Vúâi nhûông ngûúđi khöng cho con buâ thûúđng xuýn, caâch traânh thai töịt nhíịt sau ăeê lađ sûê duơng caâc phûúng tiïơn khöng coâ hooâc mön nhû thuöịc diïơt tinh truđng coâ thïí phöịi hú
Trang 1Muơc luơc
Giaêi ăaâp möơt söị cíu hoêi vïì caâc biïơn phaâp traânh thai 4
Vitamin C lađm giaêm biïịn chûâng cuêa thai kyđ 9
Ba thaâng ăíìu cuêa thai kyđ 11
Ba thaâng giûôa cuêa thai kyđ 13
Ba thaâng cuöịi cuêa thai kyđ 16
Tòm ra lúđi giaêi vò sao phöi baâm ặúơc vađo thađnh tûê cung 21
Bađi tíơp cho phuơ nûô mang thai 22
Dõ tíơt bíím sinh 24
Lađm giaêm nguy cú phuđ chín khi mang thai 36
Thai giađ thaâng gíy nguy cú gò? 38
Bađi tíơp dađnh cho bađ meơ múâi sinh 39
Goâi hađnh lyâ khi beâ ra ăúđi 42
Nhûông ăiïìu cíìn traânh vađ nïn lađm sau khi ăeê 45
Coâ nïn sinh hoaơt tònh duơc trong thúđi gian mang thai? 46
Chùm soâc sûâc khoeê sau khi sinh 48
AÂp duơng phûúng phaâp Bađ meơ - Kangaroo (chuöơt tuâi) 51
Trang 2Thai phuơ bõ thuêy ăíơu coâ aênh hûúêng ăïịn thai nhi? 54
Ùn gò cho con ặúơc khoeê 55
Lađm thïị nađo ăïí giaêm ăau khi sanh? 60
Giaêm cín vúâi beâ 63
Tiïm phođng uöịn vaân cho phuơ nûô coâ thai 65
Hiïịm muöơn - vö sinh: Möơt söị ăiïìu cíìn biïịt 66
Haôy baêo vïơ treê khi cođn lađ bađo thai 70
Xûê lyâ tònh huöịng sau khi sinh 74
Nhûông thay ăöíi úê ngûúđi meơ khi mang thai 76
Nhûông ăiïìu cíìn biïịt ăöịi vúâi thai phuơ phaêi ăi xa 79
Viïm gan siïu vi truđng vađ thai ngheân 82
Thai ngheân vađ bïơnh tiïíu ặúđng 85
Thai ngheân vúâi ngûúđi mùưc bïơnh tim 89
Thai kyđ vađ siïu ím 91
Möơt söị lûu yâ cho nhûông bađ meơ treê líìn ăíìu "ăi biïín" 94
Duđng thuöịc cho phuơ nûô ăang cho con buâ 100
Giaôn tônh maơch 103
Huýịt trùưng 105
Mïơt moêi 106
Tûơu do níịm 107
Sûng mùưt caâ chín vađ ngoân tay 108
Ăöí möì höi 109
Caâc phûúng phaâp sinh con theo yâ muöịn 110
Caâc vïịt raơn 112
Trang 3Khoâ nguê 113
Phaât ban (nöíi röm) 114
Trô 116
ÖỊm ngheân 117
Soân ăaâi 118
ÚƠ chua 119
Ăaâi rùưt 120
Caêm thíịy muöịn xóu 121
Bõ voơp beê 122
Chûâng taâo boân 123
Chûâng khoâ thúê 124
Chaêy maâu nûúâu rùng 125
Chïị ăöơ dinh dûúông sau khi sinh 126
Möơt söị tònh huöịng ăùơc biïơt khi cho con buâ meơ 128
Cho treê nheơ cín uöịng bao nhiïu sûôa lađ ăuê cho möơt ngađy? 130
Lađm gò khi meơ chûa xuöịng sûôa? 131
Lađm thïị nađo ăïí nuöi treê sûât möi - húê hađm ïịch - cheê vođm híìu? 132
Meơ sanh möí thò coâ sûôa cho beâ buâ meơ khöng? 133
Lađm sao cho beâ buâ meơ khi nuâm vuâ bõ nûât? 134
Bùưt ăíìu cho treê buâ meơ 135
