Bài 10. THỜI kỳ HÌNH THÀNH và PHÁT TRIỂN của CHẾ độ PHONG KIẾN tây âu (từ thế kỷ v đến thế kỷ XIV)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần nắm được: 1. Kiến thức Hiểu được nguyên nhân và quá trình dẫn đến sự ra đời của các quốc gia phong kiến ở Tây Âu. Nắm được các giai cấp và địa vị xã hội của từng giai cấp trong xã hội; hiểu được thế nào là lãnh địa và đời sống kinh tế, chính trị trong lãnh địa. 2. Tư tưởng Giáo dục cho HS thấy được bản chất của giai cấp bóc lột, tinh thần lao động của quần chúng nhân dân. 3. Kỹ năng Rèn cho HS kỹ năng phân tích, tổng hợp đánh giá về sự ra đời của các vương quốc phong kiến Tây Au, sự ra đời của các thành thị và vai trò của nó. Biết khai thác nội dung tranh ảnh trong SGK.

Bài 10 TH I K HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N C A CH Ờ Ỳ Ể Ủ Ế ĐỘ PHONG KI N TÂY Ế

Bài 10 TH I K HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N C A CH Ờ Ỳ Ể Ủ Ế ĐỘ PHONG KI N TÂY Ế

ÂU (T th k V ừ ế ỷ đế n th k XIV) ế ỷ

ÂU (T th k V ừ ế ỷ đế n th k XIV) ế ỷ

I M C TIÊU BÀI H C Ụ Ọ

I M C TIÊU BÀI H C Ụ Ọ

Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần nắm được:

1 Ki n th c ế ứ

- Hiểu được nguyên nhân và quá trình dẫn đến sự ra đời của các quốc gia phong kiến ở Tây Âu

- Nắm được các giai cấp và địa vị xã hội của từng giai cấp trong xã hội; hiểu được thế nào là lãnh địa và đời sống kinh tế, chính trị trong lãnh địa

2 T t ư ưở ng

- Giáo dục cho HS thấy được bản chất của giai cấp bóc lột, tinh thần lao động của quần chúng nhân dân

3 K n ng ỹ ă

- Rèn cho HS kỹ năng phân tích, tổng hợp đánh giá về sự ra đời của các vương quốc phong kiến Tây Au, sự ra đời của các thành thị và vai trò của nó

- Biết khai thác nội dung tranh ảnh trong SGK

II THI T B , TÀI LI U D Y - H C Ế Ị Ệ Ạ Ọ

II THI T B , TÀI LI U D Y - H C Ế Ị Ệ Ạ Ọ

- Tranh ảnh trong SGK

- Sưu tầm một số tranh ảnh về các lâu dài, thành quách, cảnh sinh hoạt buôn bán các chợ trong thời kỳ này

III TI N TRÌNH T CH C D Y - H C Ế Ổ Ứ Ạ Ọ

III TI N TRÌNH T CH C D Y - H C Ế Ổ Ứ Ạ Ọ

1 Ki m tra bài c ể ũ

Câu hỏi  : Lập niên biểu các giai đoạn Lịch sử lớn của Campuchia và Lào (GV có thể chuẩn bị ra giấy trong để chiếu hoặc chuẩn bị ra giấy tơrôki)

Câu hỏi  : Là và Campuchia đã đạt được những thành tựu văn hoá gì? Nêu bằng chứng thể hiện sự sáng tạo văn hoá của hai dân tộc này?

2 D n d t bài m i ẫ ắ ớ

nhiệm vụ nhận thức về bài mới cho HS như sau:

Từ thế kỷ V, ở Tây Âu cũng đã dần hình thành các quốc gia phong kiến của người Giécman, quan hệ sản xuất phong kiến cũng dần được hình thành và củng cố phát triển, cùng với đó là sự xuất hiện các thành thị trung đại và thế kỷ XI – XII đã

có vai trò hết sức to lớn đối với sự phát triển kinh tế xã hội châu Au thời trung đại

Để hiểu quá trình hình thành các vương quốc phong kiến tây Âu diễn ra như thế nào? Mối quan hệ các giai cấp trong xã hội ra sao? Nguyên nhân, hoạt động và vai trò của thành thị như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học để lý giải cho những câu hỏi nêu trên?

3 T ch c các ho t ổ ứ ạ độ ng trên l p ớ

Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững

Ho t ạ độ ng 1: Làm vi c cá nhân ệ

- Trước hết GV gợi lại cho HS nhớ lại những

kiến thức cơ bản của xã hội cổ đại phương Tây

nhất là sự bành trướng và lớn mạnh của đế quốc

Rôma Sau đó GV nêu câu hỏi: Những biểu hiện

sự khủng hoảng của đế quốc Rôma thế kỷ III?

