KIẾN THỨC SINH SẢN - GIẢM BIẾN CHỨNG CỦA THAI KỲ - 6 ppsx

Giaôn tônh maơch Chûâng bïơnh: Baơn dïî mùưc bïơnh nađy vađo giai ăoaơn sau cuêa thai kyđ nïịu baơn quaâ míơp, hoùơc ăíy lađ bïơnh thûúđng gùơp trong gia ằnh baơn.. Coâ phaêi töi thiïịu

laâm treã mêët phaãn xaå buá

- Phenobarrbital vaâ primidon

- Alcaloid nêëm cûåa maåch vaâ

lêu giaãm tiïët sûäa

àöåc tñnh vúái treã sú sinh mùåc dêìu nöìng àöå trong sûäa meå chûa cao

Thuöëc hïå tim maåch

- Thuöëc cheån beta

- Thuöëc chöëng àöng maáu duâng

uöëng

gêy tai biïën xuêët huyïët cho treã

sú sinh

nhiïîm àöåc cho söë treã em mêîn caãm

tùng nhu àöång ruöåt gêy óa chaãy vaâ triïåu chûáng mêîn caãm cho möåt söë treã em

Thuöëc hïå tiïu hoaá

- Atropin

- Phenolphtalein

giaáp cuãa treã nhoã

duâng lêu vúái liïìu lûúång trïn 10mg/ ngaây coá thïí aãnh hûúãng àïën chûác nùng thêån cuãa treã nhoã liïìu cao ûác chïë tiïët sûäa

nam tñnh hoaá treã em gaái vaâ laâm cho treã em trai dêåy thò súám giaãm tiïët sûäa cho möåt söë phuå nûä

- Caác costicosteroid

- Caác hormon sinh duåc

- Caác androgen

- Viïn thuöëc traánh thai

- Bromocryptin

laâm caån sûäa meå

Thuöëc chöëng ung thû àöåc tñnh cho treã em

Vitamin

Vitamin A vaâ D

liïìu cao coá àöåc tñnh vúái treã em

aãnh hûúãng àïën thñnh gics vaâ chûác nùng thêån

ûác chïë tuyã xûúng treã em

Thuöëc chöëng nhiïîm khuêín

- Khaáng sinh aminozid

- Cloramphenicol

- Soniazid

treã sú sinh (vaâi tuêìn lïî àêìu) sulfamid taác duång keáo daâi coá thïí gêy thiïëu maáu tan huyïët cho treã

em

do phûác húåp vúái calci úã sûäa meå nïn coá thïí gêy tai biïën vaâng rΕng nïn nhiïìu thaây thuöëc kiïng traánh

Giaôn tônh maơch

Chûâng bïơnh: Baơn dïî mùưc bïơnh nađy vađo giai ăoaơn sau cuêa thai kyđ nïịu baơn quaâ míơp, hoùơc ăíy lađ bïơnh thûúđng gùơp trong gia ằnh baơn Ăûâng quaâ líu hay ngöìi vùưt chín chûô nguô coâ thïí lađm cho tônh maơch cađng giaôn to hún nûôa

Biïíu hiïơn: Chín ăau, caâc tônh maơch úê bùưp chuöịi cùỉng chín, ăuđi trúê nïn ăau ăúân vađ phöìng to lïn

Ăiïìu phaêi lađm:

- Nùng nùìm nghó gaâc chín lïn cao

- Haôy thûê níng cao phña chín giûúđng bùìng caâch chïm vađi caâi göịi xuöịng dûúâi ăïơm Mùơc loaơi quíìn loât boâ saât (support tights) coâ thïí cuông ăúô Haôy bíơn quíìn nađy buöíi saâng trûúâc khi ra khoêi giûúđng

- Ngöìi nghó gaâc chín lïn ñt nhíịt lađ hai caâi göịi Chïm thïm möơt caâi göịi khaâc vađo phña dûúâi lûng cuêa baơn

- Nïn tíơp caâc ăöơng taâc chín

Huyïët trùỉng

"Trong thúâi gian mang thai hịnh nhû lâ huyïët trùỉng ra nhiïìu hún thị phẫi Nïëu khưng cẫm thêëy ngûáa ngấy hóåc khố chõu thị cố cêìn ài khấm bấc sơ khưng?"

