Thực trạng kế toán nguyên vật liệu ở các doanh nghiệp kinh doanh và một số ý kiến đề xuất.DOC

Thực trạng kế toán nguyên vật liệu ở các doanh nghiệp kinh doanh và một số ý kiến đề xuất

Lời nói đầu

Kế toán nguyên vật liệu là một phần của công tác kế toán nhằm thông tin,phản ánh tình hình mua sắm yếu tố đầu vào, đó là nguyên vật liệu của quá trìnhsản xuất, cũng nh quá trình xuất kho sử dụng nguyên vật liệu cho hoạt động sảnxuất kinh doanh

Công tác này cung cấp một trong những tài liệu cho doanh nghiệp để trêncơ sở đó xác định đợc giá thành sản phẩm, dịch vụ - là một chỉ tiêu quan trọngcủa doanh nghiệp Vì vậy công tác kế toán hoạch toán xác định giá thành sảnphẩm, dịch vụ từ đó xác định đợc giá bán hợp lý, mặt khác giúp cho doanhnghiệp quản lý có hiệu quả hơn loại yếu tố đầu vào này

Trong hoàn cảnh hiện nay, khi có những sự thay đổi trong nền kinh tế đặcbiệt khi luật thuế GTGT mới đợc áp dụng từ ngày 01/01/1999 thay đổi cách tínhthuế, thu thuế của Nhà nớc, từ đó ảnh hởng đến việc tính giá thành thực tếnguyên vật liệu nhập kho cũng nh ảnh hởng công tác hoạch toán nguyên vật liệuthì việc hoàn thiện công tác kế toán nghiệp vụ nhập - xuất kho nguyên vật liệusao cho phù hợp với điều kiện mới, phù hợp với chính sách mới của Nhà nớc, của

Bộ Tài chính cũng nh phù hợp với điều kiện của các doanh nghiệp là việc làmcần thiết

Xuất phát từ đó, chuyên đề này đợc viết nhằm mục đích góp phần làmhiểu thêm công tác kế toán nguyên vật liệu cũng nh thực trạng của công tác nàytại các doanh nghiệp để từ đó thấy đợc những mặt tồn tại, đề xuất ý kiến với hyvọng nhằm đóng góp một phần cho việc hoàn thiện kế toán nguyên vật liệu Vớiphơng pháp nghiên cứu chuyên đề là dựa trên cơ sở phân tích về lý luận, kiểmsoát thực trạng để tìm ra những tồn tại và đề suất ý kiến thì:

Bản chuyên đề ngoài lời nói đầu và kết luận gồm có hai phần chính:

Phần I: Những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán nguyên vật liệu.

Phần II: Thực trạng kế toán nguyên vật liệu ở các doanh nghiệp kinh

doanh và một số ý kiến đề xuất

Phần i: Những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán nguyên vật liệu.

i Những sự cần thiết của viêc hoàn thiện

Sản xuất ra của cải vật chất là cơ sở tồn tại và phát triển của xã hội loàingời Chính vì vậy ngay từ thời cổ xa ngời ta đã thấy sự cần thiết muốn duy trì vàphát triển đời sống của mình và xã hội cần phải tiến hành sản suất nhữnh vậtdùng thức ăn nh thế nào

Nh ta đã biết kế toán là một trong nhng công cụ hữu ích trong việc quản lýkinh tế Bởi vậy khi kinh tế phát triển với một số nền sản xuất có quy mô ngàycàng lớn, với trình độ xã hội hoá và sức phát triển ngày càng cao, với yêu cầucủa quy luật kinh tế mới phát sinh …thì hoạt động của công tác kế toán cũng cầnthì hoạt động của công tác kế toán cũng cần

có sự phát triển phù hợp để đợc thực hiện chức năng thông tin và kiểm tra củamình

Nh vậy việc hoàn thành công tác kế toán cho phù hợp với tình sản suất nóichung và nền kinh tế nói riêng làtất yếu

Đặc biệt trong tình hình kinh tế nớc ta hiện nay, khi chuyển đổi nền kinh

tế từ tâp trung bao cấp sang nền kinh tế thị trờng với những đổi mới thực sự trongcơ chế quản lý kinh tế – tài chính tình việc hoàn thiện công tác kế toán sao chothích ứng với cơ chế mới luôn luôn đợc đặt ra và cần thiết

