)

- Glucoza trong huýịt tûúng 1 11,1 mmol/1ñt (200 mg/dl)

Trong trûúđng húơp nghi ngúđ cíìn lađm nghiïơm phaâp dung naơp

glucoza bùìng ặúđng uöịng ăïí phaât hiïơn

Vïì nguýn nhín ăaâi ặúđng coâ 2 nhoâm:

- Ăaâi ặúđng do tuơy: Viïm tuơy, soêi tuơy, u aâc tñnh di cùn tuơy,

nhiïîm sùưt (hemochromatose) hay do nguýn nhín di truýìn,

nguýn nhín tûơ miïîn (coâ khaâng nguýn HLA DR3 hoùơc HLA DR4)

- Ăaâi ặúđng ngoađi tuơy: Cûúđng voê thûúơng thíơn (Höơi chûâng

Cushing), cûúđng giaâp traơng, cûúđng thuđy trûúâc tuýịn ýn Sûê duơng

glucocorticoid nhû prednisolone, sûê duơng hypothiaxid

Ăaâi ặúđng coâ 2 thïí (type):

- Thïí phuơ thuöơc Insulin (type I): thûúđng gùơp úê ngûúđi treê tuöíi,

gíìy Thïí nađy coâ nhiïìu biïịn chûâng

- Thïí khöng phuơ thuöơc Insulin (type II): Thûúđng gùơp úê nhûông

ngûúđi tuöíi trïn 40, ngûúđi beâo Thïí nađy ñt coâ biïịn chûâng

Ăaâi ặúđng ặúơc chia lađm 4 giai ăoaơn:

- Ăaâi ặúđng íín (tiïìn ăaâi ặúđng)

- Ăaâi ặúđng tiïìm tađng

- Ăaâi ặúđng sinh hoâa

- Ăaâi ặúđng lím sađng

Vïì ăiïìu trõ thò chïị ăöơ dinh dûúông lađ ăùơc biïơt quan troơng; nhíịt

lađ úê thïí khöng phuơ thuöơc Insulin vađ úê 3 giai ăoaơn ăíìu úê 3 giai ăoaơn

nađy, duđ lađ thïí phuơ thuöơc Insulin mađ nïịu chíín ăoaân ặúơc súâm thò

chó cíìn möơt chïị ăöơ ùn húơp lñ lađ coâ thïí keâo dađi caâc giai ăoaơn nađy mađ

