137 Thực trạng và giải pháp đối với thủ tục phân tích trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Ernst và Young Việt Nam

137 Thực trạng và giải pháp đối với thủ tục phân tích trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Ernst và Young Việt Nam

MỤC LỤC

Lời mở đầu 1

Chương 1: Tổng quan về Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam 3

1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty Ernst & Young 3

1.1.1 Lịch sử ra đời và phát triển của Ernst & Young toàn cầu 3

1.1.2 Quá trình hình thành và phát triển của Ernst & Young Việt Nam 6

1.2 Đặc điểm tổ chức hoạt động kinh doanh của Công ty Ernst & Young Việt Nam 12

1.2.1 Đặc điểm hoạt động kinh doanh 12

1.2.2 Đặc điểm bộ máy quản lý của Công ty Ernst & Young Việt Nam 15

1.2.3 Đặc điểm tổ chức công tác kế toán tại công ty Ernst & Young Việt Nam 17

1.3 Quy trình kiểm toán tại công ty Ernst & Young Việt Nam 18

1.3.1 Lập kế hoạch và nhận diện các rủi ro 19

1.3.2 Đánh giá rủi ro và xây dựng chiến lược kiểm toán 24

1.3.3 Thực hiện kiểm toán 28

1.3.4 Kết luận và phát hành báo cáo kiểm toán 28

Chương 2: Thực trạng thủ tục phân tích trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam 32

2.1 Thực hiện thủ tục phân tích tại khách hàng A 32

2.1.1 Giới thiệu về khách hàng A 32

2.1.2 Thủ tục phân tích sơ bộ trong giai đoạn lập kế hoạch và xây dựng chiến lược kiểm toán đối với khách hàng A 32

2.1.3 Thực hiện thủ tục phân tích chi tiết trong giai đoạn thực hiện kiểm toán tại công ty A : 42

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

2.1.4 Thực hiện thủ tục phâ tích soát xét trong giai đoạn kết thúc kiểm toántại công ty A: 492.2.Thực hiện thủ tục phân tích tại khách hàng B 562.2.1.Giới thiệu về khách hàng B 562.2.2 Thực hiện thủ tục phân tích sơ bộ trong giai đoạn lập kế hoạch và xâydựng chiến lược kiểm toán đối với khách hàng B 562.2.3 Thực hiện thủ tục phân tích chi tiết trong giai đoạn thực hiện kiểmtoán đối với khách hàng B 702.2.4 Thực hiện thủ tục phân tích soát xét trong giai đoạn kết thúc và pháthành báo cáo kiểm toán 732.3 So sánh việc thực hiện thủ tục phân tích trong quy trình kiểm toán báo cáotài chính giữa khách hàng A và khách hàng B 752.4 Quy trình thực hiện thủ tục phân tích trong quy trình kiểm toán báo cáo tàichính tại công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam 75

Chương III: Một số nhận xét và kiến nghị đối với thủ tục phân tích trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam 77

3.1 Nhận xét về quá trình thực hiện thủ tục phân tích trong quy trình kiểmtoán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam 773.1.1 Những ưu điểm trong quá trình thực hiện thủ tục phân tích trong quytrình kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Ernst & YoungViệt Nam 773.1.2 Những nhược điểm trong quá trình thực hiện thủ tục phân tích trongquy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Ernst &Young Việt Nam 813.2 Một số ý kiến đóng góp để hoàn thiện thủ tục phân tích trong quy trìnhkiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam 82

3.2.1 Sự cân thiết của thủ tục phân tích trong quy trình kiểm toán báo cáotài chính 823.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc thực hiện thủ tục phân tích trong quátrình thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính 843.2.3 Một số ý kiến đóng góp để hoàn thiện việc thực hiện thủ tục phân tíchtrong quá trình kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Ernst &Young Việt Nam 86

Kết luận 88 Tài liệu tham khảo 90

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG, BIỂU

Bảng 1.1 Số lượng nhân viên theo khu vực của Ernst & Young toàn cầu 5

Bảng 1.2 Doanh thu theo khu vực của Ernst & Young toàn cầu 5

Sơ đồ 1.2 Tổ chức bộ máy quản lý tại công ty Ernst & Young Việt Nam 17

Biểu 2.1 Khái quát về khách hàng 33

Biểu 2.2 Phân tích sơ bộ bảng cân đối kế toán của khách hàng 36

Biểu 2.3 Phân tích sơ bộ báo cáo kết quả kinh doanh của công ty A 40

Biểu 2.4.phân tích chi phí tiền lương 44

Biểu 2.5 Phân tích soát xét kết quả hoạt động kinh doanh 49

Biểu 2.6 Phân tích soát xét Bảng cân đối kế toán 52

Biểu 2.7 Thu thập thông tin chung về khách hàng 57

Biểu 2.8 Phân tích soát xét bảng cân đối kế toán 61

Biểu 2.9 Phân tích soát xét báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh 67

Biểu 2.11 các chỉ tiêu lợi nhuận của công ty 73

Lời mở đầu

Nền kinh tế Việt Nam trong những năm vừa qua đã có những bước pháttriển vượt bậc Phát triển kinh tế theo cơ chế thị trường, xu hướng mở cửa,Việt Nam đã chứng kiến một sự bùng nổ trong số lượng các doanh nghiệptham gia kinh doanh, đặc biệt là khi Việt Nam chính thức trở thành thành viêncủa Tổ chức thương mại thế giới WTO - trở thành một thành viên trong sânchơi quốc tế rộng lớn và chấp nhận những quy định chung về giao lưu kinh tế,trao đổi thương mại của sân chơi này Không những số lượng tăng nhanh màloại hình các doanh nghiệp cũng rất đa dạng như doanh nghiệp tư nhân,doanh nghiệp nhà nước, công ty liên doanh, công ty cổ phần, công ty tráchnhiệm hữu hạn, công ty một trăm phần trăm vốn nước ngoài Thêm vào đó,ngành nghề kinh doanh cũng trở nên phong phú và phức tạp hơn rất nhiều.Quả thực, đó là những điều kiện hết sức thuận lợi cho sự phát triển của hoạtđộng kế toán kiểm toán ở Việt Nam Hoạt động kiểm toán chỉ mới xuất hiệnchính thức ở Việt Nam vào đầu thập niên 90 của thế kỷ XX với sự ra đời củacác công ty kiểm toán độc lập nhưng đến nay nó đã phát triển một cách nhanhchóng và chứng tỏ được vai trò đặc biệt quan trọng của mình trong việc tăngcường nâng cao hiệu quả của nhà quản lý

Các công ty kiểm toán độc lập tại Việt Nam khá đa dạng do vậy màhoạt động của các công ty này cũng có những nét khác biệt Trong thời gianqua, em đã có cơ hội thực tập ở Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam -Một công ty kiểm toán độc lập rất nổi tiếng Công ty TNHH Ernst & YoungViệt Nam là một thành viên của Ernst & Young toàn cầu, hoạt động rấtchuyện nghiệp Đây là một cơ hội tốt để em có thể tìm hiểu về công tác kiểmtoán trong thực tế, bổ sung các kiến thức em đã được học trong trường Đạihọc Kinh tế quốc dân

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

Chuyên đề gồm có 3 chương:

Chương I: Tổng quan về công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam

Chương II: Thực trạng thủ tục phân tích trong quy trình kiểm toán báo cáo tàichính tại công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam

Chương III: Một số nhận xét và kiến nghị đối với thủ tục phân tích trong quytrình kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam

Do kiến thức còn hạn chế và giới hạn về mặt thời gian nên chuyên đề thực tậpcủa em còn nhiều điểm thiếu sót Em rất mong được sự đóng góp của các thầy

cô và các bạn

2

Chương 1: Tổng quan về Công ty TNHH

Ernst & Young Việt NamTên giao dịch : Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam

Địa chỉ : Văn phòng tại Thành phố Hồ Chí Minh: tầng 8 - Trung tâm

Sài Gòn Riverside - 2A-4A Tôn Đức Thắng - Quận 1 - Thành phố Hồ Chí Minh

Văn phòng tại Hà Nội: tầng 15 – Toà nhà thương mại Daeha –

360 Kim Mã – Quận Ba Đình – Hà Nội

Liên hệ : Tại Hà Nội Điện thoại : (84-4) 8315100

Tại Thành phố Hồ Chí Minh Điện thoại : (84-8) 8245252

Website : http://www.ey.com/vn

1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty Ernst & Young.