Caâch böìng bïị ríịt quan troơng ăïí beâ buâ ặúơc nhiïìu sûôa 139
Nuöi con bùìng sûôa meơ vađ möơt söị víịn ăïì coâ liïn quan 141
Phaêi lađm gò khi vuâ cùng tûâc sûôa vađ ăau? 146
Lađm sao cho con buâ khi nuâm vuâ quaâ ngùưn hoùơc quaâ dađi? 149
Trang 4Khi ăi lađm meơ bõ chaêy sûôa ûúât caê aâo Thíơt bíịt tiïơn! 151
Meơ phaêi lađm sao khi beâ khöng chõu buâ meơ? 152
Lađm thïị nađo ăïí biïịt meơ coâ ăuê sûôa cho con buâ? 154
Cho beâ buâ nhû thïị nađo khi meơ ăi lađm trúê laơi? 156
Beâ khoâc nhiïìu lađm meơ thíơt sûơ lo lùưng! 157
Beâ chíơm tùng cín coâ phaêi do sûôa meơ “noâng” khöng? 160
Lađm thïị nađo ăïí tùng lûúơng sûôa vađ phuơc höìi sûôa meơ? 161
Buâ meơ hoađn toađn trong 6 thaâng ăíìu lađm tùng trñ thöng minh 163
Moân ùn bađi thuöịc cho bađ meơ thiïịu sûôa 171
Ngay sau khi sinh, coâ cíìn cho treê uöịng nûúâc ặúđng, nûúâc cam thaêo khöng? 173
Trang 5Giaêi ăaâp möơt söị cíu hoêi vïì caâc biïơn phaâp traânh thai
Nïịu baơn duđng thuöịc diïơt tinh truđng, cíìn ăùơt hoùơc búm thuöịc 15 phuât trûúâc khi giao húơp Hiïơu quaê traânh thai seô keâo dađi trong vođng 1 giúđ Khoaêng 10-15% phuơ nûô aâp duơng biïơn phaâp nađy bõ thíịt baơi do hiïíu sai vïì caâch sûê duơng hoùơc coâ bíịt thûúđng giaêi phíîu úê ím ăaơo, khiïịn thuöịc khöng ặúơc phín böị ăïìu
Sau ăíy lađ möơt söị ăiïìu cíìn biïịt khaâc vïì caâc biïơn phaâp traânh thai:
1 Coâ nguy hiïím khöng nïịu chó ăeo bao cao su luâc sùưp xuíịt tinh?
Bao cao su cíìn ặúơc ăeo ngay trûúâc khi bùưt ăíìu giao húơp Ngay caê khi chûa xuíịt tinh, chíịt nhúđn tiïịt ra úê ăíìu dûúng víơt ăaô coâ thïí chûâa tinh truđng, gíy thuơ thai Ngoađi ra, caâc bïơnh líy qua ặúđng tònh duơc cuông coâ thïí truýìn tûđ ngûúđi noơ sang ngûúđi kia ngay tûđ ăíìu mađ khöng chúđ ăïịn luâc xuíịt tinh
Tyê lïơ thíịt baơi cuêa biïơn phaâp traânh thai nađy lađ 4-5%, nguýn nhín lađ duđng khöng ăuâng caâch hoùơc bao cao su bõ thuêng
2 Viïn traânh thai coâ lađm giaêm xung nùng tònh duơc?
Giaêm xung nùng tònh duơc chó lađ hïơ quaê cuêa sûơ thay ăöíi tñnh khñ, möơt taâc duơng phuơ cuêa thuöịc traânh thai Caâc nghiïn cûâu cho thíịy, progesteron trong viïn traânh thai coâ thïí gíy tríìm caêm hoùơc caêm giaâc bûơc böơi úê möơt söị phuơ nûô Nïịu thuöịc aênh hûúêng quaâ nhiïìu ăïịn tím traơng, baơn coâ thïí tòm loaơi thuöịc coâ hađm lûúơng hooâc mön thíịp hún hoùơc thay ăöíi phûúng phaâp traânh thai
Trang 63 Phûúng phaâp xuíịt tinh ngoađi coâ ăaâng tin cíơy khöng?