Chûáng bïånh: Bẩn cố thïí nhêån thêëy cûãa mịnh tùng tiïët chêët nhêìy (huyïët trùỉng) do cố biïën àưång kđch thđch tưë trong luác mang thai Biïíu hiïån: Dõch êm àẩo trong hóåc trùỉng àuåc tiïët ra húi nhiïìu hún, khưng lâm cho àau hay rất

Àiïìu phẫi lâm:

Trấnh duâng cấc thuưëc khûã muâi êm àẩo vâ cấc myä phêím xâ bưng thúm

Nïn mang mưåt bùng vïå sinh mỗng

Nïn ài bấc sơ khấm nïëu bẩn thêëy ngûáa, àau hay tiïët ra chêët cố mâu lẩ hay muâi hưi

Mïơt moêi

"Töi nguê nghó ăíìy ăuê nhûng víîn cûâ caêm thíịy khöng khoêe, ngûúđi cûâ moêi mïơt Coâ phaêi töi thiïịu chíịt gò khöng?"

Chûâng bïơnh: Lađ do tiïịn trònh mang thai taơo nïn thïm nhu cíìu ăöịi vúâi cú thïí Ăöi khi lađ tûơ baơn lo íu mađ ra

Biïíu hiïơn: Caêm thíịy baêi hoaêi, vađ muöịn nguê ban ngađy Ban ăïm thíịy cíìn nguê nhiïìu hún

Ăiïìu phaêi lađm:

- Nghó ngúi vađ tíơp caâc bađi thïí duơc thû giaôn

- Nïn ăi nguê súâm

- Ăûđng lađm viïơc quaâ sûâc

Tûơu do níịm

Chûâng bïơnh: Caâc biïịn ăöơng kñch thñch töị lađm gia tùng nguy cú mùưc phaêi chûâng khñ hû do níịm Coâ thïí xaêy ra trong suöịt thúđi kyđ mang thai Ăiïìu quan troơng lađ cíìn chûôa cho hïịt chûâng bïơnh nađy trûúâc khi em beâ ra ăúđi vò chûâng tûa coâ thïí líy qua miïơng beâ lađm cho viïơc nuöi beâ trúê thađnh khoâ Duđng xađ böng ăïí rûêa saơch coâ thïí lađm cho chûâng tûa nùơng hún

Biïíu hiïơn: Tûđ ím ăaơo xuíịt ra möơt chíịt ăùơc sïơt mađu trùưng vađ ríịt ngûâa Cuông coâ khi baơn thíịy ăau raât khi ăi tiïíu

Ăiïìu phaêi lađm:

- Ngûng duđng xađ böng nïịu thíịy ăau

- Haôy líịy ngoân tay ặa möơt chuât yagourt nguýn chíịt vađo cûêa mònh

- Traânh mùơc tíịt caê quíìn loât bùìng nylon, quíìn boâ vađ traânh duđng thuöịc khûê muđi ím höơ

- Nïn ăi thùm baâc sô, chùưc thïị nađo baâc sô cuông kï toa thuöịc kem thoa, vađ muô chuơp tûê cung

Sûng mùưt caâ chín vađ ngoân tay

"Töi coâ thai ặúơc 7 thaâng Mùưt caâ chín vađ caâc ngoân tay cuêa töi húi bõ sûng Khöng ăau nhûng coâ caêm giaâc húi khoâ chõu Xin hoêi coâ aênh hûúêng gò ăïịn thai nhi khöng?"

Chûâng bïơnh: Khi mang thai, húi sûng (phuđ) lađ chuýơn bònh thûúđng, do cú thïí giûô laơi nûúâc dû thûđa vađ thûúđng diïîn ra úê kyđ cuöịi Ăíy khöng phaêi lađ ăiïìu ăaâng ăïí cho bíơn tím

Biïíu hiïơn: Húi sûng úê mùưt caâ, ăùơc biïơt lađ luâc thúđi tiïịt noâng nûơc vađo cuöịi ngađy Chûâng nađy khöng ặúơc lađm cho baơn ăau hay khoâ chõu

gò hïịt Baơn cuông coâ thïí nhíơn xeât thíịy caâc ngoân tay mònh cûâng ăúđ vađ sûng vađo buöíi saâng vađ nhíîn khöng ăeo vûđa nûôa

