Một số ý kiến về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất xây lắp.DOC

Một số ý kiến về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất xây lắp

Lời nói đầu

Trong hoạt động sản xuất kinh doanh kế toán là hoạt động rất quan trọng Sản xuất ra đời thì nhu cầu kế toán ra đời Ban đầu chỉ là dạng ghi chép sổ sách

đơn giản nhằm tính chi phí, lãi, lỗ của các nhà sản xuất Nhng sự phát triển của sản xuất hàng hóa kéo theo con ngời cần nghiên cứu, tìm kiếm một phơng pháp ghi chép phù hợp, hiệu quả và chính xác Qua thực hiện công tác kế toán ngời quản lý sẽ thấy đợc thực trạng hoạt động của doanh nghiệp mình và từ đó đề ra giải pháp phát triển phù hợp, các nhà đầu t, bạn hàng thấy đợc tiềm lực của doanh nghiệp và đa ra những quyết định đầu t, hợp tác

Đối với những doanh nghiệp xây lắp, công tác kế toán là không thể thiếu,

nó giúp cả bên A và bên B lắm rõ đợc tình hình thực hiện công trình, chi phí cụ thể cần có

Nhng hiện nay công tác kế toán trong các doanh nghiệp xây lắp mà cụ thể

là hạch toán về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm còn nhiều bất cập vì

thế tôi đã chọn đề tài “Một số ý kiến về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất xây lắp”.

Nội dung của chuyên đề gồm hai phần:

Phần I: Những vấn đề lý luận chung về hạch toán chi phí sản xuất và tính

giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp

Phần II: Thực trạng và một số ý kiến trao đổi về hạch toán chi phí sản

xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp

Do phạm vi đề tài rộng, thời gian nghiên cứu hạn chế cộng với trình độ bản thân còn non kém nên bài viết không tránh khỏi những sai sót.Tôi rất mong nhận

đợc ý kiến đóng góp của các thầy cô Tôi xin chân thành cảm ơn

Phần I Những vấn đề lý luận chung về hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh

nghiệp xây lắp

I Đặc điểm hoạt động sản xuất xây lắp có ảnh hởng đến công tác kế toán.

Sản xuất xây lắp là một ngành sản xuất quan trọng mang tính chất công nghiệp, tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế, hoạt động sản xuất kinh doanh xây lắp có những đặc điểm cơ bản sau đây ảnh hởng đến công tác hạch toán kế toán:

Một là: Sản phẩm xây lắp là các công trình, hạng mục công trình có quy

mô lớn, kết cấu phức tạp, thời gian sản xuất kéo dài mang tính tổng hợp về nhiều mặt nh kinh tế - chính trị, nghệ thuật, nó vốn đa dạng nhng mang tính đơn chiếc

Do đặc điểm này cho nên việc tổ chức quản lý và hạch toán phải có dự án thi công

Hai là: Quá trình thi công đợc chia làm nhiều giai đoạn và mỗi giai đoạn

bao gồm nhiều công việc khác nhau Các công việc chủ yếu đợc thực hiện ngoài trời nên bị ảnh hởng lớn bởi các yếu tố thời tiết, tự nhiên Hơn nữa, sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện sản xuất phải di chuyển theo địa

điểm đặt sản phẩm Do đó, quá trình và điều kiện thi công không có tính ổn định,

mà luôn luôn biến động theo địa điểm xây dựng và theo từng giai đoạn thi công Chính vì thế mà công tác quản lý gặp rất nhiều khó khăn

Ba là: Sản phẩm xây lắp hoàn toàn không nhập kho mà có thể đợc tiêu thụ

ngay theo giá dự toán hoặc giá đã đợc thoả thuận với chủ đầu t Nói một cách khác, nó đợc mua bán, trả giá trớc khi có đợc sản phẩm Do vậy tính chất hàng hoá của sản phẩm xây lắp thể hiện không rõ nét

Bốn là: Đối tợng tập hợp chi phí xây lắp là các công trình, hạng mục công

trình giai đoạn công việc có điểm dừng kỹ thuật và đối tợng tính giá thành sản phẩm xây lắp là các công trình, hạng mục công trình có điểm dừng kỹ thuật đã hoàn thành

II Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp.