Khöng Nhû ăaô noâi úê cíu 1, chíịt dõch úê ăíìu dûúng víơt khi chûa xuíịt tinh (do tuýịn Cowper - cođn goơi lađ tuýịn hađnh niïơu ăaơo - tiïịt ra) cuông coâ thïí chûâa tinh truđng Ngoađi ra, trong vođng vađi giúđ sau khi xuíịt tinh, nïịu 2 ngûúđi laơi giao húơp mađ khöng aâp duơng biïơn phaâp ngùn chùơn nađo thò söị tinh truđng cođn soât laơi úê niïơu ăaơo víîn coâ thïí gíy thuơ thai
Phûúng phaâp xuíịt tinh ngoađi hoađn toađn vö hiïơu trong viïơc ngùn ngûđa caâc bïơnh líy qua ặúđng tònh duơc
4 Lađm thïị nađo ăïí tñnh ặúơc thúđi gian an toađn?
Trûâng phaêi ặúơc thuơ tinh trong phaơm vi 12-24 giúđ ăöìng höì sau khi ruơng (cođn tinh truđng chó coâ khaê nùng thuơ tinh trong vođng 48 giúđ sau khi xuíịt tinh) Vò víơy, thúđi kyđ dïî thuơ thai nhíịt lađ 2 ngađy trûúâc vađ 1 ngađy sau khi ruơng trûâng Víịn ăïì khoâ khùn lađ phaêi xaâc ắnh chñnh xaâc thúđi ăiïím nađy
Phûúng phaâp xaâc ắnh ngađy ruơng trûâng: Ăo thín nhiïơt hùìng ngađy, theo doôi sûơ bađi tiïịt chíịt nhíìy cuêa cöí tûê cung, kïịt húơp tñnh ngađy ruơng trûâng dûơa trïn ăöơ dađi caâc chu kyđ kinh nguýơt trûúâc ăíy Caâc kyô thuíơt nađy chó cho kïịt quaê tûúng ăöịi chñnh xaâc
Nguýn nhín thíịt baơi khi sûê duơng biïơn phaâp tñnh ngađy an toađn göìm: chu kyđ kinh nguýơt khöng ăïìu, giao húơp khöng duđng duơng cuơ traânh thai trong nhûông ngađy nguy hiïím, ruơng trûâng hún möơt líìn trong chu kyđ kinh nguýơt
5 Viïơc cho con buâ coâ hiïơu quaê traânh thai trong trûúđng húơp nađo?
Ăïí phûúng phaâp nađy coâ hiïơu quaê cao, cíìn coâ ăuê 3 ăiïìu kiïơn:
- Treê buâ ñt nhíịt 85% khöịi lûúơng sûôa dađnh cho noâ vađ phaêi ặúơc buâ nhiïìu líìn trong ngađy vađ ăïm
- Ngûúđi meơ víîn chûa coâ kinh trúê laơi, hoùơc trong 8 tuíìn sau ăeê khöng bõ ra maâu 2 ngađy liïn tiïịp
- Con chûa quaâ 6 thaâng tuöíi
Trang 7Vúâi nhûông ngûúđi khöng cho con buâ thûúđng xuýn, caâch traânh thai töịt nhíịt sau ăeê lađ sûê duơng caâc phûúng tiïơn khöng coâ hooâc mön nhû thuöịc diïơt tinh truđng (coâ thïí phöịi húơp vúâi muô cöí tûê cung hoùơc mađng ngùn ím ăaơo), bao cao su, xuíịt tinh ngoađi Tuđy theo hoađn caênh, coâ thïí ăùơt vođng hoùơc ằnh saên
Thiïịt líơp chïị ăöơ dinh dûúông trûúâc 6 sau 6 múâi coâ thïí sinh con thöng minh
Vò sao trûúâc khi mang thai saâu thaâng ăaô phaêi thiïịt líơp möơt chïị ăöơ dinh dûúông?
