Thúê ăïí ûâc chïị cún mùưc rùơn: Khi cöí tûê cung chûa núê troơn mađ thai phuơ laơi mùưc rùơn quaâ súâm, thò phaêi biïịt caâch ăïí ûâc chïị cún mùưc rùơn, nïịu khöng seô gíy aênh hûúêng
Trang 1nhûông kñch thñch ặúơc thu nhíơn tûđ tûê cung, khi chuýín ăïịn voê naôo coâ thïí taơo thađnh phaên xaơ coâ ăiïìu kiïơn, gíy ra caêm giaâc ăau
Nhû víơy, muöịn lađm giaêm caêm giaâc ăau do sûơ co boâp tûê cung gíy ra trong khi ăeê phaêi lađm thïị nađo?
- Phaêi taơo phaên xaơ coâ ăiïìu kiïơn "ăeê lađ khöng ăau"
- Ăaânh tan möịi lo súơ cuêa thai phuơ
- Bùưt trñ naôo cuêa thai phuơ phaêi lađm viïơc trong khi chuýín daơ ăeê, ăïí taơo ặúơc ăiïím hûng phíịn múâi, líịn aât ăiïím hûng phíịn gíy ăau Muöịn ăaơt ặúơc nhûông ăiïìu nađy, caâc bađ bíìu cíìn lađm quen vađ tíơp theo möơt söị ăöơng taâc thïí duơc dûúâi ăíy:
1 Tíơp thû giaôn: Ăïí ăaơt ăïịn sûơ nghó ngúi, thû giaôn cú hoađn toađn, thai phuơ nïn nùìm theo hai tû thïị nùìm ngûêa hoùơc nùìm nghiïng, trñ oâc cöị qún hïịt nmoơi viïơc, khöng nghô ngúơi, bíơn tím lo lùưng gò Bađi tíơp nađy giuâp thai phuơ chuê ăöơng co tûđng nhoâm cú trong cú thïí luâc chuýín daơ ăeê, ăïí viïơc xöí thai ặúơc dïî dađng
2 Tíơp ăöơng taâc tay vađ chín: Giuâp cho maâu trong cú thïí lûu thöng ặúơc dïî dađng, ăiïìu hođa, caâc khúâp xûúng cûê ăöơng dïî dađng, nhíịt lađ khúâp haâng vađ caâc khúâp vuđng chíơu
3 Ăöơng taâc thùưt lûng cöơt söịng vađ xûúng chíơu: Khi mang thai, seô gíy ra sûơ cheđn eâp cuông nhû sûơ thay ăöíi cuêa caâc khúâp xûúng, cöơt söịng, nhíịt lađ úê vuđng thùưt lûng lađm thai phuơ nhûâc moêi, tï tay chín hay ăau lûng Caâc ăöơng taâc nađy seô ăem laơi sûơ thoaêi maâi, giaêm búât ăau lûng cho thai phuơ
4 Tíơp thúê theo cún co tûê cung: Khi khöng coâ cún co tûê cung: thúê bònh thûúđng khi bùưt ăíìu cún co:
- Cöí tûê cung núê tûđ 1 - 4 cm: ngöìi tû thïị thû giaôn, thúê bònh thûúđng bùìng hai caânh muôi, miïơng ngíơm laơi
- Cöí tûê cung múê tûđ 4 - 8 cm: nïn nùìm thû giaôn, coâ thïí nùìm nghiïng hay ngûêa, thúê caơn vađ nhanh theo cún co tûê cung ăïịn khi cún
co ăaơt töịi ăa röìi cún co seô giaêm díìn, nhõp thúê cuông nöng vađ chíơm díìn ăïịn khi hïịt cún co
Trang 2- Trûúâc khi coâ cún co bùưt ăíìu: hñt síu bùìng muôi, thúê ra bùìng miïơng 1 nhõp
- Bùưt ăíìu coâ cún co: thúê nhanh vađ nöng
- Khi hïịt cún co: hñt thúê síu 2 nhõp
- Sau ăoâ thúê bònh thûúđng, nùìm thû giaôn
Ăöơng taâc thúê theo cún co tûê cung ríịt cíìn cho cuöơc chuýín daơ Ăïí ăaơt ặúơc kïịt quaê töịt, thai phuơ cíìn hïịt sûâc bònh tônh, tíơp trung tû tûúêng theo doôi cún co ăïí ăiïìu chónh nhõp thúê, nhùìm cung cíịp ăuê oxy cho meơ vađ con, giuâp thïm sûâc cho thai phuơ rùơn töịt khi cöí tûê cung núê troơn
