SỨC KHỎE - PHẦN HAI NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN TỚI TỪNG PHẦN THÂN THỂ - 6 pdf

Boêng daơ lađ möơt bïơnh ríịt dïî líy nïn thûúđng gùơp úê nhiïìu chaâu beâ trong cuđng möơt thúđi gian taơi nhûông tíơp thïí nhû nhađ höơ sinh, nhađ giûô treê v.v.... Nhûông treê em hay

120 MUÅN CÚM

Trễ em thûúâng cố muån cúm úã bân tay vâ bân chên, giưëng nhû nhûäng lúáp chai Mưåt sưë muån nhỗ mâu húi vâng, bểt cố thïí cố úã bêët cûá chưỵ nâo trïn thên thïí

Nhûäng muån cúm nây lêy vị nguyïn nhên cố thïí lâ do vi ruát Nûúác lâ mưi trûúâng tưët cho hiïån tûúång lêy lan Búãi vêåy, khưng nïn tùỉm cuâng mưåt luác cho 2 trễ em, nïëu mưåt chấu cố hẩt cúm

Cố thïí lâm cho nhûäng muån hẩt cúm biïën ài bùçng cấch lêëy bưng thêëm cưìn i-ưët hóåc múä Salicylic rưìi àùỉp vâo buưíi sấng vâ buưíi tưëi lïn trïn chưỵ cố muån Bấc sơ côn cố thïí khûã muån bùçng ni tú lỗng, hóåc bùçng phûúng phấp phêỵu thuêåt

Phêìn nhiïìu trûúâng húåp, cûá àïí tûå nhiïn rưìi chuáng cuäng lùån ài

121 MUÅN RƯÅP

Nhiïìu muån mâu àỗ, nưíi lïn thânh cuåm nhû nhûäng àêìu àanh ghim, trôn, bống Khi cấc muån trúã thânh trong suưët, chĩ cố phêìn chên muån lâ àỗ, thị cẫ àấm khư nhanh, thânh vẫy mâu xấm vâ sệ khỗi trong vông 10 ngây

Nhûäng muån rưåp nhû thïë thûúâng thêëy úã miïång (chưëc mếp), úã mùỉt vâ cẫ úã bưå phêån sinh duåc Ngûúâi lúán cuäng hay mùỉc phẫi

Bïånh dïỵ lêy vị do mưåt loẩi vi ruát gêy ra Àưëi vúái cấc trễ sú sinh, bïånh muån rưåp rêët nguy hiïím vị vi ruát cố thïí têën cưng hïå thưëng thêìn kinh cuãa cấc chấu bế Búãi vêåy, nïëu bâ mể bõ bïånh nây khi cố mang, khi sanh con, khi cho con buá àïìu phẫi cố biïån phấp phông bïånh cho con

Cấc chấu Bế bõ muån rưåp úã miïång thûúâng kêm theo sưët hóåc ho Hiïån nay, ngânh y àậ cố mưåt loẩi thuưëc cố tấc duång mẩnh túái vi ruát cuãa bïånh nây lâ Zovirax

122 BỖNG DẨ

Bỗng dẩ lâ mưåt bïånh ngoâi da thûúâng gùåp úã cấc chấu múái sinh hóåc trong tuưíi bïë ùém Thoẩt àêìu, da cố mưåt chêëm àỗ phất triïín nhanh thânh mưåt bổng nûúác bùçng hẩt luáa mị Sau vâi giúâ bổng vúä

ra ăïí laơi möơt vïịt míín ăoê, úê giûôa coâ möơt vođng trođn nhoê míìu ăoê tña, chaêy nûúâc Caâc nöịt nađy coâ thïí moơc lan khùưp ngûúđi trûđ gan bađn tay vađ bađn chín Sau 8 túâi 10 ngađy, da seô trúê laơi bònh thûúđng