Ngay tûđ trûúâc khi mang thai 6 thaâng, nhûông ngûúđi chuíín bõ lađm cha, meơ phaêi chuâ troơng ăïịn sûơ aênh hûúêng cuêa víịn ăïì dinh dûúông ăöịi vúâi nhiïîm sùưc thïí, ngûúđi chuíín bõ lađm meơ cađng phaêi biïịt cín ăöịi víịn ăïì dinh dûúông cuêa caâc bûôa ùn, trûúâc nhíịt lađ coâ bûúâc chuíín bõ ăíìu tiïn hoađn haêo nhíịt cho cuöơc söịng ặâa con, vò víơy, víịn ăïì dinh dûúông coâ tíìm quan troơng ăöịi vúâi cú thïí ngûúđi meơ vađ ặâa con ngay tûđ trûúâc khi mang thai 6 thaâng Ngoađi ra, caâc chuýn gia cuông cho biïịt, tûđ khi mang thai cho ăïịn luâc ặâa beâ ặúơc 6 thaâng tuöíi lađ giai ăoaơn mađ böơ naôo phaât triïín nhanh nhíịt Xem xeât vïì troơng lûúơng cuêa naôo, luâc múâi sinh nùơng khoaêng 400gr, bùìng möơt phíìn tû böơ naôo cuêa ngûúđi trûúêng thađnh, ăïịn 6 thaâng tuöíi, troơng lûúơng cuêa noâ ăaô tùng gíịp ăöi, ăïịn möơt tuöíi tùng gíịp ba, luâc nađy ăaô nùơng bùìng 66% troơng lûúơng böơ naôo ngûúđi trûúêng thađnh, röìi ăïịn 3 tuöíi ăaô nùơng bùìng 80%, so vúâi töịc ăöơ phaât triïín cuêa caâc böơ phíơn cú thïí khaâc Vò víơy, ăïí thai nhi coâ thïí trúê thađnh möơt ặâa treê thöng minh khoêe maơnh thò viïơc híịp thuơ ăíìy ăuê caâc chíịt dinh dûúông lađ ăiïìu bùưt buöơc, sau ăíy chuâng töi xin ặúơc liïơt kï caâc chíịt dinh dûúông coâ liïn quan ăïịn sûơ phaât triïín naôo böơ thai nhi:
- Caâc chíịt ăaơm ăöơng víơt cung cíịp caâc acid-amin cíìn thiïịt cho sûơ hònh thađnh ăaơi naôo cuêa thai nhi Vađ 50% caâc böơ phíơn cuêa cú thïí lađ
do caâc chíịt ăaơm cíịu thađnh Vò víơy, cíìn phaêi böí sung ăíìy ăuê caâc chíịt ăaơm
- Caâc axit linoleic vađ a - linolenic hađm chûâa trong chíịt beâo lađ caâc chíịt dinh dûúông khöng thïí thiïịu ăöịi vúâi sûơ phaât triïín caâc tïị bađo naôo, ngûúđi meơ mang thai cíìn uöịng loaơi sûôa böơt coâ thïí cung cíịp ăíìy
Trang 8àuã lûúång chêët beáo cêìn thiïët, khöng nïn vò súå mêåp maâ khöng hêëp thuå àêìy àuã caác chêët beáo
- Acid folic rêët quan troång àöëi vúái ngûúâi meå mang thai Noá khöng nhûäng giuáp giaãm thiïíu nguy cú saãy thai vaâ ngöå àöåc thai, maâ gêìn àêy, caác nhaâ nghiïn cûáu y hoåc phaát hiïån nïëu thiïëu acid folic seä gêy thûúng töín cho trung khu thêìn kinh vaâ tuãy söëng cuãa thai nhi vaâ àùåc biïåt trong 12 tuêìn àêìu cuãa thai kyâ coá thïí gêy nhûäng nguy cú mùæc caác khuyïët têåt trïn mùåt cuãa thai nhi Àêy laâ möåt trong nhûäng goác àöå troång yïëu cuãa vêën àïì dinh dûúäng trong thúâi kyâ mang thai
Trang 9Vitamin C lađm giaêm biïịn chûâng cuêa thai kyđ
Nghiïn cûâu múâi cuêa Mexico cho thíịy, viïơc böí sung vitamin C trong thúđi gian mang bíìu coâ thïí lađm giaêm tyê lïơ sinh non úê phuơ nûô Hoâa chíịt nađy giuâp lađm tùng sûâc bïìn cuêa mađng öịi vađ nhúđ ăoâ giaêm nguy cú vúô öịi súâm - thuê phaơm khiïịn nhiïìu treê bõ ăeê non