khöng phaêi súâm duđng Insulin

ÚÊ giai ăoaơn ăaâi ặúđng lím sađng thò caâc triïơu chûâng biïíu hiïơn

roô vađ laơi nhiïìu biïịn chûâng, coâ nhûông biïịn chûâng hiïím ngheđo nhû

tùưc maơch, suy thíơn Bïơnh nhín ùn nhiïìu, uöịng nhiïìu, ăaâi nhiïìu,

glucose maâu cao, glucose niïơu cao, toan huýịt nùơng, nûúâc tiïíu coâ xï

ton Bïơnh nhín coâthïí súâm ăi vađo hön mï vađ tûê vong

ÚÊ giai ăoaơn ăaâi ặúđng lím sađng úê thïí phuơ thuöơc Insulin hay

khöng phuơ thuöơc Insulin thò riïng chïị ăöơ dinh dûúông khöng ăuê ăïí

khöịng chïị ặúđng huýịt mađ phaêi ăiïìu trõ tñch cûơc thïm bùìng thuöịc

Tuy nhiïn nïịu khöng coâ chïị ăöơ dinh dûúđng húơp lñ úê giai ăoaơn nađy

thò riïng thuöịc cuông khöng ăuê chûđa trõ Vñ duơ bïơnh nhín ăaâi ặúđng

nùơng nhûng laơi coâ urï maâu cao do thíơn

II NGUÝN TÙƯC XÍY DÛƠNG CHÏỊ ĂÖƠ DINH DÛÚNG CHO BÏƠNH NHÍN

ĂAÂI ẶÚĐNG, THÏỊ KHÖNG PHUƠ THUÖƠC INSULIN (TYPE II) VAĐ TYPE I

NHEƠ

1 Ăaêm baêo ăuê nùng lûúơng ăïí giûô eín nùơng bònh thûúđng Ăöịi

vúâi ngûúđi beâo cíìn giaêm búât nùng lûúơng

Ăöịi tûúơng KCal/c nùơng trung bònh KCal cho ngûúđi 50 kg

Bïơnh nhín nöơi truâ 25 1250

Ngûúđi lao ăöơng trung bònh 35 1750

2 Ăaêm baêo tyê lïơ nùng lûúơng giûôa protein, gluxit, lipit:

Protit: 15%; lipit: 50%; gluxit: 35%

a) Gluxit: Noâi chung trong bïơnh ăaâi ặúđng cíìn phaêi haơn chïị

gluxit xuöịng túâi mûâc mađ cú thïí bïơnh nhín chõu ặơng ặúơc Ngûúđi ta

thíịy rùìng cuông khöng nïn giaêm gluxit dûúâi mûâc 40% töíng.söị nùng

lûúơng trong khííu phíìn vò seô coâ biïịn chûâng Nïịu ăaô phaêi haơn chïị túâi

mûâc ăoâ mađ bïơnh nhín víîn coâ ặúđng huýịt cao vađ ăaâi ặúđng thò

phaêi duđng Insulin ríịt thíơn troơng ăïí traânh söị lûúơng gluxit thay ăöíi

b Protein: Noâi chung cíìn tùng protein lïn cao hún ngûúđi bònh

thûúđng ăïí ăaâp ûâng nhu cíìu chuýín hoâa cuêa cú thïí vađ cung cíịp

thïm nùng lûúơng thay gluxit Nhûng cuông khöng nïn cho quaâ 20%

töíng söị nùng lûúơng cuêa khííu phíìn

c Lipit: Lûúơng lipit cíìn ăïí cung cíịp söị nùng lûúơng cođn thiïịu

Khi sûê duơng lipit chuâ yâ duđng nhiïìu axit beâo chûa no vò cíìn haơn chïị

cholesterol úê mûâc thíịp nhíịt

3 Nïn duđng thûâc ùn giađu chíịt xú vò noâ coâ taâc duơng khöịng chïị

viïơc tùng glucoza, cholesterol, triglyxerit sau bûôa ùn úê bïơnh nhín

ăaâi ặúđng thuöơc type II

4 Ăuê vitamin ăùơc biïơt vitamin nhoâm B (Bi, B2, PP ) ăïí ngùn

ngûđa taơo thađnh thïí cetonic

5 Phín chia khííu phíìn thađnh nhiïìu bûôa ăïí khöng gíy tùng

ặúđng huýịt sau khi ùn Vúâi bïơnh nhín duđng Insulin, caâc bûôa ùn

nïn phuđ húơp vúâi thúđi gian taâc duơng töịi ăa cuêa Insulin ăïí ăïì phođng

haơ ặúđng huýịt

III CAÂCH DUĐNG CAÂC LOAƠI THÛÂC ÙN TRONG BÏƠNH NHÍN ĂAÂI ẶÚĐNG

1 Lûúng thûơc: Gaơo, mò, ngö phaêi haơn chïị (Nhûông thûơc phíím

nađy ăïìu coâ hađm lûúơng gluxit tûđ 70-80%) Khoai tíy lađ thûâc ùn ríịt

töịt cho bïơnh nhín ăaâi ặúđng (150g khoai tíy chó coâ 21g gluxit), nïn

ùn luöơc Khoai lang coâ nhiïìu gluxit hún (28%)

