Hiïơn nay, ngûúđi ta ăaô ăïì ra ặúơc caâc phûúng phaâp ăïí ngùn bïơnh tiïịn triïín vađ bõïịt trûúâc cùn bïơnh cuêa Beâ bùìng caâch xeât nghiïơm míîu maâu tûđ luâc múâi sinh.. Khi múâi si
Trang 1tiïm phođng thïm cho chaâu nûôa khöng, duđ chaâu ăaô vûđa qua möơt ăúơt tiïm phođng röìi Ăöịi vúâi caâc chaâu chûa tiïm phođng, phaêi tiïm phođng vađ theo doôi Nïịu cíìn, phaêi tiïm cho ăuê liïìu
Triïơu chûâng bïơnh uöịn vaân: Tûđ 5 túâi 14 ngađy sau khi bõ nhiïîm bïơnh (sau khi giíîm phaêi ăinh), ặâa treê bõ cûâng bùưp thõt, ăùơc bõïơt lađ
úê cöí vađ hađm Naơn nhín toaât möì höi, cađng ngađy cađng khoâ múê miïơng, khoâ nuöịt, ăau ăíìu, ăau chín tay, ngûúđi run raêy, húi söịt víơt vaô röìi bõ
co giíơt hoùơc uöịn cong ngûúđi Hiïơn tûúơng caâc bùưp thõt bõ co cûâng lan
ra toađn thín, cíìn phaêi chuýín ngay chaâu beâ túâi trung tím cíịp cûâu chuíín vïì uöịn vaân
204 BÏƠNH CÚ
Bïơnh cú coâ tñnh di truýìn thûúđng hay gùơp úê caâc chaâu trai tûđ 4 túâi 5 tuöíi Díịu hiïơu lađm cho phaêi chuâ yâ ăïịn bïơnh lađ: khi chaâu ngöìi xöím thò ríịt khoâ ặâng lïn
Nguýn nhín bïơnh chûa ặúơc xaâc ắnh Hiïơn nay, ngûúđi ta ăaô ăïì ra ặúơc caâc phûúng phaâp ăïí ngùn bïơnh tiïịn triïín vađ bõïịt trûúâc cùn bïơnh cuêa Beâ bùìng caâch xeât nghiïơm míîu maâu tûđ luâc múâi sinh
205 CHÛÂNG ĂÖƠT TÛÊ HAY CAÂI CHÏỊT BÍỊT NGÚĐ CHÛA GIAÊI THÑCH ẶÚƠC CUÊA TREÊ SÚ SINH
Nhûông trûúđng húơp treê em bõ chïịt bíịt ngúđ thûúđng xaêy ra trong thúđi gian dûúâi möơt nùm tuöíi Nguýn nhín cuêa hiïơn tûúơng nađy víîn chûa xaâc ắnh ặúơc roô rađng, nhûng híơu quaê chùưc chùưn lađ möơt nöîi buöìn vö haơn cho böị meơ cuêa Beâ vađ cuông lađ niïìm day dûât khön nguöi cho nhiïìu thíìy thuöịc
Chïịt bíịt ngúđ ặúơc ắnh nghôa lađ caâi chïịt túâi vúâi möơt chaâu beâ ăang maơnh khoêe, mađ khöng tòm ặúơc nguýn nhín xaâc ăaâng Nhiïìu böị meơ böîng thíịy con mònh míịt sùưc, ngûúđi mïìm nhuôn, ăaô tùưt thúê tûđ bao giúđ khöng ai hay biïịt ngay trong nöi cuêa Beâ Möơt söị ñt trûúđng húơp, Beâ laơi höìi tónh laơi khi ặúơc cíịp cûâu bùìng caâc phûúng phaâp phuơc höìi sûơ hoaơt ăöơng cuêa tim vađ sûơ hö híịp
Hiïơn nay, ngađnh y hoơc múâi taơm dûơ ăoaân nhû sau: Khi nguê, nhõp thúê cuêa caâc chaâu khöng ăïìu, coâ nhûông khoaêng thúđi gian ngûng thúê quaâ líu giûôa 2 líìn hñt vađo (líu quaâ 20 giíy) lađm suy ýịu caê hoaơt ăöơng cuêa tim Hoùơc trong böơ maây tiïu hoâa, coâ thïí xaêy ra sûơ lûu
Trang 2thöng ngûúơc chiïìu cuêa caâc chíịt tûđ daơ dađy vïì öịng thûơc quaên, gíy ra ngheơn thúê
