Nïn: - Ăïí cho caâc chaâu ùn tûơ nhiïn, vò ham thñch; - Cho ùn ñt hún khaê nùng ùn cuêa Beâ möơt ñt ăïí nuöi dûúông xu hûúâng theđm ùn, röìi díìn díìn tùng lïn trong caâc bûôa sau; - Nïn
Trang 1Vúâi caâc chaâu ăaô biïịt nhíơn xeât, viïơc thay ăöíi ngûúđi cho ùn, caâch ăöịi xûê vúâi caâc chaâu khi ùn nhû nûơng nõu khuýịn khñch hay ăe doơa, mùưng chaâu ăïìu coâ aênh hûúêng, hoùơc lađm cho chaâu chõu ùn hay boê ùn
Caâc bađ meơ cuông khöng nïn quaâ maây moâc vïì giúđ giíịc Chaâu beâ ăang nguê khöng nïn ăaânh thûâc díơy ăïí cho ùn hoùơc buöíi töịi, nïịu chaâu khoâc coâ thïí cho chaâu buâ thïm möơt ñt ngoađi bûôa chñnh Noâi chung, khöng nïn :
- Bùưt buöơc chaâu ùn, hoùơc phaêi ùn hïịt;
- Khöng cíìn quaâ chñnh xaâc vïì thúđi gian cuêa bûôa ùn;
- Ăïí caâc chaâu ùn tûơ nhiïn, trong khi ùn khöng quíịy ríìy caâc chaâu vïì nhûông sùn soâc vïơ sinh nhû lau miïơng, lau mùơt, lau tay Nïn:
- Ăïí cho caâc chaâu ùn tûơ nhiïn, vò ham thñch;
- Cho ùn ñt hún khaê nùng ùn cuêa Beâ möơt ñt ăïí nuöi dûúông xu hûúâng theđm ùn, röìi díìn díìn tùng lïn trong caâc bûôa sau;
- Nïn cho ùn úê chöî tônh mõch, khöng coâ tiïịng ăöơng hay nhiïìu ngûúđi qua laơi, lađm caâc chaâu khöng chùm chuâ túâi viïơc ùn Nïịu caâc chaâu víîn lúân ăïìu vïì chiïìu cao thò viïơc caâc chaâu phaât triïín húi chíơm vïì söị cín nùơng cuông lađ chuýơn bònh thûúđng
Lađm cho caâc chaâu khoêi biïịng ùn chuê ýịu lađ víịn ăïì tím lyâ, tòm caâch khuýịn khñch cho caâc chaâu ùn lađ töịt nhíịt Caâc baâc sô nïịu ặúơc ýu cíìu khaâm bïơnh cho caâc chaâu biïịng ùn thûúđng lađm nhûông cöng viïơc coâ tñnh caâch "thuê tuơc" nhû : xeât nghiïơm maâu ăïí ăo söị höìng huýịt cíìu, thûê phín ăïí xem coâ bïơnh ặúđng tiïu hoâa hay khöng, thûê caâc phaên ûâng vïì bïơnh lao v.v ,
147 KHÖNG PHAÂT TRIÏÍN ĂUÊ KHI MÚÂI SINH
Möơt söị chaâu beâ sinh ra thiïu cín (dûúâi 2.500g), vađ khöng ăuê chiïìu cao Sûơ keâm phaât triïín nađy ăaô xaêy ra khi ặâa treê cođn úê trong buơng meơ Khaâc vúâi treê ăeê non bõ thiïịu cín do sinh ra khöng ăuê thaâng, hiïơn tûúơng nađy coâ thïí coâ nhiïìu nguýn nhín : trong thúđi gian mang thai meơ bõ bïơnh hoùơc bõ ngöơ ăöơc vò duđng thuöịc coâ nhiïìu ăöơc töị, vò nghiïơn nùơng thuöịc laâ v.v Cuông coâ thïí vò coâ sûơ bíịt thûúđng úê nhau thai
Trang 2148 THIÏỊU CÍN
Möơt söị chaâu beâ khöng phaât triïín ăíìy ăuê so vúâi ăöơ tuöíi, ăùơc biïơt lađ vïì troơng lûúơng Nïịu khöng phaêi vò nguýn nhín thiïịu ùn thò phíìn lúân lađ vò Beâ bõ bïơnh keâo dađi nhû : viïm tai giûôa, viïm ặúđng tiïịt niïơu ; tim, thíơn coâ chöî bõ dõ daơng bíím sinh, bõ bïơnh ặúđng tiïu hoâa nhû röịi loaơn tiïu hoâa, röịi loaơn vïì khaê nùng híịp thuơ cuêa ruöơt ăöịi vúâi möơt söị thûơc phíím
149 BEÂ GÍÌY HOÙƠC CAĐNG NGAĐY CAĐNG GÍÌY
Gíìy khöng phaêi lađ bïơnh Nïịu chaâu coâ taơng gíìy thò khöng phaêi
lo Nhûng, nïịu chaâu ăang bònh thûúđng, böîng bõ gíìy ăi thò ăoâ lađ möơt ăíịu hiïơu cíìn chuâ yâ
Nïịu chaâu beâ gíìy, khöng lúân hoùơc lúân chíơm thò böị meơ chaâu cíìn suy nghô ăïí traê lúđi 2 cíu hoêi sau ;
