Nghiên cứu những khó khăn về kỹ thuật xuất hiện trong quá trình thanh toán sốt rét ở Việt Nam và biện pháp giải quyết

Nghiên cứu đặc điểm các kiểu dịch sốt rét và biện pháp giải quyết; Nghiên cứu tình hình P. falciparum kháng thuốc và cá biện pháp giải quyết; vấn đề muỗi sốt rét kháng với các hóa chất diệt, muỗi trú ẩn ngoài nhà và các biện pháp khắc phục

- ~ ~ -~ af a NGHIÊN GỬU NHƯNG KHÓ KHĂN VỀ KỸ THUẬP XUẤT HIEN TRONG

QUA TRỈNH THANH TOÁN SỐÍ HẾT Ở VIỆT NAM

VÃ HIỆN PHẤP GIẢI QUYẾT

=.= —

Chủ nhiệm đễ tài : Giaó sỬ Vũ Thị Phan

Cac thành viên :

- Bde si Ding Vén Thich va ctv (Gd

~ Bae si Nguyén Duy Si va cTv (28 m6 02-20)

- Kỹ sử Trên Đưế Hinh và GIV (ĐỂ mục O2-2c)

mạc hoe-2a)

I Bk? VIN DB:

Chuéng trinh thanh toàn sốt rét (TTSR) dude nhà nước chấp nhận và

đã tiên hành ở miễn Đặc tử năm 1958, Đên 1272 chưởng trinh đưộc xúc tiêu trong phạm vi ca nHờo Nhưng thành qua cua chứởng trinh TTSR 4a gop phan rất lớa trong việc bao vf snc khée nh&n dân, đã giải phóng hàng triệu ngủờ: thoat khỏi nguy cố nốt xet, đã thiết thực phục vụ san xuất và chiến aa

(hinh 1)

Hinh 1 : Tinh hinh sết rét toàn quê

(tử 1981 đân 1985)

A.T & ohet (nghin)

Hiện nay bệnh s8Ÿ rét là một trong như vân đỗ y tế nghiêm trong Nhung

biện phấp kỹ thuật trong phóng chông sốt rét (POSR) đã đưộc ap dung réng

rai trong ca nưỏo, những tỉnh hinh sốt rét vân điệm biên ngày càng = pine tạp; nhiêu vụng ở miên Bac, sốt rét quoay trổ lại, ty 18 ky sinh trứng sốt rét ngày càng tang, cáo vụ địch sốt rết ngày càng nhiễu, số ngửới mãó sốt rét ac tinh vA chết vì sốt rét ac tinh tang cao, nhất 1à cáo vững kinh tế môi, vung bién giỏi, vung trông cây công nghiép

Qua phân tích cho thấy, tỉnh hinh sốt rét xấu đin đi có thể là đo

nhưng nguyên nhân sau:

việc digt mãn bênh,

2~ Muối truy8h bênh sất réy trú #1 ngồi nhà,

3~ Như biển phấp qui ước ap dung trong qua trinh PCSR đã biểu

hiển giam hiệu lực,

Ngodi 3 nguyên nhân trên, các yêt tỐ xã hội nhủ sự di biển động

din cử quá lớđá, mang lối y tế cộ #ở yêu kém khơng đạ: bạo chưĩ năng quan

ly theo đoi mâm bệnh sắt Tết cung nhu viêo triện khai cac biên phạp PCSR

tại cáo địa phưởng, đo vậy đã lầm cho bênh sốt rét phát tri@n ngày càng

táng,

Nhuig khĩ khăn trong cơng tấo P0SR hiên nay 6 mide ta culig tưởng

tỷ nhủ một số nướĩ khác trên thế giối, nhất 1à ốo miếc of sốt rét nhiệt

đời,

Cho đÊú nay cứng chủa cĩ được giải pháp tốt để cĩ thể cái thiện

nhanh chong tidh hình sốt rét trong khu vựo,

Vì vậy việc nghiên cứu nhúng kho khăn vẽ kỹ thuật xuất hiên trong qua trinh TfSR và biện phâp giải quyết là một vận để quạn trong và cấp

bach hiển nay,

Ti MIC DICH Vi NOI TƠNG NGHIÊN CƯU ¿

1= Mạc điển nghiên cượ :

1s1= Tim ra nhữấg biện pháp cĩ hiệu quả, đổ tơn kén, để thực biên

ad ‘tis Wide inks phno nhiốg khĩ khăn về kỹ tuuậy trong chiểng trinh PCSR

hiện nay,

1.2~ làm giam tỷ lệ ngiới mãĩ sốt tết và chết vĩ sốt rét gốp phân

Phục vu cơng cuộc xây địng và bao vệ tổ qu%,

Để dạt đứộc nhúng tuc địch trên, chứng tơi dể ra nhửng nội đưng nghiên cửu sau d&y :

: 2~ Nội dung nghiên cứu :

2.1~ Äghiễn cửú đặc địâà cực kiBj địch sốt rét và biện pháp giải

-5-

Ba vân dễ nghiên cửu này nhấm nhửng mục tiêu chỉnh sau day :

- Phai nghiên cửu thủc trang nhứảg kho khẩn về việc giải quyết mãn bênh và trung gian truyên bênh, Gân xac dinh tinh hiển P.faleiparum kháng thuốc sốt rét, kháng thuôG nèo nhiêu, mức độ và phân bỏ khang thuốc ra sao

chỉ kháng vỏi một thuôé hay nhiều loại thuôc sốt rét, Tim những biện pháp

khỌe phục hiện tưởng kháng thuốc nhỉ phối hộp để tấng hiệu lực điêu trị

hoặc tia thuôe mới thay thế,

-~ Pheo đối sử nhạy oan cưa muỗi sốt rét với các hơa chất diệt côn tring da va dang due af dung trong chiding trình ?TSR, Cứự nghiên cửu sự

phân bô cac loài muối môt xét kháng với hóa chất điệt, muôi sốt rét trú ân ngoài nhà để có biện pháp điệt muối sốt rét thich hộp cho tửng vưng

- Nghiên cửu đặc diêm cáo kiêu địch sốt rót ở Việt Nam, Trên có sở

đố tiã nhủảg biện pháp giải quyết địch sốt rét thắch hộp đối vôi tưng kiêu địch sôt rét hiên nay

II1- PHỦỞNG PHÁP NGHIẰN GỬU :

1~ Đối vôi P.falciparun khang thuốc :

1.1- Danh gia nhay, khang cua P.falciparum theo jPniene pháp cưa OM

Z

, + Test 28 ngày

- IN VITRO - MICROTEST và phửởng pháp Thaithong-Beale (1983)

Gach danh giá nhạy khatig theo qui dinh cua OMS :

+ Nhay (3) : H8t ky sinh tring trong 7 ngay d&u va ky sinh tring

không tái phát trong voảg 28 ngày kê tử ngày uông thuồc đấu tin

+ Khang độ I (RẨ) cổa gọi là tái phát :