1.1.1 Lịch sử ra đời và phát triển của Ernst & Young toàn cầu.

Tên công ty – Ernst & Young được hình thành từ tên của hai người cócông thành lập công ty, đó là A.C Ernst và Arthur Young Họ xuất thân từnhững hoàn cảnh rất khácnhau

Young sinh ra ở Scotland vào năm 1863 và tốt nghiệp đại học Glasgow,một người sinh ra đã được hưởng khá nhiều đặc quyền Sở thích của ông làđầu tư và ngân hàng, điều này đã dẫn đến niềm đam mê về kế toán Ông nhập

cư tại Mỹ, định cư ở Chicago và vào năm 1906 thành lập Arthur Young &

Co

Trái lại, Ernst sinh năm 1881 ở Mỹ, tại Cleveland, phải tự lao động để nuôisống mình Sau khi học trung học, ông đã làm việc tại một hiệu sách Bốn nămsau, ông cùng với anh trai của mình Theodore, thành lập Ernst & Ernst

Ernst là người đi đầu đưa ra ý tưởng rằng thông tin kế toán có thể là cơ

sở để đưa ra các quyết định kinh doanh Ông cũng là người đầu tiên quảngcáo về việc cung cấp các dịch vụ chuyên nghiệp Young lại khá nổi bật trông

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

việc phát triển các tài năng trẻ Vào những năm 1920 ông đã thành lập mộttrường học cho các nhân viên và vào những năm 1930 công ty của ông làcông ty đầu tiên tuyển dụng các sinh viên từ các trường đại học

Cả hai công ty đều đã nhanh chóng đặt chân vào thị trường thế giới Đầunăm 1924, họ liên minh với các công ty nổi tiếng của nước Anh, Young vớiBroads Paterson & Co., và Ernst với Whinney Smith & Whinney Những liênminh bày là cở sở đầu tiên cho rất nhiều liên minh của hai hãng này trên toànthế giới và là nền tảng của Ernst & Young toàn cầu ngày nay

A.C Ernst và Arthur Young đều mất vào năm 1948 và họ cũng chưa từnggặp nhau bao giờ Nhưng năm 1989, các hãng mà họ thành lập đã hợp tác vớinhau để tạo nên cái tên Ernst & Young Tổ chức mới này đã nhanh chóngkhẳng định được vị trí dẫn đầu của mình trước quá trình toàn cầu hoá và sựthay đổi không ngừng nghỉ của khoa học công nghệ và môi trường kinh doanh

Cả A.C Ernst và Arthur Young đã ra đi hơn một nửa thế kỷ nhưngnhững nỗ lực, niềm đam mê, sự quan tâm, lòng tin… của họ đã tạo nên nétvăn hoá của Ernst & Young ngày hôm nay

Hiện nay Ernst & Young là một trong những công ty kiểm toán và tư vấnhàng đầu trên thế giới Với khoảng 130,000 nhân viên tại 700 thành phố trên

140 quốc gia trên thế giới, công ty luôn nỗ lực để có thể đáp ứng một cách tốtnhất các nhu cầu của thị trường và khách hàng trên cơ sở bề dày kinh nghiệm

và kiến thức chuyên môn sâu rộng Ernst & Young được biết đến với vị trídẫn đầu trong sáng kiến đổi mới các dịch vụ chuyên nghiệp, cung cấp dịch vụquản lý và chuyển giao tri thức

Hiện tại, các thành viên của Ernst & Young toàn cầu được chia theo 7khu vực địa lý: Châu Mỹ; Bắc Âu, Trung Đông, Ấn Độ và Châu Phi; TrungÂu; Tây Âu; khu vực Viễn Đông; Châu Đại Dương; Nhật Bản Số lượng cácnhân viên làm việc tại các khu vực này như sau:

4

Bảng 1.1 Số lượng nhân viên theo khu vực của Ernst & Young toàn cầu

Ernst & Young là một trong những công ty có doanh thu đứng đầu trênthế giới trong lĩnh vực kiểm toán Trong năm tài chính kết thúc vào ngày 30tháng 6 năm 2007, doanh thu toàn hãng đạt 21,1 tỷ đô la Mỹ, với mức tăng2,7 tỷ đô tương đương với tỷ lệ 15 % Doanh thu này phân bổ theo các khuvực như sau:

Bảng 1.2 Doanh thu theo khu vực của Ernst & Young toàn cầu

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

Với phương châm “Quality in everything we do”, tại từng văn phòng ởcác quốc gia, Công ty luôn lựa chọn và đào tạo đội ngũ nhân viên tốt nhất,chú trọng phát triển và ứng dụng công nghệ để cung cấp những dịch vụ tốtnhất cho khách hàng Công ty đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, đặc biệtđược bầu chọn là một trong những công ty hàng đầu trong lĩnh vực cung cấpdịch vụ kiểm toán và tư vấn tài chính trong 10 năm liên tiếp trên mạngInternet, Ernst & Young ở Anh, Mỹ, Canada được bầu chọn là một trongnhững công ty tốt nhất để làm việc

1.1.2 Quá trình hình thành và phát triển của Ernst & Young Việt Nam

Ernst & Young Việt Nam nằm trong khu vực Viễn Đông ( Far East).Khu vực này gồm có Ernst & Young Trung Quốc, Ernst & Young Hàn Quốc,Ernst & Young Philippin, Ernst & Young Guam, Ernst & Young Singapo,Ernst & Young Malaysia, Ernst & Young Thailand, Ernst & Young Sri Lanka

và Ernst & Young Việt Nam Đây là khu vực có mức tăng trưởng về doanhthu và số lượng nhân viên nhanh nhất Tiềm năng về khách hàng của khu vựcnày cũng rất lớn

Văn phòng đại diện của Ernst & Young xuất hiện ở Việt Nam ngay từgiữa năm 1989 Ernst & Young chính thức đi vào hoạt động và trở thành công

ty kiểm toán và dịch vụ chuyện nghiệp quốc tế đầu tiên thành lập công ty100% vốn nước ngoài trong lĩnh vực kiểm toán và tư vấn tài chính tại ViệtNam theo giấy phép đầu tư số 448/GP ngày 3/11/1992 với tên giao dịch “

CÔNG TY TƯ VẤN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH, KẾ TOÁN, KIỂM TOÁN ERNST & YOUNG VIỆT NAM ”, số vốn đầu tư ban đầu là 1 tỷ đô la Mỹ

Theo giấy phép điều chỉnh số 448/GPDC1 ngày 23/01/2002 do Uỷ ban

nhà nước và hợp tác đầu tư, nay là Bộ Kế Hoạch và đầu tư cấp, “CÔNG TY

6

TƯ VẤN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH, KẾ TOÁN, KIỂM TOÁN ERNST & YOUNG VIỆT NAM ” đã đổi tên thành “CÔNG TY TNHH ERNST & YOUNG VIỆT NAM ” với tên giao dịch quốc tế là “ERNST & YOUNG VIET NAM LIMITED ”.

Năm 2004, Nghị định 105NĐ/CP 2004 về kiểm toán độc lập đã tạo ramột môi trường pháp lý hết sức thuận lợi cho các công ty kiểm toán độc lậpgia nhập thị trường và Ernst & Young cũng đã tận dụng được điều này Từ đóđến nay công ty đã phát triển hết sức nhanh chóng

Khi mới thành lập, Công ty mới có 10 nhân viên(năm 1992), sau đó là

15 nhân viên ( năm 1995) thì hiện nay Công ty đã có khoảng 280 nhân viênvới 1 Tổng Giám Đốc (Partner Country), 9 Chủ phần hùn ( tương đương PhóTổng Giám Đốc) (Partner) và Giám đốc (Director), 2 văn phòng đại diện ở HàNội và Thành phố Hồ Chí Minh Đội ngũ nhân viên của công ty luôn đượctrang bị những kiến thức cần thiết cho công việc thông qua các chương trìnhđào tạo chính thức của Ernst & Young Việt Nam, Ernst & Young khu vực vàErnst & Young toàn cầu hay thông qua các chương trình phi chính thức ( đàotạo ngay trong công việc) Đặc biệt Công ty cũng rất tạo điều kiện cho nhânviên thi lấy các chứng chỉ nghề nghiệp như ACCA, CPA Úc, CPA Việt Nam

để phát triển trình độ chuyên môn của mình

Công ty Ernst & Young cung cấp các dịch vụ hết sức đa dạng:

 Dịch vụ kiểm toán:

Dịch vụ kiểm toán là một trong những hoạt động chính, là điểm mạnhcủa công ty Nguyên tắc hoạt động của công ty là duy trì tiêu chuẩn chấtlượng chuyên môn và kỹ thuật quốc tế của Ernst & Young toàn cầu đồng thờivới việc cố vấn những vấn đề thực tiễn giúp khách hàng tăng cường hiệu quảkinh doanh Dịch vụ kiểm toán bao gồm:

- Kiểm toán các báo cáo tài chính theo luật định và kiểm toán các báo

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

cáo tài chính tập đoàn

- Dịch vụ đánh giá rủi ro an toàn công nghệ

- Đánh giá tài chính và kiểm toán cho mục đích đặc biệt

- Kiểm toán phân tích và đánh giá doanh nghiệp

- Soát xét hệ thống kiểm soát nội bộ

- Soát xét đặc thù và đưa ra ý kiến

- Soát xét báo cáo hàng quý và nửa năm

- Dịch vụ kiểm toán nội bộ

Việc kiểm toán được thực hiện dựa trên các chuẩn mực kế toán, kiểmtoán Việt Nam, chuẩn mực kế toán, kiểm toán quốc tế, hệ thống pháp luậtViệt Nam… tuỳ thuộc vào từng hợp đồng kiểm toán và nhu cầu của kháchhàng

 Dịch vụ tư vấn doanh nghiệp

Mục tiêu cung cấp dịch vụ này là đem đến tính hiệu quả và hiệu năngcho hoạt động kinh doanh và quản lý của khách hàng Các chuyên gia cókinh nghiệm sẽ phân tích nguồn lực của khách hàng để nhận thấy hướng pháttriển và con đường đi đến thành công của khách hàng

Công ty có thể tư vấn khách hàng về các vấn đề như:

- Nghiên cứu khả thi và xin giấy phép đầu tư

- Thực hiện cơ cấu đầu tư

- Lựa chọn thiết kế và triển khai phần mềm

- Triển khai hệ thống thông tin

- Triển khai hoạt động – Phân tích, tái cơ cấu, cải thiện và thay đổi quytrình kinh doanh

- Chiến lược doanh nghiệp

- Cơ cấu tổ chức doanh nghiệp

- Các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp: đưa ra thị trường loại hình kinh

8

doanh mới, kế hoạch kinh doanh, ngân sách, xâm nhập thị trường quốc tế

- Các dịch vụ hỗ trợ kế toán

- Sáp nhập và mua lại công ty, liên doanh, liên kết

- Định giá doanh nghiệp, bất động sản và tài sản vô hình

- Chiến lược thâm nhập thị trường

- Tư vấn về tác động của thuế trực thu và gián thu đối với hoạt động kinhdoanh hiện tại cũng như theo kế hoạch đề xuất

- Cung cấp các dịch vụ kê khai thuế

- Lập kế hoạch nhằm giảm thiểu thuế phải nộp

- Lập và nộp các báo cáo thuế cho các cơ quan chức năng

- Liên hệ và giải trình với các cơ quan thuế

Các nhân viên làm việc trong lĩnh vực này là những chuyên gia tronglĩnh vực tài chính, họ am hiểu các vấn đề về thuế, các loại thuế, các hoạt độngchuyển giao, các hiệp định quốc tế về thuế, đầu tư

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

trong những chức năng của nó là tư vấn, nghiên cứu về xây dựng, cài đặt chocác doanh nghiệp các chương trình như phần mềm kế toán, mục tiêu là giúpkhách hàng có được sự hỗ trợ tốt nhất của công nghệ thông tin trong công tácquản lý kế toán

Bên cạnh đó, công ty cũng cung cấp dịch vụ đào tạo ngắn ngày nhằmnâng cao kiến thức nghiệp vụ, chuyên môn kế toán, các lớp tập huấn phổ biếnnội dung các chính sách, quy định của nhà nước mới ban hành cho các kháchhàng có nhu cầu Công tác này đem lại các thông tin, kinh nghiệm hữu íchcho khách hàng về kế toán, tài chính, thuế giúp cho họ hoạt động tốt hơn.Ernst & Young Việt Nam cùng với các công ty khác trong Big4 chiếmgiữ một thị phần khá lớn trong thị trường kiểm toán và tư vấn tài chính Mức

độ tăng trưởng của thị trường cũng khá ổn định bởi ngày càng có nhiều doanhnghiệp nước ngoài vào Việt Nam, họ muốn lựa chọn một công ty kiểm toántốt như Ernst & Young Không chỉ các doanh nghiệp nước ngoài mà ngay cảcác doanh nghiệp Việt Nam cũng muốn bản báo cáo tài chính của mình đượckiểm toán bới một công ty có danh tiếng tốt và Ernst & Young hoàn toàn có

đủ điều kiện để đáp ứng nhu cầu đó Công ty Ernst & Young Việt Nam cũng

là một trong số ít các công ty được Bộ Tài Chính cho phép kiểm toán trên thịtrường chứng khoán

Với những lý do như trên, có thể thấy khách hàng của công ty Ernst &Young Việt Nam khá đa dạng Có thể kể tên một số khách hàng lớn như:

Ngân hàng nhà nước Việt Nam, Ngân hàng Ngoại thương, Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn, Ngân hàng công thương, Ngân hàng đầu tư

và phát triển Việt Nam, Tập đoàn Bảo Việt, Tập đoàn Kinh đô, Tập đoàn Bảo hiểm AA của Mỹ, Phở 24, quỹ Vina Capital, Bút bi Thiên Long, Yamaha Việt Nam, các dự án của các tổ chức phi chính phủ tại Việt Nam….Có thể nói

công ty phát triển mạng lưới khách hàng rộng khắp Việt Nam trong nhiều lĩnh

10

vực kinh doanh và thương mại như ngân hàng, khách sạn, sản xuất, chế biến,tài chính, bảo hiểm Bên cạnh đó, công ty cũng hỗ trợ khách hàng trong cảicách kinh tế như cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước, Tái cơ cấu các tổngcông ty nhà nước và ngân hàng thương mại quốc doanh Được sự hỗ trợ củaErnst & Young toàn cầu, năm 2007 mạng lưới khách hàng trong nước đãđược mở rộng hơn nhiều so với năm 2006, tuy nhiên trong những năm tớicông ty vẫn tiếp tục tăng cường hơn nữa số lượng khách hàng nội địa và củng

cố thêm các hợp đồng với các khách hàng ở các thị trường lân cận như Lào vàCampuchia

Với mạng lưới khách hàng ổn định, đa dạng và ngày càng mở rộng, công

ty đã có sự tăng trưởng nhanh chóng về mặt doanh thu Tốc độ tăng doanh thutrung bình hàng năm hơn 10 %, công ty luôn ở trong tốp dẫn đầu trong tốp 10công ty kiểm toán có doanh thu cao nhất Việt Nam Doanh thu năm 2005 củaCông ty đạt gần 90 tỷ đồng, năm 2006 tăng lên đến hơn 137 tỷ chỉ đứng sauCông ty Pricewaterhouse&Cooper

Cùng với sự phát triển của thị trường, sự ra đời của các công ty kiểmtoán Việt Nam ngày càng nhiều, chính vì vậy mà tính cạnh tranh ngày càngcao Trong tương lai, mục tiêu của công ty là tiếp tục giữ vững vị thế trên thịtrường kiểm toán, mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấphơn nữa dưới sự hỗ trợ của Ernst & Young toàn cầu để đáp ứng nhu cầu trongnền kinh tế hội nhập quốc tế đang phát triển ở Việt Nam, đồng thời duy trìmối quan hệ tốt đẹp với các công ty kiểm toán khác Công ty cũng tiếp tục mởrộng, đa dạng hoá các loại hình dịch vụ cung cấp, đồng thời định hướng pháttriển tăng số lượng khách hàng là doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp cổphần, phù hợp với chiến lược tài chính, phát triển xã hội ở Việt Nam Bêncạnh đó, công ty cũng tiếp tục đầu tư vật chất, cải tạo mạng lưới thông tin nội

bộ, tăng cường trao đổi thông tin, kinh nghiệm với các công ty Ernst &Young ở các nước khác để cải thiện hiệu qủa công việc Đặc biệt, công ty chútrọng công tác tuyển dụng và đào tạo nhân viên, nhằm thu hút nhân tài và

