điều trị bệnh đái tháo đường khi ốm yta

Bệnh ĐTĐ và khi đau ốm Người ĐTĐ kiểm soát ĐH tốt: nguy cơ mắc NK hoặc ốm đau thông thường không cao hơn người BT  Người kiểm soát ĐM kém: • Giảm khả năng miễn dịch → tăng nguy cơ mắc

ĐIỀU TRỊ BỆNH ĐÁI THÁO

ĐƯỜNG KHI ĐAU ỐM

Bs Nguyễn Thị Thục Hiền

Khoa Nội tiết & ĐTĐ

BV Bạch Mai

Bệnh ĐTĐ và khi đau ốm

 Người ĐTĐ kiểm soát ĐH tốt: nguy

cơ mắc NK hoặc ốm đau thông

thường không cao hơn người BT

 Người kiểm soát ĐM kém:

• Giảm khả năng miễn dịch → tăng nguy

cơ mắc nhiễm khuẩn

• ĐM cao → có ĐNiệu → mất nước → tăng nguy cơ nhiễm toan ceton hoặc tăng

ALTT

Tác động của đợt bệnh

 Nhiễm khuẩn, ốm đau

• Tăng các hócmôn stress  tân tạo glucose

+ mất nhạy cảm insulin  tăng đường máu + cetone

 Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, chán ăn

• dạ dày tiêu hoá thức ăn kém + thức ăn qua

ruột nhanh + hấp thụ thức ăn kém + ăn ít hoặc bỏ ăn  hạ đường máu

 Bệnh mức độ vừa

Những vấn đề hay gặp khi đau ốm

 Bỏ tiêm Insulin hoặc bỏ uống thuốc

hạ ĐH vì không ăn được, nôn…

 ĐM cao ĐN đái nhiều + không

uống đủ nước, nôn  mất nước

 Tình trạng stress do nhiễm khuẩn

tăng ĐH

tăng ALTT Nhiễm khuẩn nặng hơn

Những vấn đề hay gặp khi đau ốm

 Viêm nhiễm đường tiêu hóa giảm hấp thu đường qua ruột

 Chán ăn, không ăn đủ bữa, nôn, ỉa chảy… không bù đủ năng lượng thay thế bữa ăn

Nguyên tắc quản lý chung

 Tìm và điều trị n/n gây đợt bệnh: nhiễm khuẩn, cúm, nhiễm virus…

 Điều trị phối hợp kháng sinh, hạ sốt bằng paracetamol… nếu có chỉ định hoặc sốt.

 Bù đủ dịch qua ăn uống

 Dùng thức ăn thay thế nếu không ăn được

 Xét nghiệm ĐM thường xuyên hơn

 Xét nghiệm ceton niệu

Kiểm tra đường huyết

 Thử ĐM mỗi 4-6 giờ, ghi lại kết quả

để báo BS khi cần thiết

 Duy trì ĐM ở mức 4-7 mmol/l

 Nếu ĐM >13 mmol/l, mệt nhiều, nôn

thử ceton niệu

 Nếu ceton niệu (+)  XN ceton niệu

ít nhất 2 lần/ngày tới khi âm tính

Nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm

 Mất nước: cảm giác khát nước, khô môi, khô lưỡi, da khô nhăn, giảm độ đàn hồi.

 Nhiễm toan ceton: thường ở BN ĐTĐ týp 1 với các b/h như

aceton

Nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm

 Tăng áp lực thẩm thấu: thường ở BN ĐTĐ týp 2 với các b/h

- dấu hiệu mất nước nặng

- Mệt mỏi, lú lẫn, lơ mơ hoặc hôn mê

- Có thể có các dấu hiệu thần kinh khu trú

như yếu, liệt nửa người…

- XN ĐM thường tăng rất cao, ceton niệu

âm tính

Nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm

 Nhiễm khuẩn nặng (viêm phổi, viêm thận bể thận)

- Thường sốt cao>390 C kèm rét run, hơi thở hôi

- Khó thở, thở nhanh, đau ngực

- Đái buốt, rắt, đau vùng hông lưng

 Tai biến mạch não, nhồi máu cơ tim: yếu liệt nửa người, thất ngôn, đau

ngực…

 Không dừng insulin (sốt và stress

làm tăng nhu cầu insulin)

 Tiếp tục dùng insulin tác dụng trung gian hoặc kéo dài

 Điều chỉnh liều insulin tác dụng ngắn (hỗn dịch hoặc insulin nhanh) theo

kết quả đường máu

Người bệnh ĐTĐ típ 2 có thể cần

Chỉnh liều Insulin

so với liều thường dùng

Chỉnh liều Insulin

 ĐM >15mmol/L, có ceton

 insulin thường dùng:PLUS

 Insulin t/dụng ngắn hoặc insulin nhanh, 10-20% tổng liều mỗi 2-4 giờ (insulin t/ dụng ngắn) hoặc mỗi 1-2 giờ (insulin

nhanh)

 XN đường huyết 1-2 giờ 1 lần

 Cách 1 đến 4 giờ cho bổ sung liều 1 lần

Chỉnh liều Insulin

Vd: glucose máu 20 mmol

Liều insulin thường dùng

Cho 20% ~10 đơn vị insulin nhanh

>10 đơn vị mà cần đi khám hoặc tư vấn BS

Thuốc uống hạ ĐM

 BN không được bỏ uống thuốc

 Với BN dùng metformin: dừng metformin khi bị ốm để tránh nhiễm toan lactic và

dùng trở lại với liều tăng dần

 Với BN dùng sulfonylurea: giữ nguyên liều nếu ĐM ổn định hoặc tăng tới liều tối đa tuỳ theo mức ĐM

 Có thể tạm thời dùng Insulin nếu không

Đảm bảo dinh dưỡng

 Khi BN không ăn được vẫn cần tiêm

Insulin nhưng có thể giảm liều

 BN không ăn được, ĐM <12mmol/l cần uống 150 ml nước ngọt (nước quả, sữa, bột ngũ cốc pha…)/giờ, hoặc các thức ăn thay thế như súp, mỳ, bánh, kem… để

tránh mất nước và hạ ĐM

 Nếu kèm theo sốt: uống thêm 150 ml

nước ít năng lượng/giờ

Đảm bảo dinh dưỡng

 Nếu ĐM > 15mmol/L

• Mỗi giờ cho uống 150 ml đến 300

ml nước loại năng lượng thấp để bù dịch và tránh hạ đường máu

• Theo dõi glucose máu 1 – 2 giờ 1

lần

Gọi bác sĩ hoặc đi khám

Khuyến cáo gọi bác sỹ hoặc y tá-điều dưỡng nếu

trong vòng 6 giờ)

mặc dù đã uống nhiều nước và dùng insulin

nước và dùng insulin

Chuyển đến bệnh viện

Chuyển đến bệnh viện nếu

 Đau bụng tăng lên

 thở khó hoặc thở nhanh

 Có thêm bệnh nặng khác

 Người bệnh mệt mỏi tăng lên hoặc bị kiệt sức