-~ mi phát sổa (RI sớm) là kỹ sinh trưng tái phát ngay tror

tuân dâu,

~ "ái phát muộn (RTI nuộn) lè kỹ sinh tring tai phat trong 3 _ tuân tiêp theo

+ Nhay hoge khang 46 I (SRI) : Sach ký sinh trùng trong tuân ai

nhưng cố thê xuất hiện trong 5 tuân tiêỮ theo (RI), hoặc không xuất hiện }

minh trung trẻ lại (S}

+ Kháng đô II (RII) : Ky sinh trung chi giam mà không hết trong ngày đâu,

-6-

+ Kháng độ II1 (RIII) : Ký sinh trưng không giên hoáắc tăng lên san

‘khi udng thuée,

tị Gan d&y OMS côn bể sung đánh gia RITI vào ngày Đồ (sau 48 giỏ ung thuô©) Nêú sau 48 giỗ ký sinh trưng không giam it nhất là †5% so vối ben đâu là RTII,

Phêng phấp danh gia nay chủ yến ap dung cho chloroquin nhing cung

cố thể ap dung véi cde lqat thute s$t rét kh&o

- Cach đánh gia kết qưa đấi vối Mioroteet ;

+ Sd dung bộ test kit đo OMS cung cấp

+ Đánh giá nhạy khang là đứa vào nông as thuốc ứó chế 200 thê” Trophozoite thanh Schizonte cua P.faleiparum so véi ching (không có thuôc)

san 24 giả nuôi cây trong môi trưởng RPMT164os

- Cach dath gia k& quà dối vối kỹ thu&t Thaithong Beale

Ky thu&t dahh gia nhạy kháng các phân lập (Isolate) cưa P.faloipe- rum thu thập tử nhi8ũ vung sốt rét khác nhau đước nuôi cây thoo phường fấp liên tụo cửa Trager vA Jensen (1976) h

ahh gfa địa vào nông đô tối thiếu dé chế (Mfđ) dẾn sử phát tri8¿ cua P„ faleiparum sau 7 ngày nuôi cấy,

1,2~ Nghiên cứu biên pháp giải quyết P.faleiparum khang thuôc :

- Phối hớp thuốc điêủ trị - từä phác để chữủg kháng,

- Thay thuôe điều trị sốt rết b&ig cath ung đụng thuô6 mỗi

2~ Phửởng pháp nghiên cửu các van để muôi sốt rét :

- Phưởng pháp điêu tra, phân loại và các chỉ số đanh gia theo OM8

(1975),Viện SÉt rết Ký sinh trừng - côn trừng (1974),

~ Xác đỉnh muôi khang hoa chẤt theo test tiÊu chuân cua OMS,

~ Chợn hoá chât theo khuyên nghị cua OMS (1986), được phép cửa Bộ

Y tế và tiên hành theo các bước :

+ Nghiên cửú ở phong thí nghiêm,

+ Đanh giá điệt muỗi đ thậc địa vã nghiên cửu ung dung trơng chưởng

- Điều tra một số vụ địch xay ra trong nhiing nam g@fi day

- Hồi củu cáo vụ đính trước dây ở hỗ số lửu trả cưa Viên Sếất rét

KST.CT tử năm 1971 ~ 1975

~ Số liệu sử dung điộc phân tiêh bđäg toan thông kê

~ Phân loại oấo kiêu địch sốt rét dựa trên cáo yêu tố địch tễ sốt

rét(ed cfu, đặc điêm cưa ký sinh tring va trung gian truyên bệnh, yêu tế

vũng địa lý, yêu tố xã hội )

3.8~ Nghiên cửu hiệu lực cua các biện phấp giải quyết địch :

- Biên pháp giải quyết địch qui dốc,

-~ Biện pháp bể sưng,

Cáo biên pháp này đảo ng dung kiêm nghiệm trên thực địa đứa vào

- kết qua để dañh giá hiệu lic,

“ ˆ 7

IY KẾT QUA NGHIÊN CỬU :

PHAN THỦ NHẬT;

1-NHỦNG KHÓ KHĂN YẾ KỸ THUẬT XUẤT HIỂN TRONG QUA TRỊH ĐESR ¡

Tập trung vào 7 vân dễ lớa sau đây :

- Vân để muôi truyển bệnh sốt ret, ⁄

- Jác biển phdp qui đéẻó về phơhz ;hông sốt rét trước đây,

1.1 Vận dễ mậm bênh : Kết quả nghiên cứu cửa chuag bôi nhắn trả lồi các câu hổi chủ yêu sau đây, đố là :

1,1,1- Đ8Í với ehloroquin, một loại thuôó chiñh để điêu trị sốt rét

c6 táo đụng điệt nhanh và manh đốt với thể vô từáh để cắt côn, một loại thu

Ít độo và rẻ thì hiện tưởng khang cưã P„falolparum qua kết qua dã đưộc nghỉ

cửu trite diy thi nay hiện tiệng nãy ra sao, có nghĩa là P.faloiparue khang chloroquin 6 mié ả§ nào ? ung nhớa 4.amino.quinolein với chloroquin do 1

amodiaquin thí P„faloiparum có khang hay không kháng đối voi auodiaquin, và nêú có thị mửé độ khác ra sao ?

1.1.2= _P,faleiparua cồn kháng vẻi các thuôG sốt rét khao niã không

(chứng tôi nghiên của chủ yêú vào các thuôô chỉnh điêu trí sốt rét - thưởng dung ổ Việt Nam, đó là quinin, fansidar vA mefloquin) 48 tim hiéu 1a P.fal

ciparua hiện nay chỉ kháng đổa thuận với chloroquin hay là đa khang?

-g - 1.1,5- Điêu oỈn trổ lổi quan trọng khấo nửã là tỉnh hinh P,faleiẳ

“parum khafig chloroquin lan rộng nhủ thê nào ?

Wea k@t quả nghiên cư trả lổi rõ răng 5 oều hổi trên sẽ giứp cho

chuốg ta dañh giá điộc thục trang tỉnh hinh P.,faleiparun kháng thuôó hiện

nay đông thỏi cứng cố cỏ sở để tiên lướng tỉnh hiñh này trong nhứng năm về sau, Yà vận đễ ohú yêu cưa nghiên cửa này là tẩm ra nhiấg biện pháp khié

phục nhãn giải quyết nhức khó khăn vễ kỹ thuật trong vÊn để giải quyết m&n bệnh, một trong nhứäg khâu chủ yÊú trong phú hệ POSR đ Yiệt Nam chung

Qua 5 nam chứng tôi nghiên cửu đưộc 2012 triớng hợp, trong đó có

388 cas chloroquin, 71 cas quinin, 274 cas fansidar, 178 cas anodiaquin va

453 cas mefloqguin trên phan vi ca mite

Bang 1 : Kết qua nghiên cửu nhay kháng của P„£faleiparuma đối vôi

ehloroquin :

2 ‡ Phường pháp : Số cas + S8 aida + Nopy (8) va khang (R) 2% khang

2 thi” aan 8 : thử ‡ 8Ñ aBRI :RI os RQ : RS:

KẾt quả trên cho thêỹ đũ nghiên cử im vivo hay in vitro P,falcipa-

rum đã khang chloroquin ổ mửó độ cao (18,25 và 64,61% ), Điểu cân lứa y hổn là tỷ lê kháng RII và RTIII rất cao 139/195 trdởàg hộp, chiên tỷ lệ

