Bài 4. các QUỐC GIA cổ đại PHƯƠNG tây – HY lạp và RÔMA

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS phải nắm được những vấn đề sau: 1. Kiến thức Điều kiện tự nhiên của vùng Đại Trung Hải với sự phát triển của thủ công nghiệp và thương nghiệp đường biển và với chế độ chiếm nô. Từ cơ sở kinh tế – xã hội đã dẫn đến việc hình thành thể chế Nhà nước dân chủ – cộng hoà. 2. Tư tưởng Giáo dục cho HS thấy được mâu thuẫn giai cấp và đấu tranh giai cấp mà tiêu biểu là những cuộc đấu tranh của nô lệ và dân nghèo trong xã hội chiếm nô. Từ đó giúp các em thấy được vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử. 3. Kỹ năng Rèn luyện cho HS kỹ năng sử dụng bản đồ để phân tích được những thuận lợi, khó khăn và vai trò của điều kiện địa lý đối với sự phát triển mọi mặt của các quốc gia cổ đại Địa Trung Hải. Biết khai thác nội dung tranh ảnh.

Bài 4 CÁC QU C GIA C ỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA Ổ ĐẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA ĐẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA I PH ƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA NG TÂY – HY L P VÀ RÔMA ẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA

Bài 4 CÁC QU C GIA C ỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA Ổ ĐẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA ĐẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA I PH ƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA NG TÂY – HY L P VÀ RÔMA ẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA

I M C TIÊU BÀI H C ỤC TIÊU BÀI HỌC ỌC

I M C TIÊU BÀI H C ỤC TIÊU BÀI HỌC ỌC

Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS phải nắm được những vấn đề sau:

1 Ki n th c ến thức ức

- Điều kiện tự nhiên của vùng Đại Trung Hải với sự phát triển của thủ công nghiệp và thương nghiệp đường biển và với chế độ chiếm nô

- Từ cơ sở kinh tế – xã hội đã dẫn đến việc hình thành thể chế Nhà nước dân chủ – cộng hoà

2 T t ư tưởng ư tưởngởng ng

Giáo dục cho HS thấy được mâu thuẫn giai cấp và đấu tranh giai cấp mà tiêu biểu là những cuộc đấu tranh của nô lệ và dân nghèo trong xã hội chiếm nô Từ đó giúp các em thấy được vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử

3 K n ng ỹ năng ăng

- Rèn luyện cho HS kỹ năng sử dụng bản đồ để phân tích được những thuận lợi, khó khăn và vai trò của điều kiện địa lý đối với sự phát triển mọi mặt của các quốc gia cổ đại Địa Trung Hải

- Biết khai thác nội dung tranh ảnh

II THI T B , TÀI LI U D Y - H C ẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC Ị, TÀI LIỆU DẠY - HỌC ỆU DẠY - HỌC ẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA ỌC

II THI T B , TÀI LI U D Y - H C ẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC Ị, TÀI LIỆU DẠY - HỌC ỆU DẠY - HỌC ẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA ỌC

- Bản đồ các quốc gia cổ đại

- Tranh ảnh về một số công trình nghệ thuật thế giới cổ đại

- Phần mềm Encarta 2005- phần Lịch sử thế giới cổ đại

III TI N TRÌNH T CH C D Y - H C ẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC Ổ ĐẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA ỨC DẠY - HỌC ẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA ỌC

III TI N TRÌNH T CH C D Y - H C ẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC Ổ ĐẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA ỨC DẠY - HỌC ẠI PHƯƠNG TÂY – HY LẠP VÀ RÔMA ỌC

Bài này dạy trong 2 tiết: Tiết 1 giảng mục 1 mục 2; Tiết 2 giảng mục 3.

1 Ki m tra bài c ểm tra bài cũ ũ

Câu hỏi 2:

Cư dân phương Đông thời cổ đại đã có những đóng góp gì về mặt văn hoá cho nhân loại?

 Câu hỏi kiểm tra ở tiết 2

chủ cổ đại ở Hy Lạp, Rôma là gì?