Nhûông dûúơc phíím coâ tñnh chíịt an thíìn, gíy nguê cuông coâ thïí lađ nguýn nhín, vò aênh hûúêng túâi sûơ hö híịp
Tûđ nhûông dûơ ăoaân trïn, ngûúđi ta ăaô chïị ra nhûông maây canh chûđng caâc chaâu beâ khi nguê Maây ặúơc ăùơt taơi giûúđng cuêa chaâu beâ; khi thíịy thúđi gian ngûng thúê cuêa chaâu beâ luâc nguê líu quaâ mûâc cho pheâp, maây tûơ ăöơng phaât hiïơu baâo ăöơng cho ngûúđi lúân biïịt
Hiïơn tûúơng chïịt ăöơt ngöơt cuêa caâc chaâu beâ hiïơn nay víîn cođn lađ möơt ăïì tađi ăïí caâc baâc sô taơi nhiïìu nûúâc quan tím, nghiïn cûâu
Trang 3XI LYÂ THUÝỊT VAĐ PHÛÚNG PHAÂP
206 NHÛÔNG ĂIÏÌU CÍÌN BIÏỊT VÏÌ TREÊ SÚ SINH
Chuâng ta nïn nhíơn ắnh rùìng, treê sú sinh khöng phaêi chó lađ ặâa con trai hay con gaâi ặúơc thu nhoê laơi Treê sú sinh khaâc vúâi chuâng ta khöng chó úê cúô ngûúđi mađ khaâc vò caâc nöơi taơng, tyê lïơ cuêa caâc böơ phíơn vađ caâch phaên ûâng riïng ăöịi vúâi thïị giúâi chung quanh
Ăíìu - Ăíìu cuêa treê sú sinh khaâc vúâi ngûúđi lúân úê phíìn tyê lïơ cuêa ăíìu ăöịi vúâi cú thïí Noâ to hún gíịp hai líìn so vúâi tyê lïơ sau nađy Víơy mađ nhû thïị lađ noâ ăaô nhoê ăi nhiïìu lùưm röìi, vò khi ặúơc 2 thaâng trong buơng meơ, caâi ăíìu vađ phíìn thín thïí cođn laơi bùìng nhau Khi múâi sinh
ra, phíìn cú thïí ăaô lúân hún nhiïìu nhûng so saânh vúâi cíịu taơo cuêa möơt ngûúđi lúân, thò tyê lïơ giûôa ăíìu vađ ngûúđi cuêa Beâ víîn gíịp ăöi tyê lïơ nađy úê ngûúđi lúân
Ngoađi ra cođn phaêi kïí túâi phíìn da cođn nhùn nheo, ăoê, boâng vò múô, xûúng hađm dûúâi ngùưn, cöí nhoê ýịu, vai heơp, buơng phöìng, chín tay ngùưn, xûúng mïìm lađm cho noâ cođn giöịng möơt caâi bađo thai hún lađ möơt ặâa treê
Toâc - Möơt söị treê sú sinh ra ăúđi vúâi böơ toâc ăen vađ dađy, moơc tûđ khi cođn nùìm trong buơng meơ Lúâp toâc nađy seô ruơng hïịt ăïí ặúơc thay thïị búêi möơt lúâp múâi
Da - Da Beâ coâ nhiïìu nöịt ăoê Nhûông nöịt nađy seô míịt mađu khi ta chaơm túâi vađ seô chïịt díìn vïì sau nađy Trïn maâ vađ muôi Beâ coâ nhûông ăiïím mađu trùưng Nhûông ăiïím nađy cuông míịt díìn sau vađi tuíìn tuöíi
Moâng tay, chín - Caâc moâng tay, chín cuêa Beâ ăïìu dađi Chúâ vöơi cùưt moâng cho Beâ vò baơn dïî lađm bíơt moâng cuêa Beâ khiïịn chöî ăoâ bõ nhiïîm truđng
Vuâ - Coâ ăiïìu laơ lađ hai vuâ cuêa treê sú sinh ăïìu húi phöìng lïn vađ coâ thïí tiïịt ra vađi gioơt sûôa Duđ lađ Beâ trai hay Beâ gaâi Ngûúđi lúân nïn nhúâ, khöng ặúơc líịy tay íịn vuâ Beâ cho sûôa ra vò nhû víơy seô coâ haơi cho caâc tuýịn vuâ Hiïơn tûúơng coâ sûôa nhû víơy do röịi loaơn hooâcmön, seô tûơ hïịt trong möơt thúđi gian ngùưn, khöng cíìn ăiïìu trõ
