Một số vấn đề hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong đơn vị xây lắp xây dựng cơ bản.DOC

Một số vấn đề hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong đơn vị xây lắp xây dựng cơ bản

Lời mở đầu

Trong xu hớng phát triển chung, đặc biệt là trong cơ chế thị trờng, lĩnh vựcxây lắp đã và đang đợc mọi cấp, mọi ngành, mọi ngời trong toàn xã hội quantâm Bởi vì nền kinh tế càng phát triển, mức sống của ngời dân càng cao thì yêucầu ngành xây lắp cũng phát triển tơng xứng để đáp ứng các nhu cầu đó Mặtkhác ngành xây lắp càng phát triển thì càng thúc đẩy kinh tế phát triển Vì vậy,các công trình kiến trúc, công trình công cộng hàng ngày hàng giờ liên tiếpmọc lên

Mục tiêu của doanh nghiệp là lợi nhuận Mà muốn lợi nhuận càng cao thìchi phí bỏ ra, giá thành của sản phẩm phải càng thấp Hạch toán tốt chi phí sảnxuất và tính giá thành sản phẩm là rất cần thiết để kiểm tra, quản lý tốt cáckhoản chi phí, phấn đấu tiết kiệm để hạ giá thành Hơn nữa yêu cầu của quản lý

là phải xác định đợc kết quả kinh doanh xác định đúng đắn mức lợi nhuận vànghĩa vụ với Nhà nớc Để làm đợc các điều này thì cần thiết phải hạch toán tốtchi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Đợc sự tận tình giúp đỡ của các thầy cô giáo khoa kế toán và qua tham khảocác tài liệu Em chọn đề tài "Một số vấn đề hạch toán chi phí sản xuất và tính giáthành sản phẩm trong đơn vị xây lắp xây dựng cơ bản" làm đề án môn học chochuyên ngành kế toán tổng hợp của mình

Đề án này của em ngoài phần lời mở đầu và kết luận thì đợc chia làm 2phần lớn:

Phần I- Những vấn đề chung về hạch toán chi phí sản xuất và tính giá

thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp.

Phần II- Các kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản

xuất và tính giá thành sản phẩm đối với doanh nghiệp xây lắp.

Do trình độ cũng nh thời gian còn hạn hẹp, mặc dù đợc sự giúp đỡ nhiệttình của các thầy cô Đề án này của em khó tránh khỏi những thiếu sót Em rấtmong các thầy cô thông cảm

Em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các thầy cô.

Phần I

Những vấn đề chung về hạch toán chi phí và tính giá

thành sản phẩm trong đơn vị xây lắp.

A-/ lý luận chung về kế toán trong doanh nghiệp hoạt

động kinh doanh xây lắp.

I-/ Đặc điểm của hoạt động kinh doanh xây lắp có ảnh hởng đến công tác hạch toán kế toán.

Trong quá trình đầu t xây dựng cơ bản nhằm tạo ra cơ sở vật chất cho nềnkinh tế quốc dân các tổ chức xây lắp nhận thầu giữ vai trò quan trọng Hiện nay

ở Việt Nam đang tồn tại các tổ chức xây lắp nh: Tổng Công ty, Công ty, xínghiệp, đội xây dựng thuộc các thành phần kinh tế khác nhau Tuy các đơn vịnày khác nhau về quy mô, hình thức quản lý nhng chúng đều có các đặc điểmcủa đơn vị xây lắp sau:

- Sản phẩm xây lắp là các công trình, vật kiến trúc có quy mô lớn, kết cấuphức tạp, mang tính đơn chiếc, thời gian sản xuất sản phẩm lâu dài Do đó việc tổchức quản lý hạch toán nhất thiết phải có các dự toán (dự toán thiết kế, dự toán thicông), quá trình xây lắp phải so sánh với dự toán, lấy dự toán làm thớc đo

- Sản phẩm xây lắp đợc tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá thoả thuận vớichủ đầu t từ trớc do đó tính chất hàng hoá của sản phẩm xây lắp không đợc thểhiện rõ (vì đã quy định giá cả, ngời mua, ngời bán sản phẩm xây lắp có trớc khixây dựng thông qua hợp đồng giao nhận thầu)

- Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất, còn các điều kiện sản xuất phải

di chuyển theo địa điểm đặt sản phẩm Đặc điểm này làm cho công tác quản lý

sử dụng hạch toán tài sản vật t rất phức tạp do ảnh hởng của điều kiện thiênnhiên và dễ mất mát h hỏng

- Thời gian sử dụng sản phẩm xây lắp rất lâu dài đòi hỏi việc tổ chức quản

lý sao cho chất lợng công trình bảo đảm đúng dự toán thiết kế bảo đảm côngtrình (giữ lại 5% giá trị công trình khi hết hạn thời hạn bảo hành mới trả lại cho

đơn vị xây lắp)

