Khaâi niïơm "Dõ tíơt bíím sinh": Dõ tíơt bíím sinh lađ nhûông trûúđng húơp bíịt thûúđng vïì hònh thaâi, phaât sinh trong thai kyđ coâ thïí phaât hiïơn bùìng caâc xeât nghiïơm vïì nöơi t
Trang 1Tòm ra lúđi giaêi vò sao phöi baâm ặúơc vađo thađnh tûê cung
Caâc nhađ khoa hoơc Myô ăaô hiïíu vò sao trïn ặúđng di chuýín doơc theo thađnh tûê cung, phöi múâi hònh thađnh khöng tröi tuöơt ăi mađ laơi dûđng bûúâc vađ lađm töí úê ăoâ Möơt loaơi protein baâm dñnh ăùơc biïơt ặúơc tiïịt ra trïn bïì mùơt phöi chñnh lađ "thíìn cûâu mïơnh" giuâp noâ baâm rïî úê daơ con
Sûơ thíịt baơi trong viïơc lađm töí cuêa phöi trong tûê cung lađ nguýn nhín cuêa 3/4 caâc ca sííy thai Thöng thûúđng, sau khi phöi ặúơc hònh thađnh, khöng coâ gò ăaêm baêo lađ noâ seô gùưn ặúơc vađo thađnh tûê cung Caâc nhađ khoa hoơc taơi Ăaơi hoơc California úê San Francisco (UCSF) ăaô tòm
ra bñ quýịt vò sao möơt söị phöi truơ laơi ặúơc
Theo nhoâm nghiïn cûâu, vađo khoaêng 6 ngađy sau khi thuơ thai, caâc phöi noâi trïn tiïịt ra möơt loaơi protein baâm dñnh mang tïn L-selectin Chuâng tûúng taâc vúâi caâc phín tûê nùìm trïn thađnh tûê cung cuêa ngûúđi meơ vađ taơo nïn möi trûúđng dñnh nhû keo Luâc nađy, giöịng nhû khi quaê boâng tennis lùn qua möơt mùơt phùỉng phuê sirop, phöi seô bõ chûông laơi Noâ gùưn vúâi thađnh tûê cung vađ tûơ nuöi dûúông bùìng maâu cuêa meơ, qua rau thai
Phaât hiïơn nađy múê ra triïín voơng múâi trong viïơc ăiïìu trõ cho nhûông phuơ nûô vö sinh hoùơc bõ sííy thai súâm Noâ cuông giuâp hiïíu roô hún nguýn nhín cuêa caâc ca rau bong non, trong ăoâ rau thai khöng thïí gùưn vúâi thađnh tûê cung vađ bong súâm hún thúđi haơn, gíy nguy hiïím cho tñnh maơng cuêa caê meơ vađ con
Nhoâm taâc giaê ăaô lađm thuê tuơc xin baên quýìn phaât minh cho viïơc sûê duơng protein L-selectin trong xeât nghiïơm chíín ăoaân súâm nhûông
Trang 2bêët thûúâng liïn quan túái quaá trònh laâm töí cuãa phöi úã phuå nûä vö sinh Nghiïn cûáu àùng trïn taåp chñ Khoa hoåc cuãa Myä söë ra höm qua
Trang 3Bâi têåp cho phuå nûä mang thai
Têåp nhể nhâng, kiïn nhêỵn tûâ khi múái mang thai, kïët thuác têåp khi bûúác sang thấng thûá 7 Hïët sûác têåp trung khi têåp vâ trấnh têm trẩng cùng thùèng
- Àïí lâm nhể àưi chên: Nùçm thùèng lûng Chên vâ mưng tị vâo tûúâng, tẩo vúái thên mưåt gốc 90 àưå Hđt vâo, kếo cùng chên vâ àêíy gốt chên lïn cao àưìng thúâi vêỵn giûä lûng ấp àêët Sau àố, chơa muäi chên lïn phđa trïn vâ thúã ra