1 Thuúê nhoê (nhû beâ, mònh coâ gíìy nhû thïị khöng?
2 Tuy gíìy nhû víơy, nhûng chaâu coâ ùn ặúơc, nguê ặúơc, coâ víîn
nö ăuđa vui veê nhû caâc treê khaâc khöng ?
Nïịu cíu traê lúđi lađ :
- Coâ: thò khöng coâ gò ăaâng lo ngaơi Vò "taơng" ngûúđi cuêa chaâu lađ nhû víơy, giöịng nhû taơng cuêa böị meơ
- Khöng: thò coâ thïí vò caâc nguýn nhín nhû: ùn chûa ăuê chíịt,
ùn khöng ăuâng giúđ giíịc, chïị ăöơ, nguê khöng ăíîy giíịc, ùn, nguê khöng ăuê ăïí böìi laơi sûâc tiïu hao luâc Beâ hoaơt ăöơng
Nïịu Beâ bõ gíìy möơt caâch bíịt thûúđng quaâ thò cuông nïn nghô túâi möơt söị bïơnh nhû bïơnh tiïíu ặúđng chùỉng haơn
150 TAÂI MÙƠT ĂÖƠT NGÖƠT
Ăûâa treê böîng taâi mùơt ăi röìi laơi bònh thûúđng trúê laơi Taơi sao ? Coâ ăiïìu gò lađm Beâ súơ hoùơc Beâ bõ laơnh chùng ?
Nïịu thïị phaêi sûúêi íịm cho Beâ ngay Sùưc mùơt Beâ seô höìng trúê laơi
Trang 3Coâ trûúđng húơp Beâ ho, ngaơt muôi vađ ặúơc nhoê thuöịc vađo löî muôi ăïí lađm co niïm maơc, cuông lađm sùưc mùơt Beâ taâi ăi trong chöịc laât
Cođn nhûông trûúđng húơp nhû sau, cíìn phaêi hoêi baâc sô:
Khöng roô lyâ do gò, mùơt beâ böîng taâi ăi vađ beâ bõ ngíịt: Phaêi goơi baâc
sô hoùơc ặa Beâ túâi bïơnh viïơn ngay Víơy ăiïìu gò coâ thïí ăaô xaêy ra ?
Beâ coâ thïí ăaô uöịng möơt thûâ gò hoùơc thuöịc ăöơc ăöịi vúâi Beâ, mađ ta khöng biïịt (coi trûúđng húơp Ngöơ ăöơc) Chín tay Beâ ăaô coâ luâc co quùưp laơi mađ ta cuông khöng hay
Nïịu beâ tónh nhûng coâ veê bõ choaâng, chín tay laơnh, veê mùơt súơ haôi: Coâ thïí Beâ bõ ngöơ ăöơc hoùơc bõ ăau do möơt vïịt thûúng nađo ăoâ Trong khi chûa coâ baâc sô, haôy ăùơt Beâ nùìm thùỉng trïn giûúđng, ăíìu húi thíịp hún chín vađ sûúêi íịm hoùơc chûúđm noâng cho chaâu, möîi bïn ngûúđi möơt chai nûúâc noâng ăïí ngoađi chùn vađ cíín thíơn ăïí khöng lađm chaâu bõ boêng
Cuông coâ thïí ăíy lađ díịu hiïơu cuêa sûơ xuíịt huýịt nöơi: hiïơn tûúơng nađy coâ thïí ăaô xaêy ra trûúâc ăoâ hađng giúđ hoùơc trûúâc nhiïìu ngađy do möơt va chaơm maơnh lađm thûúng töín túâi thíơn hoùơc laâch
Beâ thûúđng bõ taâi mùơt luön nhû thïị: Roô rađng lađ hiïơn tûúơng nađy khöng phaêi do Beâ bõ xuâc caêm mađ do nguýn nhín phûâc taơp hún Cíìn phaêi cho Beâ túâi baâc sô
151 CHÍƠM BIÏỊT ĂI
Biïịt ăi lađ möơt giai ăoaơn quan troơng trong ăúđi söịng cuêa möơt ặâa treê, ăaânh díịu möơt sûơ phaât triïín töịt vïì caâc mùơt cú thïí, tím lyâ vađ tònh caêm
Nhûông ăiïìu kiïơn cíìn phaêi coâ ăïí chaâu beâ biïịt ăi bao göìm: böơ xûúng ăuê cûâng caâp, caâc cú bùưp, hïơ thöịng thíìn kinh vađ nhíịt lađ böơ naôo ăaô phaât triïín ặúơc bònh thûúđng túâi mûâc nađo ăoâ do quaâ trònh ặúơc nuöi dûúông ăíìy ăuê vúâi thûâc ùn giađu vïì prötïin vađ vitamin, sûơ sùn soâc vïì mùơt tím lyâ vađ tònh caêm cuông coâ vai trođ quan troơng kñch thñch ặâa beâ cöị gùưng trong viïơc tíơp ăi