Ăiïìu phaêi lađm:

- Nùng nghó ngúi vúâi tû thïị gaâc chín lïn cao

- Haôy thûê tíơp nhûông bađi tíơp chín nheơ Giú hai tay lïn trïn ăíìu vađ co duöîi caâc ngoân tay

- Nïn ăi khaâm baâc sô hoùơc nûô höơ sinh Nïịu thíịy sûng phuđ nhiïìu vađ roô rïơt hún thò coâ thïí lađ díịu hiïơu chûâng tiïìn saên giíơt (pre-eclampsia)

- Haôy nheơ nhađng xoay mùưt caâ chín vađ bađn chín cho maâu lûu thöng töịt hún

Ăöí möì höi

"Trûúâc ăíy ñt khi nađo töi bõ ăöí möì höi tay vađ chín nhûng tûđ luâc mang thai ăïịn nay thò hiïơn tûúơng nađy thûúđng xuýn xaêy ra duđ trúđi khöng noâng nûơc?"

Hiïơn tûúơng ăöí möì höi thûúđng xaêy ra trong giai ăoaơn thûâ 2 vađ 3 cuêa thai kyđ Ăoâ lađ do biïịn ăöơng kñch thñch töị gíy nïn vađ do lûu lûúơng maâu ặa túâi da nhiïìu hún khi mang thai

Biïíu hiïơn: Ăöí möì höi sau möîi líìn chó húi gùưng sûâc möơt chuât, hoùơc khi thûâc díơy trong ăïm, caêm thíịy noâng nûơc, da rõn möì höi

Ăiïìu phaêi lađm:

- Baơn nïn mùơc quíìn aâo röơng vađ bùìng vaêi böng (cotton) Traânh duđng hađng dïơt bùìng súơi nhín taơo

- Haôy uöịng nhiïìu nûúâc

- Nïn ăïí múê cûêa söí ban ăïm

Caâc phûúng phaâp sinh con theo yâ muöịn

Ûúâc nguýơn sinh con theo yâ muöịn cuêa con ngûúđi coâ thïí ăaô coâ tûđ bao líu nay, tuy nhiïn cho ăïịn nay, ngûúđi ta víîn chûa tòm ra phûúng phaâp hiïơu quaê Trong bađi nađy chó ăïì cíơp ăïịn víịn ăïì choơn lûơa giúâi tñnh cuêa ặâa treê trûúâc khi thuơ thai

Theo sinh lyâ cuêa con ngûúđi, viïơc sinh con trai hay con gaâi phuơ thuöơc vađo loaơi tinh truđng cuêa ngûúđi chöìng Búêi vò tíịt caê trûâng cuêa ngûúđi phuơ nûô ăïìu chûâa möơt nhiïîm sùưc thïí giúâi tñnh X, trong khi íịy nam giúâi coâ thïí sinh ra hai loaơi tinh truđng khaâc nhau lađ loaơi mang nhiïîm sùưc thïí giúâi tñnh X vađ loaơi mang nhiïîm sùưc thïí giúâi tñnh Y Do víơy nïịu tinh truđng X thuơ tinh vúâi vúâi trûâng (X-X) thò seô sinh con gaâi, cođn nïịu tinh truđng Y thuơ tinh vúâi trûâng (Y-X) thò seô sinh con trai Noâi caâch khaâc, viïơc sinh con trai hay con gaâi lïơ thuöơc nhiïìu vađo ngûúđi chöìng hún ngûúđi vúơ

Möơt söị phûúng phaâp choơn lûơa giúâi tñnh thûúđng ặúơc aâp duơng:

- Phûúng phaâp Shettles dûơa trïn 3 giaê thuýịt cú baên:

1 Tinh truđng Y coâ kñch thûúâc nhoê hún tinh truđng X

2 Tinh truđng Y di ăöơng nhanh hún tinh truđng X

3 Tinh truđng X coâ sûâc chõu ặơng vađ khaê nùng söịng cao hún tinh truđng Y

Dûơa trïn 3 giaê thuýịt nađy ăaô ăùơt ra möơt söị phûúng phaâp ăïí tùng xaâc suíịt sinh con theo yâ muöịn Trûúâc hïịt phaêi xaâc ắnh tûúng