Boêng daơ lađ möơt bïơnh ríịt dïî líy nïn thûúđng gùơp úê nhiïìu chaâu beâ trong cuđng möơt thúđi gian taơi nhûông tíơp thïí nhû nhađ höơ sinh, nhađ giûô treê v.v Beâ bõ bïơnh coâ thïí söịt túâi 38o-39oC hay hún nûôa Beâ khöng chõu ùn vađ coâ thïí bõ röịi loaơn tiïu hoâa

Bïơnh nađy cuông do liïn cíìu truđng streptocoque hay tuơ cíìu truđng staphylocoque gíy ra, nïn baâc sô seô cho Beâ uöịng thuöịc khaâng sinh Nïịu khöng chûôa tri cíín thíơn, bïơnh cuông coâ thïí coâ nhûông biïịn chûâng rùưc röịi hún

123 BOÊNG

Ăïí xaâc ắnh bõ boêng nùơng hay nheơ, ngûúđi ta dûơa vađo 2 ăiïìu: vïịt boêng röơng hay heơp? nöng hay síu ?

Sûơ nghiïm troơng tûâc khùưc cuêa vïịt boêng lađ tuđy úê diïơn tñch bõ boêng, coâ thïí gíy choaâng vađ míịt nûúâc úê möơt chaâu beâ, diïơn tñch da caâc phíìn cú thïí nhû sau :

- Ăíìu : 18%

- Ngûơc: 18%

- Lûng: 18%

- Möîi caânh tay: 9%

- Möîi bïn chín: 14%

Nïịu diïơn tñch bõ boêng cuêa chaâu beâ trïn 5%, cíìn phaêi ặa ăi bïơnh viïơn

Boêng trïn bïì mùơt da ặúơc goơi lađ boêng cíịp 1, tuy ăau nhûng dïî lađnh Sau hún 10 ngađy chöî boêng ăïí laơi nhûông vïịt seơo míìu ăoê

Nhûông vïịt boêng síu (boêng cíịp 2), líu lađnh hún, tûđ 15-20 ngađy Nhûông vïịt boêng nađy coâ liïn quan túâi da, thõt vađ coâ thïí caê xûúng Khi chûôa trõ, coâ khi phaêi gheâp caâc mö vađ cöng viïơc nađy cíìn thûơc hiïơn thađnh nhiïìu ăúơt

Boêng síu lađ boêng nùơng, lađm co da, thõt, sau khi khoêi úê möơt söị núi nhû: mùơt, cöí, nhûông chöî coâ nïịp gíịp (naâch, khuyêu) bađn tay, ngoân tay, ngûơc Tuy víơy, bõ boêng cíịp 1 nhûng trïn diïơn tñch lúân coâ khi nguy hiïím hún boêng cíịp 2, mađ diïơn tñch nhoê

Nguýn nhín boêng ăöịi vúâi treê em thûúđng lađ bõ caâc ăöì duđng níịu nûúâc, thûâc ùn loêng söi, döơi lïn ngûúđi, súđ tay vađo íịm nûúâc söi, bađn lađ (uêi) v.v

Caâc trûúđng húơp boêng vò hoâa chíịt (chíịt tííy rûêa, axñt ), boêng vò ăiïơn thûúđng bõ úê ngoân tay, úê miïơng tuy diïơn tñch nhoê nhûng lađ nhûông vïịt boêng síu

Ăïì phođng boêng cho caâc chaâu lađ biïơn phaâp töịt nhíịt

Viïơc nađy chuê ýịu lađ do sûơ chuâ yâ cíín thíơn cuêa ngûúđi lúân, viïơc tuýn truýìn nhùưc nhúê moơi ngûúđi qua hïơ thöịng thöng tin (raăiö vađ tivi) vïì viïơc giûô gòn caâc chaâu nhoê xa caâc chöî ăun níịu, caâc vođi nûúâc noâng, caâc ăöì ăiïơn, caâc hoâa chíịt sûê duơng trong gia ằnh

Lađm gò khi chaâu beâ bõ boêng?