Treê em thûúđng bùưt ăíìu tíơp ăi úê ăöơ tuöíi tûđ 12 túâi 14 thaâng Nhûng cuông tuđy vađo thïí traơng tûđng chaâu, mađ thúđi gian nađy coâ thïí
Trang 4xï dõch tûđ thaâng thûâ 10 túâi 18 Nïịu sau 20 túâi 22 thaâng tuöíi mađ chaâu víîn chûa biïịt ăi, chuâng ta múâi nïn lo rùìng chaâu chíơm biïịt ăi:
Viïơc chíơm biïịt ăi cuêa treê em coâ thïí do caâc chaâu ăaô traêi qua möơt thúđi gian bõ öịm, duđ chó lađ nhûông cùn bïơnh ngùưn ngađy vađ khöng tríìm troơng nhû viïm xoang, hoơng, ăau tai v.v Ngûúđi chaâu beâ míơp maơp quaâ cuông lađ möơt nguýn nhín lađm chaâu beâ biïịt ăi chíơm hún caâc chaâu khaâc möơt vađi tuíìn hoùơc möơt vađi thaâng Nhiïìu chaâu ham thñch bođ hay lïịt nïn cuông qún laông viïơc tíơp ăi
Caâc chaâu chûa biïịt ăi sau thaâng thûâ 18 cíìn ặúơc chuâ yâ: chaâu coâ
bõ dõ tíơt úê ăoaơn xûúng chín nađo khöng, nhíịt lađ ăoaơn khúâp vúâi xûúng höng Ngoađi ra cuông phaêi chuâ yâ túâi hïơ cú bùưp bõ chûâng teo cú bùưp chín hoùơc möơt söị caâc bïơnh vïì cú bùưp khaâc khöng Ngoađi ra, caâc bïơnh vïì hïơ thöịng thíìn kinh vađ cöơt söịng mùưc phaêi sau khi sinh, hoùơc
do bíím sinh ăïìu coâ aênh hûúêng túâi khaê nùng giûô ngûúđi ặúơc cín bùìng hoùơc lađm chín bõ liïơt khiïịn ặâa treê khöng ăi ặúơc bònh thûúđng
Nïịu trñ khön chaâu beâ phaât triïín bònh thûúđng mađ laơi chíơm biïịt
ăi thò chaâu coâ thïí bõ thûúng töín úê naôo aênh hûúêng túâi viïơc ăiïìu khiïín víîn ăöơng cuêa cú thïí Nhiïìu phûúng phaâp luýîn tíơp ăùơc biïơt coâ thïí aâp duơng trong nhûông trûúđng húơp nađy ăïí giuâp caâc chaâu vûúơt qua ặúơc nhûông khoâ khùn khi tíơp ăi
Nïịu nhûông nguýn nhín trïn ăïìu khöng coâ mađ chaâu beâ laơi chíơm biïịt ăi thò nïn túâi víịn ăïì thiïịu chíịt vitamin D trong caâc chíịt dinh dûúông hoùơc khöng ặúơc ngûúđi lúân sùn soâc ăíìy ăuê vađ chuâ yâ khuýịn khñch chaâu beâ tíơp ăi khi ăaô túâi ăöơ tuöíi
152 CHÍƠM BIÏỊT NOÂI
Sau 3 nùm tuöíi mađ chaâu beâ chûa bíơp beơ noâi ặúơc 2 ím khaâc nhau, thò böị meơ phaêi chuâ yâ:
Trûúâc hïịt phaêi nhúđ baâc sô thûê xem chaâu beâ coâ nghe ặúơc khöng Ríịt coâ thïí, chaâu bõ ăiïịc nheơ, bõ thûúng töín möơt phíìn tai thöi mađ ngûúđi lúân khöng biïịt
Sau ăoâ, phaêi kiïím tra xem chaâu coâ bõ tíơt gò khöng bùìng caâch quan saât caâc cûê chó, ăöơng taâc, ûâng xûê cua chaâu beâ khi chaâu chúi ăuđa Baâc sô coâ thïí coâ caâc caâch thûê theo phûúng phaâp chuýn mön ăïí kiïím tra vïì traơng thaâi tinh thíìn cuêa chaâu beâ
