Bộ đề cảm thụ văn học lớp 4 tham khảo bồi dưỡng học sinh

Bài làm: Bằng biện pháp nhân hoá, nhà thơ Nguyễn Duy đã bộc lộ đợc phẩm chất cao đẹp của cây tre Việt nam.Thông qua đó, tác giả muốn bộc lộ phẩm chất cao quý của con ngời Việt nam.. Hình

Cảm thụ văn học lớp 4

Bài 1:

“Nũi tre đõu chịu mọc cong Chưa lờn đó nhọn như trụng là thường Lưng trần phơi nắng phơi sương

Cú manh ỏo cộc tre nhường cho con”

( Tre Việt Nam - Nguyễn Duy)Đoạn thơ trờn tỏc giả đó sử dụng những biện phỏp nghệ thuật gỡ để miờu tả cõy tre? Trong đoạn thơ trờn , hỡnh ảnh nào em cho là đẹp nhất ? Vỡ sao ?

Bài làm:

Bằng biện pháp nhân hoá, nhà thơ Nguyễn Duy đã bộc lộ đợc phẩm chất cao đẹp của cây tre Việt nam.Thông qua đó, tác giả muốn bộc lộ phẩm chất cao quý của con ngời Việt nam Hình ảnh đó gợi cho ta thấy sự kiêu hãnh, hiên ngang, ngay thẳng, kiên c-ờng, bất khuất, trớc mọi nguy nan của dân tộc Việt Nam:

“Nũi tre đõu chịu mọc congChưa lờn đó nhọn như trụng là thường”

Cao đẹp và tự hào hơn đó là sự dãi dầu, chịu đựng mọi khó khăn gian khổ trong cuộc sống, biết yêu thơng nhờng nhịn, che chở đùm bọc cho con của cây tre :

“Lưng trần phơi nắng phơi sương

Cú manh ỏo cộc tre nhường cho con”

Qua đó, tác giả muốn bộc lộ phẩm chất cao quý, truyền thống đáng tự hào của con ngời Việt Nam đó là truyền thống yêu nớc thơng nòi của dân tộc Việt Nam

Chở tỡnh thương trang trải đờm ngày”

( Vàm Cỏ Đụng – Hoàng Vũ )Đọc đoạn thơ trờn , em cảm nhận được vẻ đẹp đỏng quý của dũng sụng quờ hương như thế nào ?

Bài làm:

Bằng biện pháp so sánh, tác giả Hoàng Vũ đã bộc lộ đợc vẻ đẹp đáng quý của con sông quê hơng Điều đó đợc thể hiện : Con sông ngày đêm hiền hoà, cần mẫn đa nớc vào đồng ruộng để tới tắm cho ruộng lúa, vờn cây thêm tốt tơi nh ngời mẹ hiền mang dòng sữa nóng đến cho con thơ:

“Đõy con sụng như dũng sữa mẹ Nước về xanh ruộng lúa , vườn cõy”

Và con sông cũng nh lòng ngời mẹ, luôn chan chứa tình yêu thơng, luôn sẵn sàng chia

sẻ, lo lắng cho con, cho tất cả mọi ngời:

“Và ăm ắp như lũng người mẹ Chở tỡnh thương trang trải đờm ngày”

Vẻ đẹp ấm áp đó càng làm cho ta càng thêm yêu quý con sông quê hơng

Bài 3:

“ Cụ dạy em tập viết Giú đưa thoảng hương nhài Nắng ghộ vào cửa lớp Xem chỳng em học bài”

( Cụ giỏo lớp em - Nguyễn Xuõn Sanh)

Em hóy cho biết : Khổ thơ trờn đó sử dụng biện phỏp nghệ thuật gỡ nổi bật ? Biện phỏp nghệ thuật đú giỳp em thấy được điều gỡ đẹp đẽ ở cỏc bạn học sinh ?

Bài làm:

Bằng biện pháp nhân hoá, tác giả đã bộc lộ đợc tinh thần học tập chăm chỉ của các bạnhọc sinh.Sự ham học của các bạn đã làm cho nắng giống nh những đữa trẻ tung tăng

2

đùa vui, chạy nhảy ghé qua cửa lớp để xem các bạn học bài:

( Việt Nam thõn yờu - Nguyễn Đỡnh Thi )Đoạn thơ trờn , em cảm nhận được những điều gỡ về đất nước Việt Nam

Bài làm:

Tác giả muốn ca ngợi đất nớc và con ngời Việt Nam thân yêu.Bởi lẽ đất nớc có những cảnh vật đẹp độc đáo.Hình ảnh “ biển lúa mênh mông” gợi cho ta niềm tự hào về sự giàu đẹp trù phú của đất nớc Hình ảnh “Cỏnh cũ bay lả rập rờn” thật giản dị mà tạo nên bức tranh sinh động về đất nớc Việt Nam.Đất nớc còn mang niềm tự hào và kiêu hãnh bởi vẻ đẹp hùng vĩ của đỉnh Trờng Sơn cao vời vợi , sớm chiều mây bao phủ.Tất cả vẻ đẹp độc đáo và nên thơ của đất nớc Việt Nam đã đi vào cảm xúc của tác giả mộtcách gần gũi mà sâu lắng

Bài 5:

“ Ngụi nhà thuở Bỏc thiếu thời Nghiờng nghiờng mỏi lợp bao đời nắng mưa

Chiếc giờng tre quá đơn sơ

Võng gai ru mát những tra nắng hè”

( Về thăm nhà Bỏc - Nguyễn Đức Mậu )

Em hóy cho biết : đoạn thơ giỳp ta cảm nhận được điểu gỡ đẹp đẽ, thõn thương

3

Một cuộc sống rất gần gũi, giản dị mà cũng rất thân thơng đó là:

“ Chiếc giờng tre quá đơn sơ

Võng gai ru mát những tra nắng hè”

Qua đó, nhà thơ muốn bộc lộ đức tính giản dị của Bác từ thuở thiếu thời Sống trong ngôi nhà đó , Bác đợc lớn lên trong tình yêu thơng thân thiết của gia đình, của bà con quê Bác

Bài 6:

Trong bài thơ Con cũ , nhà thơ Chế Lan Viờn cú viết :

Con dự lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời, lũng mẹ vẫn theo con.

Hai cõu thơ trờn đó giỳp em cảm nhận được những gỡ về lũng mẹ

Bài làm:

Bằng hai câu thơ mộc mạc, chân thành và giản dị, tác giả giúp em cảm nhận đợc tình

mẹ thật bao la và rộng lớn không có gì sánh đợc.Dù con đã khôn lớn trởng thành, dù con đã “ đi hết đời” nhng tình thơng của mẹ đối với con vẫn còn sống mãi với thời gian.Mẹ “vẫn theo con” để quan tâm lo lắng, che chở cho con, tiếp thêm sức mạnh cho con để con đơng đầu với cuốc sống.Có thể nói mẹ là tất cả của con

Bài 7:

“ Quờ hương là cỏnh diều biếc Tuổi thơ con thả trờn đồng Quờ hương là con đũ nhỏ

4

ấm đềm khua nước vờn sụng ”

(Quờ hương - Đỗ Trung Quõn )Hóy ghi lại vài dũng cảm nhận của tác giả về quê hơng qua đoạn thơ trờn

đồng Đó là hình ảnh “ Con đò nhỏ”khua nớc trên sông với âm thanh nhẹ nhàng, êm

đềm mà sâu lắng.Có thể nói những sự vật gần gũi và thân quen trên quê hơng đã trởthành những kỉ niệm khó quên trong kí ức tuổi thơ của tác giả.Qua đó ta cảm đợc tìnhcảm của tác giả đối với quê hơng vô cùng sâu nặng

Bài 8 :

Bóo bựng thõn bọc lấy thõn Tay ụm , tay nớu tre gần nhau thờm Thương nhau tre chẳng ở riờng Lũy thành từ đú mà nờn hỡi người ”

( Tre Việt Nam - Nguyễn Duy )

Trong đoạn thơ trờn , tỏc giả đó sử dụng cỏcg núi gỡ để ca ngợi những phẩm chất tốtđẹp của tre: sự đựm bọc , đoàn kết? Cỏch núi này hay ở chỗ nào ?