- Trûúđng húơp boêng trïn da (cíịp 1): boơc chaâu vađo möơt tíịm vaêi saơch ăïí chuýín chaâu túâi núi cíịp cûâu Khöng cöị gùưng cúêi boê quíìn aâo chaâu ra

Trûúđng húơp vïịt boêng nhoê, khöng síu, nheơ: rûêa nheơ bùìng loaơi xađ phođng saât truđng röìi bùng bùìng loaơi bùng mïìm, xöịp ăïí coâ thïí thay bùng 2-3 ngađy möơt líìn

124 BÏƠNH DÖNA

Bïơnh Döna biïíu hiïơn búêi caâc muơn nhoê tíơp trung úê vuđng ngûơc, vađnh tai, úê traân hoùơc úê löng mađy Nhûông muơn röơp nađy seô tûơ khö nhanh taơo thađnh nhûông caâi vííy Nhûng vííy nađy seô bong ra vađo khoaêng 10 ngađy sau, khöng gíy khoâ chõu hay ăau nhiïìu cho caâc chaâu

Chûâng nađy do caâc viruât gíy ra coâ leô cuđng loaơi vúâi vi ruât gíy ra bïơnh thuêy ăíơu Ríịt coâ thïí, coâ sûơ liïn quan vađ líy lan giûôa 2 chûâng thuêy ăíơu vađ döna

125 HAƠCH

Haơch lađ nhûông ăiïím phöìng chuâng ta coâ thïí súđ thíịy dûúâi da úê cöí, dûúâi tai, dûúâi hađm, dûúâi caânh tay, úê naâch, úê beơn Ăoâ cuông lađ nhûông ăiïím saên xuíịt baơch huýịt cíìu cuêa maâu coâ khaê nùng chöịng sûơ viïm nhiïîm Treê em khi bõ ho, viïm hoơng, viïm tai, súêi thûúđng coâ nhûông haơch nöíi lïn úê cöí

Caâc chaâu hay coâ haơch úê cöí, úê naâch vađ úê haâng Haơch coâ thïí bíịt chúơt ăoê, noâng vađ ăau ăoâ lađ viïm haơch do vi truđng gíy ra thûúđng gíy söịt vađ phaât triïín nhû möơt aâp xe coâ khi cíìn phaêi chñch ra

Nhûông haơch cûâng, khöng ăau, líu khöng tan thuöơc loaơi viïm haơch maôn tñnh, cíìn phaêi cho baâc sô biïịt

Nhûông treê em hay coâ haơch möîi khi ăau hoùơc coâ bïơnh gò thûúđng lađ caâc chaâu ýịu, veê mùơt xanh xao, hay moêi mïơt, sûâc khoêe keâm

Nhûông loaơi bïơnh nhû súêi, bïơnh tùng baơch cíìu ăún nhín do nhiïîm truđng bïơnh toxoplasmose coâ thïí gíy phaên ûâng cho cú thïí, taơo ra nhiïìu haơch

126 RAÂT VÒ LAÂ HAN

Nïịu chaâu beâ nghõch phaêi nhûông laâ han - möơt loaơi laâ coâ löng dïî cùưm vađo tay chín ngûúđi ăuơng chaơm túâi noâ gíy nhûâc raât -haôy ăùưp lïn chöî da bõ raât möơt khùn tíím nûúâc coâ pha giíịm Nïịu chaâu bõ ăau nhiïìu, cho uöịng aspirin (nïịu baâc sô ăöìng yâ) hoùơc möơt loaơi thuöịc chöịng dõ ûâng (antihistamine)

127 BÏƠNH VÍÍY LEINER-MOUSSOUS

Bïơnh nađy cođn goơi lađ bïơnh "hai cûơc" vò caâc chaâu beâ thûúđng bõ úê phíìn thín dûúâi nhû möng, ăuđi röìi laơi túâi phíìn trïn nhû ăíìu, toâc, ngay khi chaâu múâi sinh ặúơc vađi tuíìn