- Àïí thû giận vuâng thùỉt lûng: Nùçm thùèng, hai chên song song, hai bân chên ấp àêët cấch nhau khoẫng cấch rưång bùçng hưng Hai tay xuưi theo ngûúâi Hđt vâo vâ thúã ra, nêng vuâng xûúng chêåu lïn cao àïí duưỵi thùèng cưåt sưëng Hđt vâo lêìn nûäa, vâ tûâ tûâ thúã ra àưìng thúâi hẩ thên ngûúâi xuưëng
- Àïí trấnh àau lûng: Quyâ gưëi, hai bân tay ấp àêët, hai khuyãu tay húi gêåp, lûng thùèng Hđt vâo rưìi cong ngûúâi lïn rưìi thúã ra trûúác khi trúã vïì trẩng thấi ban àêìu Thûåc hiïån nhiïìu lêìn àưång tấc nây
Trang 4Dõ tíơt bíím sinh
Dõ tíơt bíím sinh lađ 1 gaânh nùơng cho cho baên thín ngûúđi bïơnh, cho gia ằnh vađ cho xaô höơi Chíín ăoaân dõ tíơt bíím sinh khöng phaêi dïî vađ khöng phaêi khöng coâ nhûông suy nghô khöng ăuâng vïì nhûông nguýn nhín gíy nïn dõ tíơt bíím sinh do thiïịu hiïíu biïịt Hiïíu biïịt vïì
dõ tíơt bíím sinh, kïịt luíơn ặúơc nguýn nhín dõ tíơt seô giuâp ñch ríịt nhiïìu cho nhiïìu ngûúđi liïn quan ăöìng thúđi giuâp cho thíìy thuöịc coâ xûê trñ phuđ húơp Hiïíu biïịt dõ tíơt bíím sinh cođn giuâp chuâng ta ngùn ngûđa khöng ăïí xaêy ra bïơnh vò thiïịu hiïíu biïịt, giaêi quýịt ặúơc phíìn nađo nöîi ăau khi coâ ngûúđi bïơnh trong nhađ Chuâng töi xin giúâi thiïơu bađi viïịt vïì
dõ tíơt bíím sinh dûơa theo tađi liïơu giaêng daơy cuêa böơ mön Mö Phöi Di Truýìn Trûúđng Ăaơi hoơc Y Dûúơc TPHCM
Khaâi niïơm "Dõ tíơt bíím sinh":
Dõ tíơt bíím sinh lađ nhûông trûúđng húơp bíịt thûúđng vïì hònh thaâi, phaât sinh trong thai kyđ (coâ thïí phaât hiïơn bùìng caâc xeât nghiïơm vïì nöơi tiïịt, siïu ím), ặúơc khaâm phaât hiïơn ngay khi sinh ra, hoùơc xuíịt hiïơn sau nađy khi treê lúân lïn Töín thûúng coâ thïí úê mûâc ăöơ ăaơi thïí hay vi thïí, coâ thïí biïíu hiïơn úê bïn ngoađi cú thïí hay úê caâc taơng bïn trong cú thïí
Caâc dõ tíơt bíím sinh phaât sinh súâm úê giai ăoaơn phöi thûúđng gíy chïịt phöi, cođn xuíịt hiïơn trong giai ăoaơn thai thò thai thûúđng söịng vađ coâ dõ tíơt (giai ăoaơn phöi tñnh tûđ khi thuơ tinh túâi tuíìn lïî thûâ 8, giai ăoaơn thai tûđ tuíìn lïî thûâ 8 ăïịn khi sanh) Nhiïìu trûúđng húơp dõ tíơt khöng thïí thöịng kï ặúơc do coâ trûúđng húơp saêy thai súâm mađ ngûúđi meơ khöng biïịt mònh coâ thai vađ vò phöi quaâ nhoê nïn khöng thïí xaâc ắnh phöi coâ trong maâu kyđ kinh ặúơc Tó lïơ dõ tíơt bíím sinh trûúâc sinh
Trang 5khoaêng 20% Tó lïơ di tíơt bíím sinh úê tuöíi múâi sinh ra lađ 3% (Mac Vicar, 1976) Tó lïơ dõ tíơt bíím sinh úê treê em lađ khoaêng 6% (McKeown, 1976; Connor vađ Ferguson-Smith, 1984)
Dõ tíơt bíím sinh coâ thïí lađ 1 tíơt hay nhiïìu tíơt, coâ biïíu hiïơn lím sađng nheơ hoùơc nghiïm troơng Caâc trûúđng húơp dõ tíơt nheơ (tíơt chó tay, thûđa da vađnh tai) chiïịm 14% caâc trûúđng húơp dõ tíơt bíím sinh, khöng quan troơng vïì lím sađng; tuy víơy caâc dõ tíơt nheơ coâ giaâ trõ gúơi yâ chuâng