Trang 5Hiïơn tûúơng Beâ chíơm biïịt noâi cođn coâ thïí lađ biïíu hiïơn sûơ phaât triïín chíơm vïì nhíơn thûâc cuêa Beâ hoùơc aênh hûúêng khöng coâ lúơi cuêa möi trûúđng chung quanh ăöịi vúâi chaâu
Nïịu tíịt caê nhûng nguýn nhín trïn ăïìu ặúơc loaơi boê thò chó cođn laơi caâc víịn ăïì nhû: chaâu beâ khöng ặúơc ngûúđi lúân khuýịn khñch noâi, sûơ chuâ yâ sùn soâc chaâu chûa ặúơc ăíìy ăuê v.v Chaâu cuông seô biïịt noâi, nhûng cíìn phaêi chuâ yâ luýơn tíơp cho chaâu ăïí khoêi gùơp khoâ khùn khi chaâu ăïịn tuöíi túâi trûúđng
153 MÍỊT TIÏỊNG NOÂI
Hiïơn tûúơng míịt tiïịng noâi khaâc hiïơn tûúơng chíơm biïịt noâi Chaâu beâ víîn phaât triïín trñ khön bònh thûúđng, nhûng böîng nhiïn chaâu khöng chõu noâi nûôa Hiïơn tûúơng nađy coâ khi chó lađ tím lyâ xaêy ra khi chaâu beâ úê ngoađi gia ằnh, nhû úê trûúđng chùỉng haơn Chaâu coâ ăuê trñ khön, nhûng vò caêm ăöơng, nhuât nhaât nïn khöng thïí hiïơn ặúơc nhûng yâ nghô cuêa mònh
Khi chaâu chïị ngûơ ặúơc nhûng caêm xuâc cuêa mònh thò chaâu laơi noâi ặúơc: ăoâ lađ hiïơn tûúơng "khöng noâi ặúơc coâ ăiïìu kiïơn"
Hiïơn tûúơng khöng chõu noâi hoađn toađn xaêy ra khi coâ möơt cuâ söịc tònh caêm ăöơt ngöơt Chaâu coâ thïí boê caê ùn vađ khöng kiïìm chïị ặúơc viïơc tiïíu tiïơn ra quíìn
Vađi ngađy hoùơc vađi tuíìn sau sûơ kiïơn lađm chaâu beâ xuâc ăöơng ăöơt ngöơt, chaâu coâ thïí laơi noâi ặúơc möơt caâch chíơm chaơp
Nhûông ýịu töị lađm chaâu beâ khöng noâi cođn coâ thïí do möi trûúđng ăaô gíy cho chaâu thaâi ăöơ thúđ ú, khöng quan tím túâi cuöơc söịng vađ moơi ngûúđi chung quanh
154 NOÂI LÙƯP (CAĐ LÙM)
Tíơt noâi lùưp thûúđng gùơp úê con trai tûđ 3 - 5 tuöíi Ngûúđi ta cho rùìng caâc chaâu nađy nghô nhanh hún noâi, trong luâc chûa ăuê tûđ vûơng ăïí diïîn ăaơt yâ nghô cuêa mònh Hiïơn tûúơng caâc chaâu víîn duy trò tíơt noâi lùưp khi ăaô lúân, ngûúđi ta chûa giaêi thñch ặúơc coâ thïí tñnh nhuât nhaât, dïî caêm ăöơng coâ aênh hûúêng ríịt nhiïìu túâi tíơt nađy
Ngûúđi ta phín biïơt 2 loaơi noâi lùưp: lùưp ăi lùưp laơi möơt troơng ím trong cíu hay lùưp ngay úê ím ăíìu khi bùưt ăíìu noâi Hoùơc phöịi húơp caê
2 loaơi
Trang 6Möơt ngûúđi noâi lùưp cuông biïíu thõ traơng thaâi tinh thíìn khöng bònh thûúđng, coâ thïí coâ quan hïơ cùng thùỉng vúâi gia ằnh vađ nhûông ngûúđi xung quanh Möơt chaâu beâ noâi lùưp thûúđng coâ cûê chó ngûúơng nghõu, luâng tuâng Súơ bõ trïu gheơo, chïị giïîu cuông lađ möơt nguýn nhín goâp phíìn taơo ra tíơt noâi lùưp
Ăïí chûôa bïơnh noâi lùưp cho caâc chaâu, nïn nhúđ caâc nhađ giaâo chuýn daơy vïì phaât ím, ăöìng thúđi ăöơng viïn caâc chaâu vïì mùơt tíìm lyâ
155 KHAÊ NÙNG PHAÂT ÍM HAƠN CHÏỊ (NOÂI ĂÚÂT)
