BẢO VỆ SỨC KHỎE - DINH DƯỠNG HỢP LÝ VÀ SỨC KHỎE – 9 pot

Trïn cú thïí ngûúđi, ăùơc biïơt lađ úê treê em, ngûúđi ta thíịy nhûông treê em bõ suy dinh dûúông thò nguy cú mùưc caâc bïơnh viïm ặúđng hö híịp vađ bïơnh óa chaêy cao hún ríịt nhiïìu so

líìn Chiïìu cao luâc múâi sinh trung bònh lađ 48-50 cai, khi 12 thaâng

tuöíi thò nhiïìu cao tùng lïn gíịp rûúôi Ăöịi vúâi phuơ nûô coâ thai ríịt cíìn

caâc chíịt dinh dûúông ăïí phaât triïín thai

2 Ùn uöịng töịt níng cao sûâc ăïì khaâng chung cuêa cú thïí chöịng

laơi bïơnh tíơt nhíịt lađ caâc bïơnh nhiïîm khuíín vađ khi coâ dõch

Ngûúđi ta thíịy suâc víơt thñ nghiïơm ặúơc nuöi dûúông töịt thò saên

xuíịt khaâng thïí gíịp 10 líìn khi nuöi dûúông keâm Hai nhoâm chuöơt

ặúơc tiïm ăöơc töị thûúng hađn, nhoâm nuöi thoađn toađn bùìng nguô cöịc tó

lïơ chïịt gíịp 4 líìn so vúâi nhoâm ùn bùìng nguô cöịc cöơng vúâi casein

Trïn cú thïí ngûúđi, ăùơc biïơt lađ úê treê em, ngûúđi ta thíịy nhûông treê

em bõ suy dinh dûúông thò nguy cú mùưc caâc bïơnh viïm ặúđng hö híịp

vađ bïơnh óa chaêy cao hún ríịt nhiïìu so vúâi nhûông treê bònh thûúđng

3 Ùn uöịng aênh hûúêng túâi tó lïơ tûê vong

Theo UNICEF, tó lïơ tûê vong treê dûúâi 1 tuöíi cuêa 130 nûúâc trïn

thïị giúâi (1984) (Tñnh theo tó lïơ %0 ): 1960 1982

4 Vai trođ cuêa ùn uöịng vúâi lao döơng vađ löịi söịng xaô höơi

Ùn uöịng töịt khöng nhûông giûô gòn sûâc khoêe úê mûâc bònh thûúđng

mađ cođn níng cao ặúơc hiïơu suíịt lao ăöơng (trñ oâc vađ chín tay) Nïịu

khííu phíìn ùn giaêm nhiïìu thò sûâc lao ăöơng cuông giaêm theo

Tònh hònh saên xuíịt vađ tiïu thuơ thûâc ùn trong möơt söị nûúâc aênh

hûúêng quýịt ắnh túâi löịi söịng cuêa nhín dín nûúâc ăoâ

5 Ùn coâ vai trođ tñch cûơc trong phođng vađ ăiïìu trõ bïơnh

Ngûúđi ta ăaô biïịt chïị ăöơ ùn nađy hay chïị ăöơ ùn khaâc coâ thïí khöng

chó lađm tùng sûâc chöịng ăúô cuêa cú thïí ăöịi vúâi nhûông bïơnh khaâc nhau

mađ cođi coâ taâc ăöơng ngûúơc laơi nghôa lađ lađm giaêm sûâc chöịng ăúô cûêa cú

thïí Chuýín chïị ăöơ ùn nađy sang chïị ăöơ ùn khaâc gíy ra sûơ xaâo tröơn

cú thïí trong ăoâ coâ khaê nùng phaên ûâng cuêa cú thïí Vïì phûúng diïơn

nađy chïị ăöơ ùn biïíu hiïơn taâc ăöơng cuêa mònh khöng chó túâi toađn böơ cú

