Một số ý kiến về kế toán nghiệp vụ bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại.DOC

Một số ý kiến về kế toán nghiệp vụ bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại

Lời nói đầu

Trong nền kinh tế thị trờng ngời ta sản xuất ra là để bán, để tiêu thụ chứ không phải sản xuất ra để thoả mãn nhu cầu cá nhân Đặc trng của nền kinh tế thị trờng là nền kinh tế d thừa, ở đó có hàng vạn ngời bán nhng chỉ có một ngời mua cho nên sự cạnh tranh là không thể tránh khỏi và sự gay gắt khốc liệt của cạnh tranh ngày càng cao Bán hàng là khâu quan trọng nhất trong quá trình sản xuất kinh doanh, nó quyết định sự tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp, nó giúp doanh nghiệp tiêu thụ đợc hàng hoá, thu hồi đợc vốn và đảm bảo có lãi để tái đầu t mở rộng Bán hàng là một bớc nhảy nguy hiểm chết ngời

Bán hàng là khâu rất quan trọng đối với tất các doanh nghiệp trong nền kinh

tế quốc dân nói chung và đối với doanh nghiệp thơng mại nói riêng Đặc điểm của doanh nghiệp thơng mại là không trực tiếp sản xuất ra hàng hoá mà làm nhiệm vụ trung gian lối giữa sản xuất với tiêu dùng Trong quá trình kinh doanh doanh nghiệp thơng mại gồm 2 khâu chính mua và bán, trong đó khâu bán là khâu quyết định Để có thể đứng vững và phát triển đòi hỏi doanh nghiệp phải làm tốt khâu bán Để có thể làm tốt khâu bán hàng đòi hỏi doanh nghiệp phải có hoạt động tạo nguồn thật tốt Công tác dự trữ thật đầy đủ để đảm bảo cung cấp những hàng hoá có chất lợng cao, giá cả phù hợp cho khách hàng và đặc biệt

ngời quản lý phải quản lý một cách chặt chẽ hoạt động bán hàng tình hình xuất -nhập để đảm bảo có một sự hạch toán thật chính xác, trung thực đảm bảo cung cấp những thông tin kịp thời cho quá trình ra quyết định trong kinh doanh

Bằng phơng pháp nghiên cứu kết hợp giữa lý luận và thực tiễn em xin thực

hiện chuyên đề "Một số ý kiến về kế toán nghiệp vụ bán hàng trong các doanh nghiệp thơng mại" Em xin chân thành cảm ơn Thầy giáo đã giúp đỡ em

hoàn thành chuyên đề này

Nội dung của chuyên đề này gồm những phần chính sau:

Phần I: Những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán nghiệp vụ bán hàng trong

các doanh nghiệp thơng mại

Phần II: Một số ý kiến nhằm hoàn thiện công tác kế toán nghiệp vụ bán

hàng trong các doanh nghiệp thơng mại hiện nay

Kết luận

Phần I: Cơ sở lý luận cơ bản về kế toán

I Những vấn đề chung về tiêu thụ hàng hoá trong các doanh nghiệp thơng mại.

1 Khái niệm tiêu thụ hàng hoá, ý nghĩa của tiêu thụ hàng hoá.

a Khái niệm về tiêu thụ hàng hoá.

Theo quan điểm cổ điển thì coi tiêu thụ hàng hoá chỉ là một khâu của quá trình sản xuất kinh doanh nhng theo quan điểm Marketing hiện đại thì tiêu thụ hàng hoá là một quá trình gồm nhiều khâu, nhiều công đoạn khác nhau, mỗi công đoạn, khâu có sự liên hệ chặt chẽ, hoạt động biện chứng với nhau Vậy tiêu thụ hàng hoá là gì? Xét về bản chất của tiêu thụ hàng hoá là quá trình chuyển hoá hàng hoá từ hình thái hiện vật sang hình thái tiền tệ

Xét theo quan điểm của hiệp hội kế toán quốc tế thì tiêu thụ hàng hoá, dịch

vụ, lao vụ là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá hoặc dịch vụ lao vụ

đã thực hiện cho khách hàng, đồng thời thu đợc tiền hoặc khách hàng chấp nhận thanh toán

b ý nghĩa của tiêu thụ hàng hoá đối với doanh nghiệp thơng mại.