5 Thúê ăïí ûâc chïị cún mùưc rùơn: Khi cöí tûê cung chûa núê troơn mađ thai phuơ laơi mùưc rùơn quaâ súâm, thò phaêi biïịt caâch ăïí ûâc chïị cún mùưc rùơn, nïịu khöng seô gíy aênh hûúêng khöng töịt cho meơ vađ con nhû: thai nhi bõ suy ýịu, cöí tûê cung phuđ nïì, daôn núê chíơm lađm cuöơc chuýín daơ keâo dađi, thíơm chñ lađm raâch cöí tûê cung vađ coâ thïí ặa ăïịn vúô tûê cung Ăïí ûâc chïị cún mùưc rùơn, thai phuơ thúê bùìng caâch chuâm miïơng laơi nhû nuöịn thöíi tùưt möơt ngoơn nïịn ăùơt trûúâc mùơt khoaêng tûđ 20 - 50 cm Ăöơng taâc nađy cođn ặúơc aâp duơng khi ăíìu thai nhi ăaô söí ra ngoađi, ngûúđi meơ khöng ặúơc rùơn nûôa, ăïí baâc sô tûơ ăúô em beâ ra, nïịu ngûúđi meơ cûâ rùơn thïm, coâ thïí seô lađm tíìng sinh mön raâch nhiïìu hún
6 Tíơp rùơn:Nïịu rùơn ăuâng caâch viïơc söí thai seô dïî dađng, traânh ặúơc sang chíịn cho em beâ vađ míịt sûâc cho ngûúđi meơ
Trang 3Giaêm cín vúâi beâ
Ăa söị phuơ nûô sau khi sinh thûúđng khöng coâ thúđi gian dađnh riïng cho baên thín Hoơ luön bõ rađng buöơc vúâi beâ Do víơy tíơp thïí duơc taơi nhađ lađ biïơn phaâp lyâ tûúêng nhíịt Dûúâi ăíy lađ möơt vađ ăöơng taâc ăún giaên, khaâ phöí biïịn, laơi hiïơu quaê cho caâc bađ meơ Baơn coâ thïí thûơc hiïơn cuđng beâ:
Sùn chùưc cú bùưp:
Ăûâng tûơa lûng vađo tûúđng Chín dang röơng bùìng vai Bađn chín caâch meâp tûúđng 20 cm Bïị beâ ngang buơng, mùơt hûúâng vïì phña trûúâc Thñt chùơt cú buơng, tûđ tûđ khuyơu göịi Döịn sûâc nùơng toađn thín lïn 2 chín Lûng giûô thùỉng vađ trûúơt dađi theo tûúđng Ăïịm tûđ 1-10 röìi trúê laơi
võ trñ cuô Lùơp laơi 10 líìn
Bađi tíơp 2 vai:
Ăùơt beâ nùìm ngûêa trïn sađn Chöịng thùỉng tay hai bïn beâ vađ quyđ göịi trong tû thïị thoaêi maâi Thoâp chùơt buơng, tûđ tûđ cuâi xuöịng hön maâ beâ Tay húi khuyơu Khöng haơ möng, lûng giûô thùỉng Trúê vïì võ trñ cuô Thúê ra nheơ nhađng Lùơp laơi ăöơng taâc 10 líìn Chuâ yâ di chuýín hön ăïìu khùưp mùơt beâ nhû 2 maâ, traân, cùìm nhùìm thay ăöíi lûơc tyđ trïn 2 tay
Níng chín:
Ăùơt beâ nùìm ngûêa trïn sađn Chöịng thùỉng tay hai bïn beâ Tûơa lûơc toađn thín vađo tay giöịng tû thïị hñt ăíịt Thñt chùơt cú buơng Chín vađ lûng thùỉng Tûđ tûđ khuyơu líìn lûúơt tûđng chín sao cho göịi chaơm sađn Chín cođn laơi víîn giûô thùỉng Lùơp laơi ăöơng taâc 10 líìn cho tûđng chín Ăïí hiïơu quaê hún, baơn nïn giûô ýn úê möîi ăöơng taâc trong 5 giíy,
Trang 4Sùn cú buång:
Nùçm ngûãa trïn sân Chên co lẩi mưåt gốc 90° Giûä bế giûäa hai àuâi Thốp chùåt cú buång Hđt sêu Hai tay gêåp lẩi, àùåt ngang tai Nêng àêìu vâ vai khỗi sân, tay vûún vïì phđa gưëi, tûâ tûâ thúã ra Giûä yïn trong