2 Caâc loaơi rau: Rau tûúi bíịt cíìn cho bïơnh nhín ăaâi ặúđng vò noâ

chöịng laơi toan, cung cíịp nhiïìu vitamin, muöịi khoaâng, bïơnh nhín coâ

thïí ùn nhiïìu vađ ăúô ăoâi Rau tûúi coâ söị lûúơng gluxit ríịt thíịp tûđ 3-6%:

rau muöịng, rau diïịp, cađ chua (3% gluxit), bùưp caêi, xuâp lú, cađ, bíìu, bñ

(5% gluxit), cađ röịt, hađnh (10% gluxit) Luöơc rau cuông nhû nûúâc luöơc

thõt lađ moân ùn töịt: cho bïơnh nhín ăaâi ặúđng

3 Ăíơu ăöî: töịt vađ nïn duđng nhiïìu úê bïơnh nhaôn ăaâi ặúđng, möơt

mùơt cung cíịp protein eho bïơnh nhín, mùơt khaâc gluxit cuêa ăíơu ăöî

cuông dïî tiïu hoâavađ sûê duơng töịt

4 Quaê: Ríịt töịt vò mang laơi nhiïìu vitamin, nhíịt lađ vitamin C vađ

muöịi khoaâng Quaê chöịng laơi ặúơc toan vò noâ coâ tñnh kiïìm Loaơi quaê

coâ nhiïìu gluxit thò cíìn phaêi kiïng, tuy nhûông gluxit cuêa quaê ñt gíy

tùng ặúđng hún lađ caâc loaơi khaâc

5 Ăûúđng mûât: Cíịm duđng döịi vúâi bïơnh nhín ăaâi ặúđng

6 Sûôa: lađ thûâc ùn ăíìy ău caâc chíịt dinh dûúông, dïî tiïu, nhiïìu

protein vađ caâc axit min cíìn thiïịt nïn duđng ríịt töịt cho bïơnh nhín

ăaâi thaâo ặúđng

Tuy nhiïn khi duđng sûôa phaêi tñnh toaân cíín thíơn vò sûôa coâ 5%

lactoza vađ giaâ trõ sinh nùng lûúơng cuêa sûôa laơi thíịp (67 Kcal/100ml,

sûôa chua duđng töịt hún sûôa thûúđng vò möơt phíìn lactoza ăaô biïịn

thađnh axit lactic

7 Caâc loaơi thõt, caâ, trûâng: Ăöịi vúâi bïơnh nhín ăaâi ặúđng, lûúơng

protein ăung nhiïìu hún ngûúđi bònh thûúđng nhûng gíy toan vađ gíy

hön mï Thõt coâ hađm lûúơng protein cao do víơy khöng nïn duđng quaâ

mûâc Caâ vađ gia cíìm cuông víơy, cíìn nhúâ rùìng bïơnh nhín ăaâi ặúđng

hay coâ xú cûâng ăöơng maơch vađ thíơn cuêa hoơ ríịt ýịu Nïn duđng thõt

múô, caâ vađ gia cíìm beâo vò khi coâ nhiïìu múô thò lûúơng protein seô ñt ăi

Nûúâc luöơc thõt duđng töịt vò coâ ñt gluxit vađ laơi coâ chíịt chiïịt muđi thúm,

muöịi khoaâng vađ vitamin Trûâng khöng coâ nhiïìu gluxit do víơy trûâng

óa thûâc ùn töịt cho bïơnh nhín, trûâng coâ nhiïìu protein vađ lipit coâ giaâ

trõ cao, trûâng ñt gíy toan hún thõt

IV GIÚÂI THIÏƠU MÖƠT SÖỊ THÛƠC ĂÚN MÍÎU

Giúđ ùn Thûâ hai+thûâ nùm Thûâ ba+saâu+CN Thûâ t+thûâ bííy

6h30 Sûôa ăíơu nađnh 200ml

(ăíơu 25 g, ăúđng 5 g) khoai tíy luöơc 200g

Sûôa chua 200ml Khoai soơ 200g

Khoai soơ 200 g Sûôa ăíơu nađnh 250 ml 11h Cúm 200g (gaơo 100g)

R muöịng xađo (rau 300g, díìu 10g) Ăíơu phuơ raân (ăíơu 200g, díìu 10g)

Cúm 200g, giaâ ăöî xađo (giaâ ăöî 300g, díìu 200 g)