Ngûâng giao húåp khoẫng 2-4 ngây trûúác thúâi àiïím dûå àoấn ruång trûáng

Vúái phûúng phấp nïu trïn cho thêëy khẫ nùng thânh cưng àẩt

60 – 70% Àïí biïët ngây ruång trûáng, nïn ào nhiïåt àưå cú thïí 2-3 vông kinh Mưỵi buưíi sấng khi thûác giêëc dêåy, côn nùçm yïn trïn giûúâng, lêëy nhiïåt kïë ngêåm vâo dûúái lûúäi trong 5 phuát ào thên nhiïåt Ghi lẩi nhiïåt àưå mưỵi ngây trong mưåt chu kyâ kinh nguyïåt Tûâ ngây cố kinh thên nhiïåt thêëp, àïën giûäa kyâ kinh thên nhiïåt bùỉt àêìu cao hún vâ giûä mûác cao àố túái ngây cố kinh cuãa kyâ sau, luác àố thên nhiïåt bùỉt àêìu thêëp Ngây thên nhiïåt tùng tûâ thêëp lïn cao (cuưëi nûãa chu kyâ trûúác vâ àêìu bấn chu kyâ sau) lâ ngây trûáng ruång

Hóåc àún giẫn dïỵ tđnh hún nhûng đt chđnh xấc hún lâ cấch tđnh trûúác kyâ kinh 14 lâ ngây trûáng ruång Vđ duå nïëu vông kinh lâ 30 ngây thị ngây trûáng ruång lâ ngây thûá 16 (30 – 14 = 16)

- Kïët húåp vúái chïë àưå ùn

Nïëu bẩn muưën sinh con trai thị trûúác khi thuå thai 3 thấng nïn

ùn chïë àưå nhiïìu muưëi mùån hún bịnh thûúâng, ùn thõt, cấ, khoai têy, chuưëi vâ thûåc phêím khư ûúáp muưëi; kiïng sûäa, trûáng, nûúác khoấng, câ chua, câ rưët Sau khi thuå thai thị ùn trúã lẩi bịnh thûúâng Nïëu bẩn muưën sinh con gấi hậy ùn nhiïìu canxi (sûäa), đt muưëi, đt kali

Caâc vïịt raơn

"Xin cho biïịt, khi mang thai, bung to dung kem boi de chong nut da co anh huong xau den thai nhi khong?"

Chûâng bïơnh: Caâc vïịt nađy hònh thađnh khi da bõ cùng quaâ tñnh ăađn höìi bònh thûúđng cuêa noâ thûúđng diïîn ra trong 2 kyđ cuöịi Tùng cín quaâ coâ thïí lađ nguýn nhín gíy nïn caâc vïịt nađy, chuâng ñt khi biïịn míịt mađ chó nhaơt ăi thađnh caâc vïịt baơc múđ

Biïíu hiïơn: Vïơt ăoê ăöi khi xuíịt hiïơn trïn vuđng da ăuđi, buơng, hay vuâ trong thúđi gian mang thai

Ăiïìu phaêi lađm:

- Traânh tònh traơng lïn cín quaâ nhanh

- Thoa laơi kem giûô nûúâc, dûúông da (moisturizer) cho ngíịm vađo

da coâ thïí lađm cho baơn caêm thíịy da maât vađ ăúô raât nhûng khöng ngùn chùơn hoùơc chûôa lađnh ặúơc caâc vïịt raơn

Khoâ nguê

"Khi nađo coâ thúđi gian nghó ngúi lađ töi cöị gùưng nghó ngúi vađ nguê ăïí ăaêm baêo sûâc khoêe cho caê hai meơ con Nhûng nùìm hoađi mađ khöng nguê ặúơc Xin ặúơc tû víịn."