2 D n d t bài m i ẫn dắt bài mới ắt bài mới ới

GV khái quát nội dung phần kiểm tra bài cũ (phần kiểm tra ở tiết 1) dẫn dắt

HS vào bài mới và nêu nhiệm vụ nhận thức về bài mới cho HS như sau:

Hy Lạp và Rôma bao gồm nhiều đảo nhỏ, nằm trên bờ Bắc Địa Trung Hải Địa Trung Hải giống như cái hồ lớn, tạo nên sự giao thông thuận lợi giữa các nước với nhau, do đó từ rất sớm đã có những hoạt động hàng hải, ngư nghiệp và thương nghiệp biển Trên cơ sở đó, Hy Lạp và Rôma đã phát triển rất cao về kinh tế và xã hội làm cơ sở cho một nền văn hoá rất rực rỡ Để hiểu được điều kiện tự nhiên đã chi phối sự phát triển kinh tế và xã hội của các quốc gia cổ đại Hy lạp, Rôma như thế nào? Thế nào là thị quốc? Sự hình thành thể chế Nhà nước dân chủ cộng hoà ra sao? Những thành tựu văn hoá tiêu biểu của cư dân cổ đại Hy lạp, Rôma để lại cho loài người? So sánh nó với các quốc gia cổ đại phương Đông? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay để trả lời cho những vấn đề trên

3 T ch c các ho t ổ chức các hoạt động trên lớp ức ạt động trên lớp động trên lớp ng trên l p ới

Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững

Ho t ạt động trên lớp động trên lớp ng 1: C l p và cá nhân ả lớp và cá nhân ới

GV gợi lại ở các quốc gia cổ đại phương

Đông hình thành sớm nhờ điều kiện tự nhiên

thuận lợi Còn điều kiện tự nhiên ở các quốc

gia Địa Trung Hải có những thuận lợi và khó

khăn gì?

- HS đọc SGK trả lời câu hỏi, HS khác có

thể bổ sung cho bạn

GV nhận xét, bổ sung và chốt ý:

 Thiên nhiên và đời sống của con i s ng c a con ống của con ủa con

ng ư tưởngời sống của con i.

a.Thiªn nhiªn

- Hy Lạp, Rôma nằm ở ven biển Địa Trung Hải

+ Thuận lợi: Có biển, nhiều hải cảng,

giao thông trên biển dễ dàng, nghề hàng hải sớm phát triển

+ Khó khăn: Đất ít và xấu, nên chỉ

thích hợp loại cây lâu năm, do đó

Cỏc hoạt động của thầy và trũ Những kiến thức HS cần nắm vững

GV phõn tớch cho HS thấy được: Với cụng

cụ bằng đồng trong điều kiện tự nhiờn như vậy

thỡ chưa thể hỡnh thành xó hội cú giai cấp và

Nhà nước

- GV nờu cõu hỏi: í nghĩa của cụng cụ

bằng sắt đối với vựng Địa Trung Hải?

HS đọc SGK và trả lời cõu hỏi

GV nhận xột và kết luận:

- Việc cụng cụ bằng sắt ra đời cú ý nghĩa

khụng chỉ cú tỏc dụng trong canh tỏc cày sõu,

cuốc bẫm, mở rộng diện tớch trồng trọt mà cũn

mở ra một trỡnh độ kỹ thuật cao hơn và toàn

diện (sản xuất thủ cụng và kinh tế hàng hoỏ

tiền tệ)

lương thực thiếu luụn phải nhập

b Đời sống của con người

- Việc cụng cụ bằng sắt ra đời cú ý nghĩa: Diện tớch trồng trọt tăng, sản xuất thủ cụng và kinh tế hàng hoỏ tiền

tệ phỏt triển.=>Hi Lạp,Roma trở nên giàu mạnh

Như vậy, cuộc sống ban đầu của cư dõn Địa Trung Hải là: sớm biết buụn bỏn, đi biển và trồng trọt

Ho t ạt động trờn lớp động trờn lớp ng 2: Làm vi c theo nhúm ệc theo nhúm

Nhúm 1: Nguyờn nhõn ra đới của thị

quốc? Nghề chớnh của thị quốc?

