Bài 35 các nước đế QUỐC ANH, PHÁP, đức, mỹ và sự BÀNH TRƯỚNG THUỘC địa

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần nắm được: 1. Kiến thức Nắm được những nét khái quát về tình hình kinh tế, chính trị của các nước Anh, Pháp, Đức, Mỹ hồi cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX; những nét chung và đặc điểm riêng. Hiểu được đây là thời kỳ các nước đế quốc đẩy mạnh việc xâm lược thuộc địa, phân chia lại thị trường thế giới làm cho mâu thuẫn giữa các đế quốc với đế quốc và giữa đế quốc với thuộc địa ngày càng sâu sắc. 2. Tư tưởng, tình cảm, thái độ Giúp HS nâng cao nhận thức về bản chất của chủ nghĩa đế quốc, ý thức cảnh giác cách mạng; đấu tranh chống các thế lực gây chiến, bảo vệ hoà bình. 3. Kỹ năng Rèn luyện kỹ năng phân tích sự kiện Lịch sử để thấy được từng đặc điểm riêng của chủ nghĩa đế quốc.

Trang 1

Bài 35 CÁC N ƯỚ ĐẾ C QU C ANH, PHÁP, Ố ĐỨ C, M VÀ S BÀNH TR Ỹ Ự ƯỚ NG

THU C A Ộ ĐỊ THU C A Ộ ĐỊ

I M C TIÊU BÀI H C Ụ Ọ

Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần nắm được:

1 Ki n th c ế ứ

- Nắm được những nét khái quát về tình hình kinh tế, chính trị của các nước Anh, Pháp, Đức, Mỹ hồi cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX; những nét chung và đặc điểm riêng

- Hiểu được đây là thời kỳ các nước đế quốc đẩy mạnh việc xâm lược thuộc địa, phân chia lại thị trường thế giới làm cho mâu thuẫn giữa các đế quốc với đế quốc và giữa đế quốc với thuộc địa ngày càng sâu sắc

2 T t ư ưở ng, tình c m, thái ả độ

Giúp HS nâng cao nhận thức về bản chất của chủ nghĩa đế quốc, ý thức cảnh giác cách mạng; đấu tranh chống các thế lực gây chiến, bảo vệ hoà bình

3 K n ng ỹ ă

Rèn luyện kỹ năng phân tích sự kiện Lịch sử để thấy được từng đặc điểm riêng của chủ nghĩa đế quốc

II THI T B , TÀI LI U D Y - H C Ế Ị Ệ Ạ Ọ

- Bảng thống kê biểu thị sự thay đổi về sản lượng công nghiệp của các nước Anh, Pháp, Mỹ, Đức

- Sơ đồ thay đổi vị trí kinh tế các nước đế quốc cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

- Lược đồ các nước đế quốc đầu thế kỷ XX

III TI N TRÌNH T CH C D Y - H C Ế Ổ Ứ Ạ Ọ

1 Ki m tra bài c ể ũ

Câu hỏi 1: Nêu những thành tựu về khoa học kỹ thuật cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX?

Câu hỏi 2: Sự ra đời và những đặc điểm cơ bản của chủ nghĩa Tư bản ở giai đoạn đế quốc chủ nghĩa?

2 D n d t vào bài m i ẫ ắ ớ

Trang 2

Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững

Ti t 1: ế

A ANH VÀ PHÁP CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẦU THẾ KỶ XX

Ho t ạ độ ng 1: C l p và cá nhân ả ớ

- Trước hết, Gv trình bày và phân tich: Đầu

thập niên 70 của thế kỷ XIX, nền công nghiệp

Anh vẫn đứng đầu thế giới Sản lượng than của

Anh gấp 3 lần Mỹ và Đức; sản lượng gang gấp 4

lần Mỹ và gần 5 lần Đức Về xuất khẩu kim loại

sản lượng của 3 nước Pháp, Đức Mỹ gộp lại

không bằng Anh

- Tiếp đó GV nêu câu hỏi: Cuối thập niên 70

tình hình kinh tế Anh ra sao?