12,02% ( in vivo ),

~~ 9 - Đang 2 : Ket qua nghiên cửu nhay khang cưa P «falciparum

đôi vối amodiaquin :

- HỌA H 7 (0.6 0 TU cơn 2Ó MỌI HP dữ (tt 000 Ợ.7.4/7 cm Ụh VD et Sm St ee tên

Ì Phường pháp + 88 oas + S ðt8á : _ Nhạy (S) và kháng (H) :Š kháng

¡ nghiên cÍU ! tỷ ; thị : 8 Ti ‡ RỊ + RỊL + Ror:

Đãi vớt Amodiaquin, trong chiên tranh chồng Mỹ, thuôe nay đế đöộc xử

đụng ở một ab vưng phía Nam thay thể chlorouuin khang, Ở miên Đặc chi, nhập

amodiaguin gân dây mà thôi, Dân liệu qua nghiên cưu in vivo (test 7 ngày) và

in vitro (microtest) cho thay ?, falciparum củng dấ khang với amodiaquin tuy

cồn ở mức độ thâp khoảng 24 ~ 25%, Có diêu nổi lên ở đây là hiệu tuờhg kháng

amodiaquin ở nột sô tinh phía Nam nhủ Đông llai (Xuân Lộc), Sông Be ty 18

kháng RII, RITI chitn tối 40~50% trong lúc đó d’ cde tith phia Bao nhà Thanh Hơa, Hoàng Liên Sửa chù yêu chỉ là khang SRI Điều này cho thây là amodia- quin khang cheo véi chloroquin

j

Bang 7 : Kết qửa nghiên cưa nhay khang cửa P/falciparun

đối với các loại thuốc sốt rết :

: nghiên eửA ¡ th : thứ : 3S :SRI ¡ RỊ : RỊT € RYIT: khang

2 mm 11 Tn=ee===ni kh ni miaa am .1 '

MEFLOQUIN|

Microtest : 71 ‡ 9 : 68 teow ewe Be ee wt 4,22

@ khang voi quinin & ty

vdi cae phén lfp P.faloipa~

pháp Thaithong ~ Beale)

áp ng cua một s quinin, mefloquin, anodia

~11 - Kết qua bang 4 cho th&y pyrimethamin khang cao ( > 100x 107),

ehloroquin dêu giam nhay (0,5 x 107%) hay khang (105M),

Cao phân lập P.faloiparum thu thập diigo tử 1989 « 1990 đã giaa hay

vớt MO 0,2 x 10ˆỐM và sở eas để khang thuée với MTG 0, 2x10 “Sy riêng đến

- dog F85 - Yo8 dude ddn dong td F85 (phan l&p td thAnh phd a8 Chi Minh theing 2/1985) d& od MIC 0,2 x 10 8) gian nhạy vết aefloquin,

Bi vai quinin thấy gian nhạy (0,5 x 10 “Sy ) hay khang 107%,

High 2: Phin 08 tith high P falciparum khang chloroquin ở Việt Nam

Hinh 2 cho thây hiên tưởng P.faleiparun khang ehloroquin đế lan rộng

êủ vững sốt rét ở nửốc ta, mửo đô khadg ở tửng vưng oó kháo nhau

Hinh 5: Kết qua nghiên cưu khang fansiđar và mefloquin ở thie dia

- 15 ~

ao ⁄

Kết của hinh 5 cho thây P, fa1oiparrun khang vỗöi fansidar và mefloqui:

đã xuất hiện 3 một số điên nghiên cửa, Đi8u 1o ngại 14 trade đây ta dung fansidar ag chẳng khang, hiên nay P,faleiparua đã khang vỏi fanasidar ở mio

lởổn cac vung sốt rét với oáo mic a8 khae nhau

2~ Đã xuất hiện hiện tutng da khang cua P falciparum

3- ở aft số điên P «falciparum da khang cao với fansidar,

Đây 1à một kho khăn về kỹ thuật xuất hiễn trong qua trinh phong chẳng sết rét hiện nay,

Voi nhuiig kết qua trên đẩy cho phep nhận đỉnh hiện nay ở Việt Nam , P,faloiparun không nhứng chỉ khang chloroquin oao mà cốn có hiển tưởng da khang

1.2- Yân dê nuối truyễn bênh sốt rét :

Để phat hiện ước những kho khăn về kỹ thuật trong công tac POSR d8: với mudi truyén bênh sốt rét, chung tôi tập trung tin’ “hiêu hai vấn để chỉnh

sau đẩy :

- Tinh hiãh nuôi truyển bệnh gẽt rét trá ân ngoài nhà,

- Theo doi độ nhạy cam cua một số loài nuôi sốt rét với hoa chất ait

dã và đang xử dung

1.2,1- Tinh hinh nuối sôt rét trà 8 ngoài nhà :

= Ân,dirus ‡

4n.dirus là mudi truyễn bệnh sốt rét tra an ngoài nhà đ vung ming rễ

va bia ning Phân bê của loai nuối này tử ranh giỏi Tinh Thanh Hoa - Nghề

fính trỏ vào Nam ( hinh 4 })

Hỏn thể nda, nhung kết qua nghiên cửu trade đây cua Viên Sð% rét KSf

CY cung cho thây 1à nhủng vung nào co nat sua An, dirus tring vol vung co

P -falciparum kháng thuôe thi công việc POSR se gap rat nhiêu kho khan, nêu

có dich sôt rét xay ra thi địch thiêng đai đang, kho đắp tat,

Vi vay những vùng không cắt ait dude lan truyền sôt rét chu yêu 1à

vung phân bố cua Ân,dirus,

= Ân,miniwus : -—Heñniniwus _

Ân,minimas là muôi truyển sôt rết trụ âm trong nhà là chù yêu, Vung

phẩn bố của chung là vung mide chay nui adi trong pham vi ca mide Kết qua

nghiên cưu cua Viện Sôt xet KST.ƠT ở Sông M& (Sdn La) nin 1975 đã phát hiên loai mudi này tru an ngoài nhà có mat d6 cao Ban nam 1987 Vi8n da téng kết cho thay m&t đô 4n,minims tra an ngoài nhà ở cae vung ti/Hoang Liên Sồn trỏ

vào Nam cao hon vung Ding pao (1,0 - 2,0 80 véi 0,2 - 0,28),

¥ei số liệu nêu trên cho phep chung ta xao định vung Ân,minimus tru

Ân ngoài nhà cao ( hinh 5 - trang f6 }

Ân,minimus là loài muỗi chỉnh truyền bễnh sốt rét ở Việt Nam, tride

kia chỉ phát hiện tra an trong nha » nhting hiên nay da phát hiện chưng co

mật đô ở ngoài nhà cao, điện phân bối xộng hểu khap ca, mide là điêu kho khan

ve Ky thuật trong vin để điệt trad muôi truyền bênh,

Pon lai : Yung phân bộ muội truyền bênh ohu yêu tru an ngoài nhà

(Án,đirus), nuối truyên bênh ota y8u co mật đổ trú ân ngoài nhà cao (Ân,„mini~

mus) là vung ring nui tử Hoang Liên Sản trò vào Nam ohi8u khoang 3/4 vung sât rét ở niên nui, Đây là một khó khăn về kỷ thuật trong công tấc phong chông sốt rét hiện nay,

i Mea RONG Cua A MINIMES

VENG, PHAN Bo”