thïí mađ cođn túâi tíịt caê caâc quaâ trònh víơn chuýín trong cú thïí ăang úê

tònh traơng bïơnh lyâ hay kñch thñch gíy bïơnh

Nûúâc ta ăang úê trong thúđi kò kinh tïị chuýín tiïịp Bïn caơnh mö

hònh bïơnh tíơt cuêa möơt nûúâc keâm phaât triïín trong ăoâ suy dinh

dûúông vađ nhiïîm khuíín lađ phöí biïịn ăang xuíịt hiïơn sûơ gia tùng

nhiïìu loaơi bïơnh hay gùơp úê caâc nûúâc phaât triïín Caâc bïơnh maơn tñnh

khöng líy lađ mö hònh bïơnh tíơt chñnh úê caâc nûúâc coâ nïìn kinh tïị phaât

triïín Tuy cođn ăöi ăiïìu chûa saâng toê nhûng caâc yâ kiïịn cho rùìng dinh

dûúông coâ vai trođ quan troơng trong viïơc phođng cuông nhû goâp phíìn

ăiïìu trõ caâc bïơnh nađy Beâo phò lađ möơt tònh traơng sûâc khoêe coâ nguýn

nhín dinh dûúông (chiïịm 60-80% caâc trûúđng húơp) Vađo cú thïí caâc

chíịt protein, lipit, gluxit ăïìu coâ thïí chuýín thađnh chíịt beâo dûơ trûô

Nhiïìu nghiïn cûâu cho thíịy hađm lûúơng cholesterol trong maâu vađ

huýịt aâp tùng lïn theo mûâc ăöơ beâo, khi cín nùơng giaêm seô keâo theo

giaêm huýịt aâp vađ cholesterol Thûơc hiïơn möơt chïị ăöơ ùn uöịng húơp vađ

hoaơt ăöơng thïí lûơc ăuâng mûâc ăïí duy trò cín nùơng öín ắnh úê ngûúđi

trûúêng thađnh lađ nguýn tùưc cíìn thiïịt ăïí traânh beâo phò Hiïơn nay,

híìu nhû moơi ngûúđi ăïìu thûđa nhíơn rùìng chïị ăöơ ùn uöịng lađ möơt nhín

töị quan troơng trong phođng ngûđa vađ xûê trñ möơt söị bïơnh tim maơch,

trûúâc hïịt lađ bïơnh tùng huýịt aâp vađ bïơnh maơch vađnh Möơt chïị ăöơ ùn

haơn chïị muöịi, giaêm nùng lûúơng vađ rûúơu coâ thïí ăuê ăïí lađm giaêm

huýịt aâp úê phíìn lúân ăöịi tûúơng coâ tùng huýịt aâp nheơ úê nhûông ngûúđi

tùng huýịt aâp nùơng chïị ăöơ ùn ăoâ cuông lađm giaêm búât liïìu lûúơng caâc

thuöịc giaêm huýịt aâp cíìn thiïịt

Möịi liïn quan giûôa bïơnh maơch vađnh vúâi söị lûúơng cholesterol

toađn phíìn trong maâu ăaô ặúơc thûđa nhíơn röơng raôi Ngûúđi ta thíịy

thađnh phíìn chñnh trong chïị ăöơ ùn coâ aênh hûúêng ăïịn hađm lûúơng

cholesterol huýịt thanh lađ caâc axit beâo no Axit beâo no coâ nhiïìu

trong chíịt beâo ăöơng víơt Do ăoâ möơt chïị ăöơ ùn giaêm chíịt beâo ăöơng

víơt, tùng díìu thûơc víơt, búât ùn thõt, tùng ùn caâ lađ coâ lúơi cho ngûúđi coâ