ta ăi tòm caâc dõ tíơt khaâc nghiïm troơng hún Thñ duơ tíơt coâ 1 ăöơng maơch röịn giuâp ta truy ra tíơt tim maơch
Ngađnh phöi thai hoơc nghiïn cûâu sûơ phaât triïín cuêa phöi thai Trûúâc thíơp niïn 1940, ngûúđi ta cho rùìng phöi ặúơc nhau, tûê cung vađ thađnh buơng meơ baêo vïơ an toađn chöịng laơi caâc ýịu töị möi trûúđng Nùm
1941, Gregg baâo caâo 1 trûúđng húơp ăiïín hònh chûâng minh rùìng taâc nhín möi trûúđng (bïơnh thuêy ăíơu) coâ thïí gíy ra dõ tíơt bíím sinh nïịu taâc ăöơng ăuâng thúđi ăiïím Sau ăoâ caâc cöng trònh cuêa Lens (1961) vađ McBride (1961) vïì vai trođ gíy dõ tíơt cuêa thuöịc Hai öng ăaô mö taê caâc
dõ tíơt úê chi vađ úê caâc cú quan khaâc do duđng thalidomide (1 loaơi thuöịc
an thíìn vađ chöịng nön) Hiïơn nay ûúâc tñnh coâ khoaêng 7% caâc trûúđng húơp dõ tíơt bíím sinh coâ nguýn nhín do thuöịc vađ vi ruât (Persaud vađ
cs, 1985; Thompson, 1986)
Tó lïơ caâc trûúđng húơp dõ tíơt nheơ do ăa ýịu töị coâ keđm theo dõ tíơt nùơng lađ 90% (Connor vađ Ferguson-Smith, 1984) Trong söị 3% treê sú sinh coâ dõ tíơt thò trong söị ăoâ coâ 0,7 % do nguýn nhín ăa ýịu töị Caâc
dõ tíơt bíím sinh nghiïm troơng (chiïịm 10 túâi 15%) thûúđng xuíịt hiïơn ríịt súâm vađ ăa söị bõ saêy thai
Nguýn nhín dõ tíơt bíím sinh thûúđng ặúơc chia ra lađm 2 nhoâm: nhoâm nguýn nhín di truýìn vađ nhoâm nguýn nhín ýịu töị möi trûúđng Tuy víơy, phíìn lúân caâc dõ tíơt bíím sinh coâ sûơ kïịt húơp caâc ýịu töị trïn vađ ặúơc goơi lađ bïơnh di truýìn ăa ýịu töị
Caâc thuöịc vađ hoaâ chíịt gíy dõ tíơt:
Caâc loaơi thuöịc coâ khaê nùng gíy quaâi thai khaâc nhau Möơt söị loaơi coâ thïí gíy dõ tíơt nghiïm troơng nïịu ặúơc duđng ăuâng thúđi ăiïím nhaơy caêm (thñ duơ nhû Thalidomide); coâ loaơi duđng nhiïìu trong 1 thúđi gian dađi coâ thïí gíy chíơm phaât triïín tím thíìn vađ víơn ăöơng (thñ duơ
Trang 6nhû rûúơu) Tó lïơ di tíơt bíím sinh do thuöịc vađ hoâa chíịt dûúâi 2% (Brent,
1986 ) Caâc nhađ khoa hoơc ăaô xaâc ắnh 1 söị thuöịc chùưc chùưn gíy dõ tíơt cho ngûúđi Coâ 1 söị chíịt nghi ngúđ coâ tñnh gíy dõ tíơt (nhû rûúơu) Möơt söị thuöịc ặúơc coi coâ khaê nùng gíy dõ tíơt dûơa trïn caâc baâo caâo trûúđng húơp Möơt söị ặúơc xem lađ coâ khaê nùng gíy dõ tíơt dûơa trïn khaêo saât ca ngíîu nhiïn Coâ loaơi ặúơc lûu yâ khi duđng (caâc loaơi Alkaloids)
Töịt nhíịt phuơ nûô khi mang thai khöng nïn duđng thuöịc trong 8 tuíìn lïî ăíìu, chó duđng nhûông thuöịc ăaô ặúơc cöng nhíơn an toađn vađ coâ toa cuêa baâc sô Lyâ do lađ duđ cho nhûông thuöịc ăaô ặúơc nghiïn cûâu kyô chûâng toê vö haơi song víîn coâ khaê nùng gíy quaâi thai