Ăíy lađ möơt bïơnh ngoađi da: da nhùĩn khaâc thûúđng vađ ăöí möì höi, íìm vađ ăoê Múâi ăíìu úê möng, böơ phíơn sinh duơc, ăuđi trong, buơng Sau túâi ăíìu: phíìn da ăíìu, löng mađy coâ nhûông vííy nhúđn, boâng míìu vađng síîm Khi nhûông vííy nađy bong ra, phíìn da úê chöî ăoâ ăoê ûêng Hiïơn tûúơng nađy coâ thïí xaêy ra úê moơi núi coâ vïịt nhùn nhû cöí, naâch, sau tai hoùơc toađn thín

Chaâu beâ khöng söịt vađ víîn coâ veê bònh thûúđng Möơt söị ñt coâ thïí ăi nhiïìu phín hún moơi khi

Ăïí chûôa trõ, víîn cho chaâu ùn úê mûâc bònh thûúđng Duđng díìu thaêo möơc (díìu ö-liu) lau nhûông chöî bõ viïm röìi rûêa saơch bùìng loaơi xađ phođng giađu tñnh axñt Baâc sô coâ thïí cho chaâu beâ duđng caâc thuöịc böi nûúâc coâ míìu hoùơc caâc pom-maât coâ chíịt khaâng sinh

Ăïí chaâu choâng khoêi, cíìn giûô cho da chaâu thíơt khö Muöịn víơy, phaêi thay quíìn aâo cho chaâu luön úê bïơnh viïơn, ngûúđi ta ăïí chaâu úê truöìng, ngoađi khöng khñ coâ nhiïơt ăöơ thñch húơp

Hïịt sûâc traânh lađm cho chaâu ăöí möì höi nhû khöng mùơc cho chaâu nhûông quíìn aâo bùìng vaêi khöng thíịm, vaêi töíng húơp, ăöì len v.v

Bïơnh nađy thûúđng seô khoêi trong vađi thaâng Nguýn nhín bïơnh chûa ặúơc roô nhûng ăíy lađ loaơi bïơnh khaâc vúâi eczema

128 VIÏM TÍỊY VAĐ CHÑN MEÂ

- Viïm tíịy: lađ möơt loaơi aâp xe coâ thïí lan röơng (coi thïm vïì Nhoơt)

- Chñn meâ: thûúđng thíịy úê ngoân tay, nhiïìu khi chó lađ möơt ăiïím nhoê coâ muê Tuy víơy, cuông khöng ặúơc coi thûúđng vađ boê qua Cíìn phaêi rûêa saơch, giûô saơch vađ ăöi khi phaêi chñch ăïí cho muê thoaât ra

VIII NHÛÔNG HIÏƠN TÛÚƠNG LIÏN QUAN TÚÂI SÛÂC KHOEÊ

129 Nhûông cún khoâ chõu cuêa treê em

Ngađy nay, ngûúđi ta hay göơp chung möơt cuơm tûđ ñt nhiïìu mú höì

"nhûông cún khoâ chõu cuêa treê em" Nhûông hiïơn tûúơng röịi loaơn xaêy ra ăöơt ngöơt nhû: tñm taâi ăöơt ngöơt ngûđng thúê, chín tay mïìm nhuôn, ngíịt

ăi hoùơc lïn cún co giíơt

Nhûông hiïơn tûúơng trïn xaêy ra trong möơt thúđi gian ngùưn - vađi phuât hay vađi giađy - vađ seô qua ăi khi chaâu beâ ặúơc sùn soâc (lay ngûúđi, vuöịt ngûơc, tay, chín ) nhûng röìi laơi bõ trúê laơi, vađ coâ thïí ăïí laơi caâc di chûâng