1 Kế toán chi phí sản xuất xây lắp

1.1 Chi phí sản xuất xây lắp và phân loại chi phí sản xuất xây lắp 1.1.1 Khái niệm chi phí sản xuất xây lắp:

Chi phí sản xuất xây lắp là biểu hiện bằng tiền của hao phí lao động sống, hao phí lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp xây lắp

đã bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất xây lắp trong một thời kỳ nhất định

1.1.2 Phân loại chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp.

a Phân theo nội dung và tính chất kinh tế của chi phí, chi phí sản xuất xây lắp có thể chia thành các loại nh sau:

+ Chi phí nguyên vật liệu

+ Chi phí công cụ dụng cụ

+ Chi phí tiền lơng

+ Chi phí các khoản trích theo lơng

+ Chi phí khấu hao tài sản cố định

+ Chi phí dịch vụ mua ngoài

+ Các chi phí khác bằng tiền

b Phân theo công dụng của chi phí và khoản mục giá thành, chi phí sản xuất xây lắp chia thành 4 loại:

+ Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp bao gồm trị giá nguyên vật liệu đã sử dụng phục vụ trực tiếp cho thi công

+ Chi phí nhân công trực tiếp bao gồm tiền lơng, tiền công phải trả cho công nhân trực tiếp thi công (không bao gồm các khoản trích theo lơng)

+ Chi phí về sử dụng máy thi công bao gồm các khoản: Chi phí sử dụng xe, máy thi công phục vụ trực tiếp cho hoạt động xây lắp nh: chi phí khấu hao máy thi công, chi phí sửa chữa máy thi công, nhiên liệu phục vụ cho máy thi công, tiền lơng công nhân điều khiển máy thi công, chi phí dịch vụ mua ngoài và các chi phí khác bằng tiền phục vụ cho máy thi công, chi phí di chuyển, lắp đặt máy thi công

+ Chi phí sản xuất chung bao gồm các khoản chi phí trực tiếp khác phục vụ cho sản xuất xây lắp ngoài các khoản chi phí trên trong đó bao gồm: tiền lơng nhân viên quản lý tổ đội thi công, các khoản trích theo lơng, công nhân trực tiếp thi công và công nhân điều khiển máy thi công, chi phí khấu hoa tài sản cố định, chi phí sửa chữa tài sản cố định, chi phí công cụ dụng cụ, chi phí dịch vụ mua ngoài, các chi phí khác bằng tiền, chi phí tát nớc vét bùn khi có ma hoặc mạch ngầm

c Phân theo mối quan hệ giữa chi phí sản xuất xây lắp với khối lợng sản phẩm xây lắp hoàn thành có thể chia làm 3 loại:

+ Chi phí cố định

+ Chi phí biến đổi

+ Chi phí hỗn hợp.

1.2 Phơng pháp kế toán.

Theo chế độ kế toán áp dụng cho các doanh nghiệp xây lắp ban hành theo quyết định 1864/1998/QĐ/CĐKT của bộ tài chính thì các doanh nghiệp xây lắp chỉ áp dụng kế toán hàng tồn kho theo phơng pháp kê khai thờng xuyên

1.2.1 Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp bao gồm tất cả các khoản chi phí về vật liệu chính, vật liệu phụ và nhiên liệu đợc sử dụng để trực tiếp sản xuất sản phẩm Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp trong các doanh nghiệp xây lắp bao gồm trị giá nguyên vật liệu sử dụng phục vụ trực tiếp cho thi công tính theo gía thực tế khi xuất dùng (không bao gồm trị giá nguyên vật liệu cuẩ bên chủ đầu t bàn giao)

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp đợc phản ánh trên TK 621

Bên nợ: phản ánh giá trị NVL xuất dùng trực tiếp cho hoạt động xây lắp

Bên có: - phản ánh giá trị NVL xuất dùng không hết nhập kho

- kết chuyển hoặc tính phân bổ trị giá NVL thực tế sử dụng cho hợp đồng xây lắp trong kỳ vào TK 154

TK 621 cuối kỳ không có số d

Phơng pháp hạch toán cụ thể nh sau:

* Khi xuất nguyên vật liệu sử dụng cho thi công, kế toán ghi:

Nợ TK 621 Trị giá NVL xuất dùng

Có TK 152

* Doanh nghiệp mua NVL đa thẳng đến công trình phục vụ cho thi công, kế toán ghi:

Nợ TK 621 : Giá mua NVL cha có thuế GTGT

Nợ TK 133 : Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK 111,112,141,331… : Số tiền theo giá thanh toán : Số tiền theo giá thanh toán

* Doanh nghiệp cuối kỳ có nguyên vật liệu cha dùng hết

- Nếu đem vào nhập kho, kế toán căn cứ vào phiếu báo vật t còn lại cuối kỳ ghi:

Nợ TK 152 Trị giá nguyên vật liệu nhập kho

Có TK 621

- Nếu để lại công trình dùng cho kỳ sau:

+ Cuối kỳ này kế toán ghi

- Phơng pháp ghi số âm

Nợ TK 621

Có TK 152

- Phơng pháp ghi đảo

Nợ TK 152 Trị giá nguyên vật liệu cuối kỳ này để dùng kỳ

Có TK 621 sau

+ Đầu kỳ sau kế toán ghi:

Nợ TK 621 Trị giá NVL còn lại cuối kỳ trớc dùng cho kỳ này

Có TK 152

* Cuối kỳ kết chuyển chi phí NVL trực tiếp sang TK 154 để tính giá thành sản phẩm

Nợ TK 154 Chi phí NVL trực tiếp

Có TK 621

1.2.2 Kế toán chi phí nhân công trực tiếp.

Chi phí nhân công trực tiếp (NCTT) là các khoản chi phí lao động trực tiếp tahm gia vào quá trình hợp đồng xây lắp bao gồm cả khoản phải trả cho ngời lao động trong biên chế của doanh nghiệp và cho ngời lao động thuê ngoài (không bao gồm các khoản trích theo lơng)

Chi phí NCTT đợc phản ánh trên TK 622

Bên nợ: Chi phí NCTT sản xuất sản phẩm xây lắp

Bên có: Kết chuyển chi phí NCTT sang bên nợ TK 154

TK 622 cuối kỳ không có số d

Phơng pháp hạch toán cụ thể nh sau:

* Tính tiền lơng phải trả công nhân trực tiếp xây lắp (thuộc biên chế doanh nghiệp)

Nợ TK 622 Tiền lơng phải trả

Có TK 3341

* Tính tiền công phải trả công nhân thuê ngoài

Trị giá NVL còn lại cuối kỳ này dùng cho kỳ sau

Nợ TK 622 Tiền thuê nhân công bên ngoài.

Có TK 3342

* Tính trích trớc tiền lơng nghỉ phép của công nhân trực tiếp sản xuất xây lắp

Nợ TK 622 Trích trớc tiền lơng nghỉ phép của công nhân

Có TK 335

* Cuối kỳ kết chuyển chi phí NCTT sang TK 154 để tính giá thành sản phẩm xây lắp

Nợ TK 154 Chi phí nhân công trực tiếp

Có TK 622

1.2.3 Kế toán chi phí về sử dụng máy thi công.

Chi phí về sử dụng máy thi công đợc hạch toán riêng thành khoản mục và

đợc phản ánh trên TK 623, trong trờng hợp Doanh nghiệp xây lắp tiến hành xây lắp công trình hỗn hợp vừa băng thủ công vừa bằng máy

Chi phí về sử dụng máy thi công đợc phản ánh trên TK 623

Bên nợ: Tập hợp chi phí sử dụng máy thi công

Bên có: Kết chuyển chi phí sử dụng máy thi công phân bổ cho các đối

t-ợng

Phơng pháp hạch toán cụ thể nh sau:

* Trờng hợp doanh nghiệp xây lắp không tổ chức đội máy thi công riêng hoặc có

tổ chức nhng không có kế toán riêng Trong trờng hợp này khi phát sinh các khoản chi phí về sử dụng máy thi công, kế toán ghi vào bên nợ TK 623 để tập hợp các khoản chi phí về sử dụng máy thi công

- Khi phát sinh các khoản chi phí thuộc chi phí sử dụng máy thi công kế toán ghi vào bên nợ TK 623