Nhiïìu chaâu beâ phaât ím khöng roô hoùơc khöng phaât ím ăuâng möơt söị ím nhû r, l, n vò coâ tíơt úê lûúôi hoùơc lûúôi khöng úê ăuâng võ trñ Coâ ngûúđi laơi cho nguýn nhín lađ taơi rùng
Ngađy nay, ngûúđi ta cho rùìng viïơc chaâu beâ chó coâ khaê nùng haơn chïị vïì phaât ím nhû thïị, xaêy ra trûúâc khi coâ nhûông hiïơn tûúơng bíịt thûúđng vïì rùng, vađ coâ thïí traânh ặúơc hoùơc chûôa khoêi nïịu chaâu beâ ặúơc luýơn tíơp tûđ khi 4 - 5 tuöíi vïì ăöơng taâc uöịn lûúôi
L56 TÍƠT SÛÊ DUƠNG TAY TRAÂI
Nhiïìu treê em coâ thoâi quen ăùơc biïơt, sûê duơng tay traâi nhiïìu hún tay phaêi nïn lađm viïơc gò cuông thuíơn tay traâi hún, tuy rùìng víîn ngùưm nhòn thuíơn mùưt phaêi (nhùưm mùưt traâi laơi), hoùơc ăaâ boâng chín phaêi maơnh hún chín traâi Ăïí khuýịn khñch chaâu beâ sûê duơng tay phaêi, ngûúđi lúân nïn ăïí caâc ăöì duđng hađng ngađy bïn tay phaêi cuêa chaâu nhû thòa ùn, buât viïịt v.v Nhûng nïịu chaâu víîn sûê duơng bùìng tay traâi thò ngûúđi lúân cíìn nhíơn xeât xem cíịu taơo cú thïí cuêa chaâu beâ coâ ăiïìu gò thïí hiïơn lađ thiïn vïì bïn traâi khöng, nhû mùưt traâi töịt hún, tay chín traâi khoêe hún vađ bađn baơc vúâi baâc sô ăïí cho chaâu sûê duơng bïn tay traâi lađ chñnh Ngađy nay, ngûúđi ta khöng khùưt khe vúâi nhûông chaâu thuíơn tay traâi, vò xeât cho cuđng, thïị giúâi nađy khöng coâ ắnh luíơt nađo ăùơc biïơt chó dađnh moơi thûâ thuíơn lúơi cho nhûông ngûúđi thuíơn tay phaêi Möơt ngûúđi cíìm buât viïịt bùìng tay traâi chûa chùưc seô vò thïị mađ gùơp nhiïìu trùưc trúê trong cuöơc söịng
Tuy víơy, nïịu chaâu beâ ăang sûê duơng hai tay nhû nhau, thò caâc bađ meơ nïn hûúâng cho chaâu sûê duơng cho quen bađn tay phaêi nhû ăa söị chuâng ta
Trang 7157 NHÛÔNG ĂÖƠNG TAÂC BÍỊT THÛÚĐNG
Coâ nhûông chaâu beâ hoađn toađn khoêe maơnh nhûng laơi coâ nhûông ăöơng taâc bíịt thûúđng nhû lùưc lû ăíìu tûđ traâi qua phaêi, hoùơc gíơt ăíìu nhû ngûúđi chađo hađng giúđ ăöìng höì Laơi coâ nhûông chaâu coâ thoâi quen ăíơp ăíìu xuöịng giûúđng hoùơc ặa tay súđ böơ phíơn sinh duơc cuêa mònh khi sùưp nguê
Nhiïìu nhađ chuýn mön cho rùìng ăïí chûôa nhûông hiïơn tûúơng nađy úê caâc chaâu, ngûúđi lúân nïn chuâ yâ tòm hiïíu caâc chaâu vïì mùơt tím lyâ nhû coâ phaêi chaâu caêm thíịy mònh khöng ặúơc sùn soâc ăíìy ăuê khöng, chaâu coâ ghen tõ vúâi anh, chõ, em vïì viïơc gò khöng, chaâu coâ phaêi ûâc chïị trong ngûúđi mònh möơt tònh caêm gò, möơt nöîi buöìn hoùơc nöîi súơ gò mađ chaâu khöng noâi ặúơc ra khöng ? Trong nhûông trûúđng húơp nhû víơy thò böị meơ chó cíìn tùng cûúđng an uêi, íu ýịm chaâu lađm chaâu ýn tím lađ caâc hiïơn tûúơng trïn seô giaêm hoùơc hïịt ngay
