11 Đặc điểm Công ty kiểm toán Việt Nam với việc vận dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính 

11 Đặc điểm Công ty kiểm toán Việt Nam với việc vận dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính

lời nói đầuHoạt động kiểm toán trên thế giới có trên 100 năm nay và ngày càng pháttriển mạnh mẽ, thâm nhập vào mọi ngành, mọi lĩnh vực kinh tế Sự ra đời và pháttriển của các tổ chức kiểm toán độc lập là xu hớng tất yếu có tính quy luật củanền kinh tế thị trờng Kiểm toán độc lập chính là một công cụ quản lý kinh tế, tàichính đắc lực góp phần nâng cao tính hiệu quả của kinh tế thị trờng Hoạt độngkiểm toán không chỉ tạo niềm tin cho những ngời quan tâm đến tình hình tàichính của doanh nghiệp mà còn góp phần hớng dẫn nghiệp vụ và củng cố nềnnếp hoạt động tài chính kế toán, nâng cao hiệu quả kinh doanh cho các đơn vị đ-

ợc kiểm toán

Cùng với việc chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang vậnhành theo cơ chế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc, kiểm toán đã đợc hìnhthành và đi vào hoạt động ở Việt Nam Sự phát triển nhanh chóng của các Công

ty kiểm toán độc lập trong những năm qua đã chứng minh cho sự cần thiết củahoạt động này Tuy nhiên, do sự mới mẻ cả về phơng diện lý luận và thực tiễn,với phơng châm vừa xây dựng vừa hoàn thiện, hoạt động của ngành kiểm toánViệt Nam, trong đó có các Công ty kiểm toán độc lập đã gặp không ít khó khăn,

đặc biệt là những hạn chế về mặt kỹ thuật chuyên môn nghiệp vụ về kiểm toán

Có thể nói đây là điểm mấu chốt để nâng cao chất lợng kiểm toán, cũng nhkhẳng định vai trò và uy tín của các công ty Kiểm toán trong nền kinh tế thị tr-ờng Nhận thức đợc vấn đề này, các Công ty kiểm toán đã và đang tập trungcủng cố, xây dựng và hoàn thiện các phơng pháp kiểm toán, thông qua quá trìnhthu thập, tiếp thu những kỹ thuật kiểm toán tiên tiến trên thế giới kết hợp vớithực tiễn tại Việt Nam, nhằm không ngừng nâng cao chất lợng cung cấp các dịch

vụ kiểm toán cho khách hàng với mức chi phí phù hợp nhất

Hiện nay, trên thế giới đã có rất nhiều các kỹ thuật kiểm toán tiên tiến đợc

áp dụng tại rất nhiều các Công ty kiểm toán, các hãng kiểm toán quốc tế, nókhông những nâng cao đợc chất lợng của các dịch vụ kiểm toán mà còn tiếtkiệm đợc phần lớn thời gian và chi phí kiểm toán Điều này rất quan trọng đốivới các Công ty kiểm toán ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Một trongnhững phơng pháp kỹ thuật tiên tiến đợc đánh giá rất cao về tính hiệu quả của nótrong việc áp dụng đối với kiểm toán báo cáo tài chính, tuy nhiên, vẫn còn mới

mẻ đối với các công ty Kiểm toán ở Việt Nam, đó là thủ tục phân tích Với mongmuốn tìm hiểu sâu sắc hơn về thủ tục phân tích và nâng cao hiệu quả vận dụngtrong kiểm toán tài chính, em đã mạnh dạn chọn đề tài:

“ Đặc điểm Công ty Kiểm toán Việt Nam với việc vận dụng thủ tục phân

tích trong kiểm toán báo cáo tài chính “

Hơn một tháng thực tập ở Công ty Kiểm toán Việt Nam (VACO), đợc sựhớng dẫn, chỉ bảo tận tình của các anh chị trong Công ty em đã đợc tìm hiểunhững nét chung nhất về quá trình hình thành phát triển cũng nh cơ cấu tổ chứchoạt động của Công ty Tuy nhiên, do giới hạn về thời gian và yêu cầu nghiêncứu, trong Báo cáo tổng hợp giai đoạn I bao gồm những nội dung cơ bản sau đây:

Phần I: Quá trình hình thành và phát triển Công ty kiểm toán Việt Nam Phần II: Tổ chức bộ máy quản lý Công ty kiểm toán Việt Nam

Phần III: Đặc điểm về quy trình hoạt động

Phần IV: Những đặc điểm về tổ chức hệ thống kiểm soát nội bộ

Đó là những vấn đề chung nhất làm cơ sở cho việc nghiên cứu đề tài của

em trong giai đoạn tiếp theo Chính vì vậy, em rất mong nhận đợc sự tham khảo

và đóng góp ý kiến của thầy giáo để báo cáo của em hoàn thiện hơn

Em xin trân trọng cảm ơn !