-Ay-

1,2,2~ Sự nhay cam cua mt g8 loài Ânopheles voi cac họa

chât điệt :

Bang 5 : NHAY CAM CỦA MỘT SỐ LOẠI MUỖI ANOPHELES

VỚI CÁC HƠA CHẤT ĐẤ sử DUNG a VIET NAM

NHOM HOA CHAT Chilo huu co Lan huu co Pyrethroid

DDT 30+9 |thion ` thion Actlic |ttưinn ICON

+ (khang), (-) tang suc chiu dung, - Nhay

Dan liệu bang 5 cho thấy 3

- Đế co 9 lo&i Anopheles khang hoa chất điễt, trong đó có 7 loài

kháng DD? và 2 loài khang 5Ô + 9,

“rong gẽ † loài khang DDf có cac loài : Ân,sinensis, Ân, suppictus,

4n ne vague là trung gian truyên bênh sốt rét vung ven biến nưẻo lổ trên phạm

vi ca miso 4n, sundaicus trung gian truyên bênh nẾt rét ổ ven biên nườc 16 Nạm bổ (phát hiện khang DDT ä Tiên Giang và thành phố b Chi Minh)

~ Đế oo 4 loài Anopheles tang mic chiu duing vei DDT,

- Co diéu may man 1à hiện nay hai loài mu5i truyền bênh sốt xết chiến

ở vung ring nui nủòe ta áo là : Ân,dirus và Ân,minimus van con nhay cain với

DD2,

Dan 1igu trén cung cho thây hiển tưởng muôi Anopheles kháng hoá chất

ể mise ta eks thức sử trấn trọng, biêu hiên là gế loài da khang it (2 1oài)

chia thấy hiện tiởng khang chốo của eae 104i Anopheles đốt vẻi hoa chat (nhử

aa khang nhém Clo hui cé thidéng khang chéo vei pyrethroide),

Nhín chung những loăi muôi truyền bệnh sất xĩt khang DD” lă những

loăi mu8i ở vung ven bign mise lộ, Do dỡ sât phải giải quyết vÔú để muội

truyền bệnh khang DDTf lă vựng; sốt rết ven biín nude 16, trung vei vung phđn

bô An,subpietus vă An, sundaicus (hinh 6)

Hính 6 : Phđn bộ cua An subpictus vă Đn,sundaious ở Viít Nam (vung

cần giai quyết vđn dê nuối "khang Dou)

Rare

~AY - Tom lai : chỉ eo những loài mudi truyện sốt ótÈ ẻ ven biên nước lo trong dé hai loài mudi china truyén bénh la 4n.subpictus va An sundaicus

da khang +3Ù1, Hai loài musi truyền sột rét chính ¢ mia nui là 4n, dirus

loai muối ra ân ngoài nhà và Ân„minius số mật độ tri a ngoài nhà cao

aa han chế tao dung cua hoa chất điệt,

Đố là những khó khan về ky thuât trong công taế diét tri trung gian

truyền bênh trong chường trinh phong chông sỗt rét hiện nay,

1,3~ Đanh giá hiệu lửe của biên phap quy ude vé PCSR :

1.3,1- Biên pháp qui Bde vo giải quyết dich :

a) Giad quyêt trung gian truyền bệnh :

~ Phun DDE nat trong nhà cao tủ 2 mét trõ xuông vỏi liêu lưỡng 2 er

trén 1 mét vuông, noi nan một lân, tử hai đâu ba năm liên tuy theo điên biên

cua dich,

- Yê sinh môi trưởng : phát quang, khỏi thông công ranh, > Z vẻ va

_ ~ Bao v6 ca uhfn ‡ năm màn, xua nuôi buôi tôi

b) Giai quyết mâm bệnh :

~ C&D odu bênh nhân sốt rét ac tinh va bénh nhân nang băng quinin.’

- Điêu tri toàn đân trong vu dich bang chloxoguda,

- Điều tri chtng tại phát mỗi thang môt lẩn bang chloroquin trong 5 thang Lita với P, falciparum va 6 thang liên vôi P,vivax,

Ô) Theo doi dich : xet nghiên mau môi thang một lần trong 6 thang

liên vei P,faloiparum vk 12 thang lién voi Povivex k@ ti lân xuất hiên oui quñg cua ‘ky sinh trung sốt rét,

1.3.2- Qua theo đối và nghiên cửu có thê danh giá biên phap giải quyết địch theo qui dẻo hiện nay đã giam hiệu lúo, Ôu thê ở” một s8 vụ địch

sâu đây :

a) Thang 7/1982 sơ một vụ đỉch sét rét xáy ra ở Thanh kýỹ- Nhử xuân

Thanh hoa, Y tế dịa phưởng đã diêu trị chloroquin và phun DDT nhửng tỉnh hinh người bị s8t tét vận tang, trong đơ có nhiễu trưởng hớp là sốt tết ao tinh,

10 ngày sau khi dude tín, Tran Sất rét tỉnh đêú điêu tra thay ty 18 ký sinh

trung là 16%, P.faleiparum 95% co 22 tridng hép sốt xét ao tinh, tử vong

ảo sốt xét a6 tính la 8, Do điêu tri băng ehloroquin không kết qua nên Tram

~ 20

đế thay bằng viên phong I1 Trung quơo đê điêu trị tồn đẩn và quinin đã”

điểu trị sơt rét ac tỉnh, Kêt qua vụ đích đã đửbe giải quyết,

Vê sau chung tơi thây dây là vụ đích sơt rét cd P falciparum da

khang chloxoquin nên biên phạp giai' quyết mâm bênh băng chloroguin theo

qui ude là khơng kêt qua,

b) Vụ đích sơt rét ở ban Het sét xế Chiêng Oang SOng Ma tidh Sén

La : V tê huyền về phun DDT và diêu trị a8t rét băng chloroquin theo biện

pháp qui tỗo„ Sau 8 ngày địch sốt xét khơng giấm mà cố chiéa hường xâu đi,

gỗ ngời 3R„ táng lên và cĩ bênh nhân tử vơng đo sết rét, Đủào tín, đồn

cơng tac cuA chung tơi dã tới điêu tra thây : sơi lâm sàng 60%, ký sinh

trung 32% trong do P, falciparum chiêm 94%, Yới ky thuật in vitro (Macro - test) qua 29 trường hợp thây ty 18 P, falciparum Whang là 60%,

Nghiên eta in vivo (test J ngay ) qua 2T trưởng hộp thây SRI là

38,70 dae biệt RII vé RIII chiêm 61,2% Kết qua xết luận diigo diy là vu địch sốt rĩt P, falciparum khang thuơế chloroquin và điêu trị nhd biện phấp qui ude 1a khơng, kết qua mà, phải dung thuế chơng khang (viên phơng TIT