Nhiïìu bíơc cha meơ ăaô nhúđ caâc chuýn viïn tím lyâ tiïịp xuâc vúâi caâc chaâu beâ ăïí tòm nguýn nhín vađ phûúng phaâp chûôa trõ
Nhûng phíìn lúân trûúđng húơp khöng phaêi chûôa trõ gò, khi caâc chaâu túâi ăöơ tûđ 2 túâi 4 tuöíi, caâc hiïơn tûúơng trïn cuông seô hïịt
Ăöi khi, coâ thïí cho chaâu uöịng thuöịc an thíìn theo ăún vađ sûơ chó ắnh cuêa baâc sô, cuông coâ nhiïìu hiïơu quaê
158 CHÛÂNG CO GIÍƠT CÚ BÙƯP
Chûâng co giíơt cú bùưp ñt thíịy úê treê em tûđ 3-4 tuöíi trúê xuöịng Chûâng nađy coâ nhûông biïíu hiïơn co giíơt cú bùưp trong thúđi gian ngùưn, xaêy ra bíịt chúơt, hay lùơp ăi lùơp laơi nhiïìu khi khöng cöị yâ nhû: nhaây
mi mùưt ia lõa, cheâp miïơng, lùưc ăíìu, lùưc cöị, lùưc vai liïn tuơc v.v
Nhûông biïíu hiïơn nađy coâ thïí do nguýn nhín thíìn kinh bõ cùng thùỉng, vò lo ngaơi möơt ăiïìu gò Nhûông cûê chó cheâp miïơng, lùưc ăíìu, oùìn ngûúđi chöî ăöng, nhiïìu khi lađm cho nhûông ngûúđi xung quanh thíịy khoâ coi
Khöng coâ thuöịc chûôa trõ chûâng nađy Chuê ýịu lađ ngûúđi ăang coâ nhûông hiïơn tûúơng co giíơt phaêi chuê ăöơng bònh tím vađ tûơ chuê Caâc cún co giíơt röìi seô qua ăi
Nhûông trûúđng húơp nùơng cíìn phaêi coâ sûơ giuâp ăúô cuêa baâc sô tím lyâ vïì thíìn kinh
Trang 8159 CHÛÂNG TÛƠ KYÊ VAĐ LOAƠN TÍM THÍÌN
Tûơ kyê lađ hònh thûâc nghiïm troơng nhíịt cuêa röịi loaơn tím thíìn úê treê em, coâ ăùơc ăiïím lađ ặâa treê tûơ taâch rúđi vúâi thûơc tïị vađ möi trûúđng chung quanh Ăûâa treê múâi sinh khöng thïí hiïơn roô bïơnh, nhûng tûđ thaâng thûâ 18 trúê ăi, cha meơ vađ nhûông ngûúđi sùn soâc chaâu coâ thïí thíịy roô caâc triïơu chûâng cuêa bïơnh
Chaâu beâ luâc nađo cuông coâ veê thúđ ú, khöng chuâ yâ gò túâi cuöơc söịng vađ caâc hoaơt ăöơng chung quanh, khöng ăaâp laơi sûơ sùn soâc cuêa ngûúđi lúân bùìng neât mùơt, caâch nhòn hay nuơ cûúđi
Caâc hoaơt ăöơng tay chín thûúđng khöng liïn quan gò vúâi nhu cíìu thûơc tïị, lùơp ăi lùơp laơi nhû maây, nhû caâc cûê chó cuêa nhûông con röịi, hai caânh tay ăung ặa, nhiïìu khi khöng ùn nhõp vúâi thín thïí Chaâu víîn lúân nhûng trñ khön trò trïơ, keâm phaât triïín, khöng noâi ặúơc hoùơc noâi khöng ra cíu, khoâ hođa nhíơp vúâi xaô höơi Nguýn nhín cuêa bïơnh, cho túâi nay víîn chûa ặúơc xaâc ắnh roô rùìng Tûđ 20 nùm nay, ngađnh
y hoơc víîn dûđng laơi úê caâc ăiïím dûơ ăoaân: röịi loaơn sinh hoâa cuêa cú thïí,
dõ daơng nhiïîm sùưc thïí vađ möơt söị höơi chûâng cíìn phaêi nghiïn cûâu thïm Ăi tòm caâc phûúng phaâp chûôa trõ , ngûúđi ta ăùơc biïơt chuâ yâ vïì mùơt tím lyâ cuêa caâc chaâu bõ bïơnh hoùơc phaêi söịng xa caâch vúâi xaô höơi, hoùơc cuđng söịng chung nhûng laơi bõ caâc baơn cuđng lûâa tuöíi chïị giïîu, trïu choơc