Hà Nội, tháng 2 năm 2004

Sinh viênTrần Thị Phơng Lan

Phần i Quá trình hình thành và phát triển Công

ty Kiểm toán Việt Nam (vaco )

1.1 Sự ra đời và phát triển của Công ty Kiểm toán Việt Nam

Ngày 13 tháng 5 năm 1991, theo Quyết định số 165 - TC/ QĐ/ TCCB của

Bộ trởng Bộ Tài chính Công ty Kiểm toán Việt Nam (gọi tắt là VACO ) đợcthành lập VACO là công ty kiểm toán độc lập đầu tiên tại Việt Nam hoạt độngtrong lĩnh vực kế toán, kiểm toán, t vấn tài chính, quản trị cho mọi loại hìnhdoanh nghiệp với mục tiêu hoạt động là: “ Kiểm tra, đa ra ý kiến xác nhận tínhkhách quan đúng đắn, trung thực hợp lý của số liệu, tài liệu kế toán và báo cáoquyết toán của đơn vị đợc kiểm toán; t vấn và hớng dẫn đơn vị khách hàng thựchiện các quy định của Nhà nớc về kế toán, tài chính, thuế; giúp đơn vị kháchhành điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả đúng pháp luật và

quan hệ và quan tâm đến hoạt động của đơn vị” Sự ra đời của VACO đã đánhdấu một bớc phát triển mới của ngành Kiểm toán Việt Nam

Ngay từ những năm đầu thành lập, VACO đã hợp tác với DELOITTETOUCHE TOHMATSU (DTT), ANTHUR ANDERSEN (A&A), PRICEWATERHOUSE COOPERS (PWC), KPMG, EARN & YOUNG, là các hãngkiểm toán lớn trên thế giới Tháng 4 năm 1994 theo Quyết định số 1187/ GP của

Uỷ ban Nhà nớc về hợp tác đầu t VACO đã liên doanh với DELOITTETOUCHE TOHMATSU( DTT) thành lập liên doanh VACO -DTT, đánh dấu mộtbớc phát triển mới của ngành kiểm toán Việt Nam

Từ ngày 1 tháng 10 năm 1997, DTT chính thức công nhận VACO là thànhviên của DTT, và là đại diện hợp pháp duy nhất của DTT tại Việt Nam Nh vậy,VACO là Công ty kiểm toán đầu tiên của Việt Nam đạt tiêu chuẩn quốc tế và trởthành thành viên của một hãng Kiểm toán và t vấn hàng đầu thế giới Sự kiện này

mở ra một thời kì phát triển vợt bậc về chuyên môn nghề nghiệp, có thể so sánhvới các hãng Kiểm toán trên thế giới

Bên cạnh đó, VACO cũng luôn chú trọng xây dựng và củng cố vai trò mộtdoanh nghiệp trong nớc hàng đầu về lĩnh vc kiểm toán thông qua việc thiết lậpcác chi nhánh, các văn phòng đại diện tại các tỉnh, thành phố trong cả nớc.Vàongày 27tháng 5 năm 1996, theo Quyết định số 488-TC/ QĐ/ TCCB của Bộ Tầichính cho phép VACO thành lập chi nhánh tại Hải Phòng Vào ngày 02 tháng 8năm 1996, theo Quyết định số 439/VACO của Giám đốc Công ty cho phépthành lập chi nhánh ở thành phố Hồ Chí Minh

Theo Quyết định số 152/2003/ QĐ- BTC ngày 19 tháng 9 năm 2003 Công

ty kiểm toán Việt Nam là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà

n-ớc sở hữu 100%, có t cách pháp nhân, đợc đăng kí và hoạt động theo luật Doanhnghiệp và Điều lệ về tổ chức và hoạt động của Công ty