- Caâc chíịt Alcaloid: Nicotine vađ caffeine Khöng gíy dõ tíơt cho ngûúđi, nhûng nicotine trong thuöịc laâ coâ aênh hûúêng ăïịn sûơ tùng trûúêng cuêa thai (Werler vađ cs, 1986) Meơ huât thuöịc coâ thïí lađm thai bõ chíơm phaât triïín Trûúđng húơp nghiïơn thuöịc laâ nùơng (trïn 20 ăiïịu/ngađy) thò tó lïơ sinh non tùng gíịp ăöi so vúâi ngûúđi khöng huât vađ treê sinh ra thûúđng bõ thiïịu cín Nicotine lađm co maơch, lađm giaêm lûúơng maâu túâi tûê cung, do ăoâ giaêm lûúơng oxy vađ chíịt dinh dûúông ăïịn cho thai, lađm thai keâm tùng trûúêng vađ thiïíu nùng tinh thíìn Page vađ
cs, 1981 cho rùìng chíơm tùng trûúêng lađ do nhiïîm ăöơc khoâi thuöịc trûơc tiïịp; chñnh nöìng ăöơ carboxyhemoglobin cao trong maâu cuêa meơ vađ thai lađm xaâo tröơn hiïơu nùng trao ăöíi khñ cuêa maâu vađ lađm thai thiïịu dûúông khñ Caffein khöng phaêi lađ chíịt gíy dõ tíơt, song khöng coâ gò baêo ăaôm nïịu phuơ nûô coâ thai duđng caffein quaâ nhiïìu Chñnh vò víơy phuơ nûô khi mang thai khöng nïn duđng nhiïìu trađ vađ cađ phï
- Rûúơu: Meơ nghiïơn rûúơu sinh ra con bõ keâm phaât triïín trûúâc sanh, sau sanh bõ thiïíu nùng tinh thíìn, ngoađi ra cođn coâ caâc dõ tíơt khaâc nûôa Caâc dõ tíơt do rûúơu nhû: khe mi mùưt ngùưn, keâm phaât triïín xûúng hađm trïn, dõ daơng chó tay, dõ daơng khúâp xûúng vađ tim bíím sinh, ặúơc goơi chung lađ Höơi chûâng thai ngöơ ăöơc rûúơu (Jones vađ cs, 1974; Mulvihill, 1986)
Möơt trong nhûông nguýn nhín gíy thiïíu nùng tinh thíìn bíím sinh thûúđng gùơp lađ do meơ coâ duđng rûúơu Nhûông trûúđng húơp ngûúđi meơ chó duđng lûúơng rûúơu tûúng ăöịi (50-70g /ngađy) cuông coâ thïí gíy höơi chûâng thai ngöơ ăöơc rûúơu, ăùơc biïơt lađ trong nhûông trûúđng húơp meơ
Trang 7duđng rûúơu vađ coâ suy dinh dûúông "Xôn" trong khi mang thai seô gíy töín thûúng cho thai
- Caâc chíịt kñch thñch töị: Caâc kñch thñch töị sinh duơc loaơi progesterone thûúđng ặúơc duđng cho ngûúđi meơ ăang mang thai ăïí traânh saêy thai
Bíịt kyđ kñch thñch töị sinh duơc nađo cuông coâ haơi cho thai, lađm cho thai nûô coâ böơ phíơn sinh duơc ngoađi bõ nam hoâa Mûâc ăöơ dõ tíơt tuđy thuöơc loaơi vađ liïìu kñch thñch töị Dõ tíơt göìm phò ăaơi ím víơt, caâc möi lúân to vađ dñnh nhau Caâc thuöịc thûúđng gùơp lađ progestins, ethisterone vađ norethisterone (Venning, 1965) Ngoađi ra Progestin cuông gíy ra dõ tíơt tim maơch (Heinoen vađ cs, 1977) Testosterone cuông gíy nam hoâa caâc thai nûô