5 giêy rưìi trúã lẩi võ trđ cuä Lùåp lẩi àưång tấc 10 lêìn Nïëu muưën phûác tẩp hún, bẩn cố thïí vûâa nêng àêìu vâ vai, vûâa vùån eo sang trấi, phẫi Lûu yá: Bâi têåp nây àôi hỗi bẩn phẫi giûä bế trïn tay khoẫng 15 phuát trong suưët thúâi gian têåp Chđnh vị vêåy, bẩn chĩ nïn thûåc hiïån bâi thïí duåc khi bế àậ tûúng àưëi cûáng cấp (khoẫng tûâ 6-12 thấng tuưíi lâ lyá tûúãng nhêët) Khưng nïn thûåc hiïån bâi têåp vúái bế trïn 1 tuưíi vị luác nây bế rêët hiïëu àưång, tay chên luưn cûåa quêåy Bẩn khố cố thïí giûä yïn bế mưåt chưỵ trong thúâi gian dâi
Trang 5Tiïm phođng uöịn vaân cho phuơ nûô coâ thai
Uöịn vaân úê phuơ nûô vađ treê sú sinh lađ möơt bïơnh ríịt nguy hiïím, vúâi tyê lïơ tûê vong cao Nguýn nhín do nhiïîm vi truđng uöịn vaân trong luâc ăeê ÚÊ ngûúđi meơ, vi truđng vađo theo ặúđng sinh duơc, gíy uöịn vaân tûê cung Vúâi con, vi truđng vađo qua núi cùưt vađ buöơc úê díy röịn nïn goơi lađ uöịn vaân röịn sú sinh
ÚÊ nûúâc ta, chûúng trònh tiïm chuêng múê röơng cho treê em (trong ăoâ coâ vacxin phođng uöịn vaân) múâi ặúơc tiïịn hađnh trong möơt söị nùm gíìn ăíy Híìu hïịt phuơ nûô coâ thai hiïơn nay chûa tûđng ặúơc tiïm vacxin phođng uöịn vaân vađ do ăoâ cuông khöng coâ miïîn dõch vúâi bïơnh Ăiïìu kiïơn vö truđng trong ăúô ăeê cuêa ta taơi caâc cú súê y tïị cuông cođn ýịu keâm (nhiïìu khi duơng cuơ ăúô ăeê khöng ặúơc luöơc söi ăuê 20 phuât, míìm bïơnh uöịn vaân víîn cođn) Ăïí ăaêm baêo an toađn cho meơ vađ ăïí con khöng mùưc uöịn vaân sau khi ăeê, phuơ nûô coâ thai cíìn ặúơc tiïm phođng 2 muôi uöịn vaân:
- Muôi thûâ nhíịt tiïm vađo thaâng bíịt kyđ cuêa giai ăoaơn mang thai
- Muôi thûâ hai tiïm sau muôi ăíìu ñt nhíịt 4 tuíìn vađ trûúâc ngađy dûơ kiïịn ăeê ñt nhíịt 2 tuíìn (nhû víơy múâi coâ ăuê thúđi gian taơo miïîn dõch) Vacxin phođng uöịn vaân phaêi ặúơc baêo quaên laơnh, tiïm bùưp thõt möîi liïìu 0, 5 ml Tiïm nhû víơy, sau möơt thúđi gian, cú thïí meơ seô sinh
ra khaâng thïí chöịng uöịn vaân vađ khaâng thïí nađy seô ặúơc truýìn sang con Nhû víơy, caê meơ vađ con seô ặúơc baêo vïơ trong trûúđng húơp bõ vi truđng uöịn vaân xím nhíơp
Vacxin khöng aênh hûúêng xíịu ăïịn sûâc khoeê cuêa meơ vađ thai ÚÊ nhûông núi viïơc tiïm phođng ặúơc thûơc hiïơn töịt, tyê lïơ treê sú sinh bõ uöịn
Trang 6vaân ăaô haơ thíịp ríịt nhiïìu, coâ núi gíìn nhû ăaô xoaâ boê ặúơc bïơnh nađy trong míịy nùm liïìn
Trang 7Hiïịm muöơn - vö sinh: Möơt söị ăiïìu cíìn biïịt