1.2.1 Đặc điểm hoạt động kinh doanh

Công ty Ernst & Young Việt Nam là một công ty kiểm toán độc lập – là

tổ chức của các kiểm toán viên chuyên nghiệp kinh doanh dịch vụ kiểm toán

và các dịch vụ khác có liên quan

Hoạt động kinh doanh của công ty được thực hiện bởi ba phòng nghiệpvụ: Phòng kiểm toán và tư vấn kinh doanh, Phòng thuế và Phòng tư vấndoanh nghiệp Trong mỗi phòng này, các nhân viên sẽ làm việc theo từngnhóm Việc phân nhóm phụ thuộc vào yêu cầu của hợp đồng và tính chất củacông việc Phòng kiểm toán và tư vấn kinh doanh được chia thành nhiều bộphận nhỏ theo sự phân công chuyên môn hoá về chuyên môn là bộ phận kiểmtoán ngân hàng, bộ phận kiểm toán các doanh nghiệp sản xuất, kiểm toán bảohiểm, kiểm toán các dự án Phòng thuế và Phòng tư vấn doanh nghiệp khôngphân chia

Đối với bất kỳ công ty kiểm toán nào, bộ máy kiểm toán đóng vai trò rấtquan trọng trong kiểm soát hoạt động của công ty Bộ máy kiểm toán ở Ernst

& Young được tổ chức khá khoa học và hợp lý, có sự phân công phân nhiệm

rõ ràng, phù hợp với trình độ, khả năng và kinh nghiệm làm việc của từngnhân viên Mỗi hợp đồng kiểm toán được ký kết, sẽ có một đội kiểm toánđược tổ chức một cách thích hợp Một đội kiểm toán thường bao gồm:

Trợ lý kiểm toán ( Staff/ Assistant)

Trưởng nhóm kiểm toán ( Senior)

Quản lý bộ phận kiểm toán trong từng lĩnh vực: sản xuất, ngân hàng,khách sạn (Manager)

Trưởng bộ phận kiểm toán (Senior Manager)

12

Chủ phần hùn ( Partner)

Người kiểm tra độc lập ( Independent Reviewer)

Trợ lý kiểm toán ( Staff/ Assistant): được chia thành 2 cấp, trợ lý kiểm

toán cấp 1 và trợ lý kiểm toán cấp 2

Trợ lý kiểm toán cấp 1 là những nhân viên mới tuyển dụng, thời gianlam việc tại công ty dưới 1 năm

Trợ lý kiểm toán cấp 2 thường là nhân viên có thời hạn làm việc từ 1-2năm, có kinh nghiệm trong công việc

Trợ lý kiểm toán là những người tham gia trực tiếp vào việc thực hiệnhợp đồng kiểm toán, với bất kỳ khách hàng nào Họ tiến hành các thủ tụckiểm tra chi tiết và các thử nghiệm kiểm soát đơn giản dưới sự giám sát thíchhợp Các trợ lý kiểm toán thực hiện và tôn trọng các quy định của công tytoàn cầu về vị trí, vai trò đã được thiết lập cho chức danh của mình

Có thể khái quát tổ chức bộ máy kiểm toán của Công ty theo sơ đồ sau

Người kiểm tra độc lậpChủ phần hùnTrưởng bộ phận kiểm toánQuản lý bộ phận kiểm toán theo lĩnh vực

Trưởng nhóm kiểm toánTrợ lý kiểm toán viên cấp 1Trợ lý kiểm toán viên cấp 2

Trưởng nhóm kiểm toán là nguời thực hiện các rà soát chi tiết, thiết kếcác thủ tục kiểm toán và trực tiếp theo dõi công việc của toàn đội Họ lànhững người chuyên nghiệp, chịu trách nhiệm phổ biến các công việc kiểmtoán, phát triển chiến lược kiểm toán, quản lý đội kiểm toán và các chuyên gia

hỗ trợ ý kiến kiểm toán Họ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm đảm bảorằng quá trình thực hiện, ghi chép và đưa ra kết luận kiểm toán tuân thủnhững quy tắc của công ty Họ bắt đầu xây dựng quan hệ với khách hàng và

có điều kiện mở rộng hiểu biết của mình thông qua trao đổi với khách hàng vềcác vấn đề kế toán, kiểm toán

Quản lý bộ phận kiểm toán trong từng lĩnh vực: sản xuất, ngân hàng, khách sạn (Manager)/Trưởng bộ phận kiểm toán (Senior Manager):Họ có

hai vai trò khác biệt nhau: họ vừa là các chuyên gia kiểm toán vừa là nhữngnhà quản lý Họ chịu trách nhiệm cho đội kiểm toán thực hiện các chiến lược

và công việc kiểm toán và đảm bảo rằng công việc đáp ứng được đầy đủ chấtlượng, mà căn cứ vào đó chủ phần hùn có thể đưa ra ý kiến rằng công việctuân thủ đúng các quy định và chính sách của hãng

Quản lý bộ phận kiểm toán trong từng lĩnh vực: sản xuất, ngân hàng,khách sạn (Manager)/Trưởng bộ phận kiểm toán (Senior Manager) tiếp xúcvới lãnh đạo cấp cao của khách hàng và đưa ra những tư vấn đối với nhữngvấn đề kế toán phức tạp, những vấn đề kinh doanh cho khách hàng Họ cũngchịu trách nhiệm nâng cao doanh thu thông qua việc theo đuổi các mục tiêu

và các hợp đồng cạnh tranh

14

Chủ phần hùn ( Partner): Là người chịu trách nhiệm ký báo cáo kiểm

toán và ý kiến kiểm toán được đưa ra Người này cũng chịu trách nhiệm vềviệc cuộc kiểm toán đã tuân thủ đúng các quy định về quản lý rủi ro, cácchính sách chất lượng của công ty và của hãng Chủ phần hùn cũng chịu tráchnhiệm quản lý các mối quan hệ với các nhà quản lý cao cấp của khách hàng.Chủ phần hùn cũng phải đảm bảo rằng các thành viên trong đội được giám sát

và hướng dẫn một cách thích hợp

Người kiểm tra độc lập ( Independent Reviewer): thường là một chủ

phần hùn khác, thực hiện việc kiểm tra các kết luận của đội kiểm toán Ngườinày kiểm tra hệ thống phương pháp kiểm toán được áp dụng, có thể thực hiệnlại hoặc thử thách quy trình này Người này cũng sẽ kiểm tra ý kiến kiểm toáncuối cùng trên báo cáo tài chính để xem xét sự nhất quán giữa các kết luậnđưa ra với các công việc đã được thực hiện Người này cũng có thể đề nghịkiểm tra các tài liệu, các ghi chép mà kiểm toán viên đã thu thập làm căn cứ

để đưa ra ý kiến kiểm toán

1.2.2 Đặc điểm bộ máy quản lý của Công ty Ernst & Young Việt Nam

Nhìn chung, mô hình tổ chức bộ máy quản lý của Công ty Ernst &Young Việt Nam được áp dụng theo mô hình Ernst & Young toàn cầu, cóthay đổi để phù hợp với điều kiện của Việt Nam Bộ máy quản lý của công

ty gồm có ban giám đốc giữ nhiệm vụ quản lý vĩ mô và các phòng ban chứcnăng Chức năng của từng người, từng bộ phận được xác định như sau

Tổng giám đốc (Partner Country) là người quản lý toàn diện các mặt

hoạt động của công ty tại Việt Nam, quyết định các chiến lược kinh doanh, đadạng hoá các loại hình dịch vụ cung cấp Tổng giám đốc cũng là người chịutrách nhiệm trước Bộ trưởng Bộ tài chính và pháp luật về toàn bộ hoạt độngcủa công ty

Phó Tổng giám đốc (Partner) là người chịu trách nhiệm hoàn toàn về

hoạt động của văn phòng Hà Nội, thực hiện theo kế hoạch chiến lược chung

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

của công ty, tổ chức thực hiện các dịch vụ tại văn phòng Hà Nội, báo cáo tìnhhình hoạt động Phó Tổng giám đốc là người có tiềm năng lên Tổng giám đốc