Phẩm chất đó càng đợc bộc lộ rõ nét đó là sự đoàn kết, đùm bọc, yêu thơng , che chở, quấn quýt bên nhau:

“Thương nhau tre chẳng ở riờng Lũy thành từ đú mà nờn hỡi người ”

Qua đó, tác giả muốn ca ngợi truyền thống yêu nớc, thơng nòi của dân tộc Việt Nam

Bài 9 :

“ Lời ru cú giú mựa thu Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa giú về Những ngụi sao thức ngoài kia Chẳng bằng mẹ đó thức vỡ chỳng con Đờm nay con ngủ giấc trũn

Mẹ là ngọn giú của con suốt đời ”

( Mẹ - Trần Quốc Minh )Theo em , hỡnh ảnh nào gúp phần nhiều nhấtlàm nờn cỏi hay của đoạn thơ trờn ? Vỡsao ?

Bài làm :

Bằng biện pháp nhân hoá, tác giả bộc lộ tình cảm của mẹ đối với con thật là sâunặng.Mẹ luôn mang đến cho con bao điều tốt đẹp mà không phải ai cũng làm đợc.Mẹyêu con vô bờ bến, không có tình yêu nào sánh nỗi, kể cả sao trời cũng không sánhnỗi :

“ Lời ru cú giú mựa thu Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa giú về Những ngụi sao thức ngoài kia Chẳng bằng mẹ đó thức vỡ chỳng con”

Mẹ lúc nào cũng lo lắng và yêu thơng con hết mực, luôn đem đến cho con niềm sung sớng trong giấc ngủ ngon và niềm vui vô tận từ đáy lòng mẹ:

“Đờm nay con ngủ giấc trũn

6

Mẹ là ngọn giú của con suốt đời ”

Có thể nói, mẹ luôn là tất cả của đời con Có mẹ, đời con sớng vui Có mẹ đời con ấm lòng và hạnh phúc suốt đời

Bài 10 : Trong bài : “Trong lời mẹ hỏt “ của nhà thơ Trương Nam Hương cú đoạn

viết :

Thời gian chạy qua túc mẹ Một màu trắng đến nụn nao Lưng mẹ cứ cũng dần xuống Cho con ngày một thờm cao

Bài thơ cú những hỡnh ảnh nào đỏng nhớ ? Gợi cho em những suy nghĩ gỡ ?

Cho con ngày một thờm cao”

Có thể nói, mẹ đã hi sinh trọn đời mình để cho con lớn khôn và vững bớc vào đời

Bài 11 : Cuối bài thơ Tiếng vọng của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cú đoạn

Đờm đờm tụi vừa chợp mắt Cỏnh cửa lại rung lờn tiếng đập cỏnh Những quả trứng lại lăn vào giấc ngủ Tiếng lăn như đỏ vỡ trrờn ngàn

Theo em, vỡ sao tỏc giả lại băn khoăn , day dứt về cỏi chết của chim sẻ

7

Bài 12 :

Về thăm nhà Bỏc ,làng Sen

Cú hàng rõm bụt thắp lờn lửa hồng

Cú con bướm trắng lượn vũng

Cú chựm ổi chớn vàng ong sắc trời ( Nguyễn Đức Mậu )

Trong đoạn thơ trờn , em hiểu nghĩ cụm từ “ Thắp lờn lửa hồng “ như thế nào ?.Hỡnh

ảnh nhà Bỏc Hồ được tả cú gỡ đặc biệt ?

Bài làm:

Nhà thơ đã đem đến những hình ảnh đẹp trong khu vờn nhà Bác thật là sinh động Đó

là “Hàng râm bụt thắp lên lửa hồng”.ở đây , tác giả muốn chỉ sắc đỏ của hoa râm bụt

nở rộ nh đợc thắp lửa lên.Đó là “Con bớm thắm lợn vòng,chùm ổi chín vàng ong.Vớicách dùng từ hay và sáng tạo , tác giả làm cho khu vờn của Bác thật là nên thơ,khiếncho ngời đọc thấy thú vị và muốn đợc tận hởng trớc cảnh đẹp của khu vờn nhà Bác ởlàng Sen

8

Bài 13 : Trong bài “ Rừng mơ “ của nhà thơ Trần Lờ cú đoạn :

“Cú người bạn xa nước Yờu sụng nỳi chỳng ta Mựa xuõn cũng trẩy hội Gửi mơ về quờ nhà”

Theo em , từ ngữ nào trong đoạn thơ trờn em cho là hay nhất ? Vỡ sao ?

Bài làm :

Đoạn thơ trên, tác giả giúp em cảm nhận đợc rừng mơ đẹp hoà quện giữa khung cảnhcủa thiên nhiên kết thành một bức tranh tuyệt tác vẻ đẹp và hơng thơm của mơ HơngSơn đã khiến cho du khách thập phơng về trẩy hội vào mùa xuân cũng say đắm lòngbởi sắc hoa quyến rũ.Vì thế, họ muốn gửi một chút quà mơ Hơng Sơn thơm mát vềlàm quà cho ngời thân sau những chuyến du xuân dài ngày.Có thể nói , từ hay nhấttrong đoạn thơ đó là “ Gửi mơ về quê nhà”.Nhà thơ muốn thể hiện sự ngỡng mộ của

du khách trớc vẻ đẹp quyến rũ của mơ Hơng Sơn

Bài 14 : Trong bài “ Mẹ vắng nhà ngày bóo “ cú đoạn :

“ Thế rồi cơn bóo qua Bầu trời xanh trở lại

Mẹ về như nắng mới Sỏng ấm cả gian nhà"

Em hóy nờu cảm xỳc về người mẹ qua đọan thơ trờn ?

Bài làm:

Bằng biện pháp so sánh, tác giả cho ta cảm nhận đợc vai trò của ngời mẹ trong gia

đình vô cùng quan trọng.Mẹ về quê mấy ngày cũng là lúc bão đến Vắng mẹ, cả ba bố con thật là lúng túng vì cuộc sống bị đảo lộn.Nay mẹ về cũng là lúc bão đã tan, căn nhà trở nên ấm cúng bởi có bàn tay chăm sóc, yêu thơng, lo lắng của mẹ đối với gia

đình:

“ Thế rồi cơn bóo qua Bầu trời xanh trở lại

9

Mẹ về như nắng mới Sỏng ấm cả gian nhà”

Qua đây, tác giả muốn đề cao vai trò của ngời mẹ thật lớn lao và cao cả tuyệt vời trongmỗi gia đình

Bài 15: ( Đề 1- BDTV5) Trong bài Mùa thu mới, nhà thơ Tố Hữu viết :

Yêu biết mấy, những dòng sông bát ngát Giữa đôi bờ dào dạt lúa ngô non Yêu biết mấy, những con đờng ca hát Qua công trờng mới dựng mái nhà son!

Theo em, khổ thơ trên đã bộc lộ cảm xúc của tác giả trớc những vẻ đẹp gì trên đất nớc chúng ta ?

n-Bài 16: ( Đề 3- BDTV5) Trong cuốn Hồi kí Bác Hồ, hai nhà văn Hoài Thanh và

Thanh Tịnh đã tả phong cảnh Quê hơng Bác nh sau:

Trớc mắt chúng tôi, giữa hai dãy núi là nhà Bác với cánh đồng quê Bác Nhìn xuốngcánh đồng có đủ các màu xanh, xanh pha vàng của ruộng mía, xanh rất mợt của lúa chiêm đơng thời con gái, xanh đậm của những rặng tre; đây đó một vài cây phi lao xanh biếc và nhiều màu xanh khác nữa

Đọc đoạn văn trên, em có nhận xét gì về cách dùng những từ ngữ chỉ màu xanh ? Cách dùng từ ngữ nh vậy đã góp phần gợi tả điều gì về cảnh vật trên quê Bác?

10

Bài làm:

Tác giả dùng từ chỉ màu xanh thật là đa dạng , phong phú hợp với từng cảnh vật, với từng giai đoạn phát triển của cảnh Cách dùng từ của tác giả đã gợi nên một bức tranh sinh động, tràn trề sức sống của cảnh vật ở quê Bác

Bài 17: ( Đề 4- BDTV5) Đọc bài thơ sau :

Quê em Bên này là núi uy nghiêm Bên kia là cánh đồng liền chân mây Xóm làng xanh mát bóng cây Sông xa trắng cánh buồm bay lng trời

đàn chim sải cánh bay trên trời cao:

Xóm làng xanh mát bóng câySông xa trắng cánh buồm bay lng trời

Vẻ đẹp của quê hơng , làm cho tác giả càng thêm tự hào về đất nớc Việt nam

Bài 18: ( Đề 5-BDTV5) Trong bài Tiếng đàn Ba- la – lai- ca trên sông Đà, nhà thơ

Quang Huy đã miêu tả một đêm trăng vừa tĩnh mịch vừa sinh động trên công trờng sông Đà nh sau:

Lúc ấy

Cả công trờng say ngủ cạnh dòng sông Những tháp khoan nhô lên trời ngẫm nghĩ Những xe ủi, xe ben sóng vai nhau nằm nghỉ

11

Chỉ còn tiếng đàn ngân nga

Với một dòng trăng lấp loáng sông Đà.