Nhúm 2: Tổ chức của thị quốc?

- Cho cỏc nhúm đọc SGK và thảo luận với

nhau sau đú gọi cỏc nhúm lờn trỡnh bày và bổ

sung cho nhau

- Cuối cựng GV nhận xột và chốt ý:

 Th qu c a Trung Haị quốc Địa Trung Haỉ ống của con Đị quốc Địa Trung Haỉ ỉ

a.Thị quốc

- Nguyên nhân ra đời: tỡnh trạng đất đai phõn tỏn nhỏ và cư dõn sống bằng nghề thủ cụng và thường nghiệp nờn không c điỊu kiƯn tp trung đông dân c

- Tổ chức của thị quốc : Về đơn vị hành chớnh là một nước, chủ yếu l thnh thị với một vg đất trồng trọt xung quanh Thành thị cú lõu đài, phố xỏ, sõn vận động và bến cảng

Ho t ạt động trên lớp động trên lớp ng 3: Ho t ạt động trên lớp động trên lớp ng t p th ập thể ểm tra bài cũ

GV đặt câu hỏi cho cả lớp suy nghĩ và gọi

một số HS trả lời:

Thể chế dân chủ Ateni được hình thnh ntn?

So với phương Đông?

HS đọc SGK và trả lời, các cá nhân bổ

sung cho nhau

- Không chấp nhận có vua, có Đai hôị công

dân, Hội đồng 500 như ở Aten, tiến bộ hơn ở

phương Đông (quyền lực nằm trong tay quý

tộc mà cao nhất là vua)

GV bổ sung cho HS và phân tích thêm, lấy

ví dụ ở Aten,

GV đặt câu hỏi để HS suy nghĩ tiếp: Có

phải ai cũng có quyền công dân hay không?

Vậy bản chất của nền dân chủ ở đây là gì?

HS suy nghĩ trả lời, GV bổ sung phân tích

và chốt ý:

Bản chất của nền dân chủ cổ đại ở Hy Lạp,

Rôma: Đó là nền dân chủ chủ nô (phụ nữ và

nô lệ không có quyền công dân), vai trò của

chủ nô rất lớn trong xã hội vừa có quyền lực

chính trị vừa giàu có dựa trên sự bóc lột nô lệ

(là các ông chủ, sở hữu nô lệ)

- GV có thể cho HS tự đọc thêm SGK để

hiểu thêm về kinh tế của các thị quốc, mối

quan hệ giữa các thị quốc Ngoài ra gợi ý cho

HS xem tượng Pêriclet: Ông là ai? Là người

thế ào? Tại sao người ta lại tạc tượng ông?

(Ông là người anh hùng chỉ huy đánh thắng

Ba Tư, có công xây dựng Aten thịnh vượng

b.Th qu c Aten ị quốc Địa Trung Haỉ ống của con

-ThĨ ch d©n chủ ở Atenđược hình thnh th«ng qua bầu cử

-công dân đều được phát biểu và biểu quyết những công việc lớn của quốc gia

=>tính d©n chủ đạt đến đỉnh cao thời

cổ đại

- Bản chất của nền dân chủ cổ đại ở

Hy Lạp, Rôma: Đó là nền dân chủ chủ

nô, dựa vào sự bóc lột thậm tệ của chủ

nô đối với nô lệ

Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững

đẹp đẽ Trong xã hội dân chủ cổ đại, hình

tượng cao quý nhất là người chiến sĩ bình

thường, gần gũi thân mật, được đặt ở quảng

trường để tỏ lòng tôn kính, ngưỡng mộ)

GV khai thác kênh hình 6 trong SGK và

đặt câu hỏi cho Hs suy nghĩ: Tại sao nô lệ lại

đấu tranh? Hậu quả của các cuộc đấu tranh

đó? (Câu hỏi này nếu có thời gian thì cho HS

thảo luận trên lớp, nếu không còn thời gian ,

GV cho HS về nhà suy nghĩ)