- HS đọc SGK trả lời câu hỏi HS khác có thể

bổ sung cho bạn

- GV nhận xét bổ sung và chốt ý

- Tiếp đó GV nhấn mạnh: trong tình hình đó

cuối thế kỷ V, đế quốc Rôma bị người Giecman

tràn xuống xâm chiếm

- GV nêu câu hỏi : Hậu quả việc người

Giecman xâm lược đế quốc Rôma?

- HS đọc SGK trả lời câu hỏi

- GV nhận xét HS trả lời và kết luận

 S hình thành các vự ươ ng qu c phong ố

ki n Tây Au ế ở

- Thế kỷ III, đế quôc1 Rôma lâm vào khủng hoảng, nô lệ nổi dậy đấu tranh sản xuất sút kém, xã hội rối ren

Ho t ạ độ ng 2: Làm vi c theo nhóm ệ

- GV nêu câu hỏi

- Nhiệm vụ cụ thể của từng nhóm là:

+ Nhóm 1: Khi tràn vào lãnh thổ của Rôma,

người Giecman đã có những việc làm gì? - Cuối thế kỉ V, đế quốc Rôma bị người

Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững

+ Nhóm 2: Tác động của những việc làm đó

đối với xã hội phong kiến châu Au?

- HS từng nhóm đọc SGK, tìm ý trả lời và

thảo luận với nhau

- Sau đó đại diện nhóm trình bày kết quả của

mình GV có thể yêu cầu HS nhóm khác bổ sung

- Cuối cùng GV nhận xét và chốt y:

Giecman xâm lược năm 476 đế quốc Rôma bị diệt vong, thời đại phong kiến châu Âu hình thành ở Châu Au

- Những việc làm của người Giécman: + Thủ tiêu bộ máy Nhà nước cũ, thành lập nên nhiều vương quốc mới

+ Chiếm ruộng đất của chủ nô Rôma cũ rồi chia cho nhau

+ Từ bỏ các tôn giáo nguyên thuỷ của mình và tiếp thu Kitô giáo, xây dựng nhà thờ và tìm cách chiếm ruộng đất của nông dân

- Các giai cấp mới hình thành: lãnh chúa phong kiến, nông nô, quan hệ sản xuất phong kiến ở Châu Au bắt đầu hình thành

Ho t ạ độ ng 3: C l p ả ớ

- GV trình bày và phân tích: đến giữa thế kỷ

IX phần lớn đất đai đã được các quý tộc và nhà

thờ chia nhau chiếm đoạt xong, những vùng đất

đai rộng lớn đó đã nhanh chóng bị họ biến thành

khu đất riêng của mình gọi là lãnh địa phong

kiến Lãnh địa chính là đơn vị hành chính kinh tế

cơ bản trong thời kỳ phong kiến phân quyền ở

Tây Au

- GV giải thích khái niệm về lãnh địa bằng

việc kết hợp khai thác tranh ảnh trong SGK “Lâu

đài và thành quách kiên cố của lãnh chúa” hoặc

với những tranh ảnh sưu tầm được Lãnh địa là

một khu đất rộng bao gồm đất của lãnh chúa và

đất khẩu phần Trong khu đất của lãnh chúa có

những lâu đài, dinh thự, nhà thờ, nhà kho,

chuồng trại … có hào sâu, tường cao, tạo thành

những pháo đài kiên cố Đất khẩu phần ở xung

quanh pháo đài được các lãnh chúa giao cho

nông nô cầy cấy và thu tô thuế

 Xã h i phong ki n Tây Âuộ ế

- Giữa thế kỷ IX các lãnh địa phong kiến Tây Au ra đời, đây là đơn vị chính trị kinh tế cơ bản trong thời kỳ phong kiến phân quyền

Ho t ạ độ ng 4: Làm vi c theo nhóm ệ

- GV chia cả lớp làm 4 nhóm, nêu câu hỏi:

cho từng nhóm như sau:

+ Nhóm 1: Miêu tả cuộc sống của nông nô

trong các lãnh địa?

+ Nhóm 2: Nêu đặc trưng kinh tế của lãnh địa?

+ Nhóm 3: Đời sống chính trị của các lãnh địa?

+ Nhóm 4: Miêu tả cuộc sống của các lãnh

chúa trong lãnh địa?