Cúm 200g, da chuöơt, cađ chua tröơn díìu (da chuöơt, cađ chua 300g, díìu 10g, díịm toêi), thõt lún rim 30g

14h Sûôa ăíơu nađnh 200ml

Mùng xađo (mùng 300g, díìu 20g)

Gan lúơn aâp chaêo (gan 50g, díìu 50g)

Cúm 200g

Nöơm rau (rau muöịng 300g, laơc vûđng 30g, díịm, rau thúm)

Trûâng raân (trûâng 1 quaê, díìu 10g)

Cúm 200g

Ăíơu quaê xađo (ăíơu 300g, díìu 20g)

Ăíơu phuơ raân 100g

20h Sûôa ăíơu nađnh 200ml Sûôa ăíơu nađnh 200ml Sûôa ăíơu nađnh 200ml

Nùng lûúơng 1600-1700 Kcalo, trong ăoâ:

+ Bûôa saâng: 20% nùng lûúơng khííu phíìn

+ Bûôa trûa: 40% nùng lûúơng khííu phíìn

+ Bûôa töịi: 40% nùng lûúơng khííu phíìn

CHÏỊ ĂÖƠ ÙN TRONG BÏƠNH TÙNG HUÝỊT AÂP

I ĂAƠI CÛÚNG:

Theo OMS nïịu huýịt aâp ăöơng maơch töịi ăa trïn 160 mmhg,

huýịt aâp ăöơng maơch töịi thiïíu trïn 95 mmhg ặúơc goơi lađ tùng huýịt

aâp chñnh thûâc Nïịu huýịt aâp ăöơng maơch töịi ăa 140-160 mmhg vađ

huýịt aâp ăöơng maơch töịi thiïíu 90-95 mmhg ặúơc goơi lađ tùng huýịt

aâp "giúâi haơn"