Vitamin C thuöơc nhoâm tan trong nûúâc Noâ khöng coâ khaê nùng töìn taơi líu trong cú thïí, lûúơng vitamin thûđa seô ặúơc thaêi ra ngoađi ngay ÚÊ phuơ nûô mang thai, nhu cíìu vïì chíịt nađy tùng cao nïn hađm lûúơng cuêa noâ trong maâu thûúđng giaêm Nhûông nghiïn cûâu trûúâc ăíy cho thíịy:
- Vitamin C ríịt quan troơng ăöịi vúâi cíịu truâc cuêa caâc mađng lađm tûđ collagen
- ÚÊ phuơ nûô coâ thai, hađm lûúơng vitamin C trong maâu vađ trong baơch cíìu (kho dûơ trûô chíịt nađy) thûúđng giaêm
- Ngûúđi khöng duđng ăuê vitamin C trûúâc vađ trong khi coâ thai dïî
bõ vúô mađng öịi súâm
Caâc nhađ khoa hoơc taơi Viïơn Chu sinh Quöịc gia cuêa Mexico cho rùìng, böí sung vitamin C coâ thïí giuâp ngùn ngûđa viïơc giaêm hađm lûúơng chíịt nađy trong baơch cíìu 52 phuơ nûô mang thai úê thaâng thûâ 5 ăaô ặúơc duđng giaê dûúơc hoùơc 100 mg vitamin C möîi ngađy trong 3 thaâng Kïịt quaê lađ:
- Hađm lûúơng vitamin C trong maâu giaêm úê tíịt caê phuơ nûô Lûúơng chíịt nađy trong baơch cíìu giaêm úê nhoâm duđng giaê dûúơc vađ tùng úê nhoâm duđng thuöịc
Trang 10- Khi kïịt thuâc thai kyđ, dûúâi 5% phuơ nûô nhoâm ặúơc böí sung vitamin C bõ vúô mađng öịi súâm, so vúâi 25% úê nhoâm duđng giaê dûúơc
Nhoâm nghiïn cûâu ăi ăïịn kïịt luíơn: Vitamin C taơo ăiïìu kiïơn duy trò nguöìn dûơ trûô chíịt nađy trong baơch cíìu, vađ coâ thïí giuâp ngùn ngûđa tònh traơng vúô mađng öịi súâm
Viïơn Y khoa Myô gíìn ăíy ăaô khuýn tíịt caê caâc phuơ nûô coâ thai duđng 75 mg vitamin C möîi ngađy Möơt cöịc 250 ml nûúâc cam ăoâng höơp chûâa 100 mg vitamin C
Trang 11Ba thaâng ăíìu cuêa thai kyđ
Ba thaâng ăíìu cuêa thai kyđ lađ möơt khoaêng thúđi gian tuýơt vúđi, ăíìy nhûông thay ăöíi cuêa caê baơn vađ em beâ Trong phíìn nađy, chuâng töi ăïì cíơp ăïịn moơi víịn ăïì tûđ sûơ phaât triïín cuêa thai trong 3 thaâng ăíìu (hoùơc 13 tuíìn ăíìu) cho ăïịn nhûông thay ăöíi úê cú thïí baơn xaêy ra cuđng luâc ăoâ ÚÊ nhûông phíìn sau, baơn seô tòm thíịy nhûông gò seô diïîn ra úê líìn khaâm thai ăíìu tiïn vađ úê nhûông líìn sau ăoâ Chuâng töi cung cíịp nhûông thöng tin vïì caâc xeât nghiïơm chíín ăoaân coâ thïí ặúơc thûơc hiïơn úê
ba thaâng ăíìu vađ cho baơn biïịt caâc lyâ do sûê duơng chuâng, cuông nhû nhûông nguy cú liïn quan Cuöịi cuđng, chuâng töi giuâp baơn biïịt khi nađo baơn cíìn ăi khaâm bïơnh, khi nađo baơn nïn goơi cho baâc sô cuêa baơn vađ khi nađo baơn coâ thïí thúê síu vađ thû giaôn Chuâng töi ăïì cíơp ăïịn moơi thûâ mađ baơn vađ em beâ coâ thïí gùơp trong 3 thaâng ăíìu úê nhûông trang dûúâi ăíy
Möơt sûơ söịng múâi ắnh hònh
Thai kyđ bùưt ăíìu khi trûâng vađ tinh truđng gùơp nhau taơi öịng díîn trûâng Taơi giai ăoaơn nađy, trûâng vađ tinh truđng kïịt húơp vúâi nhau taơo thađnh húơp tûê (möơt tïị bađo) Húơp tûê phín chia nhiïìu líìn taơo thađnh phöi Phöi di chuýín theo öịng díîn trûâng vađo tûê cung Khi noâ ăïịn tûê cung, caê baơn vađ em beâ bùưt ăíìu traêi qua nhûông thay ăöíi lúân