- Tổ chức sản xuất trong các doanh nghiệp xây lắp ở nớc ta hiện nay phổbiến theo phơng thức "khoán gọn" các công trình, hạng mục công trình, khối lợnghoặc công việc cho các đơn vị trong nội bộ doanh nghiệp (đội, xí nghiệp ) Tronggiá khoán gọn không chỉ có tiền lơng mà còn có đủ các chi phí về vật liệu, công cụ,dụng cụ thi công, chi phí chung của bộ phận nhận khoán

Những đặc điểm này phần nào chi phối công tác kế toán trong đơn vị xâylắp, dẫn đến những khác biệt nhất định Tuy nhiên về cơ bản, việc hạch toánphần hành kế toán (Tài sản cố định, vật liệu, công cụ, chi phí nhân công ) trongdoanh nghiệp xây lắp cũng tơng tự nh doanh nghiệp công nghiệp

Xuất phát từ quy định về lập dự toán công trình xây dựng cơ bản là phải lậptheo từng hạng mục công trình và phải phân tích theo từng khoản mục chi phícũng nh đặc điểm tại đơn vị nhận thầu kế toán chi phí sản xuất và tính giá thànhsản phẩm xây lắp có các đặc điểm sau:

- Kế toán chi phí nhất thiết phải đợc phân tích theo từng khoản mục chi phí,từng hạng mục công trình, từng công trình cụ thể nhằm thờng xuyên so sánh,kiểm tra việc thực hiện dự toán chi phí Qua đó xem xét nguyên nhân vợt, hụt dựtoán và đánh giá hiệu quả kinh doanh.

- Đối tợng hạch toán chi phí có thể là các công trình, hạng mục công trình, các

đơn đặt hàng, các giai đoạn của hạng mục hay nhóm hạng mục Vì thế phải lập dựtoán chi phí và tính giá thành theo từng hạng mục hay giai đoạn của hạng mục

- Đối tợng tính giá thành là các hạng mục công trình đã hoàn thành, cácgiai đoạn công việc đã hoàn thành, các khối lợng xây lắp có dự toán riêng đãhoàn thành từ đó xác định phơng pháp tính giá thành thích hợp: phơng pháp tínhtrực tiếp, phơng pháp tổng cộng chi phí, phơng pháp hệ số hoặc tỷ lệ

- Giá thành công trình lắp đặt thiết bị không bao gồm giá trị bản thân thiết

bị do chủ đầu t đa vào để lắp đặt chi bao gồm những chi phí do đơn vị xây lắp bỏ

ra có liên quan đến xây lắp công trình Bởi vậy,khi nhận thiết bị do đơn vị cho

đầu t bàn giao để lắp đặt, giá các thiết bị đợc ghi vào bên nợ TKoo2 "Vật t hànghoá nhận giữ hộ, nhận gia công"

- Giá thành công tác xây dựng và lắp đặt kết cấu bao gồm giá trị vật kếtcấu,và giá trị thiết bị kèm theo nh các thiết bị vệ sinh,thông gió,thiết bị sởiấm,điều hoà nhiệt độ,thiết bị truyền dẫn

Theo khoán mục tính giá thành chi phí sản xuất ở đơn vị xây lắp bao gồm:+ Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là chi phí của các vật liệu chính, vậtliệu phụ, vật kết cấu, giá trị thiết bị kèm theo vất kiến trúc Cần thiết để tạo nênsản phẩm xây lắp

+ Chi phí nhân công trực tiếp: Là chi phí về tiền lơng chính của công nhântrực tiếp tham gia xây lắp công trình

+ Chi phí sử dụng máy thi công: Là chi phí trực tiếp liên quan đến việc sửdụng máy để hoàn thành sản phẩm xâylắp gồm: Khấu hao máy móc thiết bị thicông, tiền thuê máy, tiền lơng các công nhân điều khiển máy thi công, chi phí vềnhiên liệu, động lực cho máy, chi phí một lần cho sử dụng máy

+ Chi phí sản xuất chung: Là các chi phí sản xuất liên quan đến nhiều côngtrình gồm chi phí tiền lơng nhân viên quản lý đội, các khoản trích theo tiền lơngtheo tỷ lệ quy định (kinh phí công đoàn, BHYT, BHXH của toàn bộ công nhânviên của đội), khấu hao TSCĐ dùng chung cho đội, chi phí vật liệu, công cụdụng cụ dùng chung cho quản lý đội

- Giá thành sản phẩm xâylắp: Là biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao phí về lao

động sống và lao động vật hoá phát sinh trong quá trình sản xuất có liên quan

đến khối lợng xây lắp đã hoàn thành

Theo quyết định mới nhất về chế độ kế toán đối với doanh nghiệp xây lắp.Quyết định 1864/1998 QĐ/BTC ban hành ngày 16/12/1998 và đợc áp dụng từ1/1/1999 của bộ tài chính thì hệ thống tài khoản, hình thức sổ sách và phơngpháp hạch toán kế toán đối với doanh nghiệp xây lắp (phần chi phí và giá thànhsản phẩm) nh sau: Trong hệ thống tài khoản không bao gồm TK 611, 631 nhng

có thêm TK 623

- Chi phí sử dụng máy thi công Nh vậy doanh nghiẹp xây lắp chủ yếu hạchtoán theo phơng pháp kiểm kê khai thờng xuyên