Hoạt động bán hàng của doanh nghiệp thơng mại là sự thực hiện giá trị hàng hoá và chuyển quyền sở hữu Kết thúc quá trình này ngời mua nhận đợc hàng và ngời bán nhận đợc tiền

Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thơng mại gồm hai khâu chính mua và bán trong đó hoạt động bán hàng là cơ bản và quan trọng nhất vì nó quyết định các nghiệp vụ khác: Nghiệp vụ mua hàng và dự trữ Vai trò của nó thể hiện:

- Có bán đợc hàng mới thực hiện đợc chức năng của doanh nghiệp thơng mại đó là thoả mãn nhu cầu của khách hàng

- Hoạt động bán hàng là căn cứ để tính toán các hoạt động khác

- Hoạt động bán hàng thể hiện kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, là thớc đo để đánh giá chất lợng công tác quản lý Dùng làm tiêu thức để

so sánh các doanh nghiệp với nhau

- Là phơng tiện cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, qua đó nâng cao uy tín của doanh nghiệp trên thơng trờng

- Là sợi dây liên hệ bền vững KH - DN, quyết định sự tái tạo nhu cầu của khách hàng và doanh nghiệp thơng mại

- Là phơng tiện để doanh nghiệp thơng mại có thể thu hồi đợc vốn và tiến hành quá trình tái đầu t mở rộng

2 Các phơng thức bán hàng:

a Bán buôn hàng hoá.

a1: Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp tại kho.

Theo hình thức này hàng hoá bán cho bên mua đợc xuất ra trực tiếp của đơn

vị bán buôn Hàng hoá đợc bên mua ký nhận đủ hàng và chấp nhận nợ thì hàng

đợc xác định là tiêu thụ (và đã trả tiền hoặc) theo phơng thức này gồm 2 hình thức:

Bán hàng theo hình thức bán hàng trực tiếp giao cho bên mua tại kho

Bán hàng theo hình thức chuyển hàng gửi cho ngời mua theo hợp đồng

a2: Bán buôn vận chuyển thẳng.

Theo phơng thức này hàng hoá bán cho bên mua đợc giao thẳng từ kho của bên cung cấp (đơn vị bán hàng cho đơn vị bán buôn) hoặc giao hàng thẳng từ nhà kho, bến cảng… mà không qua kho của doanh nghiệp th mà không qua kho của doanh nghiệp thơng mại Theo

ph-ơng thức này gồm hai hình thức:

Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao tay ba

Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng, hàng hoá đợc xác

định là tiêu thụ khi nhận đợc tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận đợc hàng và chấp nhận thanh toán

a3: Bán hàng theo phơng thức gửi hàng đại lý, ký gửi.

Theo phơng thức này đơn vị có hàng gửi đại lý, ký gửi chuyển hàng cho

đơn vị nhận bán hàng đại lý, ký gửi và thanh toán tiền hoa hồng cho bên nhận bán Khi bên nhận bán hàng đại lý, ký gửi thông báo đã bán đợc hàng hoặc trả tiền về hàng nhận đại lý, ký gửi thì hàng mới đợc xác định là tiêu thụ

b Bán lẻ hàng hoá

Gồm hai hình thức

b1: Bán lẻ thu tiền tập trung: là phơng thức bán hàng mà nghiệp vụ giao

hàng và thu tiền bán hàng tách rời nhau

b2: Bán hàng thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này ngời bán trực tiếp thu

tiền của khách hàng mua hàng và trực tiếp giao hàng cho khách hàng

c Các phơng thức bán hàng khác.

c1: Phơng thức bán hàng trả góp.

Bán hàng trả góp là phơng thức bán hàng tiền nhiều lần Ngời mua sẽ thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua Số tiền còn lại ngời mua chấp nhận trả dần

ở các kỳ tiếp theo và phải chịu một tỷ lệ lãi suất nhất định

c2: Các trờng hợp khác đợc coi là tiêu thụ.

- Tiêu thụ nội bộ

- Mang hàng đi hội chợ triển lãm, quảng cáo, chào hàng, khuyến mại… mà không qua kho của doanh nghiệp th

d Bán hàng theo phơng thức khoán

e Bán hàng theo hình thức đổi hàng

II Kế toán nghiệp vụ bán hàng.

A Kế toán nghiệp vụ mua hàng ở các doanh nghiệp thơng mại kế toán hàng tồn kho theo phơng pháp kê khai thờng xuyên (KKTX).