- HS nhóm đọc SGK, thảo luận và tìm ý trả

lời Sau đó đại diện nhóm trình bày kết quả của

mình, HS nhóm khác bổ sung

- Cuối cùng GV nhận xét và chốt ý:

Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững

- Các giai cấp trong xã hội:

+ Nông nô là người sản xuất chính trong các lãnh địa Họ bị gắn chặt và lệ thuộc vào các lãnh thổ

+ Lãnh chúa có cuộc sống nhàn rỗi, xa hoa, sung sướng bằng việc bóc lột và sức lao động của nông nô

- Lãnh địa là một cơ sở kinh doanh đóng kín, mang tính chất tự nhiên, tự cung, tự cấp, tự túc

- Lãnh địa là một đơn vị chính trị độc lập có quân đội, toà án pháp luật riêng, chế độ thuế khoá riêng, tiền tệ riêng …

Ho t ạ độ ng 5: làm vi c c l p và cá nhân ệ ả ớ

- GV trình bày : từ thế kỷ XI ở Tây Au đã

xuất hiện những tiền đề của nền kinh tế hàng

hoá, thị trường được mở rộng không bị đóng kín

trong lãnh địa Thủ công nghiệp diễn ra quá trình

chuyên môn hoá mạnh mẽ như mộc, đồ da, gốm

- GV nêu câu hỏi: Trước sự phát triển của

sản xuất thành thị ra đời như thế nào?

- HS đọc SGK tìm nội dung trả lời, HS khác

có thể bổ sung

- GV nhận xét và chốt ý: Để có điều kiện

thuận lợi cho sản xuất, trao đổi buôn bán, thợ thủ

công đến ngã ba đường, bến sông nơi có đông

người qua lại lập xưởng sản xuất và buôn bán

hình thành các thành thị

 S xu t hi n thành th trung ự ấ ệ ị đạ i

- Nguyên nhân thành thị ra đời:

+ Tây Au đã xuất hiện những tiền đề của nền kinh tế hàng hoá

+ Thị trường buôn bán tự do

+ Thủ công nghiệp diễn ra quá trình chuyên môn hoá

- Thợ thủ công đến ngã ba đường, bến sông nơi có đông người qua lại lập xưởng sản xuất và buôn bán hình thành các thành thị

Ho t ạ độ ng 6: C l p và cá nhân ả ớ

- GV trình bày hoạt động của thành thị: Cư

dân chủ yếu của thành thị là thợ thủ công và

thương nhân, họ tập hợp lại với nhau trong các tổ

chức hội là phường hội hay thương hội và đặt ra

những quy chế riêng (phường quy) nhằm giữ độc

quyền sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của mình,

đấu tranh chống áp bức sách nhiễu của các lãnh

chúa

- GV giới thiệu nội dung bức tranh hình 24

trong SGK “Hội chợ ở Đức”, đây là bức tranh thể

hiện cảnh mua bán tại Hội chợ ở Đức phản ánh

sự phát triển của thương nghiệp của xã hội phong

kiến Tây Au lúc bấy giờ

- GV nêu câu hỏi: Nêu vai trò của thành thị?

HS đọc SGK trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và chốt ý: Sự phát triển của các

ngành thủ công đã phá vở nền kinh tế tự nhiên,

tự cấp tự túc, tạo điều kiện cho kinh tế hàng hoá

phát triển, góp phần tích cực xoá bỏ chế độ phân

quyền Đặc biệt mang lại không khí tự do

- Vai trò thành thị:

+ Phá vỡ nền kinh tế tự nhiên tự cung tự cấp, tự túc, tạo điều kiện cho kinh tế hàng hoá phát triển

+ Góp phần tích cực xoá bỏ chế độ phân quyền Đặc biệt mang lại không khí tự

do cho xã hội phong kiến Tây Au

4 S k t bài h c ơ ế ọ

- GV kiểm tra hoạt động nhận thức của HS với việc yêu cầu HS nêu lại sự ra đời của các vương quốc phong kiến Tây Au; yêu cầu giải thích khái niệm thế nào là lãnh địa? Các giai cấp trong xã hội phong kiến tây Au và địa vị từng giai cấp trong

xã hội Nguyên nhân sự ra đời và vai trò của thành thị trung đại

5 Bài t p - D n dò v nhà ậ ặ ề

- Học bài cũ, đọc trước bài mới và trả lời câu hỏi trong SGK

- Bài tập:

Nội dung so sánh Chế độ phong kiến

phương Đông

Chế độ phong kiến Tây Âu

- Giai cấp trong xã hội

- Đặc trưng kinh tế

- Thể chế chính trị