Trung quéc) Ket qua giải quyết đườoc va dich ‘ i

tốn tắt phần thủ nhất

Qua nghiên cửu, kết qua cho thây những kho khăn về kỹ thuật xuất hiển trong qua trinh phộg chồng sơt rét hiện nay là :

1~ Ở Việt nam, P.faleiparum loai ký sinh trưng chiđh làm cho sốt

rét tăng nhanh dể gây thành đỉoh, gây ra nhủng thê sơt rét năng, gây ti

vong cao da khang thudc, khơng những chỉ hhang đờn thuận với chloroquin mà

cơn xuất hiên hiên tưởng da khang,

~ P.falciparum da khang 6hloroquin ở tỷ lê rẤất cao 75-80% mà 2/5-

là khang RII và RTTT Hiên tưởng khang này khơng nhùng ổ cứơng độ cao mà cơn

lan réng ra nâu khắp cac vung sốt rét trong cổ nưồo, Do đơ chung ta đã gấp rất nhiều kho khăm trong việc giải quyết mâm bênh là ví thi “thuế chỉnh

(chloroquin) mà chuúg ta đung đê diÊu trí đã gian hiệu lực

2~ Hiên tung muơi tru Ân ngồi nhà (Andirus), hitn tưởng An.minimus

mật độ tra ân ngồi nhà _ ‘cao d& lam han chế tac dung eua PPPs

- Cao lồi muỗi chỉnh truyền bênh sốt rét 6 vung ven biên nẻo lộ

trên phạm vi oa misc da khang DDT Tinh phủo tap của muơi truyền bệnh sbt

rét cung voi hiện tutng P falciparum khang thuơé đã làm cho efng tac phong

-21~

chôúg sôt rét hign nay gặp nhiễu khó khăn,

3 Các biện phap qui ude phong chỗng mốt rét trưởo kia co hiệu qua

tốt thi nay, da giait hiệu lực, doi hol chung ta cf phai co nhưng biên pháp

ve sung ag 'khãe phụo những khó khăn về kỹ ÿ thuật thi công việc phỏng chồng sôt rét nổi cơ kêt qua tết duoc,

PHẨN THỦ HAI

KỆP QUÁ NGHIỀN CƯU GÁO BIỂN PHÁP GIẢI QUYẾT NHỮNG KHO KHẨN Về KỸ

THUẬT 'TRONG PHONG CHONG BENE SOT REP:

T- Pha loại 4 kiêu địch sốt rét ở ViỆt Nam :

Qua bôi cửa phân tiêh 512 va dich sỗt xát trong 14 năm tử năm 1971 đên nam 1985 nổi lên nhúng nhom sau đây ;

1 1- Go nhing va dich sey xa với tôo đã nhanh, odéng 48 manh , voi

tinh chit ac List, số người bị sốt rét ac tinh và _ Bay tử vong cao Kiêu dich st rét nay th dỏng gặp 3 những ngủồi chứa cố miễn địch vải sot rét , 4 những người ti vung không co sô£ rét dén vung s8t rét sinh sông,

1.2~ Ge kha phisa vu dich att rét xay ra ể vung s8t rét sau l théi

gian ngửng cao biện phap oan thiệp; nhất là ngững phun DDT, Loai dich này

cửởng as không tông đều, mio ag neng nhe khác nhau, Bac “bi@t loai dich này

thuồng phất triên theo mua + co mat số vụ đích cớ trấn cht kéo dai, dai

dang nhiéu nam, oa bién phap quy ude” kem hiệu qua

1,5- Lại cỡ một sô vụ dịch sỗt rết say ra ngay tai vung đích sốt

rét dang lửu hành, thitng loại dịch này không số 1i§+ nhủ nhửng dich 6 cad

vung kha©„

1,4~ Go loại dich Bay ra ở vung ven biên née 135 +60 as Bay dich

không nhanh, tỉnh chất không ao liệt, số người ohêt đo s6t ret ac tinh thập,

Trong môi nhọn địch nói trên vÊn eo nhứng trưởng hép dich xen xế lân

nhau giửã nhom này với nhớm kháo„ VÍ đụ ; dich nốt rót cưa nhóm 1, nêu những, người ot vung đông bang đều quoai đê 18 biển sinh sông thì tiến chất cưa

địch sôt xét lại không s© liêt mà mang tinh chất dặc thi cua dich nhom 4

~ Dich sốt rét quả nhốm 4 là kiêu định say ra ở vung ven Digna mide

1ổ, những nêu l@&.ởổ một sô tỉnh ven biên miễn Trung thi tinh chất dich lai

~22-

mang dang đâp cua địch nhom 2 vi động bằng ven biên miên Trung nui lin

sat tới biên, Cơn nêu cuấg địch sốt ret ven biên mà ti Thuần Hai trỗ vào thi dich sốt rét trở nên phó tạp hoh nhiêu, vi ở đây do P, faloipatom gây

ra đích là chủ yêu, khao han vai dich sất rét ven tiên niên Đạo chỉ cơ P„vi=

vax đổn thuận,

Vi vậy viee phân tich ese yêu +8 48 tach biệt cáo kiêu địch sốt rét

xa rành mạch thật là vấn để pho tap Toy nhién ag cho vie phiin loai nay tưởng asi dứổc hớp ly mà mục tiêu chủ yeu là để a khái niêm nhấm giúp cho việc ap dung vao thủc tin số hiéu que +81 đa nên chưng tôi đã đứa vao cac # y6a tế cd og và dac điểm cua ký sinh trung sất rét cứng nhủ cua trung gian truyện bênh sốt rét, Sinh chất dich tế abt rét triée aay và hiện nay, vế để miên dich sết rét, các yea tô “v8 sinh địa canh, ya +8° v8 con ngidi và xa hôi, côt sao cho vige phân loại cae kiêu địch gôt rét phải làm nội bật được

tiến chết cua kiêu địch đố để biết đườc quy luật phết tritn, biên lưỡng đước

địch và tử do co” thê chon aide nhưng bien phap cân a6 dung,

Kỷ thuật giấn tiêp (IPA) deth gia dap ứng miễn đỉch băng chỉ số “

hiệu gia trung bình ( MET) „

Dan liêu trên cho thay vung 1 (vung đông bằng sông Hông, mgt HỖ

thành phố lớn )là vung không có sất xét lửu hanh tại chỗ, cố thê od cao 6”