- HS đọc SGK trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và chốt ý: Từ cuối thập niên 70,

Anh mất dần địa vị độc quyền công nghiệp, do

vậy mất luôn cả vai trò lũng đoạn thị trường thế

giới, bị Mỹ và Đức vượt qua

- GV giới thiệu “bảng thống kê biểu thị sự

thay đổi về sản lượng công nghiệp của các nước

Anh, Pháp, Đức, Mỹ” trong SGK

GV hỏi”: Nguyên nhân của sự giảm sút đó?

- HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và trình bày: Nguyên nhân là:

+ Máy móc thiết bị xuất hiện sớm nên đã cũ

và lạc hậu, việc hiện đại hoá rất tốn kém

+ Một sớ lớn tư bản chạy sang thuộc địa, vì ở

đây lợi nhuận Tư bản đẻ ra nhiều hơn chính

quốc Mặt khác, cướp đoạt thuộc địa có lợi nhiều

hơn so với đầu tư cải tạo công nghiệp

 N ướ c Anh

* Tình hình kinh tế:

- Từ cuối thập niên 70, Anh mất dần địa

vị độc quyền công nghiệp, do vậy mất luôn cả vai trò lũng đoạn thị trường thế giới, bị Mỹ và Đức vượt qua

Trang 3

- GV nhấn mạnh: Tuy vai trò bá chủ thế giới

về công nghiệp bị giảm sút, song Anh vẫn chiếm

ưu thế về tài chính, xuất cảng tư bản, thương

mại, hải quân và thuộc địa

- Tuy vậy, Anh vẫn chiếm ưu thế về tài chính, xuất cảng tư bản, thương mại, hải quân và thuộc địa

Ho t ạ độ ng 2: Nhóm

- GV chia lớp thành các nhóm và nêu câu hỏi:

Quá trình tập trung sản xuất trong công nghiệp

diễn ra như thế nào?

- HS làm việc theo nhóm đọc SGK cử đại

diện trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và chốt ý: Đây là thời kỳ quá

trình tập trung tư bản diễn ra mạnh mẽ, nhiều tổ

chức độc quyền ra đời chi phối toàn bộ đời sống

kinh tế nước Anh, 5 ngân hàng ở khu Xi-ti Luân

Đôn nắm 70% số tư bản cả nước

- GV giới thiệu cho HS biết: Nông nghiệp

nước Anh lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm

trọng Nguyên nhân là do tư sản Anh không đầu

tư vào sản xuất nông nghiệp mà chủ yếu vào

buôn bán lương thực và giá lương thực châu Âu

và Mỹ rất rẽ

- Công nghiệp: Quá trình tập trung tư

bản diễn ra mạnh mẽ, nhiều tổ chức độc quyền ra đời chi phối toàn bộ đời sống kinh tế nước Anh

- Nông nghiệp: Nước Anh lâm vào tình

trạng khủng hoảng trầm trọng Anh phải nhập khẩu lương thực

- GV trình bày và phân tích: Anh là nước

theo thể chế chính trị quân chủ lập hiến với việc

thực hiện chế độ Hai Đảng (Đảng Tự do và Đảng

Bảo thủ) thay nhau cầm quyền Sự khác biệt giữa

hai Đảng là không đáng kể, chủ yếu về biện pháp

cụ thể song đều thống nhất với nhau trong việc

bảo vệ lợi ích của giai cấp tư sản, đàn áp phong

trào quần chúng và đẩy mạnh xâm lược thuộc

địa

- GV nêu câu hỏi: Cho biết chính sách đối

ngoại của Anh?

* Tình hình chính trị:

- Anh là nước theo thể chế chính trị quân chủ lập hiện với việc thực hiện chế

độ hai Đảng (Đảng tự do và Đảng Bảo thủ) thay nhau cầm quyền, song đều bảo

vệ quyền lợi của giai cấp tư sản

Trang 4

- HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi.