Ban giám đốc với sự trợ giúp của các phòng ban chức năng, tìm ra giải

pháp tối ưu cho các vấn đề phức tạp Thành viên Ban giám đốc là các chủphần hùn, trực tiếp đánh giá rủi ro kiểm toán, ký kết hợp đồng kiểm toán, thựchiện soát xét cuối cùng đối với hồ sơ kiểm toán và là người đại diện công ty

ký và ban hành báo cáo kiểm toán và thư quản lý

Hệ thống phòng ban chức năng có nhiệm vụ tham mưu cho Ban giám

đốc được chia thành hai bộ phận chính là bộ phận hành chính và bộ phậnnghiệp vụ

 Bộ phận hành chính: bao gồm các bộ phận hỗ trợ cho hoạt động nghiệp

vụ và đảm bảo cho mọi hoạt động của công ty diễn ra một cách bình thường

- Bộ phận kế toán

- Bộ phận tin học chịu trách nhiệm cung cấp các thiết bị phần cứng, phầnmềm quản lý, đảm bảo hoạt động mạng nội bộ, trợ giúp nhân viên khi máytính có nhu cầu sửa chữa Khi thực hiện kiểm toán, nếu khách hàng có một hệthống tin học khá phức tạp thì bộ phận tin học của công ty cũng sẽ tham giađánh giá hệ thống công nghệ thông tin của khách hàng để kiểm soát rủi ro

- Bộ phận văn phòng có chức năng quản lý công văn, các văn bản hànhchính, các quyết định quản lý, phối hợp với bên kế toán về vấn đề nhân sự,chuẩn bị và cung cấp cho nhân viên công ty các văn phòng phẩm cần thiết

16

- Bộ phận tư vấn doanh nghiệp thực hiện tư vấn kế toán và tư vấn tàichính doanh nghiệp, kiểm soát nội bộ doanh nghiệp, tư vấn quản lý rủi ro,thẩm định vốn, cơ cấu vốn theo yêu cầu của khách hàng

- Bộ phận tư vấn thuế giúp khách hàng quản lý thuế có hiệu quả hơn

Sơ đồ 1.2 Tổ chức bộ máy quản lý tại công ty Ernst & Young Việt Nam

1.2.3 Đặc điểm tổ chức công tác kế toán tại công ty Ernst & Young Việt Nam

Năm tài chính của công ty bắt đầu vào ngày 1 tháng 7 và kết thúc vào ngày 30 tháng 6 năm sau

Báo cáo tài chính của công ty được lập vào ngày 30 tháng 6 là ngày kếtthúc năm tài chính Các báo cáo được lập tuân thủ các chuẩn mực về báo cáocủa Việt Nam và Ernst & Young toàn cầu Báo cáo của công ty được kiểmtoán bởi một công ty kiểm toán độc lập

Một số chứng từ công ty sử dụng: phiếu thu , phiếu chi, Timesheet,Overtime Reporting, Advance Request, Travel Request, Car Rental Request,

Tổng giám đốcPhó tổng giám đốc

Do được sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại nên bộ máy kế toán của công

ty khá gọn nhẹ Kế toán tại Văn phòng Hà Nội hạch toán theo hình thức báo

sổ cho phòng kế toán của Công ty trong Thành phố Hồ Chí Minh

1.3 Quy trình kiểm toán tại công ty Ernst & Young Việt Nam

Ernst & Young Việt Nam áp dụng quy trình kiểm toán của Ernst &Young toàn cầu, gọi tắt là EY GAM (Ernst & Young Global AuditMethodology) EY GAM là một hướng dẫn cơ bản mang tính toàn cầu cho tất

cả các nhân viên của Ernst & Young trên toàn thế giới và được áp dụng trongmọi cuộc kiểm toán Tuy nhiên EY GAM cũng được xem xét và sửa đổi chothích hợp trong từng cuộc kiểm toán cụ thể, ở những quốc gia khác nhau Mộttrong những điều căn bản của EY GAM là việc đánh giá rủi ro tổng hợp sau

đó quyết định nội dung, phạm vi, thời hạn của các thủ tục kiểm toán dựa trênnhững đánh giá rủi ro đó EY GAM dựa trên cơ sở chuẩn mực kiểm toán quốc

tế và được bổ sung các chuẩn mực địa phương bởi các thành viên ở dịaphương để phù hợp với chuẩn mực của nơi đó

EY GAM được chia thành 4 giai đoạn

- Lập kế hoạch và nhận diện các rủi ro

18

- Đánh giá rủi ro và xây dựng chiến lược kiểm toán

- Thực hiện kiểm toán

- Kết luận và phát hành báo cáo kiểm toán

1.3.1 Lập kế hoạch và nhận diện các rủi ro

Bước 1 Tìm hiểu về nguyện vọng của khách hàng, các yêu cầu dịch vụ

để nhận diện phạm vi của dịch vụ từ đó quyết định giới hạn kiểm toán banđầu và thiết lập đội kiểm toán

Để tìm hiểu nguyện vọng của khách hàng và các yêu cầu của dịch vụ,các kiểm toán viên của công ty sẽ tiến hành tiếp xúc với những người ra quyếtđịnh chính của khách hàng ( Ban giám đốc, uỷ ban kiểm toán, những đại diện

nghiệp vụ Thực hiện thủ tục kiểm tra từ đầu đến

cuối

Tìm hiểu

và đánh giá quy trình làm báo cáo

Lựa chọn các thủ tục kiểm soát để kiểm tra

Tìm hiểu và đánh giá hệ thống kiểm soát bằng công nghệ của khách hàng Thực hiện đánh rủi ro kết hợp

Hoàn thiện các rà soát và phê chuẩn cho các giấy tờ cần thiết

Chuản bị và phát hành báo cáo

của khách hàng trước pháp luật) Sau khi đã đạt được những hiểu biếtnhất định, công ty sẽ liên lạc với khách hàng và thống nhất về phạm vi cũngnhư các yêu cầu của dịch vụ Thêm vào đó, những cuộc thảo luận ban đầu vớicác giám đốc tài chính, giám đốc kinh doanh của khách hàng cũng thườngđược tổ chức để xác định các vấn đề hiện tại của khách hàng Điều này sẽcung cấp thông tin liên quan đến việc tiến hành kiểm toán như thời hạn kiểmtoán, phạm vi hỗ trợ của khách hàng, và có thể cung cấp những dấu hiệu đầutiên về những vấn đề mà kiểm toán cần quan tâm.

Để quyết định giới hạn kiểm toán ban đầu, công ty sẽ xem xét các yêucầu của dịch vụ cũng như các yếu tố, quy định có tác động đến hoạt động củakhách hàng: các chi nhánh, phòng ban, công ty con; môi trường kiểm soát vàbáo cáo kiểm soát nội bộ; các vấn đề quan trọng của khách hàng; nhữngngười có thể điều khiển hợp đồng kiểm toán; thống nhất về trách nhiệm củacông ty kiểm toán; các thủ tục kiểm toán tổng quát có thể áp dụng; hệ thốngkiểm toán nội bộ của khách hàng

Sau khi đã quyết định được các giới hạn kiểm toán ban đầu, Ernst &Young sẽ thiết lập đội kiểm toán và xem xét các vấn đề về đạo đức cũng nhưtính độc lập của các thành viên trong đội Trong quá trình thiết lập đội, vị trívai trò của từng thành viên trong đội cũng sẽ được phân công một cách rõràng Đồng thời cũng sẽ xác định xem có cần thuê chuyên gia để hỗ trợ chokiểm toán hay không

Bước 2 Xem xét việc chấp nhận khách hàng hoặc tiếp tục kiểm toán.