röịi loaơn chuýín hoâa cholesterol Chïị ăöơ ùn nhiïìu rau vađ traâi cíy coâ

taâc duơng baêo vïơ cú thïí ăöịi vúâi bïơnh maơch vađnh tuy cú chïị cođn chûa

roô rađng

Coâ thïí ăoâ lađ do taâc duơng cuêa chíịt xú coâ nhiïìu trong rau quaê,

cuông coâ thïí möơt chïị ăöơ ùn thûơc víơt seô lađm giaêm huýịt aâp, möơt nhín

töị nguy cú cuêa caâc bïơnh maơch vađnh

Nhûông nghiïn cûâu gíìn ăíy cho thíịy chïị ăöơ ùn ñt xú vađ nhiïìu

chíịt beâo ăùơc biïơt lađ chíịt beâo baôo hođa lađm tùng nguy cú ûng thû ăaơi

trađng Taâc duơng cuêa chíịt xú coâ thïí lađ do chuâng chöịng taâo boân pha

loaông caâc chíịt coâ thïí gíy ung thû trong thûơc phíím vađ giaêm thúđi

gian tiïịp xuâc cuêa niïm maơc ặúđng tiïu hoâa vúâi caâc chíịt nađy Ngûúđi

ta cođn thíịy vai trođ cuêa chïị ăöơ ùn trong bïơnh ăaâi ặúđng, chïị ăöơ ùn

thûơc víơt, nhiïìu rau coâ liïn quan ăïịn haơ thaâp tó lïơ mùưc ăaâi ặúđng

thïí khöng phuơ thuöơc vađo Insulin

Khöng thïí phuê nhíơn ặúơc vai trođ cuêa ùn uöịng ăöịi vúâi caâc bïơnh

dinh dûúông nhû suy dinh dûúông protein nùng lûúơng, thiïịu Vitamin

A vađ bïơnh khö mùưt, bûúâu cöí do thiïịu iöịt, thiïịu maâu do thiïịu sùưt

6 Ùn ăiïìu trõ cođn coâ vai trođ trong phuơc höìi coâ thïí

Trong trûúđng húơp bõ thûúng phíìn mïìm, gaôy xûúng, cú thïí suy

nhûúơc sau söịt reât, sau möí, chïị ăöơ ùn húơp lñ sïî giuâp cho vïịt thûúng

choâng lađnh vađ phuơc höìi cú thïí (ăùơc biïơt lađ protein vađ vitamin C)