Trang 4Trûâng caâ vađ chíịt loêng úê böơ phíơn sinh duơc - úê beâ trai, trïn traân vađ 2 caânh muôi coâ thïí coâ möơt vađi ăöịm nhoê mađu vađng Ăíịy lađ nhûông muơn trûâng caâ cuêa tuöíi sú sinh Böơ phíơn sinh duơc cuêa Beâ gaâi coâ thïí coâ möơt ñt chíịt nhíìy chaêy ra, coâ khi líìn möơt ñt maâu Hiïơn tûúơng nađy lađ bònh thûúđng, cuông do hooâcmön sinh ra khöng coâ gò ăaâng lo ngaơi
Bòu - Khi múâi sinh, caâi tuâi da ặơng ăöi tinh hoađn cuêa Beâ trai coâ chûâa möơt lûúơng dung dõch khöng liïn quan gò túâi caâc tinh truđng sau nađy, nhûng cuông lađm cho caâi bòu ra veê cùng, to thu huât sûơ chuâ yâ Lûúơng dung dõch nađy seô tiïu diïơt hïịt trong vođng vađi tuíìn
Phín - Trûúâc khi Beâ ặúơc buâ bûôa ăíìu tiïn trong ăúđi, Beâ ăaô ăi
ra phín röìi Phín nađy cođn goơi lađ "cûât su", vađo khoaêng tûđ 60 túâi 200g, lađ lûúơng chíịt thaêi coâ trong ruöơt Beâ tûđ khi Beâ cođn nùìm trong buơng meơ Phín lađ möơt chíịt nhíìy, mađu xaâm Sau 3-4 ngađy, "cûât su" seô ặúơc thay thïị díìn bùìng phín do sûơ tiïu hoâa sûôa taơo ra Phín nađy mađu vađng nhaơt hoùơc vađng thíîm
Tñnh miïîn nhiïîm - Nïịu khi mang thai bađ meơ ăaô ặúơc tiïm phođng caâc bïơnh ăíơu muđa, baơch híìu, bïơnh baơi liïơt, bïơnh uöịn vaân thò caâc chaâu beâ múâi bïơnh cuông ặúơc miïîn nhiïîm caâc bïơnh ăoâ Ngoađi ra caâc chaâu cođn miïîn nhiïîm tûơ nhiïn vúâi caâc bïơnh súêi vađ quai bõ nïịu meơ chaâu ăaô bõ qua Tuy víơy, tñnh miïîn nhiïîm nađy seô míịt ăi khi chaâu beâ ặúơc tûđ 13 ăïịn 18 thaâng tuöíi
Nhau - Trong vođng tûđ ngađy thûâ 6 túâi ngađy thûâ 10, cuöịng nhau ăñnh vúâi röịn cuêa Beâ seô khö vađ ruơng ra, ăoaơn tuýơt vúâi vïịt tñch cuöịi cuđng cuêa cuöơc ăúđi trong buơng meơ Tûđ ăoâ Beâ möîi ngađy möơt núê nang: lúâp löng tú phuê trïn ngûúđi Beâ ruơng díìn, nhûông chíịm ăoê trïn da cuông hïịt khiïịn toađn lúâp da coâ cuđng möơt míìu, mõn mađng vađ saâng suêa Ăïí ýn trñ lađ sûâc khoêe cuêa Beâ hoađn toađn töịt, baâc sô coâ thïí kiïím tra toađn diïơn cho Beâ vïì nhõp tim, nhõp thúê, míìu da vađ nhûông phaên ûâng vïì caêm giaâc