Những thủ tục kiểm toán thích hợp liên quan đến việc chấp nhận kháchhàng hoặc tiếp tục kiểm toán cần phải được thực hiện và các kết luận đưa raphải phù hợp dựa trên những hiểu biết tình hình hoạt động của khách hàng vàlĩnh vực mà khách hàng tham gia

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

Những yếu tố cần xem xét khi quyết định chấp nhận khách hàng hoặctiếp tục kiểm toán là tính trung thực của ban giám đốc khách hàng, rủi ro vềdanh tiếng hoặc liên quan đến vấn đề tài chính khi hợp tác với khách hàng vàkhả năng thực hiện công việc của công ty kiểm toán

Bước 3 Tìm hiểu về hoạt động kinh doanh của khách hàng

Kiểm toán viên cần đạt được những hiểu biết về lĩnh vực kinh doanh củakhách hàng, môi trường mà khách hàng hoạt động từ đó nhận diện các rủi rokinh doanh có thể ảnh hưởng trọng yếu đến báo cáo tài chính

Tìm hiểu về lĩnh vực kinh doanh của khách hàng bao gồm các yếu tố:

- Bản chất của hoạt động kinh doanh, hình thức sở hữu, các loại hình

và kế hoạch đầu tư của khách hàng, sản phẩm, dịch vụ mà khách hàng sảnxuất, cung cấp, môi trường công nghệ thông tin, chính sách kế toán áp dụng

- Các nhân tố thị trường và các sức mạnh thị trường có tác động trựctiếp hoặc gián tiếp tới khách hàng

- Các cổ đông lớn của khách hàng và kỳ vọng của họ

- Mục tiêu và chiến lược hoạt động của khách hàng

Việc tìm hiểu về lĩnh vực kinh doanh sẽ giúp kiểm toán viên xác địnhcác tài khoản quan trọng, các giải trình quan trọng và các chu trình nghiệp vụquan trọng

Trong bước này kiểm toán viên sẽ thực hiện các thủ tục phân tích tổngquát đối với các thông tin tài chính và phi tài chính để có thể khoanh vùng cáckhu vực có rủi ro cao

Bước 4 Đánh giá mức dộ phức tạp của môi trường công nghệ thông tin

của khách hàng và quyết định sự cần thiết có mặt các chuyện gia về côngnghệ thông tin Các chuyên gia về công nghệ thông tin sẽ phát triển các hiểubiết về môi trường công nghệ thông tin của khách hàng và hỗ trợ kiểm toánviên đạt được những hiểu biết ban đầu về rủi ro kinh doanh và các rủi ro trên

22

báo cáo tài chính có liên quan đến công nghệ thông tin

Bước 5 Tìm hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng

Kiểm toán viên tìm hiểu về cách thức xây dựng hệ thống kiểm soát nội

bộ của khách hàng, tìm hiểu về 5 yếu tố của hệ thống kiểm soát nội bộ là môitrường kiểm soát, rủi ro kiểm soát, thông tin và liên lạc, các hoạt động kiểmsoát và điều hành

Kiểm toán viên sẽ tiến hành đánh giá tổng quát về hệ thống kiểm soátnội bộ của khách hàng Hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả sẽ cung cấp bằngchứng rằng những thủ tục kiểm soát mà kiểm toán viên đã tiến hành kiểm tratrong cuộc kiểm toán giữa kỳ vẫn tiếp tục hoạt động tốt

Bước 6 Thảo luận của nhóm kiểm toán thực hiện hợp đồng Buổi thảo

luận này nhằm chỉ ra khả năng có các sai phạm trọng yếu do gian lận hoặc saisót của khách hàng và không phải thành viên nào tham gia cuộc kiểm toáncũng được tham dự cuộc thảo luận này

Bước 7 Xác định những rủi ro do gian lận và quyết định câu trả lời.

Trách nhiệm của kiểm toán viên là lập kế hoạch và thực hiện cuộc kiểmtoán để đạt được một sự đảm bảo có thể chấp nhận được là báo cáo tài chínhkhông chứa đựng những sai phạm trọng yếu do gian lận và sai sót Do vậykiểm toán viên cần xác định rủi ro do gian lận làm báo cáo tài chính có saiphạm trọng yếu

Kiểm toán viên thu thập các thông tin để nhận dạng rủi ro do gian lận từnhiều nguồn khác nhau như phỏng vấn ban giám đốc khách hàng, xem xét cácmối quan hệ bất thường hoặc các mối quan hệ không được mong đợi, kiểmtra báo cáo kiểm toán giữa kỳ, các thủ tục đã được thực hiện liên quan đếnviệc chấp nhận khách hàng…

Các rủi ro do gian lận thường là các rủi ro quan trọng, do vậy kiểm toánviên cần tìm hiểu và đánh giá xem liệu các chương trình và thủ tụckiểm soát

Bước 8 Quyết định PM, TE, SAD, NA

PM : Planning materiality là mức độ trọng yếu được xác định cho toàn

bộ báo cáo tài chính

TE: Tolerable Error là mức độ trọng yếu được xác định ở cấp độ tàikhoản

SAD: Summary of Audit Differences là tổng hợp những chênh lệch pháthiện được trong quá trình kiểm toán

NA: Nominal Amount là một con số mốc dùng để xác định các chênhlệch sẽ được đưa vào SAD

TE, SAD, NA thường được xác định theo tỷ lệ phần trăm so với PM tuỳtheo từng cuộc kiểm toán, từng khách hàng

Thông thường TE được xác định bằng 50% PM NA được xác định từ 1đến 5 % của PM

Bước 9 Xác định các tài khoản quan trọng, các giải trình và các cam kết

của nhà quản lý có liên quan

1.3.2 Đánh giá rủi ro và xây dựng chiến lược kiểm toán

Bước 1 Tổ chức buổi họp bàn về kế hoạch của nhóm kiểm toán

Đây là một hoạt động mang tính chất bắt buộc Buổi họp này sẽ giúp cậpnhật các sự kiện đã xảy ra trong một khoảng thời gian có ảnh hưởng đến kếhoạch kiểm toán và những điểm thay đổi, bổ sung so với kế hoạch kiểm toánban đầu

Bước 2 Nhận dạng các lớp nghiệp vụ quan trọng và các ứng dụng công

nghệ hiện đại hỗ trợ cho việc thực hiện các nghiệp vụ đó

24

Bước 3 Tìm hiểu quy trình của các nghiệp vụ, xem nghiệp vụ đó diễn ra

theo các bước như thế nào, được ghi chép theo trình tự ra sao Từ đó, dự đoáncác sai phạm có thể xảy ra ở khâu nào và nhận diện các thủ tục kiểm soátđược thiết kế để ngăn ngừa và phát hiện các sai phạm và đánh giá tính hiệuquả của các thủ tục này Đây là một bước rất quan trọng, việc tìm hiểu về quytrình của các nghiệp vụ, cách thức các nghiệp vụ được thực hiện sẽ giúp kiểmtoán viên xây dựng các thủ tục kiểm toán thích hợp Nhờ vậy mà kiểm toánviên có thể giảm bớt hoặc tăng thêm số lượng các kiểm tra chi tiết nếu cầnthiết hoặc cần fải xem xét lại việc đánh giá rủi ro cho nghiệp vụ, chu trình đó

Bước 4 Thực hiện thủ tục thực hiện lại từ đầu đến cuối.

Hình thức kiểm tra này sẽ giúp kiểm toán viên xác nhận những hiểu biếtcủa mình về quy trình nghiệp vụ và những thủ tục kiểm soát được nhận diệnthực sự đã được áp dụng trong thực tế Kết quả của việc thực hiện lại sẽ giúpkiểm toán viên đánh giá tính hiệu quả của các thủ tục kiểm soát được kháchhàng thiết kế Hình thức kiểm tra này được tiến hành hàng năm

Bước 5 Tìm hiểu và đánh giá quy trình làm báo cáo của khách hàng.

Quy trình làm báo cáo bao gồm các công việc như làm bảng cân đối thử,xem xét các báo cáo hợp nhất; cộng dồn, chuyển sổ; lên bản nháp báo cáo tàichính và các giải trình cần thiết

Việc tìm hiểu và đánh giá quy trình này sẽ giúp kiểm toán viên thiết kếcác thủ tục kiểm tra đối với quy trình lập báo cáo tài chính của khách hàng

Bước 6 Lựa chọn các thủ tục kiểm soát để kiểm tra

Khi thực hiện thử nghiệm kiểm soát, phạm vi của thử nghiệm kiểm soátphụ thuộc vào số lượng bằng chứng kiểm toán mà kiểm toán viên thu thậpđược liên quan đến thủ tục kiểm soát đó Kiểm toán viên có thể thực hiện thủnghiệm kiểm soát giới hạn hoặc thử nghiệm kiểm soát đầy đủ Quyết định thựchiện thử nghiệm kiểm soát giới hạn hay đầy đủ không ảnh hưởng đến thủ tục

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

kiểm soát được lựa chọn để kiểm tra, nhưng sẽ ảnh hưởng đến phạm vi của thửnghiệm kiểm soát, số lượng bằng chứng và các thủ tục kiểm toán cơ bản