160 MUÂT TAY
Treê sú sinh muât tay lađ viïơc bònh thûúđng Ngûúđi ta thíịy nhiïìu chaâu beâ múâi sinh ăaô coâ ngoân tay caâi ûâng ăoê vò caâc chaâu muât tay tûđ trong buơng meơ Tuy víơy, treê muât tay cuông lađ möơt tñn hiïơu ăïí bađ meơ chuâ yâ xem chaâu ăaô ặúơc ùn ăuê chûa Möîi líìn chaâu buâ tñ meơ phaêi líu khoaêng 15 phuât thò chaâu múâi ăuê no Hoùơc nïịu chaâu buâ bònh, thò phaêi kiïím tra laơi xem nhûông caâi löî úê nuâm vuâ cao su coâ lúân quaâ hay nhoê quaâ khöng? Vò löî lúân seô lađm chaâu súơ vò sûôa ra nhiïìu lađm chaâu sùơc, mađ nhoê quaâ thò chaâu phaêi ra sûâc muât mađ sûâa víîn ra ñt, lađm chaâu mïơt Sau nađy, khi lúân lïn thïm möơt chuât nûôa, caâc chaâu cuông hay muât tay khi nguê, dûúđng nhû coâ lađm víơy múâi ýn tím
Tûđ cai sûôa túâi 6 tuöíi: Cûâ 3 chaâu thò coâ 1 chaâu muât ngoân tay úê ăöơ tuöíi tûđ 1 cho túâi 4 tuöíi Caâc chaâu hay muât ngoân tay trûúâc khi nguê: khi chaâu khöng coâ gò ăïí chúi, khi chaâu thíịy ngûúđi khoâ chõu hay ăang moơc rùng; khi meơ laơi sinh möơt em nûôa lađm cho chaâu coâ yâ nghô
Trang 9mònh bõ boê rúi; khi caâc chaâu ặúơc chiïìu chuöơng quaâ hoùơc ngûúơc laơi, khi ngûúđi lúân toê ra nghiïm khùưc ăöịi vúâi chaâu
Ngûúđi lúân phaêi lađm gò? Nïn bònh tônh vađ ýn tím chúđ ăúơi, khuýn baêo nheơ nhađng Caâc chaâu muât tay nhû thïị coâ aênh hûúêng túâi rùng sau nađy khöng? Khöng Vò rùng cuêa caâc chaâu úê tuöíi nađy chó lađ rùng sûôa, seô ruơng ăïí ăöíi caâc rùng vônh viïîn khaâc
Sau 6 tuöíi: Chaâu beâ ăaô hún 6 tuöíi cođn ngíơm ngoân tay coâ thïí do thoâi quen trûúâc khi nguê, hoùơc cuông coâ thïí lađ möơt víịn ăïì tím lyâ Chaâu muöịn trúê laơi thúđi kyđ míịy nùm vïì trûúâc: höìi ăoâ chaâu chûa phaêi túâi trûúđng, ngöìi trong caâc lúâp hoơc coâ kyê luíơt nghiïm khùưc vađ nhûông bađi tíơp viïịt khoâ khùn, mïơt nhoơc nhû hiïơn nay Baơn haôy cöị tòm hiïíu tím tû chaâu, an uêi, khuýịn khñch chaâu Nïịu baơn lađm cho chaâu tûơ hađo vúâi ăöơ tuöíi cuêa chaâu, chaâu seô tûơ ăöơng boê muât tay ngay
ÚÊ tuöíi nađy, caâc rùng vônh viïîn ăaô moơc Búêi víơy, viïơc muât ngoân tay coâ thïí aênh hûúêng túâi sûơ ăïìu ăùơn vađ hònh daâng cuêa caê hađm rùng Nïịu coâ hiïơn tûúơng ăoâ röìi, (thñ duơ hađm rùng trïn hoùơc dûúâi coâ veê nhö ra), nïn ặa chaâu túâi baâc sô khoa rùng hađm mùơt ăïí chónh hađm cho chaâu
Nïn lađm gò ăïí caâc chaâu khoêi muât tay? Nïn ăöơng viïn khuýịn khñch caâc chaâu lađ chñnh Khöng nïn duđng caâc phûúng phaâp thö baơo nhû: buöơc tay, bùơt ăeo gùng tay hoùơc böi caâc chíịt ăùưng vađo ngoân tay