Ti t 2 ến thức (Dành cho m c v n hoá c ục văn hoá cổ đại hy lạp và ăn hoá cổ đại hy lạp và ổ đại hy lạp và đại hy lạp và i hy l p và ại hy lạp và

Rôma)

- Kiểm tra bài cũ: Câu hỏi ở mục trên

Ho t ạt động trên lớp động trên lớp ng 4: Ho t ạt động trên lớp động trên lớp ng theo nhóm

GV cho HS bài tập sưu tầm về văn hoá cổ

đại Hy Lạp, Rôma từ ở nhà trước, tiết này HS

trình bày theo nhóm theo yêu cầu đặt ra của

GV

GV đặt câu hỏi: Những hiểu biết của cư

dân Địa Trung hải về lịch và chữ viết? So với

cư dân cổ đại phương Đông có gì tiến bộ

hơn? Ý nghĩa của việc phát minh ra chữ viết?

GV đặt câu hỏi: Hãy trình bày những

hiểu biết của nhóm em về các lĩnh vực khoa

học của cư dân cổ đại Địa Trung hải? Tại sao

nói: "Khoa học đã có từ lâu nhưng đến Hy

Lạp, Rôma khoa học mới thực sự trở thành

khoa học"?

nhận xét, chốt ý và cho điểm nhóm trình bày

- GV đặt câu hỏi: Những thành tựu về văn

hoá, nghệ thuật của cư dân cổ đại Địa Trung

Hải?

 V n hoá c ăng ổ chức các hoạt động trên lớp đạt động trên lớp i Hy L p và Rôma ạt động trên lớp

a Lịch và chữ viết

- Lịch: cư dân cổ đại Địa Trung Hải đã tính được một năm có 365 ngày và 1/4 nên họ định ra một tháng lần lượt có

30 và 31 ngày, riêng tháng hai có 28 ngày Dù chưa thật chính xác nhưng cũng rất gần với hiểu biết ngày nay

- Chữ viết: Páht minh ra hệ thống chữ cái A, B, C, … lúc đầu có 20 chữ cái, sau thêm 6 chữ nữa để trở thành hệ thống chữ cái hoàn chỉnh như ngày nay

- Ý nghĩa của việc phát minh ra chữ viết: đây là cống hiến lớn lao của cư dân địa Trung hải cho nền văn minh nhân loại

b Sự ra đời của khoa học

Chủ yếu các lĩnh vực: toán, lý, sử, địa

- Khoa học đến thời Hy lạp, Rôma mới thực sự trở thành khoa học vì có

Nhóm 3 lên trình bày và các nhóm khác bổ

sung

- GV đặt câu hỏi: Hãy nhận xét về nghệ

thuật của Hy Lạp, Rôma?

- GV gọi HS trả lời và các nhóm bổ sung

cho nhau, sau đó GV chốt ý:

độ chính xác của khoa học, đạt tới trình độ khái quát thành định lý, lý thuyết và nó được thực hiện bởi các nhà khoa học có tên tuổi, đặt nền móng cho ngành khoa học đó

c Văn học

- văn học dan gian được tập hợp, ghi chp lại

- Chủ yếu là kịch (kịch kèm theo hát)

- Một số nhà viết kịch tiêu biểu như

Sô phốc, Ê-sin, …

- Giá trị của các vở kịch: Ca ngợi cái đẹp, cái thiện và có tính nhân đạo sâu sắc

d Nghệ thuật

- Nghệ thuật tạc tượng thần và xây đền thờ thần đạt đến đỉnh cao

4 S k t bài h c ơ kết bài học ến thức ọc

GV kiểm tra hoạt động nhận thức của HS, yêu cầu HS nhắc lại đặc trưng về điều kiện tự nhiên, kinh tế, thể chế chính trị, xã hội và những thành tựu văn hoá tiêu biểu của các quốc gia cổ đại Địa Trung Hải

5 D n dò, ra bài t p v nhà ặn dò, ra bài tập về nhà ập thể ề nhà

- Học bài cũ, làm bài tập trong SGK và lập bảng so sánh hai mô hình xã hội

cổ đại (về điều kiện tự nhiên, kinh tế, chính trị, xã hội)