~25 o abt rét tah phat nên đếp ung misi đíph rất thấp, chỉ cơ 6,53; côn vững TY

và vung Ý 1à những vuag sốt ret lưu hanh năng và rất năng( Tây nguyên, ca

vung Tây nam bộ, cáo vuäg biển giới) thi ty 18 dap wig mi8ã dịch cao rố rét

(4%, 60% IFA dudng tinh), Theo orsells ~ Brogger (1986) thi khang thê”

sốt rét tôi tại 220 ngày sau khi hết bệnh, Yung ndo mi co higu gia IFA +>

1⁄80 thì ở đo co mi lan truyền sốt rét, Vũ thị Phan, Trinh Kim Ảnh va cad CRY (1973) ax nhân xet miên địch sôt rét cua bênh nhên sổ? rét lâu ngày che

răng nốt + rét có biêu hiện niên đích rõ rệt, nhủag miên dịch sốt rết không vững bên lấm vì có những bênh nhÈna dã mäc sốt rét 1 - 2 18, sau do vao

vung sốt rét lửu hành một thôi gian ngài ( 6 thehe - 1 nan) var bị nhiên sốt

rết lại, có trưởng hớp bị sốt xét at tinh,

Prên oở sổ nhận thủo đó và đửa váo đặc điêñ nhưà; nhơn địch đướe

taểh ra tử 512 vụ đích sốt rét ở niên Đảo và trong nhiên nặn gân đây, chung

tôi chia ra làm 4 kiêu địch (typ€ ) sốt rét sau đây :

Bang 7: Cas kiêu địch sốt ret ở Việt Nam

‡ 2 ‡ Dịch ŠÑ vưng sôÝ rét lửu hanh củ : 582 ¡t! 74,60

+ 3 ‡ Dịch sôý ret vưng dang cơ SR lửu bảnh 28⁄4: 5466

4 + Dich abt rét vung ven vita 55 + 10,T4

ĐẢO DIÖỀ 4 KIÊU DÌ0H Số" RếP Ở VIỆP NAM

1 Dinh sôí rét vuàs kinh nổi :

1,1 - Khai niệm : địch sốt rt vững kinh tế nơi là địch say ra ở”

ˆ mộ% tập thề ngồi tổ vung không cơ sôt rét dén vung co sốt xết đê” sinh

sông ( nhủ xây đứng cáo công trinh kinh tê mổi của xã hội, khai hoangyoông

trinh thuy lội, giao thông, cáo công- Lâm truông, xí nghiêp)„

1,2- NhửAg yêu tố thuận lội đã địch phát sinh thưởng là :

> Con ngời : Những ngứủi chia cố miêu địch sôt rét (nhủ nhưng

ngứồi ti ving đông bẻng lên mHậh nứt xây đứng kinh tế nói)

- Hội trhêng : chứa ên định chỗ ở, an utng thiên thôn, sức để khang

yên, Về sinh môi trướng kem, nhà cửa sổ sài chửa phat quang quanh nhà, chưa,

- 24

khỏi thông chứ xinh, dan gia suc chia phat tưiên sẽ làm tang tân số hút

maa nigudi ova mdi abt xét,

-Ÿ tế: t9 chức y £8 cổ sể chưa, đap ing với yêu cấu phong bênh,

chứa bênh sôt xét,

1,3- Tinh chất dịch t dich phất ổ cứởng độ manh, ấ© liệt, số người

bị sốt rét cao, ty lệ bệnh sốt xét nặng và tử vong đo gết rét cưng cao ø

Sế ngidi mac 2 % người mắc ẨR: Sấ người bị : Sẽ ngưới chết: % sế ngời

'š bênh sốt rết + so vếi đến số + SR áo ae tinh + vị SR se tinhtoh6t do SRAT

Swern crater merce Š co en em eme= cau men men Ề —_———= on oan 3

1,5~ Cổ ofa ky sinh tring t Tây vưng địa lý của kinh tô mồi mi od

cẩu ký sinh trưñg trong vụ điẹh cố kháo nhau, N&d kinh tế mỗi J nits ‘mi, trung du thi ky sinh trung se 14P.fe1oiparum, P.vivax, Nêu kinh tế mỗi ở

ven biên miên Bắc Ky sinh trung sốt xét là Puvivax, cồn đ miên Nam thi co

ca P, falciparum ( ndi 0d phin bô cua An,sundaicua thi P.feloiparum gây ra

địch là chủ yÊu)„

1,6- Cổ c&u trung gian truyện bệnh : Nêu kinh tô nổi é vung ritig nui,

trung du thi trung gian truyền bệnh chính 1À An,miniwus đặc biệt tử ‘Thanh

Hoa trổ vao co thêm An d-irus Nếu xinh tế mết é ven biển Miễn Bio thì trung gian truyền bênh chính là Ân, subpictus, mứ Thuận hat trd vào có thêm Ân,øưn~

aaious, CZ hai loai trung gian truyên bênh chinh ổ ven biên này đêu đế khang DDT

1.7~ Phần vấ địch sất rét : hiện nay phân ido các vung kinh tế néi

là ở miễn núi nên sô% rét vung kinh tế nốt say ra ể miền nui 1a da số, có 36

vụ đích st rét wing kinh tế mới đ miên nui trong tông 36 46 vụ địch sốt rét vụng kinh +e mỗi chi#n ty 18 84,7%,

1,8- Tiên lưởng ï nÊú ap dụng cao biện pháp phong chéng sốt rét tiến cực ngay tử đấu triée khi đÊn và trong thôi gian sinh sông thi cO kha nang

-25

ngăn ngửa dứäc dich,

ví đụ : Vụ dịch sôt ret vung kinh tế mỗi say ra tại xã thanh Ky

huyện Nghị Xuân Thanh hóa tủ thang 5/1982,co 1 sô lổa ngƯồi tử cao huyễn

máÊầ xuôi lên khai hoang, Đêu thang 3/9982 lac dac có người bị nốt ret và

dễn giddethang 6/82 hẩu hêt cáo gia dịnh trong whe abi co ngồi bị sốt rét,

Sau 2 thang số người bị sốt lã 656 ngửềi chiêm tỷ lệ 59,80% dân số trong vụ trong do co 22 trưởng hộp sốt rết ao tính, tỷ Lệ tả vong do sốt rét ấc tiếh

là 56,566 (B/22 trưởng hộp),

Tom lại:â{eh sốt rét đ vùng kinh tế mổi là một kiêu địch sốt ret

nặng só thể aay ra quanh năm, Hiên nay đa số là địch sốt rết vững kinh tế

; mỗi đ miên nui, dich eay ra ac lift gfy tử vong cao vi sốt rét ac tinh do eda chia không kịp thổi; ae ngàn ngửa địch oẨn chủ động thức hiên tiên cức các biện pháp phổng chöng,

2- Dịch sốt ret vững sốt rét lửa hanh cũ :

2,1~ Khái niêm : dịch sốt rét vững sốt rét lửu hanh cũ là dịch sốt

ret say ra ổ vung ma cach day at nhất 3 nam đã không con là vung sốt rét lử

hah mia, O mign Bad Viéélam hiện nay kiêu địch này chiêm 5/6 trong tông

- 8/2~Ă Nhdấg yêu tố thuận lới để phất ninh địch thưởng a:

Sử phuc bồi của quân thể Án,minimus trong vững sau l thổi gien newh

phun DD? ( Hiện tưởng này 4ã đước Viên Sết rét KST ƠT nghiên cửu 1980-1985

~ Mửo miễm dich sôt ret cua nhấn dan trong vung giam xudng

= Công tạo giam sat dich tế lonz leo, hay bở rồi cho rang sốt ret

không cơn là môi nguy cổ de doa nửa

_2,5 ~ Tinh chất địch : cuững độ nặng nhe của kiêu dich ndy tuỳ thuô‹ vào nhiêu yt +8 trong đơ có yếu tổ vê tỉnh hinh đích tễ sốt rót lửu hanh

trửổc đo, Nêu địch say ra ở những ving trước day 18 86% ret hiv hanh năng

thi cửằng đệ dịch of the nhe hén so với nhửng vung tribe đẩy là sốt rét Edu

hành nhe và vửa, Dịch ể vung này thưởng đai dang, tái điển trong nhiÊh nău nguyên nhân là sau nging phun DD? quan thể muôi phục hôi, kỹ sinh tring da khang thitfe dida tri sốt ret, Thưởng đo chưa bao đam chất luổng cao biển ph¿ giải quyết dịch,

2, 4- Điện biến cua dich dich say ra tất cả cáo tháng trong năm những

thưởng phát tritn vio mia truyền bénh cao của ting ving

2,5~ Cổ câu cua ky sinh tring sốt xết : thanhphân ký sinh trùng sốt rét

tuy thuộc vào vung địa ly nghĩa là cỡ thê do P, falciparum dén thufin hay P.vives

đến thuân hoặc phối hớp oa hai chung loai

2,66 Cé of trmg gien truyén bénh : trung gien truy@ bénh ohinh vin

1% An.minimus, ti Thanh Hoa trd vAo Nam oon cé An.dirus Ở ven biên tử Thuên Hai trổ vào, ngoài Ân,subpiotus va con có thêm An,sundadcus, Can oi y lân dac tinh sinh học của muôi 1A sau thói gien ngưng phun DD? madi phục HAL trở

lại, Cao trung gian truyền bénh 8 ven bin miée 16 d@a d& khang DDT,

2,1~ Phân bố địch :

Bang 10 3

Ì loại vung sốt rết : SRIH cũ : SRLH on : SBLH cũ

i ive hành đủ ; Whgnui- ? min trung đu : miên ven biên ˆ

ty

- 27 -

Vi dy : vụ địch sốt xet xế Trung Dưỡng huyện Ba Thước Thanh Hod xa)

ra h8i thang 9/1981 Dân số trong vuäg là 1,125, 58 “ngửŠi sốt lâm sàng là ° chi8ú 45,59 , trong do co 42 trưởng hộp sốt rét a6 tinh, chất do s8t xét

ac tinh 1à 12 ohitn 28,51%,

Tom lai : dich sột xét vung sốt rết lửu hanh cũ lã kiểu địch phê ` biển nhất đ” niên Bat uiée ta, Cường ¿# dịch năng nhẹ tuy tưởng vưng nhưùg nhin chung kiêu địch này là ph tap, Dịch xây ra thường là ảo lở là việc

giấn sát dich tễ sau khi dã ngửng phưn DU một thổi gian,

, z Z z -

3~ Địch sốt xet vung sôt reb lu hanh :

3,1~ Khái niêm + sự, tăng vọt đột ngột ty lệ bênh sột xết trong 1

kheang thối gian nhất, dinh ở một số đồng ngiồi 80 vỗi ty 18 bénh sốt rét

trong vung đang có sột xết lưu hanh gọi là, địch, sôt ret vung s8t xét lưu

hành, Kiểu địch này “thường không nhiêu chỉ chiêm 5,665 trong tông số 512 vụ địch đưộc nghiên oổú„

3.2 You t8 thufn 161 để địch phat sinh : Sok

~- Trung gian truyên bênh sốt rét 3 trong ving trú fin’ ngoài nhà,

- Do sử xâm nhập 6 st oaó mâm bệnh sốt rt tỉ nỏi kháo đến qua

việo đi biêú động, giao Lửu lổa trong nhắn đẩa, ¿

- Do thiÊú giấm sat địch tế gốt rét thưởng xuyến phát hiện không

kịp thổi, không ap dung dung cas bifm phap phong chống sết ret

5.3- Tịnh chất địch t oudng d$ phat dich noi chung không áo Liệt lãm bỏi vĩ nhần đến trong vuäg đê oó {Ý nhiêu miêã dịch vôi bênh, Tuy nhiô

đ như# vung do điêu kiện kinh tế quà khó khăn, sửế đễ khang kém, viêo phất hiện vã điêu trị không kịp thổi cưốg để lah cho địch trở nên áo liÊt, phửc tep, cung đến đẾu tử vong cao, Ngoài ra dịch loại này cố thể keo đài và phá

triÊh trên phạm ví rộng là do hận quà việo dung ose bifm pháp chöng địch qu

uöó nhiễu năm ký sinh trung kh#ng thuô6 điểu tri làm cho tỉnh ohất địch oañ

thêm phủó tạp,

3.4- DiỄn biến dịch : địch of thể xảy ra odo thang trong nếm vi là

vung đang cố sốt rét lưu hành, những định thửởng xấy ra vào đỉnh cao cua mi

truyền bênh,

3,5~ Cổ ofa ky minh trừng : thưởng gấp P,faleiparum hoặc P„Vvivax

Điêo äaấg quan tim là hiện tưởng P,falciparum kháng ohloroquin nhất là ca©

- 90 ~

vung Thanh Hoa, Nghề Tinh Pe falciparum khang chloroquin a mie a6 cao

3,6 Gỏ câu trung gian ,tưuyên bệnh : - đ8i vớt địch ở vung miễn nui trung gian truyền bệnh chiñh là Ản,minimus oố mật 48 trú ®rề ngoài nhà cao

TỶ Thanh Hoá trổ vào oo thêm An,dirus, loài muối sông ngoài nhà Bich é ving ven biên miễn Bac trung gien truyền bênh chính là Ân,mubpiotus, ở miễn Nam

tử Thuận Hai trổ vào co thêm Ân,sundalous, Ca had trung gian ohinh truyên aot ret ổ ven biên đêu đế khang DDT,

3.T- Phân bố dich * Sử phân bố đích loại này phụ thuôo vào tỉnh hỉnh ải biên động dân cua địa phòng, Địch số the xay ra tất số nới nào không có biên pháp quan lý theo đ61 bệnh kịp thồi, Š{ch thưởng xây r® 8# vung ring mii vi đa số các vững sốt xét lửa hành đếu ở vuäg rửäg núi `

5„8~ Tiên lượng ‡ dich xảy ra đưởo bay không 14 dosing tấo giấm sat dich +8, nêu quan 1ÿ tất, phết hiện và điêu trí kịp thổi dung quy định thi dich không xây ra và néu co xay re cưng không trâm trọng và không phứo tap

1982 số bênh nhân sốt xet lâm sáng 1ã 692 chiêm 18,66 so vỗi a6 dfn %

vung, co 14 trưởng hộp sft rét ac tinh tử vơng 10, tỷ 18 chết do sốt xét s6

tinh là T1,92%,

Đây 1à vụ đích sốt ret oó cưỡng đô aố liệt, ob yêu là đo không co

y bế cỏ sd xa hoạt đông, đo do ma dich phat triển 6: ‘at một os6h tự nhiên

nên tỉ 18 sốt rét rất cáo, số sất xét so tỉnh nhiÊñ và tử vong cáo,

Tom lai t Dịch gôt xét vùng sốt xét lửu hành xây zs nhiễu nhất vào

dinh cao cua mua truyền bênh, đích thưởng kéo đài, s thê lan xe trên - một pham vị rông, Do đố o&a chủ ý đên việo giấm sất địch tẾ thưởng xuyên,