161 NHAI LAƠI
Möơt söị treê kïí caê treê sú sinh vađ treê ăaô lúân - coâ thoâi quen úơ thûâc
ùn lïn miïơng röìi nhai, giöịng nhû loađi nhai laơi Nguýn nhín coâ thïí
do caâc chaâu bõ röịi loaơn nheơ vïì caâc phaên ûâng tònh caêm
Nïịu thíịy chaâu bõ gíìy ăi, caâc bađ meơ nïn cho baâc sô biïịt vò tíơt nhai laơi nađy nhiïìu khi cíìn phaêi cho caâc chaâu nùìm bïơnh viïơn hoùơc chûôa trõ bùìng phûúng phaâp giaâo duơc
162 NÖN OÂI
Caâc chaâu múâi sinh thûúđng hay oâi Coâ nhiïìu nguýn nhín Ngûúđi lúân coi soâc caâc chaâu nïn chuâ yâ xem chaâu bõ nön oâi trong trûúđng húơp nađo, coâ keđm theo caâc triïơu chûâng gò khöng thò múâi xaâc
Trang 10ắnh ặúơc lađ hiïơn tûúơng nađy khöng quan troơng hoùơc ăaâng lo ngaơi Hiïơn tûúơng nön oâi coâ thïí nhû sau :
* Ăang khoêe maơnh böîng nön oâi keđm söịt, tiïu chaêy: coâ thïí do bõ bïơnh thuöơc loaơi tai-muôi-hoơng, hoùơc vò caâc chíịt tiïu hoâa di chuýín ngûúơc chiïìu úê ăoaơn daơ dađy - ruöơt; bõ ăau mađng oâc; viïm niïơu ăaơo v.v Nön oâi seô díîn túâi hiïơn tûúơng cú thïí thiïịu nûúâc
* Böîng nhiïn bõ nön oâi, khöng söịt nhûng khöng muöịn uöịng, bõ ăau buơng khöng ăi tiïu ặúơc: coâ thïí bõ röịi loaơn tiïu hoâa hoùơc löìng ruöơt, tùưc ruöơt Cíìn túâi baâc sô ngay
* Bõ nön nhiïìu líìn, bõ ăi bõ laơi, ngûng tùng cín: viïm tai hay viïm niïơu ăaơo
* Múâi sinh ặúơc vađi tuíìn ăaô bõ nön oâi: cíìn chiïịu X-quang ăïí xem mön võ coâ bõ heơp khöng Nïịu cíìn phaêi phíîu thuíơt
Phíìn lúân caâc chaâu beâ nön oâi vò thûâc ùn chuýín ăöơng ngûúơc laơi úê ăoaơn thûơc quaên - daơ dađy
Caâc chaâu nhoê thûúđng nön oâi vò ăöơng cú tím lyâ, lađm nuông meơ
Caâc chaâu lúân hún nïịu bõ nön oâi keđm theo ăau buơng vađ söịt coâ thïí do caâc bïơnh ăau ruöơt thûđa, ăau mađng oâc, viïm gan
163 BEÂO BÏƠU
Caâc chaâu Beâ beâo bïơu (míơp uâ) lađ vò ùn nhiïìu quaâ Cuông coâ caâc chaâu lađ con chaâu nhûông gia ằnh coâ nhiïìu ngûúđi beâo míơp, nhûng nïịu ngûúđi lúân beâo nhû víơy thò cuông lađ do ùn nhiïìu quaâ mûâc mađ thöi Búêi víơy, ăïí caâc chaâu khoêi beâo bïơu, nïn coâ chïị ăöơ ùn vûđa ăuê theo sûơ hûúâng díîn cuêa baâc sô
Sûơ beâo quaâ cuêa caâc chaâu, nhíịt lađ caâc chaâu nhoê, khöng coâ lúơi cho sûâc khoêe Ăöịi vúâi caâc chaâu lúân, chuâng ta nïn chuâ yâ rùìng lûúơng thûâc
ùn chaâu ùn hađng ngađy phaêi kïí túâi caê nhûông líìn chaâu ùn quađ vùơt nûôa, ăïí ruât búât lûúơng thûâc ùn trong caâc bûôa chñnh ăi
Viïơc chûôa beâo cuông khoâ vò cíìn coâ sûơ quýịt tím vađ tûơ nguýơn cuêa ngûúđi beâo, coâ ăuê tinh thíìn chöịng cûơ caâm döî cuêa thûâc ùn cuđng sûơ giuâp ăúô vađ höî trúơ cuêa caâc ngûúđi thín chung quanh