Duđng caâc thuöịc ngûđa thai viïn (coâ chûâa progestogens vađ estrogens) trong giai ăoaơn ăíìu (tûđ ngađy 15 ăïịn ngađy 60) mađ khöng biïịt coâ thai seô coâ thïí phaât sinh dõ tíơt Coâ 13 ặâa treê/19 ngûúđi meơ coâ uöịng thuöịc ngûđa thai khi ăaô coâ thai bõ H/C VACTERAL (viïịt tùưt cuêa nhoâm dõ tíơt: V-cöơt söịng, A-híơu mön, C-tim, T-khñ quaên, E-thûơc quaên, R-thíơn vađ L-chi) (Nora vađ Nora, 1975)
Meơ duđng Stilbestrol khi mang thai sanh con bõ dõ daơng tûê cung vađ ím ăaơo (Ulfelder, 1986) Ba loaơi dõ tíơt thûúđng gùơp cuêa Stilbestrol lađ: loaơn phaât triïín haơch úê ím ăaơo, lúê cöí tûê cung vađ suđi cöí tûê cung coâ thïí cuđng xuíịt hiïơn khi duđng thuöịc ngûđa thai luâc ăaô coâ thai Trong tađi liïơu Teratogen Update cuêa Sever vađ Brent, 1986 coâ ghi Diethyl-stilbesterol lađ 1 chíịt gíy quaâi thai cho ngûúđi
Möơt söị phuơ nûô treê tûđ 16-22 tuöíi bõ mùưc chûâng ung thû biïíu mö - tuýịn úê ím ăaơo do trûúâc kia coâ meơ trong khi mang thai ăaô duđng estrogen trong tam caâ nguýơt thûâ 1 (Herbst vađ cs,1974; Hart vađ cs, 1976) Tó lïơ ung thû nađy do meơ duđng diethylstlibestrol ăaô coâ giaêm (Golbus, 1980) Tó lïơ ung thû do meơ duđng diethylstilbestrol ngađy nay cođn dûúâi 1/1.000 (Ulfelder, 1986)
- Khaâng sinh
Tetracyclines qua nhau vađ tñch tuơ trong xûúng vađ rùng cuêa thai (Kalant vađ cs, 1985) Meơ duđng tetracyline 1g/ngađy trong tam caâ
Trang 8nguýơt thûâ 3 coâ thïí lađm vađng rùng sûôa cuêa con (Cohlan, 1986) Ngoađi
ra cođn coâ caâc dõ tíơt khaâc nhû thiïíu saên men rùng, xûúng ngûđng tùng trûúêng súâm (Rendle-Short, 1962; Witop vađ cs, 1965) Rùng vônh viïîn bùưt ăíìu cöịt hoâa sau sanh (trûđ rùng hađm 3) vađ ăïịn 8 tuöíi múâi hoađn tíịt cöịt hoâa Vò víơy khöng nïn duđng tetracycline cho phuơ nûô coâ thai vađ cho treê em nïịu coâ thïí duđng thuöịc khaâc
Penicillin ăaô ặúơc duđng röơng raôi cho phuơ nûô coâ thai nhiïìu nùm qua vađ khöng ghi nhíơn coâ díịu hiïơu gíy töín thûúng cho phöi vađ thai Streptomycin duđng trõ liïơu lao cho meơ coâ thïí sinh con bõ ăiïịc (Golbus, 1980) Coâ hún 30 trûúđng húơp ăiïịc vađ coâ 8 trûúđng húơp töín thûúng thíìn kinh ăaô ghi nhíơn ặúơc do duđng streptomycin
Quinin: Trûúâc kia ngûúđi ta thûúđng duđng quinin vúâi liïìu cao ăïí phaâ thai vađ ăaô ghi nhíơn quinin gíy ăiïịc bíím sinh cho thai
- Thuöịc chöịng ăöng maâu: Tíịt caê caâc thuöịc chöịng ăöng maâu, ngoaơi trûđ Heparin, ăïìu coâ thïí qua nhau vađ gíy xuíịt huýịt cho thai Warfarin lađ chíịt gíy quaâi thai Warfarin coâ nguöìn göịc liïn quan vitamin K Coâ 1 söị baâo caâo caâc saên phuơ coâ duđng thuöịc nađy sinh con bõ tíơt thiïíu saên suơn muôi vađ coâ caâc dõ tíơt thíìn kinh Duđng thuöịc nađy trong tam caâ nguýơt 2 vađ 3 coâ thïí sinh con chíơm phaât triïín tím thíìn, teo thíìn kinh thõ giaâc, naôo nhoê