Caâc nghiïn cûâu vïì sinh lyâ sinh saên cho thíịy nïịu möơt cùơp vúơ chöìng khoaêng 25 tuöíi, hoađn toađn bònh thûúđng vïì phûúng diïơn sinh saên, möîi thaâng seô coâ khaê nùng thuơ thai gíìn 25% Nïịu khöng ngûđa thai, khoaêng 90% caâc cùơp vúơ chöìng nađy seô coâ con sau möơt nùm chung söịng bònh thûúđng Möơt cùơp vúơ chöìng ặúơc ắnh nghôa lađ hiïịm muöơn -
vö sinh khi hai vúơ chöìng mong muöịn coâ con, chung söịng vúâi nhau bònh thûúđng, khöng sûê duơng möơt biïơn phaâp ngûđa thai nađo mađ sau möơt nùm víîn khöng coâ thai
Khaê nùng sinh saên giaêm úê nûô vađ nam khi tuöíi cađng lúân Ngûúđi
ta ûúâc tñnh, phuơ nûô nhoê hún 25 tuöíi trung bònh chó cíìn sinh hoaơt vúơ chöìng bònh thûúđng tûđ 2-3 thaâng lađ coâ thïí coâ con, trong khi phuơ nûô trïn 35 tuöíi thûúđng thúđi gian nađy keâo dađi hún 6 thaâng ÚÊ nam giúâi hiïơn tûúơng nađy cuông xaêy ra tuy nheơ nhađng vađ chíơm raôi hún, bùưt ăíìu tûđ khoaêng 40 tuöíi, khaê nùng sinh saên cuêa nam giúâi thûúđng giaêm roô sau 60 tuöíi
Hiïịm muöơn coâ thïí do nguýn nhín tûđ ngûúđi chöìng hoùơc ngûúđi vúơ Noâi chung, khoaêng 30% trûúđng húơp nguýn nhín hiïịm muöơn lađ hoađn toađn do chöìng, 30% nguýn nhín do vúơ vađ phíìn cođn laơi lađ do nguýn nhín tûđ caê hai vúơ chöìng Do ăoâ, chuâng ta thíịy rùìng viïơc ăi khaâm vađ tòm nguýn nhín cuêa hiïịm muöơn cíìn thiïịt phaêi coâ mùơt cuêa caê hai vúơ chöìng Noâi caâch khaâc, hiïịm muöơn lađ víịn ăïì cuêa möơt cùơp vúơ chöìng, chûâ khöng phaêi lađ cuêa riïng vúơ hay chöìng
Caâc nguýn nhín hiïịm muöơn thûúđng gùơp úê nam giúâi coâ thïí bao göìm: khöng coâ tinh truđng, tinh truđng quaâ ñt, tinh truđng di ăöơng ýịu, tinh truđng bõ dõ daơng Caâc víịn ăïì nađy coâ thïí ặúơc chíín ăoaân khi lađm
Trang 8xeât nghiïơm vïì tinh dõch (thûúđng goơi lađ tinh dõch ăöì hoùơc phín tñch tinh dõch) Ngoađi ra, nam giúâi coâ thïí hiïịm muöơn do bõ bíịt lûơc, xuíịt tinh súâm hay xuíịt tinh ngûúơc dođng (tinh dõch khöng ặúơc phoâng ra ngoađi, mađ chaêy ngûúơc vađo bađng quang, sau ăoâ ặúơc ăi tiïíu ra ngoađi) Caâc nguýn nhín hiïịm muöơn thûúđng gùơp úê phuơ nûô göìm: tùưc vođi trûâng, khöng ruơng trûâng hay ruơng trûâng khöng ăïìu, bïơnh laơc nöơi maơc tûê cung, bïơnh u xú tûê cung
Trong möơt söị trûúđng húơp, caê hai vúơ chöìng ăïìu bònh thûúđng vïì phûúng diïơn sinh saên, nhûng tinh truđng ngûúđi chöìng khöng thñch húơp vúâi chíịt nhíìy úê cöí tûê cung ngûúđi vúơ, lađm cho tinh truđng bõ chïịt vađ khöng ăi vađo ặúđng sinh duơc nûô ặúơc Trûúđng húơp nađy thûúđng
ặúơc chíín ăoaân bùìng xeât nghiïơm sau giao húơp: baâc sô seô líịy chíịt
nhíìy úê cöí tûê cung ngûúđi vúơ vađi giúđ sau giao húơp ăïí xem sûơ di ăöơng vađ
khaê nùng söịng cuêa tinh truđng