Nguýn nhín thò nhiïìu nhû: bõ röịi loaơn tiïu hoâa, tim maơch hö híịp hoùơc bõ ngheơn thúê

Baâc sô phaêi tòm ặúơc nguýn nhín múâi ăïì ra ặúơc caâc phûúng phaâp chûôa trõ hûôu hiïơu, hoùơc caâc phûúng phaâp phođng bïơnh

130 TIÏỊNG KHOÂC CUÊA BEÂ

Khi Beâ chûa biïịt noâi thò tiïịng khoâc cuêa Beâ lađ phûúng tiïơn thöng tin vúâi ngûúđi lúân vïì traơng thaâi cuêa mònh, ăang khoâ chõu hay dïî chõu, ăang cíìn gò, muöịn gò, ăang ăau hay súơ

Do ăoâ, ngûúđi lúân cíìn hiïíu tiïịng khoâc cuêa Beâ muöịn diïîn ăaơt ăiïìu gò?

Beâ Ăoâi: khoâc to, líu

Beâ Ăau: khoâc reâ lïn, to nhoê tuđy theo bi ăau ñt hay nhiïìu

Beâ Ăau rím ran, khoâ chõu: Tiïịng khoâc ăïìu ăïìu, rùơn ra, dai dùỉng

Beâ Quíịy, lađm nuông: Khoâc nûâc núê

Caâc bađ meơ lađ nhûông ngûúđi dïî thöng hiïíu tiïịng khoâc cuêa con nhíịt vađ cođn chuâ yâ caê túâi nhûông neât mùơt, ăöơng taâc tay chín, caâch

nùìm, quíîy, nhõp thúê v.v cuêa Beâ nûôa Thñ duơ Beâ khoâc ăuâng giúđ vađo möîi buöíi chiïìu lađ cíìn ăi õ Bíịt chúơt reâ lïn hay rïn kheô: Beâ bõ ăau tai hoùơc ăau buơng

131 CÚN KHOÂC

Treê em thûúđng coâ nhûông cún gađo, cún khoâc, ăïịn nöîi mùơt xanh

ăi vò phaêi nhõn thúê Coâ chaâu coâ thïí ngíịt ăi möơt laât Tuy caâc hiïơn tûúơng nađy dïî gíy xuâc ăöơng cho ngûúđi lúân, nhûng khöng coâ gò nguy hiïím

Caâc chaâu coâ tñnh hay húđn, döîi thûúđng coâ nhûông cún nhû thïị Caâc baâc sô coâ thïí khuýn baơn caâch chûôa lađ: lađm thïị nađo cho caâc chaâu khöng tin vađo kïịt quaê cuêa viïơc líịy tiïịng khoâc lađm vuô khñ ăïí ýu saâch ngûúđi lúân nûôa

132 MÏƠT

Míịy tuíìn nay, sùưc mùơt cuêa con baơn coâ veê taâi nhúơt, mùưt thím quíìng, neât mïơt moêi Chaâu khöng chõu chúi, ngíơm ngoân tay vađ khöng chõu ùn Chaâu chó muöịn nùìm duđ thín nhiïơt khöng cao, khöng söịt

Sûơ mïơt moêi cuêa chaâu coâ thïí lađ do sûơ phaât triïín cuêa cú thïí hoùơc

vò bõ míịt nguê trong nhûông ngađy vûđa qua do ăi nguê muöơn, díơy súâm ăïí túâi trûúđng, khöng nguê ặúơc vò tiïịng öìn cuêa ra-ăi-ö, ti-vi Nhûng cuông ríịt coâ thïí, ăoâ lađ díịu hiïơu cuêa viïơc chaâu "sùưp bõ bïơnh" Cíìn cho chaâu túâi baâc sô ăïí khaâm bïơnh