Khổ thơ trên có những hình ảnh nào đẹp nhất? Hình ảnh đó cho ta thấy ý nghĩa gì sâu sắc?

Bài làm:

Bằng biện pháp nhân hoá,nhà thơ Quang Huy đã miêu tả một đêm trăng vừa tĩnh mịch vừa sinh động trên công trờng Sông Đà Hình ảnh đẹp nhất đợc gợi lên đó là :

“ Chỉ còn tiếng đàn ngân nga

Với một dòng trăng lấp loáng sông Đà.”

Đó là hình ảnh mang đậm ý nghĩa sâu sắc giữa con ngời và thiên nhiên hoà quện, gắn

bó với nhau thật là đẹp đẽ Tiếng đàn ngân nga lan toả trong đêm trăng nh lay động cả mặt nớc sông Đà, làm cho dòng sông nh dòng trăng lấp loáng nên thơ

Bài 19: ( Đề 6-BDTV5) Trong bài Bài ca về trái đất, nhà thơ Định Hải có viết:

Trái đất này là của chúng mình Quả bóng xanh bay giữa trời xanh

Bồ câu ơi, tiếng chim gù thơng mến Hải âu ơi, cánh chim vờn sóng biển Cùng bay nào, cho trái đất quay!

Cùng bay nào, cho trái đất quay!

Đoạn thơ trên giúp em cảm nhận đợc những điều gì về trái đất thân yêu?

Bài làm:

Nhà thơ giúp em cảm nhận đợc trái đất là một tài sản vô cùng quý giá của mọi ngời Trái đất đợc tác giả so sánh với quả bóng xanh bay giữa trời xanh Trái đất luôn ấm áptiếng chim gù và hình ảnh cánh chim hải âu bay trên sóng biển Điều đó cho ta thấy trái đất của chúng ta đợc bình yên trong sáng Đó là biểu tợng của cuộc sống thanh bình của mọi ngời trên đất nớc chúng ta

Bài 20:( Đề 7- BDTV5) Trong bài Hạt gạo làng ta, nhà thơ Trần Đăng Khoa có viết:

Hạt gạo làng ta

Có bão tháng bảy

12

Có ma tháng ba Giọt mồ hôi sa Những tra tháng sáu Nớc nh ai nấu Chết cả cá cờ Cua ngoi lên bờ

ba, cái nắng tháng sáu” khắc nghiệt nh vậy Đến nỗi “ cua ngoi lên bờ” để tránh nắng nóng, cá cờ cũng phải chết vì không chịu đợc cái nắng gay gắt.ấy vậy mà “mẹ em xuống cấy”.Qua đây, em thấy đợc nỗi vất vả, khó nhọc của ngời nông dân khi làm ra hạt gạo.Vì vậy , em càng quý trọng công sức lao động của ngời nông dân

Bài 21:( Đề 9- BDTV5) Trong bài Hoàng hôn trên sông Hơng( TV5- Tập 1) có

đoạn tả cảnh nh sau :

Phía bên sông, xóm Cồn Hến nấu cơm chiều, thả khói nghi ngút cả một vùng

tre trúc Đâu đó, từ sau khúc quanh vắng lặng của dòng sông, tiếng lanh canh của thuyền chài gỡ những mẻ cá cuối cùng truyền đi trên mặt nớc, khiến mặt sông nghe nh rộng hơn

Em hãy cho biết đoạn văn trên có những hình ảnh và âm thanh nào có sức gợi tả sinh

động? Gợi tả đợc điều gì ?

( Theo Hoàng Phủ Ngọc Tờng)

Bài làm: Hình ảnh “ Thả khói nghi ngút cả một vùng tre trúc” gợi tả cuộc sống ấm êm

của ngời dân thôn xóm ven sông.Điều đó khiến cho ngời đọc liên tởng đây là một bức

tranh thuỷ mặc đơn sơ nhng có một không gian rộng rải

Âm thanh “ Tiếng lanh canh của thuyền chài gỡ những mẻ cá cuối cùng truyền đi trên mặt nớc” gợi tả âm thanh vang vọng ra xa trong khung cảnh tỉnh lặng, khiến cho tác

13

giả cảm giác mặt sông rộng hơn.Điều đó khiến cho ngời đọc cảm nhận đợc vẻ đẹp thanh bình nên thơ của dòng sông vào buổi trời chiều

Bài 22:( Đề 10- BDTV5) Trong bài Trên Hồ Ba Bể, nhà thơ Hoàng Trung Thông có

viết:

Thuyền ta lớt nhẹ trên Ba Bể Trên cả mây trời trên núi xanh Mây trắng bồng bềnh trôi lặng lẽ Mái chèo khua bóng núi rung rinh

Theo em, đoạn thơ trên đã bộc lộ những cảm xúc của tác giả khi đi thuyền trên Hồ

Ba Bể nh thế nào ?

Bài làm:

Cảm xúc của tác giả khi con thuền lớt nhẹ trên Ba Bể nhìn thấy cả mây trời, núi xanh

in bóng trên mặt nớc.Khiến cảnh tợng nh con thuyền đang trôi bồng bềnh trên bầutrời.Mái chèo khua nớc làm mặt nớc rung rinh in bóng núi tạo nên thú vị , kì ảo củacảnh vật.Cảm xúc của tác giả trớc cảnh đẹp nên thơ của Hồ Ba Bể càng thể hiện tìnhcảm sâu nặng của tác giả đối với quê hơng đất nớc

Bài 23: ( Đề 12- BDTV5) Trong bài Mùa thảo quả, nhà văn Ma Văn Kháng tả hơng

thơm trong rừng thảo quả nh sau :

Gió tây lớt thớt bay qua rừng, quyến hơng thảo quả đi rải theo triền núi, đa

h-ơng thảo quả ngọt lựng, thơm nồng vào những thôn xóm Chin San Gió thơm Cây cỏ thơm Đất trời thơm.Ngời đi rừng thảo quả về, hơng thơm đậm ủ ấp trong từng nếp áo, nếp khăn.

Hãy nêu nhận xét về cách dùng từ, đặt câu nhằm nhấn mạnh hơng thơm của thảo quảchín trong đoạn văn trên

Bài làm : Tác giả lặp lại từ thơm ba lần để nhấn mạnh hơng thơm của thảo quả

chín.Câu đầu hơi dài nhng ngắt thành nhiều cụm từ diễn tả hơng thơm của thảo quảbay xa trong không gian Ba câu tiếp theo khẳng định hơng thơm của thảo quả chín đãlan toả, thấm đợm cả đất trời làm ngây ngất lòng ngời

14

Bài 24:( Đề 13- BDTV5) Trong bài Mặt trời xanh của tôi,nhà thơ Nguyễn Viết Bình

có viết:

Rừng cọ ơi! Rừng cọ Lá đẹp, lá ngời ngời Tôi yêu thờng vẫn gọi Mặt trời xanh của tôi.

Theo em, khôe thơ trên đã bộc lộ tình cảm của tác giả đối với rừng cọ của quê hơng

nh thế nào?

Bài làm :

Tác giả yêu rừng cọ quê hơng tha thiết Điều đó đợc thể hiện lời tâm tình của tác giả

với rừng cọ nh tâm tình với ngời thân:

“Rừng cọ ơi! Rừng cọLá đẹp, lá ngời ngời”

Vì yêu rừng cọ tha thiết nh vậy mà lá cọ xoè ra, tác giả tởng tợng đó là “mặt trời xanhcủa tôi”.Điều đó cho ta thấy tác giả rất yêu mến và tự hào với rừng cọ quê hơng

Bài 25:( Đề 14- BDTV5) Kết thúc bài Hành trình của bầy ong , nhà thơ Nguyễn Đức

Mậu viết :

Bầy ong giữ hộ cho ngời

Những mùa hoa đã tàn phai tháng ngày Qua hai dòng thơ trên, em hiểu đợc công việc của bầy ong có ý nghĩa gì đẹp đẽ?