Phơng pháp kê khai thờng xuyên là phơng pháp theo dõi và phản ánh tình hình hiện có, biến động tăng, giảm hàng tồn kho một cách thờng xuyên, liên tục trên các TK phản ánh từng loại hàng tồn kho Phơng pháp này đợc sử dụng phổ biến ở nớc ta hiện nay, bởi những lợi ích hiện có của nó Tuy nhiên, những doanh nghiệp có nhiều loại vật t hàng hoá có giá trị thấp, thờng xuyên xuất dùng, xuất bán mà áp dụng phơng pháp này thì sẽ tồn rất nhiều công sức Nhng phơng pháp này có độ chính xác cao và cung cấp thông tin một cách kịp thời, cập nhật

1 Tài khoản sử dụng

a TK 156 - Hàng hoá.

Dùng để phản ánh giá trị thực tế hàng hoá tại kho của các công ty doanh nghiệp thơng mại và nó đợc chi tiết theo từng kho, quầy, từng loại hàng hoá kết cấu, nội dung:

Bên nợ: Phản ánh các nghiệp vụ làm tăng giá trị thực tế hàng hoá tại kho, quầy gồm giá mua và chi phí thu mua

Bên có: - Trị giá mua của hàng xuất kho, quầy

- Phí thu mua phân bổ cho hàng tiêu thụ

D nợ: Giá trị thực tế hàng hoá tồn kho, quầy

Tài khoản 156 chi tiết thành: TK 1561 - Giá mua hàng hoá

TK 1562 - Chi phí mua hàng hoá

b Tài khoản 157 - hàng gửi bán:

Tài khoản này dùng để phản ánh trị giá hàng hoá đã ghi hoặc chuyển bán cho khách hàng Hàng hoá, sản phẩm nhờ bán đại lý, ký gửi, giá trị dịch vụ, lao

vụ đã hoàn thành bàn giao cho ngời đặt hàng, nhng cha đợc chấp nhận thanh toán

Kết cấu, nội dung:

Bên nợ: - Trị giá hàng hoá đã gửi đi cha đợc khách hàng chấp nhận thanh toán cuối kỳ

- Trị giá lao vụ do đã thực hiện với khách hàng nhng cha đợc khách hàng chấp nhận thanh toán

Bên có: - Trị giá hàng hoá, lao vụ đã đợc khách hàng chấp nhận thanh toán hoặc đã thanh toán

D nợ: Trị giá hàng hoá đã gửi đi cha đợc khách hàng chấp nhận thanh toán

TK 157 có thẻ chi tiết để theo dõi từng loại hàng hoá gửi đi bán, dịch vụ, lao vụ đã cung cấp thực hiện cho khách hàng

c TK 511 - doanh thu bán hàng.

Dùng để phản ánh doanh thu bán hàng thực tế tiêu thụ của doanh nghiệp thực hiện trong một kỳ hoạt động kinh doanh

Kết cấu, nội dung:

Bên nợ: - Số thuế phải nộp tính trên doanh thu bán hàng thực tế của sản phẩm hàng hoá, dịch vụ, lao vụ đã chuyển cho khách hàng và đã xác định là tiêu thụ

- Trị giá hàng bị trả lại

- Khoản giảm giá hàng bán

- Kết chuyển doanh thu thuần vào TK xác định kết quả kinh doanh

Bên có: Doanh thu bán hàng hoá, sản phẩm và chuyển cho lao vụ, dịch vụ của doanh nghiệp thực hiện trong kỳ

TK 511: Doanh thu bán hàng không có số d cuối kỳ

TK 511: Có bốn TK cấp 2:

TK 5111: Doanh thu bán hàng hoá

TK 5112: Doanh thu bán các thành phẩm

TK 5113: Doanh thu chuyển cho dịch vụ

TK 5114: Doanh thu trợ cấp trợ giá:

d TK 512: Doanh thu bán hàng nội bộ : dùng để phản ánh doanh thu của số

hàng hoá, dịch vụ tiêu thụ nội bộ

Kết cấu, nội dung

Bên nợ:

- Trị giá hàng hoá bị trả lại (theo giá bán tiêu thụ nội bộ) khoản giảm giá hàng bán đã chấp nhận trên khối lợng hàng hoá, dịch vụ, tiêu thụ nội bộ trong kỳ

- Kết chuyển doanh thu nội bộ thuần và TK xác định kết quả kinh doanh Bên có:

- Tổng số doanh thu bán hàng nội bộ của đơn vị thực hiện trong kỳ

TK 152 không có số d cuối kỳ

e TK 632 - Giá vốn hàng bán:

TK này dùng để phản ánh trị giá vốn của thành phẩm, hàng hoá, lao vụ, dịch vụ bán hàng trong kỳ

Kết cấu, nội dung:

Bên nợ: trị giá vốn của hàng hoá, thành phẩm, lao vụ, dịch vụ đã chuyển cho theo từng hoá đơn

Bên có: Kết chuyển giá vốn của hàng hoá, thành phẩm, lao vụ, dịch vụ vào bên nợ TK 911 - Xác định kết quả kinh doanh TK 632 không có số d cuối kỳ

2 Phơng pháp hạch toán nghiệp vụ bán hàng đối với những loại hàng hoá chịu thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ.

a Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp tại kho.

BT1: Trị giá mua thực tế của hàng tiêu thụ.

Nợ TK 632

Có TK 156 (1561)

BT2: Doanh thu của hàng tiêu thụ.

Nợ TK 111, 112, 131,1368… mà không qua kho của doanh nghiệp th Tổng giá thanh toán

Có TK 511: Doanh thu bán hàng (không thuế GTGT)

Có TK 333 (33311) Thuế VĐT đầu ra

b Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng.

- Khi xuất hàng chuyển bán

Nợ TK 157

Có TK 156

- Khi hàng hoá đợc xác định là tiêu thụ, phản ánh doanh thu

Nợ TK 111, 112, 131, 136… mà không qua kho của doanh nghiệp th Tổng giá trị thanh toán

Có TK 511: Doanh thu cha có thuế

Trị giá mua của hàng tiêu thụ

Trị giá thực tế của hàng chuyển bán

Có TK 333 (33311): Thuế VAT đầu ra.

- Phản ánh trị giá mua của hàng đợc chấp nhận

Nợ TK 632

Có TK 157

c Kế toán nghiệp vụ bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao tay ba.

Phản ánh giá mua của hàng hoá đã tiêu thụ

Nợ TK 632 : Giá mua của hàng hoá cha có VAT

Nợ TK 133: Vốn đầu t đã khấu trừ

Có TK 331: Số tiền theo giá thanh toán phản ánh doanh thu bán hàng

Nợ TK 131: Số tiền, phải thu theo giá thanh toán

Có TK 511: Theo giá bán cha có thuế

Có TK 333 (33311) thuế VĐT đầu ra

d Kế toán nghiệp vụ bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng.

- Phản ánh hàng chuyển bán thẳng

Nợ TK 157: Giá mua của hàng hoá cha có VĐT

Nợ TK 133: VAT đợc khấu trừ

Có TK 331: Tổng số tiền theo giá thanh toán

- Khi hàng đợc xác định tiêu thụ

Nợ TK 111, 112, 131: Tổng số tiền theo giá thanh toán

Có TK 511: Doanh thu cha có thuế

Có TK 333 (33311) VAT đầu ra

- Kết chuyển giá vốn hàng bán

Nợ TK 632 Giá mua của hàng đã tiêu

thụ

Có TK 157

e Kế toán nghiệp vụ bán lẻ.

Tất cả các loại tiền thanh toán (séc, ngân phiếu… mà không qua kho của doanh nghiệp th) đều ghi vào TK 111

- Trờng hợp nhân viên bán hàng nộp thừa tiền doanh thu vẫn ghi theo số tiền phải nộp (giá bán cuả hàng hoá) khoản tiền thừa ghi vào thu nhập bất thờng

Nợ TK 111: Số tiền thực nộp

Có TK 511: Doanh thu theo giá bán cha thuế

Có TK 333 (33311) thuế VAT đầu ra

Có TK 721: Số tiền thừa

+ Kết chuyển giá vốn hàng bán

Nợ TK 632

Có TK 156

- Trờng hợp nhân viên bán hàng nộp thiếu tiền bán hàng doanh thu vẫn ghi theo giá bán, số tiền thiếu nhân viên bán hàng phải bồi thờng, không đợc bù trừ giữa những lần phát sinh thừa thiếu, giữa những nhân viên bán hàng có phát sinh thừa thiếu

Nợ TK 111: Số tiền thực nộp

Nợ TK 138 (1388) Số tiền thiếu nghiệp vụ bán hàng phải bồi thờng

Có TK 511: Doanh thu theo giá bán cha thuế

Có TK 333 (33311): VAT đầu ra + Kết chuyển giá vốn hàng bán

Nợ TK 632

Có TK 156

f Bán hàng trả góp và bán hàng ký gửi, đại lý.