Kế toán nhgiệp vụ xuất – nhập là một mảng quan trọng trong hệ thống kếtoán nói chung, vì vậy vai trò tất yếu khách quan của việc hoàn thiện kế toán thìhoàn thành kế toán nguyên vật liệu cũng mang tính chất tất yếu cần thiết nhất làtrong bối cảnh hiện nay làm cơ sở kinh tế là khi luật thuế giá trị gia tăng mới đợc

áp dụng từ ngày 01-01-1999 thì hoàn thiện công tác này sẽ đảm bảo cho doanhnghiệp tính đúng, tính đủ giá trị nhập –xuất nguyên vật liệu từ đó làm cơ sở choviệc tính đúng giá thành sản phẩm – một trong những chỉ tiêu quan trọng củamỗi giá trị sản xuất kinh doanh trong kinh tế thị trờng

ii Một số vấn đề cơ bản về nhguyên liệu - vật liệu

1 Đặc điểm vật liệu và nhiệm vụ hoạch toán vật liệu

* Khái niệm

Một trong những điêù kiện thiết yếu để tiến hành hoạt động sản suất

là tợng lao động Vật liệu là những đối tợng lao động đã đợc thể hiện dới dạnghoá trong các doanh nghiệp

* Đặc điểm

Khác với t liệu lao động vật liệu chỉ tham gia một lần vào quá trình sảnxuất kinh doanh.khi sử dụng, vật liệu thay đổi hình thái ban đầu hoặc tiêu haohoàn toàn trong quá trình sản xuất để tạo ra hình thái vật chất của sản phẩm Vậtliệu thuộc loại tài sản lu đông, giá trị vật liệu tồn kho là vốn lu động dự trữ chosản xuất của doanh nghiệp

*Nhiệm vụ hoạch toán

- Phải theo dõi phản ánh đợc tình hình nhập – xuất và tồn kho củatừng loại vật liệu

- Tính giá nguyên vật liệu theo chế độ quy định và phù hợp với đặc

điểm của doanh nghiệp

- Tham gia vào công tác kiểm tra nguyên vật liệu, phản ánh kịp thời kếtquả kiểm kê

- Thờng xuyên phân tích tình hình cung cấp, dự trữ, sử dụng nguyênvật liệu, đối chiếu với mức dự trữ để kịp thơì xuất hiện nguyên vật liệu thừa thiếu

so với định xuất từ đó đề suất với doanh nghiệp điều chỉnh kịp thời kế hoạchcung cấp đảm bảo quá trình sản suất diễn ra đều đặn và liên tục

2 Phân loại nguyên liệu.

Theo công dụng vật liệu đối với quy trình công nghệ sản xuất sảnphẩm có thể phân thành các loại sau:

- Nguyên vật liệu chính: Là những nguyên vật liệu khi tham gia vàoquá trình sản xuất cấu tạo nên thực thể chính của sản phẩm

- Nguyên vật liệu phụ: Là những nguyên vật liệu khi tham gia vào quátrình sản xuất kết hợp với nguyên vật liệu chính làm thay đổi hình dáng, màu sắcbên ngoài của sản phẩm, làm tăng thêm chất lợng của sản phẩm, kính thích thịhiếu ngời tiêu dùng hoặc làm cho quá trình sản xuất đợc thuận lợi

- Nguyên vật liệu chính và nguyên vật liệu phụ ở đây đợc xét trongtừng quy trình công nghệ sản xuất từng loại sản phẩm cụ thể

- Nhiên liệu: Là những vật liệu khi tham gia vào quá trình sản xuất tạo

ra nhiệt lợng phục vụ cho quá trình sản xuất nh than, củi, xăng, dầu…thì hoạt động của công tác kế toán cũng cần

- Phụ tùng thay thế: Là những phụ tùng, chi tiết máy doanh nghiệpmua về để thay thế khi sửa chữa tài sản cố định

-Vật liệu xây dựng và thiết bị cần lắp: Là những vật liệu doanh nghiệpmua về nhằm mục đích đầu t xây dựng cơ bản và các thiết bị, máy móc mua về

để chuẩn bị lắp đặt đa vào sử dụng phục vụ cho sản xuất kinh doanh

* Theo nguồn nhập nguyên liệu có thể phân thành:

- Nguyên vật liệu mua vào

- Nguyên vật liệu tự sản xuất gia công

- Nguyên vật liệu nhận vốn góp liên doanh

- Nguyên vật liệu đợc biếu tặng, đợc viện trợ không hoàn lại

- Nguyên vật liệu đợc phất hiện thừa trong kiểm kê

3 Xác định giá nguyên vật liệu nhập – xuất kho.

a Giá nguyên vật liệu nhập kho:

a.1 Giá thực tế

Giá thực tế NVL nhập kho = Giá mua + Thuế + Giá thuế mua trực tiếpghi hoá đơn

Trong đó:

+ Giá mua mà số tiền hàng doanh nghiệp phải trả cho ngời cung cấp nó

đ-ợc chiết khấu giảm giá thì số tiền đó đđ-ợc ghi giảm giá mua

+ Thuế có * Thuế nhập khẩu

* Thuế giá trị gia tăng

Có hai trờng hợp:

+ Nếu doanh nghiệp phải áp dụng tính thuế theo phơng pháp khấu trừ thì

thuế giá trị gia tăng không đợc tính vào giá thực tế của vật liệu nhập kho

+ Nếu doanh nghiệp áp dụng phơng pháp tính thuế giá trị gia tăng trựctiếp thì thuế giá trị gia tăng đợc tính vào thuế thực tế của nguyên vật liệu nhậpkho

- Chi phí thu mua trực tiếp: là chi phí vận chuyển,bốc dỡ, thuê kho bãi, chiphí hao hụt trong định mức và trên định mức (nếu đợc phép tính)

- Trờng hợp nguyên liệu tự sản xuất gia công:

Giá thực tế = Giá thành thực tế

- Trờng hợp NVL nhận góp vốn liên doanh

Giá thực tế của nguyên liệu = Kết quả đánh giá của hội đồng quảntrị

-Trờng hợp NVL đợc viện trợ không hoàn lại, đợc biếu tặng

Giá thực tế của vật liệu = Giá mua trên thị trờng của nguyên liệucùng loại

a.2 Giá hạch toán

Là giá dùng để phản ánh nguyên vật liệu trên tài khoản hạch toán tổnghợp (TK 152,151,611)

Giá hạch toán = Lợng thực nhập* Đơn giá hạch toán

b Giá nguyên vật liệu xuất kho

b.1 Giá thực tế

Giá thực tế vật t  Giá thực tế vật t = Giá thực tế vật t + Giá thực tế vật t tồn

đầu kỳ nhập trong kỳ xuất trong kỳ tồn cuối kỳ

Tuỳ theo đặc điểm riêng của doanh nghiệp về số lợng danh điểmvật liệu, số lần nhập xuất, điều kiện kho tàng, trình độ kế toán viên và điều kiệnvật chất trang thiết bị cho công tác kế toán để doanh nghiệp lựa chọn một phơngpháp tính giá xuất thích hợp

Các phơng pháp tính giá xuất thờng dùng.

Cách 1: Phơng pháp nhập trớc - xuất trớc (FiFO)

Phơng pháp này giả định lô vật t nào nhập kho trớc sẽ đợc xuất trớcvì vậy lợng vật t xuất thuộc lần nhập nào sẽ tính theo giá trị thực tế của lần nhập

đó

Cách 2: Phơng pháp nhập sau - xuất trớc (LiFO)

Phơng pháp này tính trên cơ sở giả định lô vật t nào nhập sau sẽ đợcxuất dùng trớc Vì vậy trình tự tính giá làm ngợc lại với FiFO

Hoặc giá bình quân đợc xác định cho cả kỳ dự trữ:

Giá thực tế vật t tồn đầu kỳ và nhập trong kỳ

Giá vật t thực tế xuất kho = Tồn đầu kỳ + nhập trong kỳ - Tồn cuốikỳ

Giá hạch toán vật t tồn đầu kỳ và nhập trong kỳ

Giá thực tế vật t xuất kho = Giá hạch toán của vật t xuất * Hệ số giá (H)

B 2 Giá hạch toán nguyên vật liệu xuất kho

Giá hạch toán vật t xuất kho = số lợng xuất * đơn giá hạch toán

iii Kế TOáN nguyên vật liệu theo phơng pháp kktx

1 Kế toán nhập kho nguyên vật liệu.

Khi mua nguyên vật liệu dùng vào hoạt động sản xuất sản phẩm hànghoá dịch vụ

thuộc đối tợng chịu thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ:

Nợ TK 152 (giá mua nguyên vật liệu cha có thuế GTGT)

Nợ TK 1331(thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ)

Có TK 111,112,141,331,311( giá thanh toán)

- Khi mua nguyên vật liệu dùng vào hoạt động sản xuất sản phẩm hànghoá dịch vụ không thuộc đối tợng chịu thuế GTGT hoặc chịu thuế GTGT theophơng pháp trực tiếp

Nợ TK 152

Có TK 111,112,331 (Giá thanh toán gồm cả thuế GTGT)