Heparin khöng qua nhau, do ăoâ Heparin khöng phaêi lađ chíịt gíy quaâi thai
- Caâc thuöịc an thíìn (thuöịc chöịng co giíơt)
Trimethadione (Tridione) vađ paramethadione (Paradione) chùưc chùưn gíy dõ tíơt Triïơu chûâng chñnh cuêa treê bõ nhiïîm trimethadione lađ chíơm phaât triïín, löng mađy chûô V, tai ăoâng thíịp, sûât möi coâ thïí keđm nûât vođm hoơng
Phenytoin (Dilantin) lađ chíịt gíy dõ tíơt Höơi chûâng thai bõ phenytoin göìm caâc tíơt sau: chíơm phaât triïín trûúâc sinh, ăíìu nhoê, thiïíu nùng tinh thíìn, raônh xûúng traân uơ lïn, coâ nïịp quaơt trong, suơp
mi mùưt, söịng muôi teơt, thiïíu saên moâng tay vađ ăöịt xa, thoaât võ beơn
Trang 9Phenobarbital, lađ thuöịc chöịng co giíơt duđng cho phuơ nûô coâ thai tûúng ăöịi an toađn
- Thuöịc chöịng nön:
Bendectin: Cođn nhiïìu tranh caôi, ăùơc biïơt qua baâo chñ Caâc nhađ phöi thai hoơc cho rùìng Bendectin (Doxylamine) khöng phaêi lađ chíịt gíy dõ tíơt cho ngûúđi, búêi qua nghiïn cûâu duđng thuöịc cho saên phuơ khöng thíịy treê sinh ra bõ dõ tíơt Ngoađi ra cuông khöng thíịy thuöịc ăaô gíy dõ tíơt trïn loađi víơt
- Thuöịc chöịng ung thû: Caâc hoâa chíịt trõ ung thû coâ tñnh gíy dõ tíơt cao Ăiïìu nađy khöng coâ gò ngaơc nhiïn do búêi caâc chíịt nađy ûâc chïị sûơ phín chia tïị bađo Duđng caâc thuöịc göịc a folic thûúđng lađm chïịt thai, 20-30% thai söịng ặúơc thò thûúđng coâ dõ tíơt nùơng
Busulfan vađ 6-mercaptopurine duđng luín phiïn coâ thïí gíy ăa
dõ tíơt nùơng, song duđng riïng tûđng loaơi thò khöng thíịy gíy dõ tíơt Aminopterin lađ chíịt gíy dõ tíơt ríịt nguy hiïím cho thai, ăùơc biïơt cho hïơ thíìn kinh trung ûúng
- Corticosteroid: Duđng corticosteroid úê chuöơt vađ thoê cho sanh con coâ tíơt nûât vođm hoơng vađ tim bíím sinh Tuy nhiïn úê ngûúđi víîn chûa coâ kïịt luíơn chñnh thûâc lađ crotisteroid gíy ra nûât vođm hoơng hoùơc caâc dõ tíơt khaâc
- Caâc chíịt hoâa hoơc: Trong vađi nùm gíìn ăíy, ngûúđi ta quan tím nhiïìu hún vïì tñnh gíy dõ tíơt cuêa caâc chíịt hoâa hoơc coâ trong ăúđi söịng nhû caâc chíịt ö nhiïîm cöng nghïơ, chíịt phuơ gia thûơc phíím Ăa söị caâc chíịt nađy chûa thíịy gíy dõ tíơt cho ngûúđi
Thuêy ngín: Nhûông saên phuơ duđng nhiïìu loaơi caâ coâ nhiïîm thuêy ngín sanh con bõ bïơnh Minamata coâ röịi loaơn thíìn kinh vađ hađnh vi nhû treê baơi naôo (vuơ aân caâ úê võnh Minamata ö nhiïîm thuêy ngín tûđ nûúâc thaêi cöng nghiïơp, Matsumoto vađ cs, 1965; Bakir vađ cs, 1973) Möơt vađi trûúđng húơp treê bõ töín thûúng naôo nùơng, chíơm phaât triïín tím thíìn, bõ muđ do meơ bõ ngöơ ăöơc thûâc ùn coâ chíịt thuêy ngín ÚÊ Myô coâ vuơ nhûông saên phuơ?anh con dõ tíơt do ùn thõt heo mađ heo ăoâ ăaô ặúơc nuöi bùìng bùưp coâ xõt thuöịc diïơt níịm coâ thuêy ngín Sever vađ Brent, 1980