Ngoađi ra ăïí biïịt Beâ sú sinh hoađn toađn bònh thûúđng khöng, ngûúđi ta cođn thûê möơt söị phaên ûâng cuêa Beâ nhû phaên ûâng Moro: ăùơt Beâ nùìm ngûêa, dang tay chín ra vađ ăïí ăíìu húi ngûêa ra ăađng sau, tûơ nhiïn Beâ seô thu tay chín vađ ngûúđi laơi nhû nhûông ăöơng taâc, khi öm líịy meơ Khi söịc Beâ úê tû thïị ặâng, tûơ nhiïn Beâ húi ngaê ngûúđi ra phña trûúâc trong tû thïị ngûúđi ăi, khi súđ vađo möi Beâ , Beâ seô quay ăíìu vïì phña bõ ăuơng nhû ăïí tòm bíìu vuâ, súđ nheơ vađo lođng bađn tay hay bađn chín, caâc ngoân tay vađ ngoân chín seô gíơp laơi nhû muöịn nùưm víơt
Trang 5Nhûông phaên ûâng Moro seô biïịn ăi sau 3 thaâng, phaên ûâng co tay sau 6 thaâng, phaên ûâng co chín sau 10 thaâng, phaên ûâng buâ meơ sau 4 thaâng
207 TREÊ EM SINH THIÏỊU THAÂNG
Trûúâc kia úê möơt söị nûúâc, tíịt caê caâc chaâu Beâ khi múâi sinh ra cín nùơng dûúâi 2.500 g ăïìu bõ coi lađ sinh thiïịu thaâng hay ăeê non Ăoâ lađ möơt sai líìm vò nhiïìu chaâu, tuy nùơng dûúâi 2500g, nhûng ăaô ặúơc hònh thađnh ăuê ngađy, thaâng trong buơng meơ Treê sinh thiïịu thaâng lađ nhûông ặâa treê hònh thađnh trong buơng meơ khöng túâi 37 tuíìn kïí tûđ ngađy ăíìu cuêa líìn kinh nguýơt cuöịi cuđng cuêa bađ meơ Caâc chaâu sinh thiïịu thaâng coâ caâc bõïíu hiïơn da nhùn, thíịy roô úê tai, vuâ, gan bađn chín
Cađng thiïịu thaâng, söị cín cađng nhoê Caâc hïơ thöịng hö híịp, tiïu hoâa, ăiïìu chónh thín nhiïơt ăïìu chûa hoaơt ăöơng töịt Do ăoâ sinh maơng cuêa chaâu Beâ ríịt mong manh Hún nûôa, cú thïí cuêa chaâu ríịt dïî
bõ nhiïîm khuíín vađ nhiïîm truđng Chaâu laơi khöng ăuê sûâc ăïí buâ tñ
Vïì hònh daâng, chaâu beâ sinh thiïịu thaâng coâ chiïìu dađi dûúâi tiïu chuíín, ăíìu to khöng cín ăöịi vúâi thín, ngûơc nhoê, buơng phònh, da ăoê, moêng, nhùn nheo, cođn phuê möơt lúâp löng tú Tiïịng khoâc cuêa Beâ ýịu úât vađ nhõp thúê khöng ăïìu
Nïịu sûâc khoêe cuêa Beâ khöng ăïịn nöîi nađo, thò coâ thïí nuöi Beâ vúâi chïị ăöơ ăùơc bõïơt úê gíìn meơ Trong trûúđng húơp Beâ ýịu quaâ, cíìn phaêi nuöi dûúông úê möơt trung tím coâ chuýn khoa vïì caâc treê thiïịu thaâng
Nïịu baơn phaêi nuöi möơt chaâu beâ thiïịu thaâng taơi nhađ, cíìn phaêi theo ăuâng nhûông lúđi chó díîn cuêa cú quan nuöi dûúông treê Sûôa meơ lađ thûâc ùn töịt nhíịt ăöịi vúâi Beâ Nïịu khöng coâ sûôa meơ, phaêi nuöi Beâ bùìng sûôa böơt thò sûôa nađy cuông phaêi lađ sûôa ăùơc bõïơt, coâ lûúơng chíịt dinh dûúông cao
Ngay tûđ nhûông ngađy ăíìu, phaêi chuâ yâ sao cho Beâ ặúơc cung cíịp ăuê lûúơng vitamin A, C, D ăïí traânh bõ suy dinh dûúông Beâ cuông cíìn ặúơc cung cíịp thïm chíịt sùưt vađo caâc bûôa sûôa: thoaơt ăíìu 8 bûôa möîi ngađy (quan saât coi Beâ buâ ăaô ăuê chûa), röìi díìn díìn giaêm xuöịng 7, 6 bûôa/ngađy