133 MOÊI NHÛÂC VÒ LÚÂN

Khi ặâa treê bõ ăau líu, ăau ăi ăau laơi thò cíìn phaêi ăi khaâm baâc

sô Vò ngoađi hiïơn tûúơng nhûâc moêi vò tuöíi lúân, coâ thïí coâ nhûông nguýn nhín khaâc nhû nhûâc vò bõ ăau hoơng chùỉng haơn Khi bõ ăau vò möơt chûâng bïơnh nađo ăoâ, thûúđng coâ caâc hiïơn tûúơng keđm theo nhû: thín nhiïơt tùng, ngûúđi mïơt, suât cín, hay chaêy maâu cam Chöî ăau súđ thíịy noâng vađ bõ tíịy ăoê

134 NGUÊ KHÖNG ÝN GIÍỊC

Hiïơn tûúơng treê em nguê khöng ăíîy giíịc hoùơc khoâ nguê thûúđng xaêy ra trong möơt thúđi gian ngùưn vađ khöng nghiïm troơng Tuy víơy,

ăöi khi cuông lađm aênh hûúêng túâi sûâc khoêe cuêa caâc chaâu vađ lađm cho gia ằnh lo lùưng, coâ thïí do nhiïìu nguýn nhín gíy ra nhû moơc rùng, viïm tai, viïm hoơng, khoâ thúê Nhiïìu khi laơi do treê noâng quaâ, vò mùơc quíìn aâo boâ saât mònh, hoùơc treê ăaâi díìm hoùơc phođng nguê saâng quaâ hay öìn quaâ

Ngoađi nhûông nguýn nhín trïn, söị cođn laơi lađ nhûông nguýn nhín tím lyâ

Súơ haôi lađm míịt nguê: Tûđ 1 tuöíi trúê ăi, treê em thûúđng khoâ nguê hún vò súơ boâng töịi, súơ nguê möơt mònh Trûúâc khi nguê, caâc chaâu ăođi coâ ngûúđi lúân bïn caơnh, ặúơc nguê cuđng möơt ăöì chúi quen thuöơc hoùơc ặúơc nûơng nõu, vuöịt ve Tíịt caê nhûông sûơ viïơc nađy chûâng toê chaâu ăaô lúân hún trûúâc, vò caêm nhíơn ặúơc hiïơn traơng cuêa mònh ăöịi vúâi möi trûúđng chung quanh

Nïịu nhûông ăođi hoêi cuêa caâc chaâu xaêy ra möơt caâch ăöơt ngöơt vađ keâo dađi, ngûúđi lúân cíìn phaêi tòm hiïíu nguýn nhín

Coâ khi chó vò chaâu khöng muöịn phaêi nùìm trong caâi giûúđng coâ chíịn song chung quanh nûâa Hoùơc vò chaâu hay nùìm mú thíịy nhûông caênh súơ haôi, do cûâ ăïịn töịi lađ nghe thíịy meơ khoâc suơt suđi vò chuýơn böị chaâu luön phaêi vùưng nhađ Möơt chaâu beâ khaâc, möîi líìn ăi nguê lađ möơt líìn ngûúđi lúân phaêi khoâ nhoơc döî dađnh, eâp buöơc nhû ăaânh víơt vúâi chaâu, nhûng khöng ai chuâ yâ hiïíu tím lyâ cuêa chaâu, muöịn ăúơi meơ ăi lađm vïì - meơ chaâu lađm y taâ thûúđng vïì muöơn - vađ chó nguê ýn giíịc khi thíịy meơ ăaô úê nhađ Biïịt ặúơc ýu cíìu cuêa caâc chaâu, lađm cho caâc chaâu ýn tím seô mang laơi cho caâc chaâu giíịc nguê ngon

Xuâc ăöơng vađ kñch thñch gíy khoâ nguê: Coâ nhiïìu nguýn nhín lađm cho caâc chaâu nhoê khoâ nguê buöíi töịi Coâ chaâu khoâ nguê vò ban ngađy ăaô nguê möơt giíịc dađi úê nhađ treê Coâ chaâu coâ thoâi quen nguê súâm, nhûng caê ngađy böị meơ vùưng nhađ, túâi buöíi töịi múâi gùơp con, nïn vui ăuđa nûơng nõu chaâu lađm chaâu quaâ giíịc hoùơc vò xuâc ăöơng, vui mûđng quaâ trûúâc khi nguê, cuông lađm cho chaâu khoâ ăi vađo giíịc nguê