Bïơnh nađy coâ liïn quan túâi sûơ phaât triïín cöng nghiïơp, ăö thõ vađ

nhõp söịng cùng thùỉng, bïơnh cuông thûúđng gùơp úê caâc nûúâc phaât triïín

coâ mûâc söịng cao, viïơc tiïu thuơ muöịi nhiïìu cuông lađ nguýn nhín

quan troơng lađm tùng huýịt aâp Caâc ýịu töị tím lñ xaô höơi gíy cùng

thùỉng cuông taơo ăiïìu kiïơn cho tùng huýịt aâp phaât triïín Bïơnh nađy

cuông thûúđng gùơp úê caâc gia ằnh coâ huýịt aâp cao, úê treê em vađ ngûúđi

treê tuöíi phíìn lúân lađ tùng huýịt aâp thûâ phaât úê ngûúđi cao tuöíi phíìn

lúân lađ tùng huýịt aâp nguýn phaât

Möơt chïị ăöơ ùn nhiïìu natri seô gíy tùng huýịt aâp Trong ăiïìu

kiïơn bònh thûúđng caâc hocmön vađ thíơn cuđng phöịi húơp ăiïìu hođa viïơc

thaêi natri cho cín bùìng vúâi natri ùn vađo ûâ natri chó xaêy ra khi

lûúơng natri ùn vađo nhiïìu quaâ khaê nùng ăiïìu chónh Luâc ăoâ hïơ thöịng

ăöơng maơch eo thïí tùng nhíơy caêm hún vúâi Angiotensin II vađ

Noradrenalin Tïị bađo cú trún tiïíu ăöơng maơch ûâ natri seô aênh hûúêng

ăïịn ăöơ thíịm cuêa canxi qua mađng, do ăoâ lađm tùng khaê nùng co thùưt

tiïíu ăöơng maơch Tùng huýịt aâp do ûâ Na tri cuông eo thïí coâ ýịu töị di

truýìn Nhiïìu cöng trònh ăaô khùỉng ắnh chïị ăöơ ùn giađu ka li seô lađm

giaêm huýịt aâp Ngûúđi ta cođn thíịy canxi lađ ion ăoâng vai trođ chó ăaơo

trong kñch thñch co cú trún thanh maơch Chïị ăöơ ùn nhiïìu múô lađm

tùng cholesterol trong maâu gíy xú vûđa ăöơng maơch Huýịt aâp tùng

coâ thïí coâ taâc duơng ăííy nhanh quaâ trònh xú vûđa ăöơng maơch, ngûúơc

laơi vûđa xú ăöơng maơch laơi gíy tùng huýịt aâp, ăùơc biïơt caâc maêng vûđa

xú lađm tùưc ăöơng maơch thíơn úê caâc nûúâc ngûúđi dín quen ùn nhiïìu

rau quaê, ñt múô thò tó lïơ tùng huýịt aâp cuông thíịp hún

II NGUÝN TÙƯC CHUNG XÍY DÛƠNG CHÏỊ ĂÖƠ ÙN

1 Nùng lûúơng: Haơn chïị cao trong trûúđng húơp beâo quaâ mûâc vađ

beâo phò Vò bïơnh huýịt aâp cao phíìn nhiïìu mùưc vađo khoaêng 40 tuöíi,

búêi víơy viïơc giûô thïí trung bònh thûúđng ríịt quan troơng Möơt söị ngûúđi

sau khi giaêm cín thò huýịt aâp cuông giaêm theo Vò víơy thûơc ăún nïn

coâ nùng lûúơng thíịp Nïịu beâo quaâ mađ ñt hoaơt ăöơng thò chó nïn ùn

1200-1600 Kcal Nïịu lađ ngûúđi hoaơt ăöơng vûđa phaêi thò haơn chïị úê mûâc

1800-2000 Kcal

2 Lipit: Giaêm búât lipit nhíịt lađ trûúđng húơp beâo trïơ Búêi vò viïơc

giaêm nùng lûúơng cuêa nhûông bïơnh nhín nađy thò trûúâc hïịt bùìng caâch

giaâm lipit Nhíịt lađ lipit ăöơng víơt, nhûông thûâc ùn coâ cholesterol cíìn

hẩn chïë (vđ duå nhû cấc loẩi phuã tẩng, gan, ốc, bêìu duåc, lông àỗ

trûáng ) Khưng nïn ùn quấ 30g lipit/24giúâ vâ nïn duâng dêìu thûåc

vêåt vâ cấc hẩt cố dêìu

3 Gluxit: Giẫm búát àïí trấnh bếo trïå Hẩn chïë úã mûác

300-350g/ngây Gluxit khưng cố hẩi gị cho bïånh huyïët ấp, nhûng nïëu

duâng nhiïìu thị chïë àưå ùn sệ cố nhiïìu cao vâ sinh bếo trïå Nïn duâng

cấc hẩt nguä cưëc nguyïn vển nhû gẩo tễ, gẩo nïëp, khoai cuã

4 Protein: Cố thïí cho bïånh nhên ùn vúái sưë lûúång protein nhû

ngûúâi bịnh thûúâng (trûâ trûúâng húåp mùỉc thïm bïånh thêån hóåc tim)

Nïn ùn nhiïìu protein thûåc vêåt

5 Vitamin: ùn nhiïìu rau xanh vâ trấi cêy àïí tùng nguưìn ka li

vâ vitamin àùåc biïåt lâ vitamin C, E, b -caroten

6 Gia võ: Khưng nïn duâng cấc loẩi gia võ nhû úát, hẩt tiïu hay

huát thuưëc lấ thuưëc lâo Trấnh duâng rûúåu, câ phï, chê àùåc vị nố kđch

thđch thêìn kinh

7 Muưëi: Nïn ùn giẫm muưëi hún bịnh thûúâng (dûúái 6g/ngây kïí

cẫ muưëi trong thûåc phêím) Tuây tûâng thïí bïånh mâ cố thïí hẩn chïë

muưëi tuyïåt àưëi bùng huyïët ấp úã ngûúâi trễ tuưíi mâ khưng tịm thêëy

nguyïn nhên, tùng huyïët ấp cố biïën chûáng tim vâ phuâ nhiïìu)