- GV nhận xét và chốt ý: Đây là thời kỳ giai

cấp tư sản Anh tăng cường mở rộng hệ thống

thuộc địa đặc biệt ở Châu Á và Châu Phi GV kết

hợp khai thác lược đồ để HS nhận biết được hệ

thống thuộc địa rộng lớn của đế quốc Anh đầu

thế kỷ XX trải dài từ Bắc Mỹ, châu Phi, Châu Á

đến châu Đại Dương

- GV nhấn mạnh: Chủ nghĩa đế quốc Anh tồn

tại và phát triển dựa trên sự bóc lột một hệ thống

thuộc địa rộng lớn (chiếm ¼ lãnh thổ và ¼ dân

số thế giới) do vậy được mệnh danh là chủ nghĩa

đế quốc thực dân "Mặt trời không bao giờ lặn"

trên đất nước Anh, Lênin nhận xét: "Nước Anh

không chỉ là quê hương của hệ thống công xưởng

ủa chủ nghĩa tư bản, mà còn là thuỷ tổ của chủ

nghĩa đế quốc hiện đại"

Chủ nghĩa thực dân Anh đã trở thành đặc

trưng riêng của chủ nghĩa đế quốc Anh Việc

xuất khẩu tư bản của Anh mang những quy mô to

lớn Nước Anh là một cường quốc thuộc địa

chính

- Đây là thời kỳ giai cấp tư sản Anh tăng cường mở rộng hệ thống thuộc địa đặc biệt là ở Châu Á và châu Phi

- Đặc điểm đế quốc Anh: là chủ nghĩa

đế quốc thực dân

Ho t ạ độ ng 4: C l p, cá nhân ả ớ

- GV: trước 1870, công nghiệp Pháp đứng

hàng thứ hai thế giới, cuối thập niên 70 trở đi

công nghiệp Pháp bắt đầu chậm lại

- GV nêu câu hỏi: Nguyên nhân tại sao công

nghiệp Pháp phát triển chậm lại?

- HS dựa vào SGK tự trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và chốt ý:

+ Pháp thất bại trong cuộc chiến tranh Pháp –

Phổ, do đó phải bồi thường chiến tranh

+ Nghèo tài nguyên và nhiên liệu, đặc biệt là

 Nước Pháp

Tình hình kinh tế

- Cuối thập niên 70 trở đi công nghiệp Pháp bắt đầu phát triển chậm lại

- Nguyên nhân:

+ Pháp thất bại trong cuộc chiến tranh Pháp – Phổ do đó phải bồi thường chiến tranh

Trang 5

than đá

+ Giai cấp tư sản chỉ chú trọng đến xuất cảng

tư bản sang những nước chậm phát triển để thu

lợi nhuận cao chứ không hú trọng phát triển công

nghiệp trong nước

- GV kết luận: Hậu quả là cuối thế kỷ XIX sản

xuất công nghiệp của Pháp tụt xuống hàng thứ tư

sau Đức, Mỹ, Anh, kỹ thuật lạc hậu rõ rệt so với

những nước công nghiệp trẻ

- GV nêu câu hỏi: Bên cạnh những yếu kém

đó công nghiệp Pháp có những tiến bộ gì?

- GV trình bày và phân tích: Mặc dù có sự sút

kém, song công nghiệp Pháp cũng có tiến bộ

đáng kể Hệ thống đường sắt lan rộng khắp nơi

cả nước đã đẩy nhanh sự phát triển của ngành

khai mỏ, luyện kim và thương nghiệp Việc cơ

khí hoá sản xuất được tăng cường Từ năm 1852

– 1900 số xí nghiệp sử dụng máy móc tăng lên 9

lần, số động cơ chạy bằng hơi nước tăng lên 12

lần

Nông nghiệp Pháp vẫn giữ vai trò quan trọng

trong nền kinh tế Pháp vì phần đông dân cư sống

bằng nghề nông Tình trạng đất đai phân tán,

manh mún không cho phép sử dụng máy móc và

kỹ thuật canh tác mới

- GV chốt ý: Những biểu hiện của tình hình

nông nghiệp trên chứng tỏ sự thâm nhập của

phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa trong

nông nghiệp ở Pháp diễn ra chậm chạp

+ Nghèo tài nguyên và nhiên liệu, đặc biệt là than đá

+ Giai cấp tư sản chỉ chú trọng đến xuất cảng tư bản sang những nước chậm phát triển để thu lợi nhuận cao chứ không hú trọng phát triển công nghiệp trong nước

- Sự thâm nhập của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa trong nông nghiệp

ở Pháp diễn ra chậm chạp do đất đai bị chia nhỏ

Ho t ạ độ ng 5: Cá nhân

- GV: Quá trình tập trung sản xuất hình thành

Trang 6

các công ty độc quyền diễn ra như thế nào?