Bước 7 Tìm hiểu và đánh giá hệ thống kiểm soát bằng công nghệ thông

tin của khách hàng Hiện nay, công nghệ thông tin ngày càng thể hiện đượcvai trò hỗ trợ quan trọng trong lĩnh vực tài chính kế toán, do vậy việc tìm hiểu

và đánh giá việc sử dụng công nghệ thông tin của khách hàng cũng rất quantrọng Mỗi khách hàng sẽ áp dụng các phần mền khách nhau, mang tính đặcthù cho ngành nghề của doanh nghiệp Do vậy thông qua quá trình này kiểmtoán viên cũng bổ sung cho minh thêm nhiều kiến thức về lĩnh vực công nghệthông tin

Bước 8 Thực hiện đánh giá rủi ro kết hợp

Đánh giá rủi ro kết hợp bao gồm việc đánh giá rủi ro tiềm tàng và rủi rokiểm soát cho mỗi cam kết của nhà quản lý trên báo cáo tài chính đối với mỗikhoản mục và giải trình quan trọng

Rủi ro kết hợp được đánh giá ở các mức độ như sau

Rủi ro kiểm soátThấp

Thử nghiệm kiểmsoát đầy đủ - hiệu quả

Trung bìnhThử nghiệm kiểmsoát giới hạn -hiệu quả

CaoThủ tục kiểm soátkhông hiệu quảhoặc không thựchiện thử nghiệmkiểm soát

Rủi ro kết hợp ở mức độ

chứng minh rằng sai phạm trọng yếu có thể không xảy ra

trọng yếu có thể không xảy ra, nhưng số lượng bằng chứng không đủ để kếtluận rằng sai phạm trọng yếu không xảy ra

- Trung bình: kiểm toán viên có bằng chứng để dự đoán rằng có mộtvài sai phạm trọng yếu đã xảy ra

- Cao: kiểm toán viên có bằng chứng để dự đoán rằng sai phạm trọngyếu sẽ xảy ra

Bước 9 Thiết kế các thử nghiệm kiểm soát

Kiểm toán viên thiết kế thử nghiệm kiểm soát cho tất cả các cam kết có liênquan Kiểm toán viên sử dụng hướng dẫn chung và phán đoán nghề nghiệp đểquyết định nội dung, thời gian và phạm vi của thử nghiệm kiểm soát

Bước 10 Thiết kế các trắc nghiệm kiểm tra các bút toán ghi sổ, những sự

điều chỉnh của nhà quản lý và các thủ tục phát hiện gian lận

Bước 11 Thiết kế các thử nghiệm cơ bản

Bước 12 Thiết kế các thủ tục kiểm toán chung

Các thủ tục kiểm toán chung nhiều khi không xuất phát từ việc đánh giárủi ro mà do yêu cầu của các chuẩn mực chuyên nghiệp hoặc do chính sáchcủa Ernst & Young và được thực hiện trong mọi cuộc kiểm toán

Các thủ tục kiểm tra này thường liên quan đến việc rà soát các hợp đồng,biên bản, các bên liên quan, các sự kiện sau ngày lập báo cáo tài chính,nguyên tắc hoạt động liên tục

Bước 13 Chuẩn bị ASM

ASM: Audit Strategies Memorandum là một bản tóm tắt kết quả các thửnghiệm đã thực hiện trong hai giai đoạn vừa qua Nó tập trung vào những

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

biến động quan trọng trong hoạt động của khách hàng, những thay đổi trongchiến lược kiểm toán so với năm trước

1.3.3 Thực hiện kiểm toán

Bước 1 Rà soát lại cuộc kiểm toán giữa kỳ để

- Xem xét kết quả của thử nghiệm kiểm soát và các thử nghiệm cơ bản

Bước 2 Thực hiện thử nghiệm kiểm soát và đánh giá kết quả của thử

nghiệm kiểm soát

Bước 3 Thực hiện các thử nghiệm phát hiện gian lận

Bước 4 Cập nhật các thử nghiệm kiểm soát và các trắc nghiệm kiểm tra

hệ thống kiểm soát bằng công nghệ thông tin của khách hàng từ sau đợt kiểmtoán giữa kỳ đến thời điểm kết thúc năm tài chính

Bước 5 Thực hiện các thử nghiệm cơ bản

Thử nghiệm cơ bản bao gồm

- Thủ tục phân tích

- Kiểm tra chi tiết

- Thủ tục kiểm tra số dư từ thời điểm kiểm toán giữa kỳ đến thời điểmkết thúc năm tài chính

Bước 6 Thực hiện các thủ tục kiểm toán chung

Bước 7 Đánh giá lại rủi ro kết hợp

1.3.4 Kết luận và phát hành báo cáo kiểm toán

Bước 1 Chuẩn bị kết thúc hợp đồng

Trong quá trình này, kiểm toán viên cần xem xét các vấn đề sau

28

- Quyết định xem còn thủ tục kiểm toán nào cần thực hiện và tráchnhiệm thực hiện thuộc về ai

- Huỷ bỏ các giấy tờ làm việc không cung cấp bằng chứng làm căn cứđưa ra kết luận

- Xem xét các con số được dùng để xác định mức trọng yếu

- Xem xét lại việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ và đánh giá rủi ro

do gian lận

- Xem lại ASM để chắc chắn rằng tất cả các vấn đề quan trọng đã đượcgiải quyết

- Thực hiện các thủ tục cho các sự kiện diễn ra sau ngày lập báo cáo

- Thực hiện các hoạt động lên kế hoạch ban đầu cho năm tiếp theo

- Đánh giá sự hài lòng của khách hàng

- Đánh giá hoạt động của cá nhân và của toàn đội

Bước 2 Chuẩn bị SAD

Tất cả các chênh lệch được phát hiện trong quá trình kiểm toán mà kháchhàng chưa điều chỉnh sẽ được ghi vào SAD để đánh giá tính xem liệu báo cáotài chính của khách hàng có sai phạm trọng yếu hay không

Bước 3 Rà soát lại báo cáo tài chính lần cuối

Mục đích của việc rà soát này là để đảm bảo rằng

- Các con số và giải trình của khách hàng là hợp lý

- Tất cả các giải thích cho những biến động quan trọng trong năm đãđược thu thập

- Báo cáo tài chính tuân thủ các nguyên lý kế toán được chấp nhận rộngrãi và các chuẩn mực báo cáo khác được áp dụng

- Các xu hướng đặc biệt không chỉ ra một rủi ro do gian lận không đượcnhận diện

Bước 4 Chuẩn bị SRM

SRM : Summary Review Memorandum là bản tập hợp lại các kết quả

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

và các kết luận cho các vấn đề quan trọng được tóm tắt trong ASM

Bước 5 Hoàn thiện các rà soát và sự phê chuẩn cho các giấy tờ cần thiết Bước 6 Chuẩn bị báo cáo và phát hành báo cáo

Bước 7 Ghi chép, lưu trữ giấy tờ làm việc, thanh lý hợp đồng

Các bước trong bốn giai đoạn kể trên không nhất thiết phải thực hiệntheo trình tự đã trình bày Tuỳ từng cuộc kiểm toán các bước có thể được thựchiện song song hoặc theo một trình tự phù hợp

Hồ sơ kiểm toán tại Công ty Ernst & Young Việt Nam

Hồ sơ kiểm toán là tài liệu do kiểm toán viên thu thập, phân loại, sử dụng

và lưu trữ trong một cuộc kiểm toán Hồ sơ kiểm toán chứa đựng đầy đủ thôngtin liên quan đến cuộc kiểm toán và là căn cứ để đưa ra ý kiến kiểm toán

Tại công ty Ernst & Young, hồ sơ được lưu trữ và sắp xếp khoa học, baogồm hồ sơ kiểm toán chung và hồ sơ kiểm toán năm Mỗi hồ sơ bao gồm đầy

đủ các giấy tờ, bằng chứng cần thiết cho cuộc kiểm toán, tuân theo quy trình,thứ thự quy định (các giấy tờ mang tính tổng hợp được sắp xếp trước, sau đó

là các giấy tờ có chứa thông tin cung cấp bằng chứng cho tờ tổng hợp, cácgiấy tờ tổng hợp và giấy tờ chi tiết của tờ tổng hợp được đánh số tham chiếu

rõ ràng để người đọc, kiểm tra có thể dễ dàng đối chiếu), có chữ ký của ngườithực hiện và người soát xét có thẩm quyền

Hồ sơ kiểm toán chung bao gồm các thông tin cơ bản về khách hàng nhưgiấy phép đăng ký kinh doanh, vốn điều lệ, cơ cấu bộ máy không thay đổiqua các năm và được cập nhật hàng năm