Möơt söị trûúđng húơp, bïơnh cíịp tñnh qua ăi ríịt nhanh, nïịu bïơnh nhín

coi mònh ăaô khoêe vađ khöng coâ chïị ăöơ ùn thñch húơp thò bïơnh coâ thïí

chuýín sang maơn tñnh

III CÚ SÚÊ CUÊA DINH DÛÚÔNG ĂIÏÌU TRÕ HOƠC

Cú súê cuêa dinh dûúông ăiïìu trõ hoơe lađ viïơc nghiïn cûâu tònh traơng

vađ quaâ trònh trao ăöíi chíịt cuêa ngûúđi bïơnh dûơa vađo ăùơc tñnh tûđng

thúđi kyđ bïơnh, kïí caê mûâc ăöơ nhiïîm truđng, mûâc ăöơ tríìm troơng vö sûơ

thay ăöíi hònh thaâi caâc cú quan vađ toađn böơ cú thïí úê bïơnh nađy hay

bïơnh khaâc

Nhiïìu cöng trònh nghiïn cûâu ăaô chûâng minh lađ chíịt vađ lûúơng

thûâc ùn ùn vađo aênh hûúêng ríịt lúân ăïịn hoaơt tñnh cuêa caâc nöơi tiïịt töị

Cho ùn nhiïìu gluxit lađm tùng hoaơt tñnh Adrenalin, nhiïìu protein

lađm tùng hoaơt tñnh cuêa Tyroxin Hoaơt tñnh cuêa adrenalin cođn phuơ

thuöơc vađo lûúơng vitamin C úê thûúđng thíơn

Ngûúđi bõ bïơnh tùng toan thûúđng bõ úơ chua, ăau úê vuđng thûúơng

võ coâ caêm giaâc co thùưt úê ngûơc Ăa söị bïơnh nhaôn nađy dïî bõ kñch thñch

Diïîn biïịn ặúđng huýịt cuêa ngûúđi bõ bïơnh tùng toan giao ăöơng ríịt

lúân Khi lûúơng ặúđng úê maâu tùng !ùn thò sûơ tiïịt dõch cuêa daơ dađy

giaêm ăi, khi lûúơng ặúđng huýịt giaêm ăi thò sûơ tiïịt dõch cuêa ăa dađy

tùng lïn Nhûông dao ăöơng ăöơt ngöơt cuêa ặúđng huýịt gíy ra nhûông

ăao ăöơng maơnh vïì tiïịt dõch daơ daêy Nïịu cho ngûúđi bïơnh ùn giaêm

gluxit ăïí giaêm sûơ taâng ặúđng huýịt vađ cho ùn nhiïìu bûôa gíìn nhau

ăïí ặúđng huýịt khoêi giaêm xuöịng nhanh thò caâc triïơu chûâng tùng

toan cuông seô bõ míịt ăi

Ăaơi ăa söị ngûúđi bïơnh bõ tùng toan lađ nhûông ngûúđi thuöơc loaơi

thíìn kinh ýịu Khi ùn haơn chïị gluxit vađ ùn raêi ra nhiïìu bûôa khöng

nhûông lađm míịt triïơu chûâng tùng toan mađ cođn giuâp ngûúđi bïơnh trúê

nïn bònh tônh vađ cín bùìng hún Nhû víơy lađ trong möơt söị- trûúđng

húơp dõch thïí trúê thađnh ýịu töị ăiïìu hođa, hïơ thíìn kinh trung ûúng trúê

thađnh bõ ăiïìu hođa vađ do ăoâ ùn uöịng coâ thïí aênh hûúêng ăïịn cú chïị

ăiïìu hođa cuêa hïơ thíìn kinh thûơc víơt Trong caâc bïơnh tiïu hoâa ùn

uöịng húơp lñ lađ biïơn phaâp ăiïìu trõ chuê ýịu vò ăííy lađ núi chuíín bõ vađ

sûê duơng thûâc ùn ùn vađo

IV NGUÝN TÙƯC VAĐ TÖÍ CHÛÂC CUÊA ÙN ĂIÏÌU TRÕ

Khi thûơc hiïơn chïị ăöơ ùn ăiïìu trõ coâ thïí sûê duơng nhûông nguýn

tùưc khaâc nhau tuđy ăùơc tñnh cuêa tûđng bïơnh, tònh traơng bïơnh vađ caâc

ăùơc tñnh caâ biïơt khaâc

Trong dinh dûúông ăiïìu trõ ngûúđi ta sûê duơng röơng raôi caâc

nguýn tùưc haơn chïị vïì söị lûúơng vađ chíịt lûúơng Sûơ giúâi haơn vïì söị

lûúơng tuđy thuöơc giúâi haơn chíịt loêng ặa vađo nhû caâc bïơnh thuöơc hïơ

tim maơch, vûôa xú ăöơng maơch, cao huýịt aâp Trong möơt söị bïơnh ăođi

hoêi giúâi haơn caê söị lûúơng vađ chíịt lûúơng Do ăoâ khi xíy dûơng thûơc ïìún

cho bïơnh nhín cíìn chuâ yâ caâc nguýn tùưc sau ăíy:

1 Khi ặa ra caâc chïị ăöơ ùn khaâc nhau phaêi ăaêm baêo sûơ cíìn ăöịi,

sûơ ăíịy ăuê vađ sûơ toađn diïơn cuêa noâ, sao cho phuđ húơp: vúâi ăùơc tñnh biïịt

trûúâc cuêa bïơnh, chuâ troơng nhûông bïơnh ăùơc biïơt

2 Xaâc ắnh ặúơc thúđi haơn haơn chïị cuêa viïơ.c sûê duơng caâc chïị ăöơ

ùn khöng cín ăöịi, khöíng toađn diïơn vađ khöng ăíìy ăuê úê nhûông aênh

khaâc nhau

3 Quy ắnh nhûông nguýn tùưc ùn uöịng úê nhûông bïơnh nhín

tiïịn hađnh liïơu phaâp ăùơc biïơt (liïơu phaâp sinh hoâa, liïơu phaâp ăiïịu trõ)

4 Ăïì ra caâc nguýn tíịc phöịi húơp caâc ýịu töị dinh dûúông, ăiïìu trõ

vúâi viïơc sûê duơng khaâng sinh vađ caâc phûúng tiïơn khaâc cuêa liïơu phaâp

thuöịc

5 Qui ắnh chïị ăöơ ùn phaêi phuđ húơp vúâi hoaơt ăöơng cuêa bïơnh

nhaôn, chuâ yâ túâi viïơc ăïì phođng sûơ haơn chïị hoaơt ăöơng sau nađy do aênh

hûúêng cuêa ùn uöịng gíy ra

Khi xíy dûơng tûđng thûơc ăen cuơ thïí, víịn ăïì quan troơng lađ viïơc

lûơa choơn caâc thûơc phíím, caâc thûơc phíím sûê duơng luön tuín thuê theo

nguýn tùưc taâc ăöơng cú hoơc vađ hoâa hoơc Ăïí traânh caâc taâc ăöơng cú hoơc

khi chïị biïịn thûâc ùn cíìn chuâ yâ:

- Haơn chïị hoùơc loaơi trûđ caâc thûâc ùn thö, caâc thûơc phíím khoâ tiïu

nhiïìu xenluloza nhû: baânh mò ăen, cuê caêi; bùưp caêi, cíy hoơ ăíơu

- Xûê lñ caâc thûơc phíím bùìng caâch nghiïìn nhoê, chađ xaât, nhađo tröơn

vađ quíịy ăaêo ăïí ăaêm baêo sûơ tiïu hoâa vađ híịp thu thûâc ùn töịt nhíịt

- Sûê duơng nhûông phûúng phaâp níịu ăùơc biïơt nhùìm lađm giaêm

chíịt xú, hođa tan propectin vađ lađm mïìm thûơc phíím Caâch chïị biïịn

töịt nhíịt lađ phûúng phaâp híịp, coâ thïí sûê duơng phûúng phaâp nûúâng;

nhûng nïn haơn chïị phûúng phaâp raân

Ăïí loaơi trûđ caâc taâc ăöơng hoâa hoơc khi chïị biïịn thûơc phíím nïn

loaơi trûđ caâc thûơc phíím giađu chíịt chiïịt xuíịt, haơn chïị biïịn moân aân

gíìy kñch thñch tiïịt dõch võ cuêa daơ dađy vađ ruöơt Trong khííu phíìn ùn

nïn loaơi trûđ nûúâc duđng ăùơc, suâp cađ chua, nûúâc chíịm ăùơc, nûúâc söịt,

gia võ, dûa chuöơt muöịi Phûúng phaâp níịu lađ tíịt nhíịt

V NHU CÍÌU DINH DÛÚÔNG CUÊA NGÛÚĐI BÏƠNH

1 Nguýn tùưc phaêi ăaêm baêo

a) Cung cíịp ăíìy ăuê nùng lûúơng cíìn thiïịt

b) Ăuê caâc chíịt dinh dûúông

c) Ăuê nûúâc vađ ăiïơn giaêi ùn uöịng töịt giuâp cho bïơnh nhín traânh

ặúơc sûơ phaâ huêy vïì thïí chíịt vađ phuơc höìi nhûông dûơ trûô ăaô míịt

2 Nhu cíìu cuơ thïí:

a.Nhu cíìu vïì nùng lûúơng:

Bïơnh nhín cíìn söị lûúơng Calo bađng söị Calo cuêa chuýín hoâa cú

baên: 1250-1500Kcal, cöơng thïm nhûông nhu cíìu sau ăíy do bïơnh tíơt

ăođi hoêi

- 20% nïịu bïơnh nhín víơt vaô nhiïìu

- 18% nïịu söịt cao lïn 10C

- 10% nïịu töí chûâc tïị bađo bõ huêy hoaơi

Töíng nhu cíìu nùng lûúơng dao ăöơng tûđ 1800- 2200kcal tûúng

ặúng vúâi lao ăöơng nheơ

b) Nhu cíìu vïì protein:

- 10-15% nùng lûúơng khííu phíìn tûâc lađ 1-1,5g/kg/24giúđ (Töịt

nhíịt lađ 12 +1%) Tó lïơ protein ăöơng víơt trïn protein töíng söị lađ 50%

ÚÊ ngûúđi bònh thûúđng ăaô ríịt cíìn protein, ngûúđi bïơnh laơi cíìn

thiïịt hún Trong boêng, nhiïîm truđng, xuíịt huýịt cú thïí míịt ăi möơt

lûúơng protein khaâ lúân do dõch hay tïị bađo cú thïí bõ huêy hoaơi Do víơy

protein phaêi lúân hún 1g/kg/24h Nhûng sûơ cung cíịp protein cho

bïơnh nhín tuđy tûđng giai ăoaơn cuêabïơnh vađ tuđy tûđng bïơnh Vñ duơ:

- Giai ăoaơn ăíìu: Cú thïí giaâng hoâa nhiïìu protein, cín bùìng Ni tú

ím tñnh, protein chó cung cíịp: 0,25- 0,5g/kg

- Giai ăoaơn bïơnh ăaô ăúô: lg/kg/24h Díìn díìn tùng lïn

1,2-1,4g/kg/24h

- Giai ăoaơn höìi phuơc: 1,5-2g/kg/24h Treê em coâ thïí lïn túâi

3-4g/kg/24h

- Trong möơt söị bïơnh coâ röịi loaơn chuýín hoâa (viïm thíơn coâ urï

maâu cao) thò chó cíìn 0,3g/kg, nhûng chó duđng trong thúđi gian ngùưn

(töịi ăa lađ 10 ngađy)