8 Nûúác: Lûúång nûúác duâng vûâa phẫi, vị duâng nhiïìu nûúác lâm

tuêìn hoân mấu bõ rưëi loẩn vâ gêy ra biïën chûáng Khưng cêìn phẫi

hẩn chïë trûâ khi tim bõ suy nhiïìu vâ phuâ nhiïìu

- Gẩo tễ, gẩo nïëp, khoai têy, khoai lang, khoai sổ vâ cấc loẩi

àêåu àưỵ, lẩc, vûâng

- Dêìu cấm, dêìu vûâng, dêìu àêåu tûúng, dêìu ngư, dêìu thûåc vêåt

khấc trûâ dêìu dûâa

- Sûäa àêåu tûúng, sûäa chua, sûäa giẫm bếo

- Cấc loẩi thõt đt múä

- Cấc loẩi cấ sưng, ao hưì, cấ biïín, tưm cua, mûåc

Trûáng chĩ nïn 1-2 quẫ/tuêìn

Caâc loaơi rau: ngoât, muöịng, caêi caâc loaơi, bñ, rau dïìn, giaâ ăöî

- Nïn chïị biïịn daơng híịp, luöơc Nïịu muöịn ùn raân nïn luöơc chñn

boê nûúâc röìi aâp chaêo vađng hai mùơt

- Uöịng nûúâc cheđ xanh, haơt sen, laâ vöng, hoa hođe, nûúâc nhín

tríìn

Caâc thûâc ùn khöng nïn duđng:

Thõt nhiïìu múô, nûúâc duđng thõt, caâ beâo

Caâc loaơi phuê taơng: oâc, tim, gan, thíơn, lođng

- Caâc thûâc ùn muöịi mùơn nhû dûa, cađ, hađnh kiïơu muöịi mùơn,

mùưm caâ, mùưm Ăûúđng míơt, baânh mûât keơo ( ùn ñt )