Trûúâc giúđ nguê, khöng nïn lađm caâc chaâu bõ kñch thñch nhû cho caâc chaâu tíơp ăi, tíơp noâi, hoùơc ăođi hoêi quaâ úê caâc chaâu vïì nhûông víịn ăïì saơch seô

Caâc chaâu nhoê, chûa thñch ûâng vúâi thúđi gian lađm viïơc quaâ dađi Nïịu caâc chaâu phaêi hoơc quaâ mïơt úê trûúđng, ăïịn töịi chaâu cuông bõ khoâ nguê

Díơy súâm: Coâ nhiïìu chaâu beâ coâ thoâi quen díơy súâm Ăïí caâc chaâu khoêi quíịy trong thúđi gian chúđ bûôa ùn saâng nïn nghô ra viïơc gò ăïí caâc chaâu lađm hoùơc giaêi trñ Khi chaâu ăi nguê buöíi töịi, ăïí möơt söị ăöì chúi úê bïn caơnh caâc chaâu Khi thûâc díơy, chaâu seô chúi möơt mònh ngay

úê trong giûúđng Nïịu chaâu díơy súâm quaâ, nïn cùưt búât caâc giíịc nguê ban ngađy hoùơc cho caâc chaâu ăi nguê chíơm vađo buöíi töịi

Nhûông chaâu bùưt buöơc phaêi díơy súâm cuđng böị meơ - ăïí böị meơ ặa túâi nhađ treê khi ăi lađm cíìn phaêi ặúơc cho nguê súâm, ăïí ăaêm baêo thúđi gian nguê, nïịu khöng seô bõ aênh hûúâng túâi sûâc khoêe

Nhûông liïìu thuöịc nguê: Nhû ăaô noâi úê phíìn trïn, caâc chaâu beâ khoâ nguê, khoâc ăïm lađm ngûúđi lúân vûđa lo lùưng, vûđa míịt nguê líy lađm cùng thùỉng thíìn kinh cuêa caê nhađ Nhûng nïịu biïịt lo caâch ăöịi phoâ trûúâc, thò nhiïìu khi ríịt ăún giaên: möơt bònh sûôa íịm sûêa soaơn tûđ luâc töịi, hoùơc nhiïìu khi chó cíìn möơt ñt nûúâc íịm trong bònh thöi cuông ăuê lađm caâc chaâu laơi ýn trñ nguê tiïịp

Toâm laơi, ăïí chûôa bïơnh khoâ nguê cho caâc chaâu, phíìn lúân trûúđng húơp khöng cíìn duđng thuöịc Cíìn tòm hiïíu nguýn nhín vađ ăaâp ûâng caâc ýu cíìu tím lyâ cuêa caâc chaâu lađ ăuê Búêi víơy, nhiïìu khi böị meơ caâc chaâu cíìn nhúđ túâi sûơ giuâp ăúô cuêa caâc baâc sô chuýn khoa tím lyâ vïì víịn ăïì nađy

135 RUN, GIÍƠT MÒNH

Caâc treê sú sinh dïî bõ giíơt mònh: co tay chín, run cùìm, run ngûúđi vò nhûông lyâ do bònh thûúđng (tiïịng ăöơng, aânh saâng) Trong khi tùưm hoùơc khi thay taô loât cuông víơy Hiïơn tûúơng nađy lađ thûúđng vò hïơ thíìn kinh cuêa chaâu cođn non mađ thöi

Caâc chaâu lúân hún, cuông hay giíơt mònh hoùơc run ngûúđi möîi khi coâ sûơ viïơc gò lađm caâc chaâu caêm ăöơng