Bài làm:

Hai câu thơ ngắn gọn nhng cho ta thấy công việc của bầy ong thật là ý nghĩa cao

đẹp.Bầy ong rong ruổi khắp trăm miền, cần mẫn , chăm chỉ lao động để làm nênnhững giọt mật quý giúp ích cho con ngời Mặc dù những mùa hoa đã tàn phai nhngnhờ có sự cần mẫn, chăm chỉ lao động của bầy ong mà những giọt mật tinh khiết vẫn

còn lu giữ lại để ban tặng cho con ngời:

Bầy ong giữ hộ cho ngời Những mùa hoa đã tàn phai tháng ngày Điều đó khiến cho cuộc sống của con ngời tơi đẹp và hạnh phúc hơn

Bài 26:( Đề 15- BDTV5) Trong bài Cô Tấm của mẹ, nhà thơ Lê Hồng Thiện viết:

Bao nhiêu công việc lặng thầm Bàn tay của bé đỡ đần mẹ cha.

15

là cô Tấm đáng yêu.Bé thực sự là niềm tự hào và hạnh phúc cho mọi ngời.

Bài 27: ( Đề 16 – BDTV5). Ca ngợi cuộc sống cao đẹp của Bác Hồ, trong bài thơ Bác ơi!, nhà thơ Tố Hữu có viết:

Bác sống nh trời đất của ta Yêu từng ngọn lúa, mỗi cành hoa

Tự do cho mỗi đời nô lệ Sữa để em thơ, lụa tặng già.

Đoạn thơ trên đã giúp em hiểu đợc những nét đẹp gì trong cuộc sống của Bác Hồ kính yêu?

độc lập tự do , vì niềm vui cho tất cả mọi ngời:

Tự do cho mỗi đời nô lệSữa để em thơ, lụa tặng già

Có thể nói cả cuộc đời Bác trọn đời hi sinh vì nớc, vì dân

Bài 28:( Đề 17- BDTV5) Đọc hai câu ca dao:

- Ai ơi, đừng bỏ ruộng hoang, Bao nhiêu tấc đất, tấc vàng bấy nhiêu.

- Rủ nhau đi cấy đi cày

- Bây giờ khó nhọc, có ngày phong lu.

Em hiểu đợc điều gì có ý nghĩa đẹp đẽ trong cuộc sống của con ngời?

Bài làm :

16

Hai câu ca dao giúp ta hiểu đợc ý nghĩa đẹp đẽ của giá trị lao động đối với cuộc sốngcủa con ngời Câu ca dao thứ nhất, khuyên mọi ngời chăm chỉ, chịu khó, cần cù lao

động Bởi từng tấc đất có giá trị quý nh vàng

Ai ơi, đừng bỏ ruộng hoang,Bao nhiêu tấc đất, tấc vàng bấy nhiêu

Câu ca dao thứ hai, muốn nhắn nhủ mọi ngời nông dân hãy cần cù cày cấy vất vả hômnay nhng sẽ đem lại cuộc sống đủ đầy cho ngày mai

Rủ nhau đi cấy đi càyBây giờ khó nhọc, có ngày phong lu

Bài 29:( Đề 18- BDTV5) Trong bài Chiếc xe lu, nhà thơ Trần Nguyên Đào có viết:

Tớ là chiếc xe lu Ngời tớ to lù lù Con đờng nào mới đắp

Tớ san bằng tăm tắp Con đờng nào rải lụa

Tớ là phẳng nh lụa Trời nóng nh lửa thiêu

Tớ vẫn lăn đều đều Trời lạnh nh ớp đá

Tớ san bằng tăm tắpCon đờng nào rải lụa

Tớ là phẳng nh lụa

17

Mặc dù lao động thời tiết vô cùng khắc nghiệt nhng ngời công nhân lao động làm ờng vẫn hăng say, không hề quản ngại:

đ-Trời nóng nh lửa thiêu

Tớ vẫn lăn đều đềuTrời lạnh nh ớp đá

Tớ càng lăn vội vã

Nhờ sự cần mẫn lao động của những ngời công nhân lao động làm đờng đã tạo nên những con đờng đẹp đẽ và mọi ngời đi lại thuận lợi, dễ dàng

Bài 30:( Đề 19-BDTV5) Trong th gửi các học sinh nhân ngày khai trờng đầu tiên của

nớc Việt nam độc lập( 1945), Bác Hồ viết:

Non sông Việt Nam có trở nên tơi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bớc tới

đài vinh quang để sánh vai với các cờng quốc năm châu đợc hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em?

Lời dạy của Bác Hồ kính yêu đã giúp em hiểu đợc trách nhiệm của ngời học sinh

đối với việc học tập nh thế nào?

Bài làm:

Lời dạy của Bác giúp em hiểu trách nhiệm của ngời học sinh đối với việc học là vô

cùng to lớn và trách nhiệm cao Khi còn ngồi trên ghế nhà trờng, ngời học sinh cần phải cố gắng chăm lo học hành tiến bộ, rèn đức luyyện tài Sau này lớn lên góp sức mình vào việc xây dựng đất nớc giàu đẹp để sánh vai với các cờng quốc năm châu

Bài 31:( Đề 21- BDTV 5) Hình ảnh ngời mẹ chiến sĩ trong kháng chiến chống Mĩ

đ-ợc nhà thơ Bằng Việt gợi tả qua những câu thơ trong bài Mẹ nh sau :

Con bị thơng nằm lại một mùa ma Nhớ dáng mẹ ân cần mà lặng lẽ Nhà yên ắng.Tiếng chân đi rất nhẹ Gió từng hồi trên mái lá ùa qua.

Con xót lòng, mẹ hái trái bởi đào Con nhạt miệng có canh tôm nấu khế Khoai nớng, ngô bung ngọt lòng đến thế Mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà.

18

Hãy nêu cảm nhận của em về hình ảnh ngời mẹ chiến sĩ qua hai khổ thơ trên.

Bài làm: Hình ảnh ngời mẹ chiến sĩ đợc gợi lên thật là cảm động Mẹ thơng anh chiến

sĩ thơng binh nh chính con đẻ của mình Mẹ âm thầm lặng lẽ chăm sóc anh ân cần,chu đáo trong những ngày anh bị thơng.Anh đang hồi ức lại những tình thơng mẹ dành

cho anh trong những ngày anh bị thơng nặng:

Con bị thơng nằm lại một mùa maNhớ dáng mẹ ân cần mà lặng lẽNhà yên ắng.Tiếng chân đi rất nhẹGió từng hồi trên mái lá ùa qua

Mẹ lo cho anh từng giấc ngủ, từng bữa ăn tuy đạm bạc nhng ấm tình mẹ con:

Con xót lòng, mẹ hái trái bởi đàoCon nhạt miệng có canh tôm nấu khếKhoai nớng, ngô bung ngọt lòng đến thếMỗi ban mai toả khói ấm trong nhà

Qua đó , tác giả ngợi ca ngời mẹ chiến sĩ thật tuyệt vời và sâu sắc

Bài 32:( Đề 22- BDTV 5) Trong bài “ Bộ đội về làng, nhà thơ Hoàng Trung Thông

có viết:

Các anh về Mái ấm nhà vui Tiếng hát câu cời Rộn ràng xóm nhỏ Các anh về Tng bừng trớc ngõ, Lớp lớp đàn em hớn hở chạy theo sau,

Mẹ già bịn rịn áo nâu Vui đàn con ở rừng sâu mới về.

Em hãy cho biết : Những hình ảnh nào thể hiện niềm vui của xóm nhỏ khi bộ đội về?Vì sao các anh bộ đội đợc mọi ngời mừng rỡ đón chào nh vậy ?