Vađo khoaêng ngađy thûâ nùm, phöi baâm vađo lúâp niïm maơc giađu maơch maâu cuêa tûê cung (goơi lađ hiïơn tuúơng lađm töí) Möơt phíìn cuêa phöi phaât triïín taơo thađnh phöi thai (em beâ trong 8 tuíìn ăíìu) vađ phíìn cođn laơi phaât triïín thađnh nhau thai
Em beâ phaât triïín bïn trong tuâi öịi trong tûê cung Baơn haôy tûúêng tûúơng nhû lađ em beâ phaât triïín bïn trong möơt bong boâng (tuâi öịi), nhûng thay vò quaê boâng ặúơc búm ăíìy khñ thò lađ ăíy lađ dõch trong
Trang 12(ặúơc goơi lađ dõch öịi) Quaê boâng ặúơc cíịu taơo bùìng hai lúâp mađng moêng goơi lađ mađng ăïơm vađ mađng öịi
Khi moơi ngûúđi noâi ''vúô tuâi nûúâc" tûâc lađ hoơ ăïì cíơp ăïịn vúô mađng öịi Caâc mađng nađy loât úê thađnh trong cuêa tûê cung Em beâ búi trong dõch öịi vađ gùưn vúâi nhau bùìng díy röịn Cöí tûê cung (lađ cûêa cuêa tûê cung) seô múê ra (hoùơc giaôn) khi baơn ăang chuýín daơ
Nhau thai bùưt ăíìu hònh thađnh ríịt súâm, ngađy sau khi phöi lađm töí trong tûê cung Maâu meơ vađ maâu thai nhi tiïịp xuâc ríịt gíìn nhau bïn trong nhau thai Ăiïìu nađy giuâp cho sûơ trao ăöíi caâc chíịt khaâc nhau (nhû chíịt dinh dûúông, oxygen, vađ chíịt thaêi) Maâu meơ vađ maâu thai nhi tiïịp xuâc gíìn nhau nhûng chuâng khöng thíơt sûơ tröơn líîn nhau Giöịng nhû möơt caâi cíy, nhau thai taơo thađnh nhûông nhaânh lúân röìi phín chia thađnh nhûông nhaânh nhoê díìn Nhûông chöìi nhoê nhíịt cuêa nhau goơi lađ nhung mao ăïơm; bïn trong ăoâ lađ nhûông maơch maâu nhoê cuêa thai Khoaêng 3 tuíìn sau khi thuơ thai, caâc maơch maâu nađy seô nöịi laơi vúâi nhau taơo thađnh hïơ thöịng tuíìn hoađn cuêa em beâ vađ tim bùưt ăíìu ăíơp
Sau taâm tuíìn thai, phöi thai phaât triïín ặúơc xem nhû lađ thai Vađo thúđi ăiïím nađy, híìu hïịt cú quan vađ cíịu truâc quan troơng ăaô ặúơc hònh thađnh 32 tuíìn cođn laơi cho pheâp caâc cíịu truâc cuêa thai phaât triïín vađ trûúêng thađnh Mùơt khaâc, böơ naôo duđ cuông ặúơc hònh thađnh súâm nhûng víîn liïn tuơc phaât triïín trong suöịt thađi kyđ (vađ ngay caê trong giai ăoaơn ăíìu cuêa thúđi thú íịu)
Khi chuâng töi ăïì cíơp ăïịn tuíìn thai, tûâc lađ tuíìn lïî tñnh tûđ ngađy kinh choât (chûâ khöng phaêi tñnh tûđ ngađy thuơ thai) Vò víơy vađo thúđi ăiïím 8 tuíìn thai, em beâ thíơt sûơ lađ 6 tuíìn tuöíi kïí tûđ ngađy thuơ thai Vađo cuöịi thaâng thûâ hai, tay, chín, ngoân tay vađ ngoân chín bùưt ăíìu hònh thađnh Thíơt ra, thai ăaô bùưt ăíìu thûơc hiïơn nhûông cûê ăöơng nhoê, tûơ nhiïn Nïịu baơn ặúơc khaâm siïu ím trong 3 thaâng ăíìu thai kyđ, baơn coâ thïí nhòn thíịy caâc cûê ăöơng tûơ nhiïn nađy trïn mađn hònh Naôo lúân ríịt nhanh, vađ tai, mùưt xuíịt hiïơn Cú quan sinh duơc ngoađi cuông hònh thađnh vađ coâ thïí phín biïơt ặúơc con trai hay con gaâi