- Bán hàng ký gửi, đại lý

+ Tại đơn vị giao hàng đại lý.

Phản ánh giá vốn của hàng chuyển giao cho cơ sở nhận làm đại lý hay bán hàng ký gửi

Nợ TK 157

Có TK 156

Phản ánh giá mua của hàng đại lý, ký gửi đã đợc bán

Nợ TK 632

Có TK 157 Phản ánh doanh thu

Nợ TK 111, 112, 131 : Số tiền đã trừ vào hoa hồng

Nợ TK 641: Hoa hồng gửi đại lý bán

Có TK 511 (5112): Doanh thu theo giá bán cha thuế

Có TK 333 (33311): VAT đầu ra Nếu hàng hoá gửi đại lý đa về nhập kho (không tiêu thụ đợc)

Nợ TK 156

Có TK 157 + Kế toán bên nhận đại lý

Hàng nhận đại lý vẫn thuộc quyền sở hữu của bên gửi do đó khi nhận hàng

đại lý bán kế toán ghi vào TK 003

Nợ TK 003: Trị giá hàng nhận đại lý

Khi tiêu thụ hàng nhận đại lý

Nợ TK 111: Số tiền thu đợc theo giá bán

Có TK 5113: Hoa hồng nhận đại lý

Có TK 331: Số tiền phải trả cho bên gửi đại lý ghi đen

Có TK 003: Trị giá hàng nhận đại lý đã tiêu thụ

Khi trả tièn cho bên nhận đại lý

Nợ TK 331

Có TK 111, 11 2

Số thuế VAT phải nộp tính trên chênh lệch giá hoặc hoa hồng đợc hởng

Nợ TK 331

Có TK 3331

Sơ đồ hạch toán tiêu thụ tại đơn vị bán hàng đại lý, ký gửi.

g Phơng thức bán hàng trả góp.

Kế toán theo phơng thức bán hàng trả góp nh sau:

Khi xuất hàng giao cho ngời mua

BT1: Phản ánh trị giá hàng mua của hàng hoá xuất kho

Nợ TK 632

Có TK 156

BT2: Phản ánh doanh thu của hàng bán trả góp.

Nợ TK 111, 112: Số tiền ngời mua thanh toán lần đầu vào thời điểm mua

Nợ TK 131: Tổng số tiền còn phải thu ở ngời mua

VAT phải nộp

Kết chuyển doanh thu

thuần

Hoa hồng đại lý

đ ợc h ởng

TK 331

Phải trả chủ hàng

Toàn bộ tiền hàng

Thanh toán tiền hàng cho chủ hàng

TK 003

Nhận Bán trả

lại

Có TK 511: Doanh thu tính theo giá bán trả 1 lần

Có TK 333 (33311) VAT đầu ra

Có TK 711: Tổng số lợi tức trả chậm

Sơ đồ hạch toán bán hàng trả góp.

h Bán hàng theo phơng thức đổi hàng.

Trong trờng hợp tiêu thụ theo hình thức đổi hàng, kế toán phản ánh nh bán chịu rồi thu bằng hiện vật kế toán phản ánh nh sau:

- Nếu hàng mang đi thuộc diện VAT theo phơng pháp khấu trừ và hàng nhận về đợc dùng cho hoạt động kinh doanh chịu thuế theo phơng pháp khấu trừ, kế toán ghi các bút toán:

Khi xuất kho hàng hoá để đổi hàng hoá khác:

Nợ TK 131: Tổng số tiền theo giá thanh toán của hàng xuất đổi

Có TK 511: Doanh thu theo giá bán cha thuế của hàng xuất đổi

Có TK 333 (33311) VAT đầu ra

TK 111, 112

Thu ở ngời mua

các kỳ sau

K/c doanh thu thuần

TK 33311

TK711

Lợi tức trả chậm

Thuế VAT phải nộp

Tính trên giá bán thu tiền ngay

DT theo giá

bán tiền ngay Số tiền ng ời mua

trả lần đầu

TK 131

Tổng số

tiền còn phải thu

ở ng ời mua