Có TK 214, 335, 152, 153, 334, 111, 112… : Số tiền theo giá thanh toán máy thi công

- Cuối kỳ phân bổ và kết chuyển chi phí sử dụng máy thi công cho các đối tợng liên quan

Nợ TK 154 Chi phí sử dụng máy thi công

Có TK 623

* Trờng hợp doanh nghiệp xây lắp có tổ chức đội máy thi công riêng và tổ chức

kế toán riêng Với trờng hợp này kế toán đội máy thi công hạch toán các khoản chi phí về sử dụng máy thi công vào các tài khoản 621, 622 và 627, sử dụng tài khoản 154 để tổng hợp chi phí và tính giá thành của ca máy

- Cuối kỳ kế toán tổng hợp chi phí về sử dụng máy thi công

Nợ TK 154 Chi phí NVL trực tiếp

Có TK 621

Nợ Tk 154 Chi phí nhân công trực tiếp

Có TK 622

Nợ TK 154 Chi phí sản xuất chung

Có TK 627

- Tính và kết chuyển giá thành thực tế của ca máy

+ Nếu đội máy thi công hoạt động có tính chất phục vụ lẫn nhau mà không tính doanh thu

Nợ TK 136 Giá thành ca máy

Có TK 154

Kế toán bộ phận sản xuất xây lắp đợc phục vụ máy thi công

Nợ TK 623 Chi phí về sử dụng máy thi công

Có TK 336

Sau đó tính phân bổ cho các công trình

Nợ TK 154 Chi phí về sử dụng máy thi công

Có TK 623

+ Nếu đội máy thi công có tính doanh thu dịch vụ máy thi công

Nợ TK 632 Giá thành ca máy đã phục vụ

Có TK 154

Nợ TK 111, 112, 136 : Số tiền theo giá thanh toán

Có TK 512 : Doanh thu cha có thuế GTGT

Có TK 33311 : Thuế GTGT đầu ra

- Kế toán bộ phận sản xuất xây lắp

+ Nếu đợc phục vụ máy thi công, kế toán ghi:

Nợ TK 623 Chi phí sử dụng máy thi công.

Có TK 336

+ Nếu phải trả tiền cho bộ phận máy thi công

Nợ TK 623 : Chi phí sử dụng máy thi công cha có thuế GTGT

Nợ TK 133 : Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK 111, 112, 336 : Số tiền theo giá thanh toán

+ Cuối kỳ tính phân bổ và kết chuyển chi phí về sử dụng máy thi công vào TK154

Nợ TK 154 Chi phí về sử dụng máy thi công

Có TK 623

* Trờng hợp doanh nghiệp xây lắp phải mua dịch vụ máy thi công của bên ngoài

- Khi tính tiền phải trả bên cung cấp dịch vụ máy thi công

Nợ TK 623 : Chi phí về sử dụng máy thi công cha có thuế GTGT

Nợ TK 133 : Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK 111, 112, 331 : Số tiền theo giá thanh toán

- Cuối kỳ tính phân bổ và kết chuyển chi phí về sử dụng máy thi công vào TK154

Nợ TK 154 Chi phí về sử dụng máy thi công

Có TK 623

1.2.4 Kế toán chi phí sản xuất chung.

Chi phí sản xuất chung là những khoản chi phí phát sinh ở các đội sản xuất, bao gồm lơng nhân viên quản lý đội, các khoản trích theo lơng (KPCĐ, BHXH, BHYT) theo tỷ lệ quy định, chi phí khấu hao, chi phí dịch vụ mua ngoài

và các chi phí bằng tiền khác

Chi phí sản xuất chung đợc phản ánh trên TK 627

Bên nợ: Tập hợp các chi phí phát sinh trong kỳ

Bên có: - Các khoản ghi giảm chi phí sản xuất chung

- Kết chuyển chi phí sản xuất sang bên nợ TK 154

Phơng pháp hạch toán cụ thể nh sau:

* Khi phát sinh các khoản chi phí sản xuất chung kế toán ghi vào bên nợ TK 627

Có TK 334, 338, 152, 153, 214, 111, 112, 331… : Số tiền theo giá thanh toán chung

* Cuối kỳ tính phân bổ và kết chuyển chi phí sản xuất chung các đối tợng liên quan

Nợ TK 154 Chi phí sản xuất chung

Có TK 627

1.2.5 Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất xây lắp và kết chuyển giá thành sản phẩm.