138 SÖỊT - CAÂCH HAƠ SÖỊT

Chuâng ta xaâc ắnh lađ chaâu beâ bõ söịt khi nhiïơt ăöơ líịy úê híơu mön cuêa chaâu cao hún 37,5oC Thín nhiïơt bònh thûúđng cuêa moơi ngûúđi buöíi saâng lađ 36,5oC vađ buöíi chiïìu lađ 37,5oC Tuy víơy, nïịu ta líịy thín nhiïơt cuêa möơt chaâu beâ ăang hoaơt ăöơng, chaơy nhaêy, chúi ăuđa mađ khöng ăïí cho chaâu coâ thúđi gian nghó ngúi thò thín nhiïơt cuêa chaâu coâ thïí lađ 38oC

Söịt lađ gò? Söịt lađ díịu hiïơu cuêa cú thïí ăang chöịng laơi möơt cuöơc xím nhíơp nađo ăoâ tûđ bïn ngoađi vađo cuêa vi truđng hay vi ruât Nhûng khöng phaêi luâc nađo cuông víơy úê caâc chaâu sú sinh coâ thïí bõ söịt vò ùn sûôa ăùơc quaâ, vò sûúêi noâng quaâ, vò cú thïí bõ míịt nûúâc mađ khöng ặúơc uöịng ăuê ăïí buđ laơi, vò phođng nguê hay thúđi tiïịt khö quaâ v.v

Nïn líịy nhiïơt ăöơ cho caâc chaâu vađo luâc nađo? Söịt lađ díịu hiïơu ăíìu tiïn cuêa bïơnh Khi thíịy möơt ặâa treê khöng chõu ùn, bađn tay noâng thò viïơc ăíìu tiïn cíìn lađm lađ líịy thín nhiïơt, (cùơp söịt) cho caâc chaâu Noâi chung, khi caâc chaâu coâ díịu hiïơu gò khöng bònh thûúđng, nïn cùơp söịt ăïí biïịt thín nhiïơt cuêa chaâu, nhûng cuông khöng nïn luâc nađo cuông cùơp söịt vađ ăím ra lo lùưng khöng ăíu vò viïơc nađy

Khi nađo cíìn ặa beâ túâi baâc sô?

1 Nïịu chaâu söịt trïn 37,5oC, vađ múâi dûúâi 6 thaâng tuöíi

2 Khi thín nhiïơt cuêa chaâu tûđ 39oC trúê lïn (ăöịi vúâi caâc chaâu lúân)

3 Nïịu nhiïơt ăöơ cuêa chaâu 37oC luâc saâng, 38oC luâc chiïìu nhûng cûâ söịt nheơ nhû thïị liïìn 4, 5 ngađy röìi

4 Trong thúđi gian chaâu ăang bõ bïơnh, böîng thín nhiïơt tùng lïn Nhû víơy lađ coâ thïí coâ biïịn chûâng

5 Baâc sô ăaô túâi thùm vađ cho uöịng thuöịc Nhûng 2, 3 ngađy qua röìi mađ bïơnh víîn khöng thuýn giaêm

Tuy víơy, ngûúđi lúân nïn giûô bònh tônh Viïơc chûôa trõ cíìn coâ thúđi gian

Cíìn chuâ yâ túâi caâc biïíu hiïơn gò, trûúâc khi ặa chaâu túâi baâc sô?

Ngûúđi sùn soâc chaâu beâ nïn chuâ yâ quan saât caâc biïíu hiïơn bïơnh cuêa chaâu, ăïí traê lúđi baâc sô vïì nhûông cíu hoêi sau:

- Chaâu coâ nön khöng? Coâ ho khöng?

- Ngûúđi chaâu coâ nöíi lïn vïịt gò khöng?

- Hoơng chaâu thïị nađo?

- Lûúôi chaâu thïị nađo?