Trang 10cho rùìng thuêy ngín lađ chíịt gíy quaâi thai gíy ra caâc trûúđng húơp teo tiïíu naôo, chûâng co cûâng, chûâng co giíơt, vađ thiïíu nùng tinh thíìn Polychlorinated biphenyls (PCBs) lađ chíịt gíy quaâi thai gíy ra höơi chûâng chíơm phaât triïín trûúâc sanh vađ saơm mađu da Vuơ caâ nhiïîm PCBs trong caâc höì nûúâc úê Bùưc Myô (Rogan, 1986) ÚÊ Nhíơt vađ Ăađi Loan, chíịt gíy quaâi thai nađy ăaô ặúơc phaât hiïơn trong díìu níịu ùn Bïơnh tiïíu ặúđng: Meơ bõ tiïíu ặúđng coâ thïí sanh con bõ chïịt chu sanh, chïịt tuöíi sú sinh, hoùơc sanh con coâ troơng lûúơng to nùơng bíịt thûúđng Theo 1 söị taâc giaê, nhûông dõ tíơt úê khung xûúng chíơu vađ chi dûúâi coâ tó lïơ cao úê treê coâ meơ tiïíu ặúđng gíịp 3 líìn treê coâ meơ bònh thûúđng Coâ taâc giaê ghi nhíơn tíơt thiïịu caâc ăöịt söịng thùưt lûng vađ tíơt cuêa cú vađ xûúng chi dûúâi liïn quan meơ bïơnh tiïíu ặúđng Insulin vađ caâc thuöịc haơ ặúđng maâu Noâi chung caâc thuöịc ăiïìu trõ tiïíu ặúđng khöng ặúơc xem nhû chíịt gíy quaâi thai
- LSD (Lysergic Acid Diethylamide): Coâ khaê nùng gíy dõ tíơt vađ khöng nïn duđng khi coâ thai
- Cíìn sa: Chûa coâ ăuê bùìng chûâng cho thíịy cíìn sa coâ tñnh gíy dõ tíơt Tuy víơy, coâ 1 vađi trûúđng húơp duđng cíìn sa sinh con bõ chíơm tùng trûúêng trûúâc sanh vađ thiïíu nùng tinh thíìn
- Retinoic Acid (Vitamin A): Thuöịc nađy ăaô ặúơc khùỉng ắnh gíy
dõ tíơt trïn thuâ víơt Nùm 1986, Rosa ăaô xaâc ắnh tñnh gíy quaâi thai cuêa thuöịc nađy Isotretinoin (ITR) duđng ăiïìu trõ muơn, lađ 1 chíịt gíy dõ tíơt nheơ Thúđi ăiïím dïî gíy dõ tíơt lađ tûđ tuíìn thûâ 2 ăïịn tuíìn thûâ 5 Caâc
dõ tíơt chñnh lađ dõ daơng soơ-mùơt, nûât vođm hoơng coâ thïí keđm thiïíu saên tuýịn ûâc, dõ daơng öịng thíìn kinh Vitamin A cíìn cho dinh dûúông nhûng khöng nïn duđng liïìu cao trong thúđi gian dađi
- Salicylate: Aspirin coâ aênh hûúêng ăïịn thai nïịu duđng liïìu cao (Corby, 1978) Caâc chai thuöịc Aspirine ặúơc in trïn bao bò cho duđng khi coâ thai chó coâ nghôa lađ nïn duđng aspirin vúâi liïìu thöng thûúđng
- Caâc thuöịc liïn quan tuýịn giaâp:
Iode potassium coâ trong caâc thuöịc ho vađ iode phoâng xaơ duđng liïìu cao coâ thïí gíy bûúâu giaâp bíím sinh Iode ăi qua nhau vađ aênh hûúêng ăïịn viïơc töíng húơp thyroxin, lađm to tuýịn giaâp vađ gíy ăíìn ăöơn