Tên đầy đủ Tiếng Việt: Công ty Kiểm toán Việt Nam TNHHTên viết tắt Tiếng Việt: Công ty Kiểm toán Việt Nam

Tên giao dịch Quốc tế: Vietnam Auditing Company Ltd ( VACO)Trụ sở chính: Số 8 - Phạm Ngọc Thạch - Đống Đa- Hà Nội

Tel: 84.48524123Fax: 84.4.8524143/119Tổng số vốn điều lệ: 9.077.000.000 VNĐ

Ngời đại diện theo pháp luật là Chủ tịch công ty, đại diện chủ sở hữu là BộTài chính Mục tiêu hoạt động kinh doanh là nhằm mục đích thu lợi nhuận Theo

điều 9 Điều lệ thành lập Công ty quy định về nghành nghề kinh doanh bao gồm:

- Các loại dịch vụ kiểm toán

- Dịch vụ soát xét báo cáo tài chính

- Dịch vụ kiểm tra các thông tin trên cơ sở các thủ tục thoả thuận trớc

- T vấn tài chính

- Dịch vụ và t vấn kế toán

- T vấn thuế

- T vấn đầu t

- T vấn quản lý, hệ thống kiểm soát

- T vấn về công nghệ thông tin và cung cấp dịch vụ phần mềm tin học

- T vấn cổ phần hoá

- T vấn sáp nhập, giải thể

- Xác định giá trị doanh nghiệp

- Dịch vụ tập huấn, bồi dỡng, cập nhật kiến thức

- Dịch vụ hỗ trợ tuyển dụng

- Các dịch vụ liên quan khác về tài chính, kế toán, thuế theo quy địnhcủa pháp luật

Với sự kết hợp thế mạnh và kinh nghiệm của một Công ty kiểm toán hàng

đầu của Việt Nam với uy tín của một hãng Kiểm toán quốc tế có bề dày lịch sử

và danh tiếng hàng trăm năm đã tạo cho VACO có sức mạnh riêng hơn hẳn cácCông ty Kiểm toán khác đang hoạt động tại Việt Nam

Sau hơn 10 năm đi vào hoạt động với những nổ lực không ngừng của tậpthể cán bộ nhân viên toàn công ty và từng thành viên ban Giám đốc công ty đãkhông ngừng phát triển với tốc độ cao nhất và khẳng định vị thế của mình trênthị trờng Việt Nam với tốc độ phát triển bình quân là 40% năm

tăng tr ởng doanh thu

từ năm 1991 đến năm 2003

0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50

Sơ đồ 1: Sự tăng trởng doanh thu qua các năm

Để ghi nhận những kết quả mà công ty đã đạt đợc, Chủ tịch nớc và Bộ Tàichính đã nhiều lần tặng bằng khen và nhiều giải thởng:

- Chính Phủ tặng Bằng khen năm 1999

- Bộ Tài chính tặng Bằng khen từ năm 1994 đến năm 1998

- Bộ Công an tặng Bằng khen năm 1999

- Chủ tịch nớc tặng Huân chơng Lao động hạng ba năm 2000

- UBND Thành phố Hà Nội tặng Bằng khen năm 2002

- Đạt danh hiệu Đảng bộ trong sạch vững mạnh từ năm 1992 đến năm2003

- Vào năm 2003, Công ty đã vinh dự đón nhận “ Giải thởng Sao Vàng

Đất Việt “

1.2 Các khách hàng của Công ty

Với t cách là một công ty Kiểm toán hàng đầu Việt Nam, VACO thựchiện kiểm toán và cung cấp các dịch vụ cho một số lợng lớn các khách hàngthuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm:

Đối với khu vực doanh nghiệp Nhà Nớc:

- Tổng Công ty hàng không dân dụng Việt Nam

- Tổng Công ty điện lực Việt Nam

- Tổng Công ty than Việt Nam

- Tæng C«ng ty dÇu khÝ ViÖt Nam

- Tæng C«ng ty thuèc l¸ ViÖt Nam

- Tæng C«ng ty xi m¨ng ViÖt Nam

- Tæng C«ng ty hµng h¶i ViÖt Nam

- VIETCOMBANK

§èi víi khu vùc doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi

- KS thèng nhÊt SEM METROPOLE

- KS Hµ Néi

- KS OMNI Sµi Gßn

- PROCTER & GAMBLE ( P&G )