4- Dịch sốt xét vùng ven biên»

421 Khai niêm : Đo là loại địch gột xét chí x9ỹ ra ổ vùng đẳng

bảng ven bién misc lồ; chiêm 10,74 % trong tông s8 oáo vu địch att rót,

4.2 Yêu tô” thuận lòi để phát sinh địch :

- Do sử phục hỗi nhanh chống và sử phat triển manh oua trung gian ,

truyền bệnh chinh trong ving

~ Do không quan 1Í tất mâm bênh, khẨg phat hiện và điểu trị kíp

-29 ~

liệt nhủ cấoc kiÊêi địch ở cao vùng kho,

4.4 Diễn biên đích : Dich 06 thé xay ra tất oỄ cáo thang *rong nar

4.5 Cd of ký sinh trdung : Dich s8t-rét ven biéa mién: Bes chu yéu

là P, vivax „ (miên Nam tử Thuận Hải trở vào, nhất là ở Nam Độ, ký sinh

trùng sết rét gây địch, chủ yea 1a P, falciparum

46 ở o&ú trung gian truyền bênh : Dịch ở ven biên miên Bạc trung gian truyện béph ohinh 14 4n subpictus Ở nến Nam cĩ thêm Ân, sun- daicus, Ca hai trung gian truyển bênhnày đếu da đã khang DDT,

4.7 Bién lidng t Dich s8t rét ven bifn mién Dăc khơng phức tạp nhủ dioh sơt rét ven biÊêa niên Nam, Nhiđ chung dich sốt rĩt ven biÊa miên Bấc

as giải quy8t hdn so véi djoh d’oas vùng kháo„

- Vf du, địch xảy re tại 5 xã thuộc huyện New Sản Thanh Hố vào hơi

thang 6/1984, tỉ us sét lam sing 23,50 % ( 4.700 ngidi/20,000 ngidi },

khtng 06 stt xét ad tinh,

Tom let + Dịch sốt rết ven biến chiêm khoảng 1/10 trong tơng sơ“

địoh sốt rét d miỏo táu Giải quyết địch ving nay offi phải thay hoa chit

điệt hiện đùng vỉ sấo lồi muơÏ truyển bệnh sết rét ổ vùng đơng băng ven

biển nưởế lỏ dêũ đã kháng DD%,

_ Suinin 2o ~ 30ng/kg trọng luồng cổ thể đùng trong 7 ngày và với Fansidar (1i8u duy nhất) 25ng/xg trong lưởng số thể cùng vấi 1,25mg

Pyrimethanin,

2 Vita SR, vdi Tetraovelin

SR, 4 viên/ ngày oho người lồn đùng trong 5 ngày vời Tetraoyolin

2Ong/kg trọng lưệng oị thể đồng trong 7 ngày,( Chú ¡ khơng ấp dung phác

để này cho trẻ em đửời 9 tuấi và phụ nữ cĩ thai),

5 Quinin với Petreovolin

Quinin 5Ong/kg dùng trong 5 ngày va Tetracyolin 20me/kz ding trong 7 ngaye

4 Chloroguin hoie Amodisquin voi, Tetraovelin

Chloroquin ( tơng liêu 25mg/xg) trong 5 ngày

- 30

Tetracyclin (1iêu nhủ đ trên)

~~ 2

by Philo d8.ed dung Quinin hoie Quinidin

Quinin 5om&/kg trạng lưởng cỏ thể lương T7 ngày hoặc Quinidin

20ng/kg trơng lường cỏ thŠ đùng trong 5 = 7 ngày,

2° Une dune thute mdi dê diễn trị chủ kháng,

a¿ Mefloguin viên 250mg (liêu đuy nhất 12mg/kh)

bạ Pansimef ( Fansidar + Mefloquin ) 15mg/kg Mefloquin (3 vitn

cho người lớn),

cy Âztemisinin là thuôế sốt rét đo Viêt Nam sản xuất tử đước

liêu Ârtemisia annua L„ Thu8ế cố vầa điềm là rất nhạy can voi of Py fale

- eiparum nhạy và khang

Đang 11, kết qua nghién ow ung dung Artemisinin điên tr sốt rét,

Àztemisinin là một loai thuéd di8t ky sinh tring sốt rét nhanh

và manh trong cáo loại thuôố sốt rét hiện nay; những số nhườc điểm là

vỉ 1ê tái phat trong thang đấu cơn oao đ8Í với pháo a8 ditu trị 5 ngày,

, Liên sử đụng : 1Ômg/kg trọng lường oở thể trong 5 ngày liên tus

Y thude cố théi gian ban hở ngăn nên chia thuôế làn 2 lẩn uông

trong ngày, Nea co tat phat thi điển tri lai 1 lân nhủ trên,

Bang cach si dung Primaquin phối hộp vòi tất oà cáo pháo aé dita tri nơi trên,

ĐêÍ với P, faloiparua 30mg (118% duy nhất oho người lớn) hoặc

0,5mg/kg trong lvéng cd thé cho cee lua tubi (không dùng cho trễ em đười

3 tdi

Bãi với P, vivax 30mg x 5 ngdy ( cho nguéi dh)".

Bang 12 TAC DUNG CUA CAC HOA CHAT MOI LAM GIAM

MAT DO MUO} TRUYEN BENH TIEP XUC VOI NGUOI

MAT DO MUO! ( conth/inquoi ) Mũi nguằi Muoi dau Moi nguoi HOA CHAT Dia diem Trung gian trong nha 3ronn nha ngoại nha

ap dung truyenbenh jTrucc| Sau |Truocj Sau [Truoc) Sau

ap dung ap dung ap dung

SUMITHION Vinh Phu An minimus | 236 1.4 11.9 7.8 9E 0.83

40% wip =i Tien Giang An sundaicus | 0.03 9 0.30 0 9 °

An subpioetus | 1.14} 0.16 | 1.50 0.30 1.66 | 0.70 aéctelic SOEC Binh Dinh An dus z0 0.25 0 0 2.0 0.79

An minimus 10.5 | 083 ö 9 120) 2Eb ICON 10% wap |Ha Son Binh An minimus | 2.50 9 3.5 o ° 0.40

lmoph Ce 0pholen T- B0 | 0.125 - 9 0 2 00 | 3.167 ` Q.Nam-D.Nang |4n dirus 0.5 9 9 9 100 | 0.75

Wo@0sbglesg | 35 | 0.208 | 0 9 7.5 | 9.292

Khanh Hoa An dău< 1.5 | 0.292 Ũ - 9 3.5 | 2625

An minus 6.5 | 0.292 9 0 12.0 | 2.208 Permethrin

#D.p

Ha Son Binh An mininus 0.85 0 o 0 - -

TP Ho Chi Minh | 4 sundsicus | 0.22 | 0 003| 6 - -

An subpictus | 1.75 | 0.12 | 0.43 0.03 - -