Hồ sơ kiểm toán năm bao gồm các thông tin cụ thể của cuộc kiểm toánnăm đó Hồ sơ kiểm toán năm bao gồm các phần được sắp xếp theo trình tựnhất định

- Phần A: báo cáo tài chính năm của khách hàng, báo cáo kiểm toán vớicam kết của chủ phần hùn, quản lý, trưởng nhóm kiểm toán, các loại hình bảo

30

hiểm khách hàng tham gia

- Phần B: Một số thông tin chung liên quan đến năm tài chính kiểm toán,phân tích rủi ro, mức trọng yếu xác lập, tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ,một số chu trình cơ bản

- Phần C -> T : kiểm toán các khoản mục cơ bản Mỗi phần có một tờtổng hợp số liệu lấy từ bảng cân đối kế toán của khách hàng và số liệu tươngứng sau điều chỉnh của kiểm toán viên (leadsheet), chương trình kiểm toán(audit program) và các bằng chứng thu thập được trong quá trình thực hiệncác thủ tục kiểm toán Cụ thể các phần như sau:

Phần I: Phải thu nội bộ

Phần J: Phải thu dài hạn, tài sản khác

Phần S: Doanh thu và giá vốn hàng bán

Phần T: Doanh thu và chi phí khác

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

Chương 2 Thực trạng thủ tục phân tích trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam

2.1 Thực hiện thủ tục phân tích tại khách hàng A

2.1.1 Giới thiệu về khách hàng A

Công ty A là một công ty 100% vốn nước ngoài

Công ty hoạt động ở Việt Nam theo giấy phép đầu tư số 191/GP – HN

do Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cấp ngày 15/08/2003

Thời gian hoạt động của công ty là 20 năm kể từ ngày cấp giấy phéphoạt động

Vốn điều lệ ban đầu của công ty là 100,000 đô la Mỹ và tổng vốn đầu tư

tư, các hợp đồng thuê tài sản dài hạn, các hợp đồng vay nợ dài hạn sẽ tiếp tụcđược cập nhật trong hồ sơ kiểm toán chung Các thông tin khác của kháchhàng sẽ được cập nhật và lưu trong hồ sơ kiểm toán năm Các thông tin nàyđều được thể hiện trên giấy tờ làm việc của kiểm toán viên

32

Biểu 2.1 Khái quát về khách hàng



Khách hàng: A Người lập:

Chi tiết: Thông tin chung về khách hàng Người soát xét:

Năm tài chính kết thúc vào: 31/12/200X Số tham chiếu: B1/1

Số trang:

Mục đích: thu thập những thông tin về khách hàng, từ đó có thể giúp kiểmtoán viên hiểu rõ hoạt động của khách hàng, nắm bắt những rủi ro có thể xảy

ra trong quá trình kinh doanh của khách hàng

Thông tin thu thập được:

I Những thông tin chung về khách hàng

1 Ngành nghề kinh doanh

Hoạt động chính của công ty là cung cấp các dịch vụ lắp đặt, nhận đặt và nhậnlàm thang máy, bảo dưỡng, sửa chữa và tân trang thang lại các thang máy,cung cấp và thay đổi các bộ phận của thang máy, hỗ trợ kỹ thuật cho các dịch

vụ của các công ty có yêu cầu

Khách hàng của công ty bao gồm khách hàng trong nước và khách hàng ngoàinước Các khách hàng nước ngoài chủ yếu là các công ty liên quan, cung cấpcho A Thông thường, chi phí mà A nhận được từ các bên liên quan cũngchiếm tới 70% doanh thu

Để phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình, công ty A đều phải

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

nhập các thiết bị từ nước ngoài như Pháp, Trung Quốc và nhà đầu tư chính từĐức

3 Mục tiêu và chiến lược của công ty

Đạt mức doanh thu theo chỉ tiêu của

ngân sách

Tiếp tục duy trì các hợp đồng vớicác công ty liên quan trong tập đoàn.Tìm kiếm và mở rộng các kháchhàng trong khu vực

Bao quát tất cả các chi phí hoạt động

và bắt đầu có lợi nhuận

Tiếp tục giữ hợp đồng với các bênliên quan trong tập đoàn

Tìm kiếm và mở rộng thị trường cáckhách hàng trong khu vực

Tối thiểu hóa chi phí mà hoạt độngvẫn hiệu quả

II Những nhân tố bên ngoài ảnh hưởng tới quá trình kinh doanh

1 Những nhân tố về mặt chính trị

Hiện nay, nhằm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, Việt Nam khôngngừng sửa đổi và ban hành những quy định mới nhằm giảm bớt những thủ tụcphức tạp, rườm rà, những thủ tục làm nản lòng nhiều nhà đầu tư khi đến ViệtNam Những quy định mới này đã góp phần tạo ra một môi trường đầu tưthuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài

Bên cạnh đó, tình hình chính trị ở Việt Nam khá ổn định không có tình trạngkhủng bố hay bạo loạn, điều này cũng làm cho các nhà đầu tư yên tâm hơn

phát triển mạnh mẽ về cơ sở hạ tầng - điều kiện cần thiết để phát triển kinh tế.Phát triển cở sở hạ tầng là ưu tiên hàng đầu tại nhiều địa phương Trong xu thếphát triển cơ sở hạ tầng nói chung, không thể không nói đến sự xuất hiện hàngloạt của cá khu nhà cao tầng Do đó nhu cầu về lắp đặt thang máy tăng vọt.

3 Những nhân tố về mặt xã hội

Cùng với sự phát triển của xã hội, mức sống của con người cũng ngày càngđược cải thiện, nâng cao Sống và làm việc trong các khu nhà cao tầng hiệnđại, người dân ngày càng nhận thức được vai trò quan trọng của thang máy.Đây là điều có tác động tích cực tới hoạt động của công ty

4 Những nhân tố về công nghệ

Hoạt động chủ yếu của công ty là cung cấp cá dịch vụ có liên quan đến thangmáy Do đó, sự thay đổi về công nghệ nhìn chung có thể không tác động trọngyếu đến sự hoạt động của công ty, ngoại trừ các yếu tố công nghệ từ phía tậpđoàn

5 Nguy cơ từ các công ty mới được thành lập và sự cạnh tranh trongngành

Công ty chủ yếu cung cấp các dịch vụ liên quan đến thang máy cho các kháchhàng Việt Nam của các công ty liên quan thuộc tập đoàn của công ty A Dovậy, sự đe dọa từ các công ty mới và sự cạnh tranh của các công ty cùngngành là không cao lắm

6 Sức mạnh thỏa thuận của nhà cung cấp

Các nhà cung cấp chính của công ty A là các công ty liên quan do vậy, không

có tác động trọng yếu nào đến báo cáo tài chính của việc thương lượng vớicác nhà cung cấp

7 Sức mạnh thỏa thuận của người mua

Các khách hàng then chốt của công ty là các công ty liên quan Hơn nữa, công

ty cũng có một lượng khá lớn các khách hàng trong khu vực, do đó những bất

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

lợi về khách hàng là thấp

Việc tìm hiểu những nhân tố tác động đến hoạt động của công ty là rấtquan trọng Việc này sẽ giúp kiểm toán viên có một cái nhìn toàn diện hơn vềhoạt động kinh doanh của khách hàng

Sau khi thu thập các thông tin tài chính và phi tài chính, kiểm toán viêntiến hành so sánh và phân tích Việc này sẽ hỗ trợ kiểm toán viên trong quátrình lập kế hoạch và xây dựng chiến lược kiểm toán cho khách hàng TạiErnst & Young, kiểm toán viên thường so sánh đối chiếu số dư của năm nayvới số dư của năm trước dựa trên bảng cân đối thử và bảng báo cáo kết quảkinh doanh do khách hàng cung cấp Dựa trên những so sánh đó kiểm toánviên đưa ra những nhận xét sơ bộ với bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quảkinh doanh của đơn vị

Biểu 2.2 Phân tích sơ bộ bảng cân đối kế toán của khách hàng



Khách hàng: A Người lập:

Chi tiết: Phân tích bảng cân đối kế toán Người soát xét:

Năm tài chính kết thúc vào: 31/12/200X Số tham chiếu: A4/2

Số trang:

Đơn vị : ’000 VND

Số dư30/9/200X

Số dư 30/9/200X-1

Chênh lệch

36