- Kao ViÖt Nam

- VIET NAM MOTOR CORP

- C¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi kh¸c…

C¸c dù ¸n quèc tÕ cña: WB, ADB, PAM, SIDA, UNDP, IMF…

Sơ đồ3: Bộ máy tổ chức và quản lý của Công ty

Ban Giám đốc của công ty bao gồm 6 ngời: 1 Giám đốc và 5 Phó Giám

đốc Theo điều lệ của công ty, Giám đốc kiêm Chủ tịch là ngời đứng đầu công tygiữ vai trò điều hành chung Các Phó Giám đốc hỗ trợ Giám đốc trong việc quản

lí các phòng nghiệp vụ Ban Giám đốc chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lợngcác cuộc kiểm toán do VACO thực hiện

chủ tịch kiêm giám đốc

Hà thị thu thanh hội đòng cố vấn DTT

cố vấn kỹ thuật ROWELL TAN - HCM MARK THOMSON -HANOI

HN 1

Phòng ISD

CHI nhánh

TP Hồ CHÍ MINH

trởng phòng hcth t.t ngọc

Phòng XDCB

Do công ty kiểm toán Việt Nam là một thành viên của hãng kiểm toánDTT, cơ cấu tổ chức của công ty đợc xây dựng bao gồm Hội đồng cố vấn DTTchịu trách nhiệm t vấn, giám sát về chất lợng nghiệp vụ Đồng thời, Hội đồngcòn chịu trách nhiệm trong việc đào tạo kiểm toán viên chuyên nghiệp, nâng caotrình độ mọi mặt của các kiểm toán viên và các thành viên khác của Công ty.

Nhiệm vụ của các phòng ban bao gồm:

- Phòng t vấn chuyên cung cấp các dịch vụ t vấn về thuế, kế toán cho khách

h ng.àng

- Phòng Đ o tạo có nhiệm vụ đào tạo chuyên môn cho các kiểm toán viênàng

đặc biệt là các kiểm toán viên mới, đồng thời cũng thực hiện chức chức năngkiểm toán cho các doanh nghiệp nhà nớc

- Phòng Hành chính tổng hợp của Công ty đảm nhiệm đồng thời vai trò kếtoán, quản trị nhân sự và hành chính tổng hợp cho công ty Bộ phận kế toán vềcơ bản đợc tổ chức theo mô hình tập trung Công ty áp dụng hình thức ghi sổ kếtoán là Chứng từ ghi sổ, kiểu tổ chức công tác kế toán đặc thù

- Phòng nghiệp vụ 1 thực hiện kiểm toán cho các Tổng công ty chè, Tổngcông ty xi măng, các doanh nghiệp sản xuất mặt h ng chịu thuế tiêu thụ đặcàng.biệt

- Phòng nghiệp vụ 2 thực hiện kiểm toán cho Tổng công ty hàng không, cácdoanh nghiệp kinh doanh các dịch vụ vui chơi, giải trí

- Phòng nghiệp vụ 3 thực hiện kiểm toán cho Tổng công ty than, Tổng công

ty Bu chính viễn thông

- Phòng nghiệp vụ 4 thực hiện kiểm toán các dự án quốc tế

- Phòng ISD HN 1 kiểm toán khách h ng khối dịch vụ, khách sạn àng

- Phòng ISD HN 2 kiểm toán khách h ng khối sản xuấtàng

2.2 Đội ngũ nhân viên của Công ty

Hiện nay VACO có trụ sở tại H Nội v 2 chi nhánh ở Hải Phòng vàng àng àng

th nh phố Hồ Chí Minh với tổng số hơn 350 nhân viên , trong đó có 12% nhânàng.viên có bằng thạc sĩ, 21% số nhân viên có 2 bằng Đại học trở lên, 95% số nhânviên có trình độ Đại học trở lên và sử dụng thành thạo máy vi tính trong côngviệc, 45 % số nhân viên đã đợc đào tạo, khảo sát về kế toán và kiểm toán ở nớcngoài, 37% số nhân viên có trên 5 năm kinh nghiệm Đội ngũ nhân viên củaVACO đào tạo có hệ thống cả ở trong nớc và ngoài nớc với sự giúp đỡ của cácchuyên gia, cố vấn của DTT, có trình độ và chuyên môn và bằng cấp quốc tế Sốlợng nhân viên của VACO đợc đào tạo các chơng trình CPA, ACCA, Master

ng y càng nhiều.àng

Phơng châm của VACO là mỗi nhân viên là tài sản của Công ty Chất lợngnhân viên là chất lợng dịch vụ và mỗi một nhân viên là hình ảnh của công ty, vì

vậy VACO rất coi trọng các chơng trình đào tạo.Với chơng trình “ Quốc tế hoá

đội ngũ nhân viên" ngay từ năm 1997 công ty đã tổ chức nhiều chơng trình đàotạo cho nhân viên dới các hình thức thức khác nhau