Bài làm:Niềm vui hân hoan của mọi ngời khi đón chào các anh bộ đội chiến thắng trở

về quê hơng:

Các anh vềMái ấm nhà vui

19

Tiếng hát câu cờiRộn ràng xóm nhỏCác cháu nhỏ vui cời hớn hở Còn các bà mẹ thì bịn rịn không nói thành lời khi cácanh chiến thắng trở về :

Các anh vềTng bừng trớc ngõ,Lớp lớp đàn em hớn hở chạy theo sau,

Mẹ già bịn rịn áo nâuVui đàn con ở rừng sâu mới về

Các anh bộ đội đợc mọi ngời tng bừng chào đón vì các anh đi chiến đấu vì nớc, vì dân,vì hạnh phúc của mọi ngời Do vậy, ngày chiến thắng trở về, các anh đợc sống trongniềm vui hân hoan của mọi ngời dân quê hơng

Bài 33:( Đề 23- BDTV 5) Trong bài thơ Chú đi tuần của Trần Ngọc , hình ảnh ngơì

chiến sĩ đi tuần trong đêm khuya thành phố đợc tả nh sau:

Trong đêm khuya vắng vẻ, Chú đi tuần đêm nay

Nép mình dới bóng hàng cây Gió đông lạnh buốt đôi tay chú rồi!

Rét thì mặc rét cháu ơi !

Chú đi giữ mãi ấm nơi cháu nằm

Đoạn thơ nói về ngời chiến sĩ đi tuần trong hoàn cảnh thế nào? Hai dòng thơ cuối cho ta thấy ý nghĩa gì sâu sắc và đẹp đẽ ?

Bài làm :Đoạn thơ nói lên sự vất vả, khó khăn thử thách của chiến sĩ đi tuần trong

đêm khuya giá rét mùa đông:

Trong đêm khuya vắng vẻ, Chú đi tuần đêm nay

Nép mình dới bóng hàng cây Gió đông lạnh buốt đôi tay chú rồi!

Chú đi tuần rất thơng các cháu nhỏ, sẵn sàng chịu đựng mọi khó khăn gian khổ của cái rét đêm khuya để đem lại sự ấm cúng cho trẻ thơ trong đêm giá rét đông về:

Rét thì mặc rét cháu ơi !

20

Chú đi giữ mãi ấm nơi cháu nằm

Điều đó , tác giả muốn nói lên tinh thần làm việc trách nhiệm cao của ngời chiến sĩ đi tuần

Bài 34:( Đề 24- BDTV 5) Trong bài Khúc hát ru những em bé lớn trên lng mẹ ,

nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm viết về lời hát ru cất lên từ trái tim yêu thơng của ngời mẹ

nh sau:

Ngủ ngoan a - kay ơi , ngủ ngoan a kay hỡi

Mẹ thơng a kay , mẹ thơng bộ đội Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần

Mai sau khôn lớn vung chày lún sân

Theo em , lời hát ru của ngời mẹ đã bộc lộ những điều gì đẹp đẽ và sâu sắc ?

Bài làm : Lời hát của ngời mẹ bộc lộ tình cảm yêu thơng sâu nặng đối với con, đối với

bộ đội:

Ngủ ngoan a - kay ơi , ngủ ngoan a – kay hỡi

Mẹ thơng a – kay , mẹ thơng bộ đội Tình cảm đó xuất phát từ trái tim yêu thơng sâu sắc của mẹ dành cho con Lời hát còn bộc lộ niềm hi vọng lớn lao đẹp đẽ của mẹ đối với con- mẹ hi vọng con lớn khôn sẽ giúp ích cho đời:

Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngầnMai sau khôn lớn vung chày lún sân

Bài 35: (Đề 25- BDTV 5).Nghĩ về nơi dòng sông chảy ra biển , trong bài cửa sông ,

nhà thơ Quang Huy viết :

Dù giáp mặt cùng biển rộng Cửa sông chẳng dứt cội nguồn Lá xanh mỗi lần trôi xuống Bỗng nhớ một vùng núi non.

Em hãy chỉ rõ những hình ảnh nhân hoá đợc tác giả sử dụng trong khổ thơ trên và nêu ý nghĩa của những hình ảnh đó

Bài làm :Hình ảnh nhân hoá đợc tác giả bộc lộ trong khổ thơ Điều đó đợc thể hiện rõ

nét.Cửa sông dù giáp mặt với biển rộng nhng chẳng dứt cội nguồn.Nghĩa là tác giả ca

21

ngợi tấm lòng thuỷ chung, uống nớc nhớ nguồn của con ngời Đó là truyền thống vốn

có của ngời dân Việt nam

Bài 36:( Đề 27- BDTV 5) Trong bài Đất nớc, nhà thơ Nguyễn Đình Thi có viết: Nớc chúng ta ,

Nớc những ngời cha bao giờ khuất Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xa vọng nói về.

Em hiểu những câu thơ trên nh thế nào ? Hai dòng thơ cuối muốn nhắc nhở ta điều gì ?

Bài làm:Những câu thơ trong bài là lời của cha ông từ ngàn xa vọng về muốn nhắn

nhủ cháu con rằng: Đất nớc Việt Nam là là đất nớc của những ngời kiên cờng, dũng cảm , không bao giờ khuất phục trớc kẻ thù:

Nớc chúng ta ,Nớc những ngời cha bao giờ khuấtHai dòng thơ cuối bài , cha ông muốn nhắc nhở chúng ta phát huy những truyền thốngvốn có của mình- từ ngày đầy vẻ vang về lịch sử dựng nớc và giữ nớc của cha ông còn

Vâng lời ông dặn Cháu tới cháu che.

Nay mùa quả chín Thơm hơng nhãn lồng Cháu ăn nhãn ngọt Nhớ ông vun trồng.

22

Em có nhận xét gì về hình ảnh ngời cháu qua hai khổ thơ trên.

Bài làm: Ngời cháu qua đoạn thơ tuy còn nhỏ nhng rất nghe lời ông dặn Cháu rất

ngoan ngoãn, chịu khó chăm sóc cây ông trồng:

Ngày ông trồng nhãnCháu còn bé thơ

Vâng lời ông dặnCháu tới cháu che

Tuy nhỏ nhng cháu đã thể hiện đợc tình cảm đẹp đẽ, biết uống nớc nhớ nguồn, ăn quả

nhớ kẻ trồng cây Cháu luôn nhớ về ông- ngời đã trồng quả ngọt cho cháu hôm nay:

Nay mùa quả chínThơm hơng nhãn lồngCháu ăn nhãn ngọtNhớ ông vun trồng

Qua đây, tác giả muốn bộc lộ truyền thống uống nớc nhớ nguồn, ăn quả nhớ ngời

trồng cây

Bài 38:( Đề 29- BDTV 5) Trong bài Nghệ nhân Bát Tràng, nhà thơ Hồ Minh Hà tả nét bút

vẽ của cô gái làm đồ gốm nh sau :

Bút nghiêng lất phất hạt ma Bút chao gợn nớcTây Hồ lăn tăn Hài hoà đờng nét hoa văn Dáng em, dáng của nghệ nhân Bát Tràng.

Đoạn thơ giúp em cảm nhận đợc nét bút tài hoa của ngời nghệ nhân Bát Tràng nh thế nào ?

Bài làm :Đoạn thơ giúp em cảm nhận đợc nét bút trên tay ngời nghệ nhân Bát Tràng tài hoa,

khéo léo:

Bút nghiêng lất phất hạt maBút chao gợn nớc Tây Hồ lăn tănVới đôi tay tài hoa đó, ngời nghệ nhân đã tạo nên những đờng nét hoa văn tinh tế, hài hoà:

Hài hoà đờng nét hoa vănDáng em, dáng của nghệ nhân Bát Tràng

Nhờ đôi tay tài nghệ của mình mà ngời nghệ nhân đã chạm khắc trên đồ gốm thật sinh

động, làm cho con ngời thêm yêu cuộc sống hơn

23

Bài 39:( Đề 32- BDTV 5) Nói về nhân vật chị Sứ ( ngời phụ nữ anh hùng trong kháng

chiến chống Mĩ), trong tác phẩm Hòn Đất của nhà văn Anh Đức có đoạn viết:

Chị Sứ yêu biết bao nhiêu cái chốn này,nơi chị oa oa cất tiếng khóc đầu tiên,

nơi quả ngọt trái sai đã thắm hồng da dẻ chị Chính tại nơi này, mẹ chị đã hát ru chị lớn khôn Và đến lúc chị đợc làm mẹ, chị lại hát ru con những câu hát ngày x- a… Đọc đoạn văn trên, em hiểu đợc vì sao chị Sứ rất yêu quí và gắn bó với quê h-

ơng?