Beâ cíìn ặúơc caâc chuýn viïn sùn soâc, theo doôi liïn tuơc trong nhûông tuíìn lïî ăíìu vïì söị cín nùơng, chiïìu dađi, ăo vođng soơ Quan saât
Trang 6caâc ăöơng taâc ngûúđi, tay, chín; khaê nùng hoùơc phaên ûâng vïì caâc caêm giaâc nhòn, nghe Noâi chung, caâc caêm giaâc vïì cú thïí vađ vïì tinh thíìn cuêa Beâ ăïìu cíìn ặúơc chuâ yâ ăùơc bõïơt
Nïịu ặúơc sùn soâc ăuâng mûâc, möơt treê thiïịu thaâng coâ thïí phaât triïín nhû ặâa treê bònh thûúđng sau 2, 3 nùm
208 TREÊ SINH ĂÖI
Caâc treê sinh ăöi, sinh ra thûúđng nheơ hún caâc treê sinh bònh thûúđng, hoùơc trong hai chaâu thò coâ möơt chaâu nhoê hún
Viïơc sùn soâc caâc chaâu cuông cíìn thiïịt nhû ăöịi vúâi caâc chaâu sinh thiïịu thaâng víơy
Coâ möơt ăiïìu chùưc chùưn lađ cú thïí caâc chaâu bõ thiïịu chíịt sùưt vò caâc chaâu phaêi chia nhau lûúơng húơp chíịt sùưt leô ra chó ăïí dađnh cho möơt ngûúđi
Búêi víơy, ngay tûđ nhûông tuíìn lïî ăíìu tiïn, phaêi chuâ yâ cho thïm caâc thuöịc böí coâ húơp chíịt sùưt vađo sûôa ăïí caâc chaâu buâ
209 KHAÂNG THÏÍ CUÊA NGÛÚĐI
Gammaglobulines lađ nhûông khaâng thïí coâ nguöìn göịc tûđ cú thïí ngûúđi, coâ taâc duơng chöịng ặúơc vi khuíín vađ viruât trong vođng vađi tuíìn lïî, ặúơc duđng lađm thuöịc tiïm vađo bùưp thõt ăïí phođng hoùơc lađm giaêm möơt söị bïơnh Coâ nhûông loaơi gam ma globuhnes chuýn duđng chöịng caâc bïơnh nhû: súêi, gan, ho gađ, uöịn vaân vv vađ möơt loaơi chung ặúơc duđng ăïí tùng cûúđng khaê nùng ăïì khaâng cuêa cú thïí Cuông coâ möơt loaơi Gam ma globuline ặúơc duđng lađm thuöịc chöịng dõ ûâng
210 HEMOPHILUS LAĐ GÒ?
Hemophilus influenzae lađ tïn möơt loaơi vi truđng thûúđng gíy ra möơt söị caâc bïơnh treê em nhû: bïơnh viïm muôi-hoơng, viïm phöíi, ăau mùưt, viïm tai giûôa vađ nhíịt lađ bïơnh viïm mađng oâc Coâ nhiïìu chuêng loaơi, nhûng loaơi Hemophilus B lađ loaơi gíy ra nhûông bïơnh nùơng nhíịt
Ngûúđi ta ăaô ăiïìu chïị ặúơc vùưc xin chöịng Hemophilus vađ caâc bađ meơ nïn cho con chñch loaơi vùưc xin nađy ăïí phođng bïơnh; nhíịt lađ caâc
Trang 7chaâu nhoê ăaô vö tònh tiïịp xuâc vúâi nhûông ngûúđi ăang bõ bïơnh ăau mađng oâc (coi baêng caâc vùưc xin nïn chñch ngûđa ăïí phođng bïơnh)
211 KIÏÍM TRA SÛÂC KHOÊE CUÊA BEÂ VÛĐA LOƠT LOĐNG
Lađ phûúng phaâp kiïím tra sûâc khoe cuêa treê múâi sinh mang tïn giaâo sû baâc sô ngûúđi Myô Virginia Apgar Nöơi dung kiïím tra göìm 5 viïơc: kiïím tra nhõp tim, nhõp thúê, mađu da, phaên ûâng vúâi sûơ kñch thñch bïn ngoađi, tiïịng khoâc Möîi loaơi kiïím tra cho ăiïím tûđ 1 túâi 2 ăiïím Beâ nađo ăaơt tûđ 8-10 ăiïím lađ coâ sûâc khoêe töịt khi múđi chađo ăúđi