Chûâng bïơnh: Baơn thûúđng bõ khoâ nguê coâ thïí lađ doem beâ ăaơp, vò tiïịp tuơc mùưc ăi vïơ sinh ban ăïm, hoùơc lađ vò buơng cuêa baơn quaâ lúân nïn baơn nùìm khöng thoaêi maâi trïn giûúđng Baâc sô ăiïìu trõ cuêa baơn seô miïîn cûúông múâi kï toa cho baơn duđng thuöịc nguê

Biïíu hiïơn: Trûúâc tiïn lađ khoâ ăi vađo giíịc nguê vađ cuông khoâ nguê laơi sau khi thûâc giíịc Möơt söị phuơ nûô gùơp nhûông cún aâc möơng vïì viïơc sinh núê hoùơc vïì em beâ Baơn chúâ nïn lo lùưng vïì caâc giíịc mú, möơng mõ thûúđng khöng phaên aânh nhûông gò seô xaêy ra

Ăiïìu phaêi lađm:

- Ăoơc saâch hoùơc tíơp caâc bađi thïí duơc thû giaôn nheơ hay tùưm nûúâc íịm trûúâc khi ăi nguê coâ thïí giuâp baơn dïî nguê

- Baơn haôy thûê sûê duơng thïm göịi Nïịu baơn thûúđng nguê nùìm nghiïng vïì möơt phña, baơn haôy gaâc ăuđi (trïn) lïn möơt chiïịc göịi öm.Ngûúđi ta khuýn phuơ nûô coâ thai nïn nùìm nghiïng Vò khi nùìm

Phất ban (nưíi rưm)

"Tưi àang mang thai vâ bõ nưíi sẫy Trûúác àêy duâ trúâi nống mêëy tưi cuäng khưng bõ Tưi nïn lâm gị?"

Chûáng bïånh: Thûúâng xẫy ra cho cấc bâ mể cố dấng ngûúâi mêåp mẩp vâ hay àưí mưì hưi Cố thïí do biïën àưång kđch thđch tưë gêy nïn Biïíu hiïån: Cấc mẫng àỗ thûúâng phất triïín trïn vuâng cố nïëp gêëp, hay ra mưì hưi nhû úã dûúái hai vuá hay vuâng bển

Àiïìu phẫi lâm:

- Nùng rûãa vâ lau khư nhûäng vuâng nây Bẩn hậy duâng xâ bưng khưng cố hûúng thúm

- Bẩn hậy thoa dõu lân da bùçng lotion calamine

- Hậy mùåc quêìn ấo rưång rậi bùçng vẫi bưng (cotton)

Trô

"Töi coâ thai ặúơc 7 thaâng, trûúâc ăíy töi khöng bõ trô nhûng khoaêng thaâng nay thò coâ veê khöng öín Viïơc mang thai coâ liïn quan gò ăïịn bïơnh trô khöng?"

Chûâng bïơnh: Do ăíìu cuêa thai nhi ăeđ lïn nïn caâc tônh maơch quanh híơu mön bõ giaôn núê Khi baơn rùơn ăi cíìu seô lađm cho bïơnh trô cađng nùơng hún, thûúđng diïîn ra trong 2 kyđ cuöịi Bïơnh trô nheơ thûúđng biïịn míịt khöng cíìn ăiïìu trõ sau khi ặâa beâ ra ăúđi

Biïíu hiïơn: Khi baơn ăi cíìu, baơn coâ thïí thíịy ngûâa, ăau vađ chaêy maâu

Ăiïìu phaêi lađm:

- Traânh chûâng taâo boân

- Khöng nïn ặâng quaâ líu

- Möơt caâi tuâi chûúđm ăaâ ăùơt aâp vađo chöî bõ trô coâ thïí lađm cho baơn búât ngûâa

- Nïịu bõnh trô keâo dađi dai dùỉng, haôy ăi khaâm úê baâc sô hay bađ nûô höơ sinh, hoơ coâ thïí kï toa thuöịc múô böi híơu mön

ÖỊm ngheân

"Töi coâ thai ặúơc 1 thaâng Töi ăang lo lùưng cho sûâc khoêe cuêa con töi vađ caê töi nûôa Töi ùn uöịng khöng ặúơc, möîi líìn ùn xong lađ nön ra hïịt."