Bài làm: Đoạn văn cho em thấy chị Sứ yêu quê hơng tha thiết Nơi chị đã sinh ra và

lớn lên bằng lời ru yêu thơng của mẹ.Chính nơi đây , mẹ chị đã bồi cho chị tâm hồn sống bằng câu hát từ trái tim yêu thơng con của mẹ Cho đến khi chị đợc làm mẹ, chị lại ru con những câu hát chan chứa tình yêu thơng con sâu nặng của mẹ chị ngày xa

Bài 40:( Đề 33- BDTV 5) Trong bài sang năm con lên bảy, nhà thơ Vũ Đình Minh có

viết :

Đi qua thời ấu thơ

Bao điều bay đi mất Chỉ còn trong đời thật Tiếng ngời nói với con Hạnh phúc khó khăn hơn Mọi điều con đã thấy Nhng là con giành lấy

Từ hai bàn tay con.

Qua đoạn thơ, tác giả muốn nói với con điều gì khi con lớn lên và từ giã thời ấu thơ

Bài làm : Đoạn thơ trên, ngời cha muốn nói với con rằng : khi con lớn, từ giả tuổi ấu

thơ để bớc vào cuộc đời thực với biết bao thử thách nhng rất tự hào Để có hạnh phúc, ngời cha muốn nói rằng con phải trải qua bao khó khăn, vất vả bằng chính đôi bàn tay

và khối óc của con Hạnh phúc do chính con tạo dựng đó là cuộc sống thực của con và

đó là niềm sung sớng nhất đời con

Bài 41:( Đề 34- BDTV 5) Trong bài Con cò, nhà thơ Chế Lan Viên viết về lời ru của

ngời mẹ nh sau:

Mai khôn lớn con theo cò đi học,

24

Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân.

Lớn lên,lớn lên, lớn lên…

Con làm gì ? Con làm thi sĩ.

Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ,

Trớc hiên nhà

Và trong hơi mát câu văn.

Hãy nêu những suy nghĩ của em về hình ảnh con cò trong đoạn thơ trên

Bài làm:

Suy nghĩ của em về hình ảnh con cò trong đoạn thơ trên đó là : Con cò luôn là hình

ảnh gắn bó thân thơng với tuổi học trò hồn nhiên ngây thơ, trong sáng.Ngòi mẹ muốn nói với con rằng: sau này con lớn lên,con trở thành thi sĩ thì những gì con học đợc vẫn theo con nh hình ảnh con cò.Những hình ảnh đẹp luôn hiện lên trớc sân nhà cũng nh trong câu hát Nghĩa là trong câu văn của con có chứa chất thơ bay bổng, đẹp đẽ nh còtrắng thân thơng

Bài 42:( Đề 35- BDTV 5) Đọc những khổ thơ sau trong bài Ngỡng cửa của nhà thơ

Vũ Quần Phơng : Nơi này ai cũng quen

Ngay từ thời tấm bé Khi tay bà, tay mẹ

Còn dắt vòng đi men.

Nơi bố mẹ ngày đêm Lúc nào qua cũng vội, Nơi bạn bè chạy tới

Thờng lúc nào cũng vui.

Nơi này đã đa tôi Buổi đầu tiên đến lớp Nay con đờng xa tắp,

Vẫn đang chờ tôi đi.

25

Hình ảnh Ngỡng cửa của ngôi nhà trong mỗi khổ thơ trên gợi cho em nghĩ đến

những điều gì đẹp đẽ và sâu sắc?

Bài làm :Hình ảnh “ Ngỡng cửa” ở mỗi khổ thơ đều gợi nên những điều tốt đẹp, sâu

sắc Khổ một, “ Ngỡng cửa thân quen với emtừ thuở ấu thơ trong vòng tay yêu thơng của bà, của mẹ:

Nơi này ai cũng quenNgay từ thời tấm bé Khi tay bà, tay mẹ

Còn dắt vòng đi men

Khổ hai, “ Ngỡng cửa” là nơi chững kiến nỗi toan lo vất vả của cha mẹ để nuôi em lớnkhôn Nơi gặp gỡ bạn bè trong niềm vui hân hoan:

Nơi bố mẹ ngày đêm Lúc nào qua cũng vội, Nơi bạn bè chạy tới

Thờng lúc nào cũng vui

Khổ ba, “ Ngỡng cửa” là nơi đa em buổi đầu tiên đến lớp với bao điều mới lạ và hay ở thầy cô , bạn bè Khi em lớn, “ ngỡng cửa” đa em đến nơi đầy ớc mơ hi vọng, mở ra một chân trời mới đối với em:

Nơi này đã đa tôi Buổi đầu tiên đến lớp Nay con đờng xa tắp, Vẫn đang chờ tôi đi

26

Bồi dưỡng Tiếng Việt

Ôn tập về cấu tạo của tiếng

I, MỤC TIÊU:

Ôn tập về cấu tạo cuả tiếng

27

-Mở rộng vốn từ: Nhân hậu- đoàn kết.

-Biết và hiểu nghĩa một số thành ngữ , tục ngữ về chủ đề: Nhân hậu- đoàn kết

II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

Hướng dẫn HS làm các BT sau:

1, Những tiếng nào trong câu thơ dưới dây không đủ 3 bộ phận:

Mờ mờ ông bụt ngồi nghiêmNghĩ gì ông vẫn ngồi yên lưng đền…

…Bỗng đâu vang tiếng sấm rềnTỉnh ra em thấy trong đền đỏ hương

HS đọc thầm xem tiếng nào không có âm đầu ( ông, yên, em)

2.Từ nào trong mỗi dãy từ dưới đây) có tiếng " nhân " không cùng nghĩa với tiếng nhân với các từ còn lại.

a nhân loại, nhân tài, nhân đức, nhân dân

b nhân ái, nhân vật, nhân nghĩa, nhân hậu

c nhân quả, nhân tố, nhân chứng, nguyên nhân

HD: Trước hết phải hiểu nghĩa của mỗi từ đó- sau xét xem từ nào có nghĩa không

giống với các từ còn lại

( a nhân đức: lòng thương người; b nhân vật; c nhân chứng( 3 từ còn lại từ nhân có nghĩa cái sinh ra kết quả)

3,Tìm từ ngữ có tiếng ái có nghĩa là yêu mến?

HS suy nghĩ và tìm được các từ sau: ái quốc, nhân ái, thân ái.

4,Ghi vào ô trống thích hợp trong bảng những từ ngữ chỉ lòng nhân hậu , tinh

thần đoàn kết và những từ ngữ có nghĩa trái với nhan hậu- đoàn kết.

nhân hậu, đoàn kết

nhân từm đùm bọc, phúc hậu, che

chở, hiền hậu, đôn hậu, trung hậu,…

độc ác, chia rẻ

tàn ác , lục đục, hung ác, tàn bạo,…

28

5, Tìm những thành ngữ, tục ngữ nói về nhân hậu- đoàn kết và giải nghĩa các

thành ngữ đó.

( -Hiền như bụt -Lành như đất.-Dữ như cọp.-Thương nhau như chị em gái.)

HS làm bài

6,Cho các từ có tiếng nhân: nhân quả, nhân ái, nguyên nhân, nhân hậu, siêu nhân,

nhân từ, nhân loại, nhân nghĩa, nhân tài, nhân viên , bệnh nhân,

a Xếp các từ trên vào 3 nhóm:

-Tiếng nhân có nghĩa là người.

-Tiếng nhân cónghĩa là lòng thương người.

-Tiếng nhân có nghĩa là cái sinh ra kết quả.

HS giải nghĩa sau sắp xếp theo 3 nhóm-GV nhận xét- kết luận:

a.nhân loại, nhân tài, nhân viên, bệnh nhân, siêu nhân.

b nhân ái, nhân hậu, nhân tài, nhân nghĩa.

c nhân quả nguyên nhân.

7,Chon từ thích hợp trong các từ sau để điền vào chỗ trống:

nhân chứng nhân tâm, nhân ái, nhân lực, nhân tài.

-giàu lòng… ( nhân ái)

-Trọng dụng….( nhân tài)

-Thu phục… ( nhân tâm)

-Lời khai của….-( nhân chứng)

-Nguồn(nhân lực)……… dồi dào

8, TLV: Ngày xửa ngày xưacó hai mẹ con sống bên nhau rất hạnh phúc Một hôm,

người mẹ bị ốm nặngvà chỉ khát khao được ăn quả táo thơm ngon Người con đã ra đi

và cuối cùng , anh mang được quả táo về biếu mẹ.Dựa vào lời tóm tắt trên, em hãy tưởng tượng và kể lại câu chuyện đi tìm quả táo của người con hiếu thảo

29

Câu hỏi gợi ý:

-Chuyện xảy ra lúc nào? có những hân vật nào?