Hiïơn nay, híìu hïịt caâc thöịng kï trïn thïị giúâi ăïìu cho thíịy tó lïơ hiïịm muöơn ngađy cađng gia tùng Ăiïìu nađy coâ thïí do nhiïìu nguýn nhín:
- Phuơ nûô líơp gia ằnh trïî hún vađ muöịn coâ con úê tuöíi lúân hún
- Nhiïìu thöịng kï trïn thïị giúâi cho thíịy chíịt lûúơng tinh truđng nam giúâi ăang giaêm díìn, coâ thïí do aênh hûúêng möi trûúđng vađ hoađn caênh sinh söịng
- Caâc bïơnh líy truýìn qua ặúđng tònh duơc xuíịt hiïơn vúâi tyê lïơ cao hún trong cöơng ăöìng, díîn ăïịn tùưc vođi trûâng, giaêm chíịt lûúơng tinh truđng, röịi loaơn khaê nùng sinh saên
- Viïơc sinh hoaơt tònh duơc súâm vađ quan hïơ vúâi nhiïìu baơn tònh ngađy cađng phöí biïịn vađ cađng lađm tùng nguy cú mùưc caâc bïơnh líy truýìn qua ặúđng tònh duơc vađ nguy cú díîn ăïịn hiïịm muöơn
- ÚÊ nûúâc ta, hiïơn nay tyê lïơ naơo phaâ thai úê phuơ nûô khaâ cao Möơt biïịn chûâng líu dađi ríịt thûúđng gùơp cuêa naơo phaâ thai hiïơn nay lađ hiïịm muöơn - vö sinh Ríịt nhiïìu phuơ nûô sau vađi líìn naơo thai ăaô bõ vö sinh
do tùưc vođi trûâng hoùơc viïm dñnh buöìng tûê cung Do ăoâ, nïịu chûa muöịn coâ con, töịt nhíịt baơn nïn sûê duơng möơt biïơn phaâp ngûđa thai thíơt
an toađn ăïí dûơ phođng khaê nùng bõ biïịn chûâng vö sinh sau naơo thai
Trang 9Khaâm vađ ăiïìu trõ: Hiïịm muöơn - vö sinh lađ möơt víịn ăïì mađ caâc cùơp vúơ chöìng cíìn quan tím khi baơn quýịt ắnh líơp gia ằnh vađ coâ
con Baơn nïn ăi ăïịn baâc sô ăïí tòm nguýn nhín nïịu sau 12 thaâng giao húơp ăïìu ăùơn, khöng ngûđa thai mađ víîn khöng coâ thai Tuy nhiïn, baơn nïn khaâm baâc sô súâm hún, trong vođng 6 thaâng, trong möơt söị trûúđng húơp sau:
- Nïịu baơn nghi ngúđ rùìng vúơ chöìng baơn coâ möơt bïơnh lyâ hay nguýn nhín gíy hiïịm muöơn, nhû khöng coâ kinh, kinh nguýơt khöng ăïìu, bõ viïm phíìn phuơ trûúâc ăoâ,v.v
- Ngûúđi vúơ trïn 35 tuöíi ÚÊ ăíy coâ 2 lyâ do khiïịn baơn nïn ăi khaâm súâm: thûâ nhíịt khaê nùng sinh saên seô giaêm theo tuöíi; thûâ hai, quô thúđi gian ăïí ăiïìu trõ khöng cođn nhiïìu
Nhû ăaô nïu trïn, hiïịm muöơn lađ víịn ăïì cuêa möơt cùơp vúơ chöìng, nguýn nhín coâ thïí do möơt trong hai vúơ chöìng hoùơc caê hai Do ăoâ, khi
ăi khaâm nïn ăi caê hai vúơ chöìng ăïí baâc sô dïî dađng chíín ăoaân vađ ăiïìu trõ cho baơn Khi ăïịn phođng khaâm, tuđy theo baâc sô seô coâ caâch hoêi khaâc nhau Noâi chung caâc víịn ăïì baơn cíìn phaêi traê lúđi coâ thïí bao göìm:
- Vïì phña vúơ: Tuöíi, muöịn coâ con bao líu, söị líìn sanh, sííy, naơo thai, caâc caâch ngûđa thai trûúâc ăoâ, kinh nguýơt ăïìu hay khöng ăïìu,
bao líu coâ kinh möơt líìn, kinh nguýơt keâo dađi bao líu, coâ bõ ăau khi hađnh kinh hay khöng, coâ möí hay mùưc bïơnh gò trûúâc ăíy khöng Baâc