* Cuối kỳ kế toán tổng hợp chi phí sản xuất xây lắp phát sinh trong kỳ vào TK154

Nợ TK 154 Chi phí NVL trực tiếp

Có TK 621

Nợ TK 154 Chi phí nhân công trực tiếp

Có TK 622

Nợ TK 154 Chi phí sử dụng máy thi công

Có TK 623

Nợ TK 154 Chi phí sản xuất chung

Có TK 627

* Tính và kết chuyển giá thành sản phẩm xây lắp, hoàn thành bàn giao cho bên chủ đầu t

Nợ TK 632 Giá thành sản phẩm xây lắp

Có TK 154

* Trờng hợp doanh nghiệp xây lắp thi công các công trình để bán (biệt thự, khu chung c… : Số tiền theo giá thanh toán.) nhng cha bán đợc, kế toán ghi:

Nợ TK 155 Giá thành sản phẩm xây lắp

Có TK 154

2/ Giá thành sản phẩm xây lắp.

2.1 Khái niệm và phân loại giá thành sản phẩm xây lắp.

2.1.1 Khái niệm giá thành sản phẩm xây lắp.

Giá thành sản phẩm xây lắp là biểu hiện bằng tiền của tổng số các hao phí

về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp xây lắp bỏ ra có liên quan tới kl xây lắp đã hoàn thành

2.1.2 Phân loại giá thành sản phẩm xây lắp.

+ Giá thành dự toán (Zdt): là tổng chi phí dự toán để hoàn thành một khối lợng sản phẩm xây lắp Giá thành dự toán đợc lập trớc khi tiến hành xây lắp trên cơ sở các định mức thiết kế đợc duyệt khung giá XDCB hiện hành

Công thức tính:

Zdt = giá trị dự toán của công trình - Phần lợi nhuận

hạng mục công trình định mức

+ Giá thành kế hoạch (Zkh):đợc xây dựng từ những điều kiện cụ thể của doanh nghiệp trên cơ sở phấn đấu hạ giá thành so với giá thành dự toán băng các biện pháp tăng cờng quản lý kỹ thuật, vật t thi công, các định mức và đơn giá áp dụng trong các doanh nghiệp xây lắp

Công thức tính:

Zkh = Zdt - Mức hạ giá dự toán

+ Giá thành thực tế (Ztt): là toàn bộ chi phí thực tế bỏ ra để hoàn thành bàn giao khối lợng xây lắp mà doanh nghiệp đã nhận thầu Nó bao gồm: chi phí theo

định mức, chi phí vợt định mức, không định mức

2.2 Phơng pháp tính giá thành sản phẩm xây lắp.

Giá thành sản phẩm xây lắp là chi phí sản xuất xây lắp tính cho khối lợng sản phẩm đã hoàn thành hay nói cách khác giá thành sản phẩm xây lắp là toàn bộ chi phí lao động sống, chi phí lao động vật hoá, chi phí cần thiết khkác mà doanh nghiệp xây lắp đã bỏ ra để hoàn thành khối lợng sản phẩm xây lắp nhất định Xuất phát từ đặc điểm sản xuất xây lắp đối tợng tập hợp chi phí, đối tợng tính giá thành mà phơng pháp tính giá thành thực tế của sản phẩm xây lắp đợc áp dụng phổ biến là phơng pháp tính giá thành trực tiếp, phơng pháp tính giá thành theo

đơn đặt hàng

2.2.1 Theo phơng pháp tính giá thành trực tiếp.

áp dụng trong trờng hợp đối tợng tính giá thành phù hợp với đối tợng tập hợp chi phí sản xuất, kỳ tính giá thành phù hơpj với kỳ báo cáo

Công thức tính:

Z = Cđk + Ctk – Cck – các khoản giảm trừ

Z: giá thành sản phẩm xây lắp đã hoàn thành

Cđk: chi phí sản xuất xây lắp dở dang đầu kỳ

Ctk: chi phí sản xuất xây lắp phát sinh trong kỳ