- Khi nhập khẩu nguyên vật liệu kế toán phản ảnh giá trị hàng nhậpkhẩu bao gồm tổng số tiền phải thanh toán cho ngời bán, thuế nhập khẩu chiphí vận chuyển

Nợ TK 152 (Giá trị hàng nhập khẩu gồm cả thuế nhập khẩu)

Có TK3333: (Thuế nhập khẩu phải nộp)

Có TK111,112,331,…thì hoạt động của công tác kế toán cũng cần  số tiền thanh toán)(+ Nếu hàng nhập khẩu dùng vào hoạt động sản xuất chi phí hàng hoá dịch

vụ thuộc diện tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thì phần thuế GTGTtheo phơng pháp khấu trừ thì phần thuế GTGT của hành nhập khẩu đợc ghi nhsau:

Nợ TK133 (Thuế GTGT đợc khấu trừ)

Có TK33312 (Thuế GTGT hàng nhập khẩu)

1 Tài khoản sử dụng.

Để hạch toán quá trình thu mua, nhập xuất kho nguyên vật liệu theophơng pháp KKTK, kế toán sử dụng các tài khoản sau:

TK151 “hàng mua đang đi trên đờng”

Bên Nợ: Giá trị hàng hoá vật t đang đi trên đờngBên Có: Giá trị hàng hoá vật t mua ở các kỳ trớc nhập khohoặc

chuyển giao thẳng cho khách hàng

Số d bên Nợ: Giá trị vật t đang đi trên đờng cuối kỳ

TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu Bên Nợ: - Giá trị thực tế nguyên liệu, vật liệu nhập kho

- Trị giá nguyên liệu vật liệu thừa phát hiện khi kiểm kê

Bên Có: - Trị giá thực tế nguyên vật liệu xuất kho

- Triết khấu mua hàng đợc hởng

- Trị giá nguyên vật liệu thiếu hụ, h hỏng xuất hiện khikiểm kê

Số d Nợ: Trị giá thực tế nguyên liệu, vật liệu tồn kho

Tài khoản này đợc chi tiết theo yêu cầu quản lý của doanh nghiệp đợcghi:

Nợ TK 152 (Giá mua cha có thuế GTGT)

Nợ TK 133 (thuế GTGT đầu vào)

Có TK 111,112,331,…thì hoạt động của công tác kế toán cũng cầnTổng giá thanh toán có cả thuếGTGT

Cuối kỳ kế toán tính và xác định số thuế GTGT đợc khấu trừ (không

đợc khấu trừ trên cơ sở phân bổ theo tỷ lệ doanh thu) Số thuế đầu vào đợc khấutrừ theo tỷ lệ () giữa doanh thu chịu thuế so với tổng doanh thu trong kỳ ghi:

+ Số thuế GTGT đợc khấu trừ trong kỳ

Nợ TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp

Có TK 133 – Thuế GTGT đợc khấu trừ+ Số thuế GTGT không đợc khấu trừ trong kỳ:

*Nếu đợc tính vào giá vốn hàng bán trong kỳ, kế toán ghi:

- Trờng hợp hàng hoá NVL, dịch vụ mua bán có hoá đơn, chứng từ

đặc thù ghi giá thanh toán là giá đã có thuế GTGT, kế toán căn cứ vào hàng hoáNVL, dịch vụ mua vào đã có thuế để xác định giá không có thuế và thuế GTGT

đầu vào đợc khấu trừ, ghi:

Nợ TK 152 (giá cha có thuế GTGT)

Nợ TK 133 (thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ)

Có TK 111, 112, 331,…thì hoạt động của công tác kế toán cũng cần

- Trờng hợp cơ sở sản xuất, chế biến mua NVL là nông sản, lâmsản, thuỷ sản cha qua chế biến của ngời trực tiếp bán ra không có hoá đơn, kếtoán căn cứ vào bản kê thu mua hàng hoá nông sản, lâm sản, thuỷ sản tính ra sốthuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ, ghi:

Nợ TK 152 (giá mua cha có thuế GTGT)

Nợ TK 133 (thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ)

Có TK 111, 112, 331,…thì hoạt động của công tác kế toán cũng cần

- Trờng hợp NVL nhận góp vốn liên doanh căn cứ vào kết quả đánh giácủa hội đồng quản trị, kế toán ghi:

- Trờng hợp nhập kho NVL tự sản xuất, gia công

Nợ TK 152 (trị giá nguyên liệu nhập kho hoặc giá thành nhập kho)

lý mà ghi vào các tài khoản có liên quan

Nợ TK 3381

Có TK 721, 331

- Trờng hợp NVL đợc thu mua từ tháng trớc, nhập kho tháng này Khinhận đợc phiếu nhập vật t phản ánh số NVL này kế toán căn cứ vào chứng từnhập kho NVL và giá mua ghi:

Nợ TK 152

Có TK 222

3 Kế toán xuất kho NVL

Khi xuất kho NVL, căn cứ vào giá trị thực tế của vật liệu xuất kho(tính theo phơng pháp thích hợp) Kế toán ghi: Có TK 152 Tuỳ theo từng tr-ờng hợp xuất mà ghi Nợ các TK liên quan:

- Xuất kho vật liệu để gia công chế biến

Nợ TK 621 (vật liệu xuất để chế biến sản phẩm)

Nợ TK 627 (vật liệu xuất dùng chung ở phân xởng sản xuất)

Nợ TK 641 (vật liệu xuất dùng cho bán hàng)

Nợ TK 642 (vật liệu xuất dùng chung cho toàn DN)

Nợ TK 214 (sửa chữa lớn TSCĐ và xây dựng cơ bản)

Nợ TK 821, 811

Có TK 152

- Trờng hợp xuất kho NVL góp vốn liên doanh

+ Nếu trị giá vốn góp theo kết quả đánh giá của hội đồng quản trị lớn hơngiá trị thực tế của NVL:

Nợ TK 128, 222 (Trị giá vốn góp)

Có TK 152 (Giá thực tế của NVL xuất kho)

Có TK 412 (Chênh lệch tỷ giá)+ Nếu trị giá vốn góp theo kết quả đánh giá của hội đồng quản trị nhỏ hơngiá mua của vật liệu

Nợ TK 128, 222 (Chênh lệch tỷ giá)

Nợ TK 412 (Chênh lệch tỷ giá)

Có TK 152 (Giá thực tế NVL xuất kho)

- Trờng hợp xuất kho NVL cho vay mợn

Nợ TK 128 (Trị giá nguyên liệu cho vay)

Có TK 152

- Trờng hợp góp vốn liên doanh hoặc trả lại cho nhà nớc bằng vật liệu

Nợ TK 441 (Trị giá vốn góp)

Có TK 152 (Giá thực tế NVL xuất kho)

Nợ (Có) TK 421 (Chênh lệch tỷ giá)

- Trờng hợp kiểm kê kho NVL thiếu cha rõ nguyên nhân

Nợ TK 1381 (Trị giá nguyên vật liệu thiếu cha rõ nguyên nhân)

Có TK 152 Khi xác định đợc nguên nhân, tuỳ theo nguyên nhân và cách xử lý

mà ghi vào các tài khoản có liên quan:

Nợ TK 642, 1388, 821(Trị giá nguyên liệu thiếu đã xác định

Nguyên vật liệu nhập kho đợc ghi hàng ngày theo từng lần vào bên

- Giá thực tế hàng hoá, NVL, công cụ tồn cuối kỳ (Theo kết quả kiểmkê)

- Chiết khấu hao mua hàng đợc hởng

- Trị giá vật t, hàng hoá trả lại cho ngời bán hoặc đợc giảm giá

- Giá thực tế hàng hoá, NVL, công cụ dụng cụ xuất dùng trong kỳ Theo phơng pháp này quá trình hạch toán nh sau:

* Đầu kỳ: Kết chuyển trị giá NVL còn lại đầu kỳ

Nợ TK 611 (Trị giá NVL còn lại đầu kỳ)

Có TK 152, 151

* Trong kỳ: Mua nguyên liệu

- Trờng hợp mua nguyên liệu sản xuất sản phẩm chịu thuế GTGT theo

ph-ơng pháp khấu trừ:

Nợ TK 611 (Giá mua cha có thuế GTGT)

Nợ TK 1331 (Thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ)

Có TK 111, 112,141, 331 (Giá thanh toán gồm cả thuế GTGT)Trờng hợp mua nguyên vật liệu sản xuất sản phẩm không thuộc diệnchịu thuế GTGT hoặc chịu thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp;

Nợ TK 611 (Trị giá mua cả nguyên liệu gồm cả thuế GTGT)

Có TK 111,112,141,331…thì hoạt động của công tác kế toán cũng cần

* Cuối kỳ:

- Kiểm kê xác định và kết chuyển trị giá nguyên liệu còn lại cuối kỳ:

Nợ TK 152, 151 (Trị giá nguyên liệu còn lại cuối kỳ)