sô seô khaâm phuơ khoa, coâ thïí cho baơn ăi siïu ím vađ lađm thïm möơt söị xeât nghiïơm nhû: xeât nghiïơm nöơi tiïịt, HSG (chuơp X quang ăïí ăaânh giaâ tûê cung vađ vođi trûâng)
- Vïì phña chöìng: Baâc sô seô cho baơn lađm xeât nghiïơm vïì tinh truđng (cođn goơi lađ tinh dõch ăöì hay phín tñch tinh dõch) Baơn nïn tuín theo
hûúâng díîn cuêa nhín viïn phođng khaâm ăïí coâ thïí líịy ặúơc míîu thûê cho kïịt quaê chñnh xaâc Ngoađi ra, baâc sô coâ thïí hoêi vïì sûâc khoêe cuêa baơn hiïơn taơi, coâ bõ bïơnh quai bõ luâc nhoê hay khöng, nghïì nghiïơp baơn ăang lađm, baơn coâ huât thuöịc laâ, uöịng rûúơu hay khöng, baơn coâ thûúđng thûâc khuya hay khöng, baơn coâ mùưc bïơnh gò trûúâc ăíy vïì ặúđng tiïíu hay khöng, baơn hiïơn coâ sûê duơng thuöịc ăïí ăiïìu trõ bïơnh nađo khaâc khöng
Trang 10Haôy baêo vïơ treê khi cođn lađ bađo thai
Chuâng ta thûúđng hiïíu möơt caâch ăún giaên, baêo vïơ treê lađ nuöi dûúông vađ chùm soâc treê tûđ luâc loơt lođng cho túâi tuöíi trûúêng thađnh Nhûng muöịn cho treê khi sinh ra ặúơc khoêe maơnh, nuöi dûúông choâng lúân, ta cíìn phaêi baêo vïơ treê em ngay tûđ khi cođn nùìm trong buơng meơ Khi cođn trong buơng meơ, ặâa treê söịng hoađn toađn dûơa vađo ngûúđi meơ nhû möơt víơt kyâ sinh Sûơ trao ăöíi caâc chíịt dinh dûúông ăïìu phaêi tiïịn hađnh qua nhau thai, khöng coâ sûơ lûu thöng trûơc tiïịp giûôa meơ vađ con ÚÊ baânh nhau coâ möơt mađng ngùn caâch, qua mađng nađy ặâa treê nhíơn lûúơng oxy vađ caâc chíịt dinh dûúông tûđ ngûúđi meơ truýìn sang vađ thaêi caâc chíịt cùơn baô cuđng thaân khñ ra ngoađi, qua tuíìn hoađn cuêa ngûúđi meơ
Thúđi gian treê söịng trong buơng meơ coâ thïí chia ra lađm hai giai ăoaơn chñnh Giai ăoaơn 2, 3 thaâng ăíìu lađ giai ăoaơn phöi, nghôa lađ tûđ möơt tïị bađo (trûâng) lúân lïn phín chia vađ hònh thađnh caâc böơ phíơn nhû naôo, tim, gan, böơ phíơn sinh duơc vađ hònh thađnh giúâi tñnh Sau giai ăoaơn nađy, ặâa treê tuy cođn ríịt nhoê chiïìu dađi chó 3 - 5 cm, nhûng ăaô ăíìy ăuê moơi böơ phíơn vađ bùưt ăíìu giûôa thaâng thûâ ba ăïịn thaâng thûâ chñn, ặâa treê chó viïơc phaât triïín lïn mađ thöi
Giai ăoaơn ăíìu
Giai ăoaơn phöi thai lađ giai ăoaơn hònh thađnh caâc böơ phíơn; giai ăoaơn nađy ríịt quan troơng vïì mùơt phaât triïín thai vò caâc dõ tíơt bíím sinh, nïịu coâ ăïìu coâ thïí xaêy ra trong giai ăoaơn nađy nhû thiïịu huơt möơt hoùơc nhiïìu böơ phíơn trong cú thïí nhû voê soơ, thiïịu chín tay hoùơc dõ tíơt vïì caâc cú quan nöơi taơng, tim, maơch maâu, ruöơt, böơ phíơn sinh duơc, khöng coâ híơu mön, aâ nam aâ nûô v.v