-Chuyện gì xảy ra với hai mẹ con?người con quyết định ra sao?

-Cuộc hành trình đi tìm quả táo của người con gặp những khó khăn gì? Anh đã làm những gì để vượt qua khó khăn dó?

-Niêm vui của người con khi cầm được quả táo về cho mẹ như thế nào?

-Khi nhận được quat táo từ tay người con, người mẹ như thế nào?Bệnh tình của

bà mẹ lúc ấy ra sao?

HS làm bài và đọc bài trước lớp

GV đọc những bài văn hay cho các em cùng nghe

GV nhận xét tiết học

_

Bồi dưỡng Tiếng Việt

Ôn tập về dấu hai chấm

I MỤC TIÊU:

HS hiểu được dấu hai chấm và tác dụng của dâú hai chấm

II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

Hoạt động1: (10') HS làm 2 BT( 7,8) của tiết trước.

Hoạt động 2: Dấu hai chấm

HS nêu tác dụng của dấu hai chấm: Báo hiệu bộ phận đứng sau là lơì nói của một nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trước nó

1, Chỉ ra những trường hợp dùng sai dấu hai chấm và sửa lại cho đúng.

a Ông Hòn Rấm cười bảo:

-Sao chú ma nhát thế?

b Nhà trường phát phần thưởng cho : Học sinh giỏi trong năm học 2004-2005

30

c Vùng Hòn với những vòm lá với đủ các loại cây trái: mít, dừa, cau, mẵng cầu, ki-ma măng cụt sum sê nhẫy nhượt.

lê-Bất giác, em lại nhớ đến : Ba người thợ nhễ nhại mồ hôi mà vui vẻ bên tiếng bễ thổi

"phì phào"

HS làm bài và trả lời trước lớp,( câu b, d sai)

2, Trong từng trường hợp dưới đây, dấu hai chấm có tác dụng gì?

a Chó Soí choàng dậy tóm được Sóc, định ăn thịt Sóc bèn van xin:

-Xin ông thả cháu ra

b Hai cảnh nối nhau vừa b ra trước mắt tôi: đàn ông mãi mê rầm rộ; một bác Xiến Tóc to xác , quá loài cứ ra vào ngẩn ngơ

c Một hôm, biển rộng, sóng đánh dữ, ốc không bò đi đâu được, đành nằm một chỗ aoước: " Gía mình có được tám cẳng hai càng như cua"

(ac:báo hiệu bộ phận dứng sau là lời nói của nhân vật b giải thích cho bộ phận đứng trước)

3 Trong các câu dưới đây, sau dấu hai chấm còn thếu các dấu phối hợp ( dấu

ngoặc kép, dấu ghạch đâù dòng) Hãy tìm dấu phôí hợp ở từng vị trí trong mỗi câu.

a Ông lão nghe xong, bảo rằng:

Con đi chặt cho đủ một trăm đốt tre,mang về đây cho ta

b Bụt đưa tay chỉ vào cây tre mà đọc: Khắc xuất! Khắc xuất!

( a thiếu dấu gạch đâù dòng, b ngoặc kép, )

HS xác định được từ đơn- từ ghép- từ láy và đặt câu, viết đoạn văn có sử dụng các dạng trên.

II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

A Phần lí thuyết:

HS nêu lại: Thế nào là từ đơn? từ phức?

Tiếng cấu tạo nên từ- từ chỉ gồm một tiếng gọi là từ đơn.Từ g hai hay nhiều tiếng gọi

là từ phức

Từ ghép: ghép những tiếng có nghĩa lại vơí nhau.( tình thương,

thương mến,…)

Từ phức:

Từ láy: phối hợp những tiếng có âm đầu hay vần( hoặc cả âm đầu

và vần) giống nhau.( săn sóc, khéo léo,…)

-Từ láy gợi cho ta : âm thanh, mùi vị, hình ảnh, phẩm chất của con người

Bởi/tôi/ăn uống/điều độ/và/làm việc/chừng mực/nên/tôi/chóng lớn/lắm/ Cứ/chốc chốc/tôi/lại/trịnh trọng/và/khoan thai/đưa/hai/chân/lên/vuốt/râu./

HS tự làm rồi tìm từ đơn-từ phức

3,Các chữ in đậm dưới đây là một từ phức hay hai từ đơn:

a Nam vừa được bố mua cho một chiếc xe đạp.( từ phức)

b Xe đạp nặng quá, đạp mỏi cả chân.( hai từ đơn)

c Vườn nhà em có nhiều loài hoa : hoa hồng, hoa cúc, hoa nhài.( từ phức)

d Màu sắc của hoa cũng thật phong phú: hoa hồng, hoa tím, hoa vàng,…( hai từ

đơn)4,Nghĩa của các từ phức: nhà cửa, ăn uống, sách vở có gì khác so với nghĩa

của các từ đơn: nhà , cửa, ăn , uống, sách, vở?

5,Từ mỗi tiếng dưới đây, hãy tạo ra từ ghép, từ láy:

lạnh toát

vui mắt, vui nhộn, …

6, Các từ dưới đây là từ ghép hay từ láy? vì sao?

tươi tốt, buôn bán, mặt mũi, hốt hoảng, nhỏ nhẹ, đi đứng

( các từ đó là từ ghép vì hai tiếng trong từng từ đêù có nghĩa, quan hệ giữa các

tiếng trong mỗi từ là quan hệ về nghĩa, các từ này có hình thức âm thanh ngẫu nhiên giống láy, chứ không phải là từ láy)

7, Các từ in đậm dưới đây là từ láy hay từ ghép? vì sao?

33

a.Nhân dân ghi nhớ công ơn Chữ Đồng Tử, lập đền thờ ở nhiều nơi bên sông Hồng Cũng từ đó hàng năm, suốt mấy tháng mùa xuân, cả một vùng bờ bãi sông Hồng lại

nô nức làm lễ, mở hội để tưởng nhớ ông.

b Dáng tre vươn mộc mạc, màu tre tươi nhũn nhặn Rôì tre lên cứng cáp, dẻo dai, vững chắc Tre trông thanh cao, giản dị, chí khí như người.

( từ ghép: nhân dân, bờ bãi, dẻo dai, chí khí-vì chúng có quan hệ với nhau về nghĩa.

Từ láy: các từ còn lại vì chúng có quan hệ với nhau về âm)

8, Cho đo văn sau:

Biển luôn thay đổi tuỳ theo màu sắc mây trời.Trời xanh thẳm, biển cũng thẳm xanh, như dâng cao lên chắc nịch Trời rải mây trắng nhạt, biển mơ màng dịu hơi sương Trời âm u mây mưa, biển xám xịt, nặng nề Trời ầm ầm giong gió, biển đục

ngầu giận giữ Như một con người biết buồn vui Biển lúc tẻ nhạt , lạnh lùng , lúc sôi nổi, hả hê, lúc đăm chiêu, gắt gỏng.

a Tìm từ ghép trong các từ in đậm ở đoạn văn trên rồi sắp xếp vào hai nhóm: từ ghép

có nghĩa tổng hợp và từ ghép có nghĩa phân loại

b.Tìm từ láy trong các từ in đậm có trong đoạn văn trên rồi xếp vào 3 nhóm: láy âmđầu, váy vần ,láy cả âm đầu và vần( láy tiếng)

HS thảo luận theo nhóm và trình bày trước lớp:

( Từ ghép tổng hợp: thay đổi, buồn vui, tẻ nhạt, đăm chiêu.

Từ ghép phân loại: xanh thẳm, chắc nịch , đục ngầu,

Từ láy âm đầu:mơ màng, nặng nề,lạnh lùng, hả hê, gắt gỏng,

Láy vần: sôi nổi

Láy cả âm và vần: ầm ầm)

9 Phân các từ ghép trong từng nhóm dưới dây thành hai loại: từ ghép có nghĩa

tổng hợp và từ ghép có nghĩa phân loại.

a máy nổ, máy ảnh, máy khâu, máy cày, máy móc, máy in, máy kéo,…

34

b.cây cam, cây chanh, cây bưởi, cây ăn quả, cây cối, cây công nghiệp, cây lương thực,

…

c xe đạp, xe cải tiến, xe bò, xe buýt, xe cộ, xe ca, xe con, xe máy, xe lam,…

HS làm bài và trình bày bài trước lớp

( Từ ghép có nghĩa tổng hợp : máy móc, cây cối, xe cộ, )

các từ còn lại là tự ghép có nghĩa phân loại.)