- Múô lúơn, gađ, cûđu, bođ

- Nûúâc cheđ ăùơc, cađ phï, rûúơu, thuöịc laâ

CHÏỊ ĂÖƠ ÙN TRONG BÏƠNH GAN MÍƠT

- Khûê amin cuêa caâc axit amin

- Taơo thađnh urï

2 Chuýín hoâa cacbonhydrat

- Töíng húơp, dûơ trûô, giaêi phoâng glycogen

- Töíng húơp hepann

3 Chuýín hoâa lipit

- Töíng húơp lipoprotein, phospholipit, cholesterol

- Taơo thađnh míơt

- Liïn húơp caâc muöịi míơt

- Oxy hoâa caâc axit beâo

4 Chuýín hoâa chíịt khoaâng

- Dûơ trûô sùưt, ăöìng vađ caâc chíịt khoaâng khaâc

5 Chuýín hoâa vitamin A vađ D

- Chuýín hoâa caroten thađnh vitamin A, vitamin K thađnh

prothrombin

8 Khûê ăöơc caâc saên phíím phín giaêi, chíịt khoaâng, möơt söị thuöịc

ăöơc B1 Chíịt mađu

Töịn thûúng gan thûúđng lađ thay ăöíi tïị bađo nhu mö gan coâ thïí úê

dûng: teo, xú hoâa, thím nhiïîm múô, hoaơi tûê

II NGUÝN TÙƯC CHUNG VÏÌ DINH DÛÚÔNG TRONG BÏƠNH GAN MÍƠT

1 Baêo vïơ tïị bađo nhu mö gan lađ ăiïìu phaêi quan tím hađng ăíìu

trong caâc bïơnh gan míơt ăïí baêo töìn chûâc nùng gan Do víơy cíìn möơt

chïị ăöơ ùn húơp lñ vïì chíịt ăuê vïì lûúơng

2 Tùng protein quñ, gia trõ sinh hoơc cao, ăuê caâc axit min cú baên

nhùìm ngùn thím nhiïîm múô úê gan, thoaêi hoâa tïị bađo gan vađ taơo ăiïìu

kiïơn taâi taơo caâc mö

3 Tùng dinh dûúông bùìng Cacbonhydrat ăïí ăaêm baêo kho dûơ trûô

Glycogen cho ăuê protein nhùìm ăaêm baêo taâc duơng baêo vïơ töí chûâc

gan Bònh thûúđng möơt phíìn gluxit cuêa chïị ăöơ ùn ặúơc dûơ trûđ trong

gan tûúâi hònh thûâc glycogen Chûâc nùng chuýín hoâa vađ dûơ trûô cuêa

glycogen ríịt quan troơng vò noâ lađm cho gan ăaêm nhiïơm ặúơc vai trođ

giaêi ăöơc Khi gan bõ töín thûúng thò glycogen giaêm ăi Do ăoâ chïị ăöơ

ùn phaêi coâ nhiïìu gluxit ăïí gan taơo ra ặúơc nhiïìu glycogen Mùơt

khaâc noâ cođn baêo vïơ cho gan khoêi bõ thoaâi hoâa múô

4 Haơn chïị múô vađ thûâc ùn beâo: Khi tïị bađo gan bõ töín thûúđng thò

líơp tûâc bađo tûúng cuêa noâ sinh ra nhûông gioơt múô coâ thïí lađm huêy

hoaơi tïị bađo Ăoâ chñnh lađ hiïơn tûúơng thoaâi hoâa múô cuêa gan Do ăoâ chïị

ăöơ ùn phaêi haơn chïị chíịt beâo

5 Ăuê vitamin, nhíịt lađ phûâc húơp nhoâm B, Vitamin C, K

6 ùn nhaơt khi coâ phuđ vađ cöí chûúâng

7 Trong hön mï gan thò dinh dûúông chuê ýịu lađ glucoza vađ

vitamin

III CHÏỊ ĂÖƠ DINH DÛÚÔNG TRONG BÏƠNH VIÏM GAN

Muơc ăñch: Taơo ăiïìu kiïơn ăïí taâi taơo töí chûâc gan vađ ngùn ngûđa

thïm sûơ huêy hoaơi thïm cuêa tïị bađo gan

Tuy nhiïn bïơnh nhín bõ bïơnh gan thûúđng lađ chaân ùn, vò víơy

cíìn phaêi giaêi thñch cho bïơnh nhín hiïíu rùìng ùn lađ ăïí ăiïìu trõ, dinh

dûúông töịt lađ ăïí gan choâng höìi phuơc vađ ngùn ngûđa taâi phaât, cíìn ăöơng

viïn ăïí bïơnh nhín cöị gùưng ùn Mùơt khaâc chïị biïịn thûâc ùn cho dïî

tiïu vađ húơp khííu võ cuêa baên thín ngûúđi bïơnh

1 Giai ăoaơn cíịp tñnh: Tuy gan bõ töín thûúng nhûng gan víîn

phaêi lađm viïơc cho nïn ăiïìu trõ phaâi nhùìm muơc dõch lađm giaâm búât

gaânh nùơng cho gan trong quaâ trònh chuýín hoâa Do víơy trong giai

ăoaơn ăíìu cíìn cho bïơnh nhín ùn thûâc ùn loêng hoùơc mïìm nhû:

- Nûúâc chaâo, böơt ăíơu nađnh, böơt sùưn

- Coâ thïí kïịt húơp truýìn glucoza ûu trûúng 30%, 40% Cûâ 5g

glucoza thò böí sung 1 ăún võ Insulin

Nûúâc quaê pha ặúđng, chuöịi nghiïìn, ău ăuê, höìng xiïm nghiïìn

sau ăoâ tùng díìn thûâc ùn ăùơc

- Chaâo thõt híím

- Khoai tíy nghiïìn

- Baânh mò, baânh qui ùn vúâi sûâa loaông

Cíìn cho ùn nhiïìu bûôa, caâc bûâa phuơ duđng chíịt ùn loêng giađu

ăaơm, ñt múô nhû sûôa taâch bú, sûôa ăíơu nađnh Nùng lûúơng cöị gùưng ăaơt

1200-1600kcal/ngađy