Protein ăöơng víơt coâ giaâ trò sinh hoơc cao hún nïn tó lïơ protein

ăöơng víơt phaêi lađ 30-50% töíng söị protein

c) Nhu cíìu vïì lipit:

Cao do lipit cung cíịp nïn khoaêng tûđ 20- 30% trong töíng söị

Calo Khi tñnh toaân nhu cíìu vïì lipit cíìn phaêi chuâ yâ ăïịn lipit thûơc

víơt vò noâ cung cíịp axit beâo khöng no vađ vitamin E

d) Nhu cíìu gluxit:

Lûúơng gluxit trong khííu phíìn nïn cín ăöịi vúâi protein vađ lipit

theo tó lïơ:

P:L:G = 1:0,7:5 Tó lïơ cín ăöịi nađy giuâp cú thïí híịp thu ặúơc dïî

dađng caâc chíịt dinh dûúông Khi ặa gluxit chuâ yâ thïm möơt lûúơng

vitamin B1 Nïn coâ möơt tó lïơ cín ăöịi giûôa thađnh phíìn cuêa gluxit vúâi

nhau Lûúơng tinh böơt khoaêng 75%, lûúơng ặúđng Saccaroza khoaêng

10-15% Chuâ yâ hađm lûúơng caâc chíịt xú (pectin, xenluloza ) vò pectin

ûâc chïị caâc hoaơt ăöơng gíy thöịi úê ruöơt vađ taơo ăiïìu kiïơn thuíơn lúơi cho

hoaơt ăöơng cuêa caâc vi khuíín coâ ñch, xenluloza ngoađi chûâc nùng kñch

thñch nhu ăöơng ruöơt cođn goâp phíìn bađi tiïịt cholesterol ra khoêi cú thïí,

ngûúđi ta thíịy rùìng nïịu lûúơng Xenluloza < 1,5% seô gíy taâo boân,

nhûng nïịu tùng lïn trïn 4,5% thò laơi gíy óa chaêy Do víơy lûúơng

peetin nïn lađ 3% vađ Xenluloza nïn lađ 2%

e) Nhu cíìu vitamin:

Töịt nhíịt víîn lađ caâc vitamin coâ trong thûâc ùn, coâ thïí duđng

vitamin töíng húơp nhû vitamin B1, B2, PP, C, A, D, K Trûúđng húơp

bïơnh nùơng thò vitamin B1 vađ Vitamin C lađ cíìn thiïịt nhíịt

g) Nhu cíìu nûúâc vađ muöịi khoaâng:

Trûúâc hïịt phaêi cung cíịp ăuê cho bïơnh nhín lûúơng nûúâc vađ muöịi

khoaâng cíìn thiïịt Ăùơc biïơt lađ treê óa chaêy, nön, söịt cao Muöịn biïịt ăuê

hay thiïịu phaêi lađm ăiïơn giaêi ăöì vađ coâ kïị hoaơch böìi phuơ cho bïơnh

nhín Toâm laơi khííu phíìn ùn cho bïơnh nhín nïn cíìn:

P:L:G =13:22:65 (% nùng lûúơng)

= 1:0.7:5 (% nùng lûúơng)

3 Chó söị giúâi haơn

Nhu cíìu dinh dûúông cho bïơnh nhín phaêi úê trong giúâi haơn sau:

- Nùng lûúơng do piotein cung cíịp khöng thaâp dûúâi 10% vađ

khöng cao 20% töíng söị nùng lûúơng cuêa khííu phíìn Tó söị protein

ăöơng víơt khöng thíịp dûúâi 25% cuêa töíng söị protein

- Calo do lipit khöng cao quaâ 35% töíng söị Calo cuêa khííu phíìn

Ăïí traânh nhiïîm toan do protein, thò söị lûúơng gluxit töịt nhíịt phaêi

hún 4 líìn protein, khöng ặúơc thíịp hún 2 líìn

- Ăïí traânh nhiïîm toan do lipit, thò söị lûúơng gluxit ñt nhíịt phaêi

lađ 2 líìn söị lûúơng lipit

Nhu cíìu dinh dûúông cho möơt ngûúđi nùơng 50 kg

Loaơi chïị ăöơ ùn Protein (g) Lipit (g) Gluxit(g) Calo

Bûôa ùn phaêi chia cho húơp lñ, ñt nhíịt lađ 3 bûôa Bûôa saâng vađ töịi

nïn ùn nheơ 20-30% nùng lûúơng khííu phíìn Nïịu ùn 2 bûôa thò híịp

thu xíịp xi 75% nùng lûúơng khííu phíìn, 3 bûôa thò híịp thu xíịp xó

85% nùng lûúơng khííu phíìn

4 Caâc chïị ăöơ ùn thûúđng duđng trong bïơnh viïơn

a) Chïị ăöơ ùn bònh thûúđng:

-1800-2000 Kcal Protein lađ 60-70g trong ăoâ protein ăöơng víơt

chiïịm 25-30% trong töíng söị protein

- Duđng cho bïơnh nhín múâi vađo viïơn khöng phaêi kiïng khem gò

ăùơc biïơt hoùơc bïơnh nhín trong giai ăoaơn öín ắnh cuêa bïơnh Nhu cíìu

dinh dûúông gíìn giöịng ngûúđi thuöơc loaơi lao ăöơng nheơ

- 1250-1800 Kcal, protein 40-75g (protein ăöơng víơt lađ 50-70%)

- Daơng chïị biïịn: Phúê, chaâo, miïịn

- Daơng chïị biïịn: sûôa, chaâo Coâ thïí duđng sûôa ăíơu nađnh thay cho

sûôa bođ khi thiïịu hoùơc höîn húơp sûôa ăíơu nađnh cöơng 10% sûôa bođ

- Duđng cho bïơnh nhín söịt nhiïîm truđng nùơng

e) Chïị ăöơ ùn tùng protein, giaêm lipit, tùng Calo:

- Duđng cho bïơnh nhín suy gan, viïm gan ăaô höìi phuơc, chïị ăöơ

ùn nađy cíìn nhiïìu protein ăöơng víơt (thõt naơc, trûâng, sûôa )

- Duđng cho bïơnh nhín bõ caâc bïơnh tim maơch, thíơn

i) Chïị ăöơ ùn haơn chïị gluxit (giaêm böơt, ặúđng):

- Duđng cho bïơnh nhín ăaâi thaâo ặúđng

k) Chïị ăöơ ùn haơn chïị xú vađ caâc chíịt lïn men:

- Duđng cho bïơnh nhín viïm ruöơt cíịp tñnh

I) Chïị ăöơ ùn hoađn toađn loêng ( Chïị ăöơ ùn bùìng öịng thöng ):

- Duđng cho bïơnh nhín hön mï, töín thûúng ặúđng tiïu hoâa trïn,

uöịn vaân, viïm naôo

Möơt söị chïị ăöơ ùn ăùơc biïơt:

U: Duđng trong höơi chûâng urï maâu cao

S: Duđng trong ăiïìu trõ treê suy dinh dûúông thïí Kwashiorkor

SK: Sûôa chua ăiïìu trõ trong bïơnh nhiïîm khuíín

CHÏỊ ĂÖƠ KIÏNG ÙN CHÓ UÖNG

Ăùơc ăiïím cuêa chïị ăöơ ùn nađy lađ bïơnh nhín khöng ùn nïn coâ taâc

duơng cho böơ maây tiïu hoâa ặúơc nghó hoađn toađn, híịp thu ríịt nhanh,

coâ taâc duơng chöịng ăöơc vađ lúơi tiïíu

Cho bïơnh nhín uöịng caâc loaơi nûúâc nhû: Nûúâc loơc, trađ loaông

(pha thïm ñt ặúđng) hoùơc nûúâc suöịi

Thïí tñch: 1,5 lñt/24 giúđ, caâch 2 giúđ cho bïơnh nhín uöịng 1 líìn Coâ

thïí uöịng nûúâc ặúđng Saccaroza hoùơc glucoza 60-100 g II,51ñt, tûâc lađ

240-400 Kcalo Chó ắnh trong caâc trûúđng húơp sau ăíy:

- Viïm daơ dađy ruöơt cíịp tñnh

- Urï maâu cao

- Suy tim

- Xuíịt huýịt ặúđng tiïu hoâa

- Sau phíîu thuíơt

- Nön mûêa, nhíịt lađ do nhiïîm ăöơc thai ngheân

Nhiïîm khuíín nùơng bíịt kò nguýn nhín nađo

Vò chïị ăöơ nađy khöng ăuê nùng lûúơng vađ caâc chíịt dinh dûúông nïn

chó aâp duơng cho bïơnh nhín trong möơt vađi ngađy

CHÏỊ ĂÖƠ SÛÔA VAĐ SÛÔA PHÖỊI HÚƠP

I CHÏỊ ĂÖƠ SÛÔA

1 Caâc loaơi sûôa hay duđng

Caâch pha Protein Lipit Gluxit Calo

Sûôa tûúi 10% ặúđng

5% ặúđng

3.9 3.9

4.4 4.4

14.8 9.8

116

95 Sûôa ăùơc Pha 33% 3.4 3.1 18.2 117

Sûôa böơt Pha 15% + 10

% ặúđng

Trong 1 lñt sûôa coâ 1,6g NaCl

1.2 Söị lûúơng vađ caâch duđng:

1,5 - 2 lñt/24 giúđ pha vúâi nûúâc trađ, nûúâc chaâo, nûúâc luöơc rau, ca

cao, sûôa seô ríịt dïî tiïu

1 3 Chó ắnh: Trong caâc trûúđng húơp:

Caâc bïơnh vïì thíơn nhû viïm thíơn cíịp tñnh Nïn duđng sûôa ăíơu

nađnh kïịt húơp vúâi sûôa bođ ăïí giaêm búât lûúơng muöịi trong sûôa hoùơc coâ

thïí duđng caâc loaơi sûôa ñt muöịi

- Bïơnh nhín bõ suy tim nùơng coâ keđm theo phuđ: Khi duđng nïn

ruât búât lûúơng sûôa ăi (nhùìm giaêm búât muöịi) vađ nûúâc cho thïm ặúđng

vađo ăïí tùng nùng lûúơng

- Bïơnh loeât daơ dađy taâ trađng coâ tùng HCL: Chïị ăöơ nađy coâ taâc

duơng cho daơ dađy ặúơc nghó ngúi, trung hođa búât HCL, coâ thïí duđng

sûôa ăíơu nađnh

Trûúđng húơp bõ nhiïîm truđng nùơng: duđng trong nhûông ngađy ăíìu,

nïịu líu ngađy phaêi duđng sûôa phöịi húơp vúâi caâc thûâc ùn khaâc

1 4 Chöịng chó ắnh:

Khi bïơnh nhín dõ ûâng sûôa Caâc bïơnh vïì ặúđng ruöơt nhû taâo

boân, óa chaêy

- Bïơnh viïm tuâi míơt, soêi míơt: úê bïơnh nhín nađy khi duđng chïị ăöơ

sûôa thò coâ trûúđng húơp ríịt töịt, nhûng cuông coâ trûúđng húơp khöng töịt

tuđy tûđng bïơnh nhín

2 Sûôa phöịi húơp:

Ăoâ lađ kïịt húơp sûôa vúâi möơt hoùơc vađi loaơi thûơc phíím khaâc, sûơ kïịt

húơp nađy seô töịt hún khi duđng ăún thuíìn sûôa Noâ göìm caâc loaơi:

2.1 Chïị ăöơ sûôa vađ böơt: Kïịt húơp sûôa vúâi caâc loaơi böơt nhû böơt gaơo,

mò, sùưn, khoai Nhûng chïị ăöơ nađy cuông khöng ặúơc töịt lùưm vò dïî

gíy taâo boân, chó duđng khi nhiïîm khuíín ăaô ăúô

2.2 Chïị ăöơ sûôa, trûâng, böơt rau quaê

Duđng kïịt húơp sûôa + trûâng + böơt + rau + ăíơu ăöî vađ caâc loaơi quaê

Lađ chïị ăöơ phöịi húơp tíịt, coâ ăuê thađnh phíìn hún vađ dïî tiïu hún

Nhíịt lađ duđng sûôa ăíơu nađnh vò protein cua sûôa ăíơu nađnh lađ globulin

(sûôa bođ lađ casein)

CHÏỊ ĂÖƠ ÙN HAƠN CHÏỊ MUÖỊI

Bònh thûúđng trong chïị ăöơ ùn hađng ngađy coâ l0-15g muöịi NaCl

göìm: 40% muöịi duđng ăïí níịu nûúâng

- 40% muöịi duđng ăïí chïị biïịn caâc saên phíím: giođ, chaê, nûúâc

mùưm, tûúng, cađ