212 PHUƠC HÖÌI SÛÂC KHOÊE SAU KHI KHOÊI BÏƠNH
Ngađy nay, nhúđ sûơ tiïịn böơ cuêa ngađnh Y Dûúơc mađ viïơc chûôa khoêi bïơnh phíìn lúân khöng ăođi hoêi nhûông thúđi gian dađi nhû ngađy xûa nûôa Nhûông chûâng bïơnh thöng thûúđng khoêi trong vađi ngađy Treê laơi trúê laơi vúâi caâc sinh hoaơt bònh thûúđng, líu lùưm lađ möơt tuíìn sau khi khoêi bïơnh
Noâi chung, caâc chaâu thûúđng bõ bïơnh trong vođng 4~5 ngađy Trûúâc ăíy, möîi líìn bïơnh thûúđng lađ 2 túâi 3 tuíìn lïî
Do thúđi gian bïơnh ngùưn, nïn viïơc sùn soâc sau khi khoêi cuông nheơ nhađng Tuy víơy, cuông nïn chuâ yâ túâi sûơ thay ăöíi vïì tím lyâ trong möơt söị chaâu nhû:
- Sau khi bïơnh, laơi muât tay vađ coâ xu hûúâng lađm nuông, ăođi hoêi ặúơc chiïìu chuöơng hún
- Ăöịi vúâi anh chõ em, caêm thíịy mònh ặúơc böị meơ chuâ yâ sùn soâc vađ chiïìu hún, nïn dïî taơo ra sûơ ghen tõ
Noâi chung, sau thúđi gian nùìm viïơn, xa caâch gia ằnh, xa caâch vúâi caâc sinh hoaơt bònh thûúđng, chaâu nhoê bíy giúđ cuông cíìn coâ möơt thúđi gian ăïí thñch ûâng vúâi nhõp söịng chung nhû trûúâc
Cuông coâ möơt nhíơn xeât: sau möîi líìn bïơnh, caâc chaâu laơi lúân lïn möơt chuât Ăoâ lađ sûơ "bïơnh vúô da"
213 PHÛÚNG PHAÂP CHO TREÊ EM VÍƠN ĂÖƠNG ĂÏÍ TÍƠP THÚÊ
Bùìng phûúng phaâp lađm cûê ăöơng tay, chín, caâc khúâp xûúng vađ cöơt söịng, ngûúđi ta ăaô lađm cho caâc bïơnh ho taâi phaât, bïơnh hen úê treê
em, caâc bïơnh hö híịp úê treê sú sinh, ăúô hùỉn
Trang 8Phûúng phaâp höî trúơ sûơ hö híịp nađy cođn lađm cho caâc öịng díîn khñ ặúơc thöng, saơch úê bïơnh viïơn, phûúng phaâp nađy ặúơc duđng hađng ngađy hoùơc nhiïìu líìn trong ngađy do caâc chuýn viïn thûơc hiïơn cho caâc chaâu ríịt nhoê, túâi caâc chaâu lúân Caâc bíơc cha meơ cuông coâ thïí hoơc ặúơc kyô thuíơt cuêa phûúng phaâp nađy ăïí aâp duơng cho caâc chaâu úê nhađ
Khi gùơp caâc trûúđng húơp treê em gùơp tai naơn, bõ ngaơt hoùơc ngûng thúê, phaêi nhúđ ngûúđi goơi ngay túâi núi cíịp cûâu Trong khi chúđ ăúơi, khöng ặúơc ăïí phñ thúđi gian, mađ chñnh baơn phaêi lađ ngûúđi thûơc hađnh
hö híịp nhín taơo cho caâc chaâu ngay
Phûúng phaâp hûôu hiïơu nhíịt lađ miïơng huât miïơng cođn goơi lađ "hađ húi thöíi ngaơt" (xem hònh veô), aâp duơng cho moơi trûúđng húơp nhû ngaô xuöịng nûúâc, bõ ăiïơn giíơt, bõ ngaơt húi ga hoùơc mùưc víơt cûâng úê cöí, xe ăuơng v.v Ăiïìu quan troơng nhíịt lađ PHaêI LađM NGAY, khöng ặúơc chíơm trïî: moơi ngûúđi chó cíìn bõ ngûng thúê vađi phuât cuông ăuê gíy ra nhûông töín thûúng úê naôo khöng thïí phuơc höìi ặúơc nûôa