Hướng dẫn HS lần lượt làm các BT sau:

1, Tìm các từ láy âm đầu trong đó có:

a Vần ấp ở t iếng đứng trước: M: khấp khểnh, lập lòe,…

b Vần ăn ở tiếng đứng sau: M: ngay ngắn, đầy đặn,…

HS làm và nối tiếp đọc trước lớp:

2, Cho các từ sau:

Bác sĩ, nhân dân, hi vọng, thước kẻ, sấm, văn học, cái, thợ mỏ, mơ ước, xe máy, sóngthàn, hòa bình, chiếc , mong muốn, bàn ghế, gió mùa, truyền

thống, xã, tự hào, huyện , phấn khởi

-Xếp các từ trên vào hai nhóm: danh từ và không phải là danh từ.

35

( các từ gạch chân không phải là danh từ)

3, Tìm chỗ sai trong câu sau đây và sửa lại cho đúng:

a Bạn Vân đang nấu cơm nước

b Bác nông dân đang cày ruộng nương

c Mẹ cháu vừa đi chợ búa

d Em có một người bạn bè rất thân

GV giúp HS hiểu được các từ cơm nước, chợ búa , ruộng nương, bạn bè đều có nghĩa khái quát, không kết hợp được với động từ mang nghĩa cụ thể hoặc với từ chỉ số ít ở trước.

4 Tìm từ láy gợi tả :

-Tiếng mưa rơi: lộp độp, tí tách, rào rào,…

-Tiếng chim hót: líu lo, véo von, ríu rít, …

-hương thơm: thoang thoảng, dìu dịu, ngào ngạt phảng phất,…

-Phẩm chất của người HS ngoan: ngoan ngoãn, chăm chỉ, cần cù, …

5.Gạch dưới động từ có trong các câu thơ sau:

Nhớ người những sáng tinh sươngUng dung yên ngựa trên đường suối reoNhớ chân Người bước lên đèoNgười đi rừng núi trông theo bóng Người

6.Xếp các từ sau vào hai nhóm: từ láy và từ ghép.

Thật thà, giúp đỡ, chăm chỉ, hư hỏng, ngoan ngoãn, thành thật, san sẻ, khó khăn, bạnhọc, gắn bó, bạn đường, bạn bè

7 Chia các từ phức dươi đây vào hai nhóm từ ghép và từ láy:

Vui vẻ, vui chơi, vui vầy, vui chân, vui mắt, vui long, vui miệng, vui vui, vui mừng,vui nhộn, vui sướng, vui tai, vui tính, vui tươi, đẹp đẽ, đẹp mắt , đẹp lòng, đẹp trai,đèm đẹp, đẹp lão, đẹp trời, đẹp đôi

36

8 Gạch dưới động từ có trong câu sau:

a Chúng ta ngồi vào bàn để bàn công việc

b Bà ta đang la con la

c Ruồi đậu mâm xôi đậu, kiến bò đĩa thịt bò

d ánh nắng chiếu qua cửa sổ, lên cả mặt chiếu

e Nó đang suy nghĩ

g Tôi sẽ kết luận việc này sau

h Nam ước mơ trở thành phi công vũ trụ

9 Tìm từ chỉ thời gian ( đã, đang, sẽ, vẫn…) còn thiếu để đièn vào chỗ trống:

a Lá bàng … đỏ ngọn câySếu giang mang lạnh …bay ngang trời

Mùa đông còn hết em ơi

Mà con én…….gọi người sang xuân

10 Tìm từ chỉ thời gian dùng sai trong các câu dưới đây, rồi sửa lại cho đúng:

a Nó đang khỏi ốm từ tuần trước

b Mai nó về thì tôi sẽ đi rồi

c Ô ng ấy đã bận nên không tiếp khách

đ Năm ngoái, bà con nông dân đã gặt lúa thì bị bão

( thay bằng các từ sau: a đang thành đã- b: sẽ bằng đã c, d: thay đã bằng đang)

37

11 Chon từ thích hợp chỉ màu vàng trong các từ dưới đây để điền vào chỗ trống: Vàng ối, vàng tươi, vàng giòn, vàng mượt, vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm.

Màu lúa chín dưới đồng ………lại Nắng nhạt ngả màu ………Trong vườn, lắc lư những chùm quả xoan………….không trông thấy cuống, như những chuổi tràng hạt

bồ đề treo lơ lửng Từng chiếc lá mít ……….Tàu đu đủ, chiếc lá sắn héo lại mở năm cánh… … Dưới sân rơm và thóc………… Quanh đó con gà, con chó cũng

………

Theo Tô Hoài

( HS suy nghĩ và điền theo thứ tự đúng là: vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm, vàng ối, vàng tươi, vàng giòn, vàng mượt,)

12 Gạch dưới từ lạc( không phải là tính từ) trong mỗi dãy từ dưới đây:

a xanh lè, đỏ ối, vàng xuộm, đen kịt, ngủ khì, thấp tè, cao vút, nằm co , thơm phức, mỏng dính

b thông minh, ngoan ngoãn, nghỉ ngơi, xấu xa, giỏi giang, nghĩ ngợi, đần độn, đẹp đẽ

c cao , thấp, nông, sâu, dài, nhắn, thức, ngủ, nặng , nhẹ, yêu, ghét, to, nhỏ

13 Từ các tính từ ( là từ đơn) cho sẵn dưới đây, hãy tạo ra các từ ghép và từ láy: nhanh, đẹp, xanh

15 Tìm các ghép và từ láy có chứa tiếng vui

38

-Xếp các từ vừa tìm được vào hai nhóm : từ ghép có nghĩa tổng hợp và từ ghép có nghĩa phân loại.

HD: -Từ láy: vui vẻ, vui vầy, vui vui,…

-Từ ghép tổng hợp: vui chơi, vui nhộn, vui sướng, vui thích, vui tươi, tươi vui…

-Từ ghép có nghĩa phân loại: vui chân, vui mắt, vui lòng, vui miệng, vui tai, góp vui, chia vui,…

16 Tìm danh từ, động từ, tính từ có trong câu văn sau:

Trước mặt Minh, đầm sen rộng mênh mông Những bông sen trắng, sen hồng khẽ đuđưa nổi bật trên nền lá xanh mượt Giữa đầm, bác Tâm đang bơi thuyền đi hái hoa sen Bác cẩn thận ngắt từng bông , bó thành từng bó, ngoài bọc một chiếc lá rồi bỏ nhè nhẹ vào lòng thuyền

GV hướng dẫn HS xác định DT- ĐT-TT có trong từng câu một khỏi bị sót

17 Các từ in đậm trong các từ dưới đây bổ sung ý nghĩa gì cho động từ đứng sau nó:

a Tuy rét vẫn kéo dài, mùa xuân đã đến bên bờ sông Lương

b Những cành xoan khẳng khiu đang trổ lá, lại sắp buông tỏa ra những tán hoa sangsáng, tim tím

HD: a từ vẫn: bổ sung ý nghĩa tiếp diễn.đã: thời gian quá khứ

b đang( hiện tại) - sắp ( thời gian tương lai)

39

_

Bồi dưỡng Tiếng Việt

Cách viết tên người và tên địa lí

I MỤC TIÊU:

HS biết cách viết đúng tên người và tên địa lí Việt Nam cũng như tên người và tên

địa lí nước ngoài

Biết viết tên các cơ quan, tổ chức đoàn thể

II HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

HĐ1: Ôn lí thuyết:

-HS nêu lại cách viết tên người , tên địa lí VN

Cách viết tên người, tên địa lí nước ngoài

HĐ2: Hướng dẫn HS lần lượt làm các BT sau:

-Cách viết tên người ,tên địa lí VN.

1.Quan sát cách viết trong hai cột sau:

đèo Hải Vâncầu Thăng Longbến Nhà Rồng

hồ Hoàn Kiếmđâmf Dạ Trạchtháp Phổ Minh

Đèo NgangCầu GiấyBến Nghé

Hồ GươmĐầm SenTháp Rùa

Vì sao các tiếng đèo, cầu, bến, hồ, đầm, tháp ở hai cột A và B có cách viết khác nhau?

HD: Sở dĩ có sự khác nhau nói trên là vì: các chữ ( tiếng) đứng đầu cột A là DT chung được tách khỏi tên riêng đứng sau( đèo cầu, bến, hồ, đầm, tháp)

40