Biểu đồ 1: Các khoá đào tạo tại VACO từ 2001 đến 2003

56 79

32 7

67 89

28 12

65 90

30 19

Nhân viên của VACO không chỉ tăng về số lợng mà ngày càng nâng cao

về chất lợng phù hợp với yêu cầu của thời đại cạnh tranh và hội nhập

Biểu đồ 2: Số lợng KTV đợc cấp CPA giữa VACO và các Công ty

SO SáNH Số LƯợng ktv đ ợc cấp cpa giữa vaco và các công ty

khác

A&C 12

% AFC 10

%

AASC 13%

VACO 17%

OTHE

R 29%

PWC-AISC 3%

Đến nay, VACO có một đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp đợc đào tạo có

hệ thống tại Anh, Bỉ, Ai Len, Hoa Kì, Singapore, Hồng Kông…với thời gian từ 1

đến 18 tháng với các khoá đào tạo trong nớc trong đó có một số lợng lớn cáckiểm toán viên đợc cấp chứng chỉ kiểm toán viên Quốc gia(CPA)

Bên cạnh việc nâng cao trình độ cho các kiểm toán viên và nhân viên củacông ty, Ban Giám đốc cũng luôn luôn coi trọng việc xây dựng một phong cáchhọc tập và làm việc riêng của công ty thông qua việc tổ chức các cuộc hội thảocác khoá đ o tạo OFFSITE, INHOUSE, các cuộc thi VACO ENGLISHàng.CONTEST, cuộc thi Nhân viên trí tuệ, các cuộc triển lãm hớng nghiệp cho sinhviên v ngàng ời lao động

Biểu đồ 3: Cơ cấu nhân viên của VACO

E xp an tri ate

1 %

M an ag

Đặc điểm về quy trình hoạt động

Với định hớng và mục tiêu chiến lợc duy trì trong suốt thời gian hìnhthành và phát triển, VACO luôn xác định những hớng đi cụ thể để hoàn thànhnhiệm vụ VACO luôn cung cấp các dịch vụ chuyên ngành hàng đầu Việt Nam

và khu vực “tất cả vì sự thành công vợt bậc của khách hàng và nhân viên của

chúng tôi” Phơng châm hoạt động của VACO là chia sẻ niềm tin:

- Trợ giúp khách hàng với những giá trị đích thực

- Chia sẻ kinh nghiệm để cùng nhau phát triển

- Quốc tế hoá đội ngũ nhân viên để hội nhập

- Thế mạnh từ sự đa dạng hoá

Sau khi trở thành thành viên chính thức của DTT vào tháng 10/1997, Công

ty kiểm toán Việt Nam đã đợc chuyển giao hệ thống phơng pháp kiểm toánAS/2 Tuy nhiên, hệ thống này mới chỉ chính thức đợc áp dụng ở Công ty từngày 01/05/1998 Đây là hệ thống phơng pháp kiểm toán tiên tiến đợc áp dụngthống nhất cho mọi thành viên của DTT trên toàn cầu và đảm bảo cho cuộc kiểmtoán đợc thực hiện với chất lợng đạt tiêu chuẩn quốc tế Mọi nhân viên trongcông ty đều đợc tham dự các khoá đào tạo và trực tiếp thực hành, làm việc vớiAS/2 do các chuyên gia hớng dẫn Tuy nhiên, để AS/2 thực sự phù hợp với điềukiện luật pháp và môi trờng kinh doanh Việt Nam các cán bộ, nhân viên củaCông ty phải góp ý, điều chỉnh rất nhiều Đến nay, có thể nói AS/2 đã thực sự trởthành công cụ hữu hiệu cho các kiểm toán viên trong quá trình kiểm toán Vềnguyên tắc, hệ thống kiểm toán AS/2 bao gồm:

- Phơng pháp kiểm toán AS/2