Khi naơn nhín úê traơng thaâi sau ăíy, cíìn phaêi thûơc hiïơn hö híịp nhín taơo ngay:
1 Mùơt, möi xanh tñm chûâng toê cú thïí thiïịu öxy
2 Ngíịt ríịt nhanh
3 Ngûng hö híịp
Viïơc baơn cíìn lađm cho naơn nhín:
1 Múê khuy aâo cöí vađ ngûơc cuêa naơn nhín, khöng ăïí cöí vađ ngûơc bõ boâ chùơt
2 Ăïí ngûêa ăíìu naơn nhín ra phña sau ăïí ặúđng hö híịpaặúơc múê röơng vađ ăïí lûúôi khöng bõ tuơt ra sau, chùơn ặúđng ăi cuêa khöng khñ vađo phöíi
3 Hñt möơt húi thíơt dađi, röìi haâ miïơng to ăuê ăïí ngíơm ặúơc kñn miïơng naơn nhín (hònh B); nïịu naơn nhín lađ möơt chaâu beâ múâi sinh thò ngíơm kñn caê miïơng vađ 2 löî muôi cuêa chaâu (hònh C)
Khi hađ húi vađo chaâu beâ, chaâu cađng ñt tuöíi, cađng phaêi hađ tûđ tûđ Vúâi Beâ sú sinh, hađ caê vađo ặúđng miïơng vađ ặúđng muôi
Trang 94 Möîi líìn hađ húi xong, laơi ngöìi thùỉng lïn ăïí hñt thúê cho ặúơc nhiïìu
5 Hađ húi thöíi ngaơt nhû víơy cho túâi khi nađo thíịy ngûơc chaâu beâ phíơp phöìng, chûâng toê chaâu ăaô tûơ thúê ặúơc múâi thöi
6 Trong thúđi gian thûơc hiïơn thúê nhín taơo giûđ ăíìu naơn nhín ngaê ra ăùìng sau Cöị thûơc hiïơn nhõp thúê tûđ 20 - 40 líìn möîi phuât
Khoâ khùn khi thûơc hiïơn thúê nhín taơo: Viïơc thûơc hiïơn hö híịp nhín taơo seô gùơp khoâ khùn khi ặúđng díîn khñ qua cöí naơn nhín bõ vûúâng Nïịu vò lûúôi naơn nhín co vađo, che cöí hoơng thò ngûêa thïm ăíìu naơn nhín ra phña sau
Nïịu coâ víơt ngaâng mùưc trong cöí naơn nhín, phaêi cöị líịy ra (coi laơi phûúng phaâp Heimlich) röìi nhanh choâng "hađ húi thöíi ngaơt"
Nhûông díịu hiïơu chûâng toê chaâu beâ ăaô tûơ thúê ặúơc:
1 Sùưc mùơt chaâu höìng lïn, khöng taâi nûôa
2 Ngûơc phíơp phöìng
Xoa boâp tim - Nïịu chaâu beâ ăaô ngûng thúê míịy phuât thò tim cuông ngûng ăíơp Cíìn phaêi thûơc hiïơn phûúng phaâp xoa boâp tim ngoađi löìng ngûơc Vò phûúng phaâp nađy cuông coâ taâc haơi cho naơn nhín, nïn chó thûơc hađnh khi chùưc chùưn tim naơn nhín ăaô ngûng ăíơp
Nïịu khöng coâ ngûúđi giuâp ăúô, möơt ngûúđi víîn coâ thïí vûđa hađ húi cûâu ngaơt, vûđa xoa boâp tim, hađ húi, xoa boâp tim, röìi laơi hađ húi cûâ thay ăöíi nhû thïị
Phûúng phaâp xoa boâp tim - Naơn nhín nùìm ngûêa Ngûúđi cûâu naơn duđng gan bađn tay íịn thùỉng goâc maơnh lïn ngûơc cuêa naơn nhín, úê phíìn ba dûúâi cûêa xûúng ûâc vïì phña traâi Möîi phuât íịn 60 líìn Traânh khöng íịn quaâ vïì phña xûúng sûúđn cuêa treê em vò xûúng cođn ýịu, coâ thïí bõ gaôy (Xem hònh veô)