- GV nhận xét, bổ sung và chốt ý: đầu thế kỷ

XX quá trình tập trung sản xuất cũng diễn ra

trong lĩnh vực công nghiệp, dẫn đến việc hình

thành các công ty độc quyền, từng bước chi phối

nền kinh tế Pháp, đặc biệt trong lĩnh vực ngân

hàng (GV nhấn mạnh ở Pháp quá trình diễn ra

chậm hơn các nước khác)

- GV nâu câu hỏi: Đặc điểm nổi bật của tổ

chức độc quyền ở Pháp?

- HS dựa vào SGK và vốn hiểu biết của mình

trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và chốt ý

+ Sự tập trung ngân hàng đạt đến mức cao: 5

ngân hàng lớn ở Pari nắm 2/3 tư bản của các

ngân trong cả nước

+ Khác với Anh tư bản chủ yếu đầu tư vào

thuộc địa, còn ở Pháp tư bản phần lớn đưa vốn ra

nước ngoài, cho các nước chậm tiến vay với lãi

suất lớn

- GV cho HS đọc đoạn chữ nhỏ trong SGK để

thấy được số vốn mà tư bản Pháp đầu tư ở nước

ngoài nhiều như thế nào?

- GV nêu câu hỏi: Hãy nêu đặc điểm cơ bản

của chủ nghĩa đế quốc Pháp?

- HS trả lời câu hỏi

- GV kết luận: Chủ nghĩa đế quốc Pháp là chủ

nghĩa đế quốc cho vay nặng lãi

- Đầu thế kỷ XX quá trình tập trung sản xuất cũng diễn ra trong lĩnh vực công nghiệp, dẫn đến việc hình thành các công ty độc quyền, từng bước chi phối nền kinh tế Pháp, đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng

- Đặc điểm : Chủ nghĩa đế quốc cho Pháp là chủ nghĩa đế quốc cho vay nặng lãi

- GV trình bày và phân tích:

+ Sau cách mạng tháng 9 – 1870 nước Pháp

thành lập nền cộng hoà thứ ba, song phái cộng

Tình hình chính trị

- Sau cách mạng tháng 9 – 1870, nước Pháp thành lập nền cộng hoà thứ ba, song phái cộng hoà đã sớm chia thành

Trang 7

hoà đã sớm chia thành hai nhóm: Ôn hoà vá Cấp

tiến thay nhau cầm quyền

Đặc điểm của nền cộng hoà là tình trạng

thường xuyên khủng hoảng nội các Trong vòng

40 năm (1875 – 1914) ở Pháp diễn ra 50 lần thay

đổi chính phủ

- GV nêu câu hỏi: Nêu chính sách đối ngoại

của Pháp?

- HS đọc SGK trả lời

- GV nhận xét, chốt ý:

Pháp tăng cường chạy đua vũ trang để trả mối

thù với Đức; tiến hành những cuộc chiến tranh

xâm lược thuộc địa chủ yếu ở khu vực chậu Á và

châu Phi

- HS đọc đoạn chữ nhỏ trong SGK để thấy

được chính sách xâm lược thuộc địa của Pháp,

qua đó thấy được hệ thống thuộc địa của Pháp rất

rộng lớn, chỉ sau Anh

hai nhóm: Ôn hoà và Cấp tiến thay nhau cầm quyền

- đ của nền cộng hoà là tình trạng thường xuyên khủng hoảng nội các

- Pháo tăng cường chạy đua vũ trang để trả mối thù Đức; tiến hành những cuộc chiến tranh xâm lược thuộc địa, chủ yếu

là ở khu vực châu Á và châu Phi

4 S k t bài h c ơ ế ọ

- Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi: Tình hình kinh tế, chính trị nổi bật của Anh

và Pháp cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX? Nêu đặc điểm của chủ nghĩa đế quốc Anh

và Pháp?

5 D n dò, bài t p ặ ậ

- Học bài cũ, trả lời câu hỏi trong SGK

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	57 KB