Chûâng bïơnh: Thûúđng lađ möơt trong nhûông díịu hiïơu thai kyđ xuíịt hiïơn ăíìu tiïn, coâ thïí xaêy ra vađo bíịt cûâ luâc nađo trong ngađy Sûơ mïơt moêi coâ thïí lađm cho víịn ăïì tríìm troơng hún Triïơu chûâng buöìn oâi thûúđng biïịn míịt sau tuíìn thûâ 12 nhûng coâ khi xuíịt hiïơn trúê laơi sau nađy

Biïíu hiïơn: Nhiïìu khi baơn caêm thíịy buöìn oâi khi ngûêi thíịy muđi möơt söị thûâc ùn hoùơc khoâi thuöịc laâ Ăa söị caâc thai phuơ nhíơn xeât lađ coâ nhûông luâc ăùơc biïơt trong ngađy hiïơn tûúơng nađy hay xaêy ra

Ăiïìu phaêi lađm:

- Baơn haôy thûê ùn caâi gò ăoâ ăïí khùưc phuơc chûâng buöìn oâi

- Traânh duđng caâc thûâc ùn vađ muđi lađm cho baơn caêm thíịy buöìn oâi

- Baơn coâ thïí ùn möîi líìn möơt ñt, ùn nhiïìu bûôa trong ngađy

- Ăïí ăöịi phoâ vúâi chûâng buöìn oâi, baơn haôy thûê ùn baânh quy khö,

Soân ăaâi

"Töi mang thai ặúơc 8 thaâng Khöng mùưc tiïíu nhûng thònh thoaêng töi laơi soân ra quíìn Hiïơn tûúơng nađy chó múâi xaêy ra thöi Töi coâ

bõ gò khöng?"

Chûâng bïơnh: Lađ do caâc cú sađn xûúng chíơu ýịu vađ do em beâ ngađy möơt lúân eâp lïn bađng quang Thûúđng xaêy ra vađo kyđ cuöịi

Biïíu hiïơn: Baơn thûúđng soân möơt tñ nûúâc tiïíu ra quíìn vađo nhûông luâc chaơy, ho, hùưt húi hay cûúđi

Ăiïìu phaêi lađm:

- Nïn ăi tiïíu thûúđng xuýn

- Baơn nïn tíơp luýơn caâc cú sađn xûúng chíơu ăïìu ăùơn

- Traânh bõ taâo boân vađ ặđng xaâch nùơng

"Töi coâ thai ặúơc 6,5 thaâng vađ ríịt hay úơ chua Töi biïịt ăíy lađ hiïơn tûúơng bònh thûúđng nhûng khöng biïịt nguýn nhín lađ taơi sao? Xin ặúơc giaêi thñch."

Chûâng bïơnh: Caâi van nùìm úê ngoô díîn vađo bao tûê giaôn ra khi coâ thai, do biïịn ăöơng vïì mùơt kñch thñch töị Vò víơy chíịt chua trong daơ dađy trađo ngûúơc trúê laơi thûơc quaên (lađ öịng díîn xuöịng bao tûê)

Biïíu hiïơn: Baơn caêm thíịy ăau raât úê ngay giûôa löìng ngûơc

Ăiïìu phaêi lađm:

- Buöíi töịi, baơn haôy thûê uöịng möơt ly sûôa noâng vađ níng cao ăíìu giûúđng hoùơc sûê duơng thïm göịi ăïí göịi ăíìu

- Baơn haôy ăi khaâm úê baâc sô ăiïìu trõ cuêa baơn, coâ thïí võ nađy seô kï toa thuöịc ăïí chûôa chûâng bao tûê dû acid

"Töi mang thai ặúơc 3 thaâng Töi ăi tiïíu nhiïìu líìn trong ngađy, ăïm cuông víơy, mùơc duđ gíìn ăïịn giúđ nguê lađ khöng daâm uöịng nûúâc Hiïơn tûúơng nađy coâ bònh thûúđng khöng?"

Chûâng bïơnh: Hiïơn tûúơng nađy thûúđng xaêy ra trong giai ăoaơn ăíìu vađ cuöịi cuêa thai kyđ, nguýn nhín lađ do tûê cung ăeđ lïn trïn boơng ăaâi Triïơu chûâng nađy seô thuýn giaêm trong caâc thaâng giûôa cuêa thai kyđ Biïíu hiïơn: Baơn hay caêm thíịy moât ăi tiïíu

Ăiïìu phaêi lađm:

- Nïịu baơn thíịy phaêi thûâc díơy ban ăïm ăïí ăi tiïíu, thò vïì chiïìu haôy cöị gùưng uöịng ñt nûúâc

- Baơn nïn ăi khaâm baâc sô nïịu baơn thíịy raât buöịt möîi khi ăi tiïíu

vò coâ thïí lađ baơn ăaô bõ nhiïîm truđng