Phûúng phaâp nađy cuông aâp duơng caê vúâi ngûúđi lúân nhûng phaêi hađ húi vađ íịn tay maơnh hún
215 THUÖỊC AN THÍÌN
Noâi chung thò khöng nïn duđng caâc loaơi thuöịc an thíìn, thuöịc gíy nguê, nhíịt lađ cho caâc chaâu beâ Thûúđng caâc chaâu beâ khöng nguê
Trang 10ặúơc lađ do caâc tiïịng ăöơng chung quanh hoùơc vò nguýn nhín tím lyâ khaâc mađ ngûúđi lúân phaêi tòm hiïíu ăïí taơo ăiïìu kiïơn cho caâc chaâu nguê töịt
Viïơc sûê duơng caâc thûâ thuöịc nađy chó coâ tñnh chíịt taơm thúđi, thíơt cíìn thiïịt trong möơt hoađn caênh bùưt buöơc Khöng ặúơc laơm duơng thuöịc vađ sûê duơng trong thúđi gian dađi
Nhûông loaơi thuöịc an thíìn ăïìu khöng lúơi cho sûơ hö híịp, lađm caâc ăöơng taâc cú bùưp khi thúê ra hñt vađo bõ ýịu ăi Do ăoâ, khöng ặúơc duđng cho caâc chaâu múâi sinh ặúơc vađi tuíìn, vò thúđi gian nađy nhõp thúê cuêa caâc chaâu chûa ặúơc ăïìu Ăöịi vúâi caâc chaâu lúân bõ bïơnh ặúđng hö híịp cuông víơy Ngay caê thuöịc lađm dõu cún ho cuông phaêi duđng coâ chûđng mûơc ăuâng theo sûơ chó ắnh cuêa baâc sô
216 LIÏƠU PHAÂP VI LÛÚƠNG ĂÖÌNG CÍN
Phûúng phaâp trõ liïơu nađy cađng ngađy cađng ặúơc aâp duơng nhiïìu cho caâc treê em, dûơa vađo nhíơn xeât: coâ nhûông loaơi thuöịc gíy ra nhûông triïơu chûâng bïơnh laơi lađm khoêi chñnh nhûông triïơu chûâng ăoâ úê möơt ngûúđi bõ bïơnh Ngûúđi ta chûa giaêi thñch ặúơc cú chïị lađm khoêi bïơnh cuêa caâc thuöịc nađy, nhûng ăaô aâp duơng coâ kïịt quaê trong viïơc chûôa trõ Caâc chíịt nađy ặúơc duđng vúâi liïìu lûúơng ríịt nhoê, ríịt loaông ăïí khoêi ăöơc, thûúđng coâ nguöìn göịc thaêo möơc nhû acomt, belladone, arnica , lađ loaơi nguöìn göịc ăöơng víơt nhû apis, cantharis; hoùơc lađ nhûông hoâa chíịt nhû baơc, thuêy ngín, ùng-ti-moan, phöịt-pho, ăöìng v.v ) Thûúđng ngûúđi ta ăiïìu chïị thađnh caâc viïn thuöịc dïî tan trong miïơng, ăïí caâc chaâu beâ ngíơm
Phûúng phaâp nađy thûúđng aâp duơng ăïí chûôa trõ möơt söị bïơnh mađ caâc loaơi thuöịc thöng thûúđng ñt hoùơc khöng coâ hiïơu quaê nhû bïơnh xoang hay bïơnh hen
Caâc baâc sô nhi khoa coâ kinh nghiïơm coâ thïí chó aâp duơng caâc chíịt thuöịc nađy ăïí chûôa trõ hoùơc phöịi húơp vúâi caê caâc thûâ thuöịc khaâc
217 NÛÚÂC TIÏÍU
Caâc bađ meơ nïn túâi hoêi yâ kiïịn baâc sô nïịu chaâu beâ coâ nhûông bõïíu hiïơn sau :
- Beâ ăaô hún 3 tuöíi mađ víîn hay ăaâi díìm, kïí caê ban ngađy