- TK 621 "Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp" TK này dùng để phản ánh cácchi phí nguyên liệu, vật liệu sử dụng trực tiếp cho hoạt động xây, lắp TK này đ-

ợc mở chi tiết theo từng công trình, hạng mục công trình, các giai đoạn côngviệc, khối lợng xâylắp có dự toán riêng

Chú ý: Các thiết bị đa vào lắp đặt do chủ đầu t bán giao không phản ánh ởtài khoản này mà phản ảnh vào TK 002

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ: Trị giá thực tế nguyên liệu, vật liẹu xuất dùng trực tiếp cho hoạt

động xây lắp (gồm có thuế GTGT nếu hạch toán thuế GTGT theo phơng pháptrực tiếp, không gồm thuế GTGT nếu theo phơng pháp gián tiếp)

Bên có:

+ Trợ giá nguyên vật liệu trực tiếp sử dụng không hết đợc nhập lại kho.+ Kết chuyển hoặc tính phân bố giá trị nguyên liệu vât liệu thực tế sử dụngcho hoạt động xây lắp trong kỳ vào TK 154 để tính giá thành sản phẩm

TK 621 Không có số d cuối kỳ:

- TK 622 "chi phí phân công trực tiếp" TK này dùng để phản ánh chi phí lao

động trực tiếp tham gia quá trình hoạt động xây lắp các công trình Chi phí lao

động trực tiếp bao gồm cả khoản phải trả cho ngời lao động thuộc quản lý củadoanh nghiệp và cho lao động thuê ngoài theo loại công việc TK 622 đa mở chitiết cho từng công trình, hạng mục công trình, giai đoạn, công việc

Chú ý: Không hoạch toán vào TK này khoản trích bảo hiểm xã hội, bảohiểm y tế, kinh phí công đoàn tính trên lơng công nhân viên trực tiếp sản xuấtcủa hoạt động xây lắp

Kết cấu và nội dung

Bên Nợ: Chi phí phân công trực tiếp tham gia quá trình sản xuất sản phẩmxây lắp bao gồm tiền lơng, tiền công lao động.

Bên Có: Kết chuyển chi phí nhân công trực tiếp

- TK 623 "Chi phí sử dụng máy thi công" TK này dùng để tập hợp và phân bổchi phí sử dụng máy thi công phục vụ trực tiếp cho hoạt động xây lắp công trình

TK này chỉ để hạch toán chi phí sử dụng máy thi công đối với doanh nghiệpxây lắp thực hiện xây, lắp công trình theo phơng thức thi công hỗn hợp vừa thủcông vừa kết hợp bằng máy

Trờng hợp doanh nghiệp xây lắp thực hiện hoàn toàn theo phơng pháp máykhông sử dụng TK 623 mà doanh nghiệp hạch toán các chi phí xây lắp trực tiếpvào các TK 621,622,627

Không hạch toán vào TK 623 khoản trích về BHXH, BHYT, KPCĐ, trêntiền lơng phải trả công nhân sử dụng máy thi công

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ: Các chi phí liên quan đến máy thi công (chi phí nguyên vật liệu chomáy hoạt động, chi phí tiền lơng, các khoản phụ cấp lơng, tiền công của công nhântrực tiếp điểu khiển máy, cho chi phí bảo dỡng, sửa cha máy thi công )

Bên Có: Kết chuyển chi phí sử dụng máy thi công

TK 623 không có số dự cuối kỳ

TK 623 có 6 tài khoản cấp 2

+ TK 6231 - chi phí phân công: Dùng để phản ánh lơng chính lơng phụ, phụcấp lơng phải trả cho công nhân trực tiếp điều khiển máy thi công nh: vậnchuyển cung cấp nhiên niệu, vật liệu cho máy thi công

TK này không phản ánh khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ

+ TK 6232 chi phí vật liệu: dùng để chi phí nhiên liệu (xăng, dầu, mỡ ) vậtliệu khác phục vụ máy thi công

+ TK 6233 chi phí dụng cụ sản xuất: dùng để phản ánh công cụ dụng cụ lao

động liên quan đến hoạt động của xe, máy thi công

+ TK 6234 chi phí khấu hao máy thi công: Dùng để phản ánh khấu haomáy móc thi công sử dụng vào hoạt động xây lắp công trình

+ TK 6237 chi phí dịch vụ mua ngoài: Dùng để phản ánh cho phí dịch vụmua ngoài nh thuê ngoài sửa chữa xe, máy thi công bảo hiểm xe, máy thi công,cho phí điện, nớc, tiền thuê TSCĐ, chi phí trả cho nhà thầu phụ

+ TK 6238 chi phí bằng tiền khác: Dùng để phản ánh cá chi phí bằng tiènphục vụ cho hoạt động của xe, máy thi công, khoản chi cho lao động nữ

- TK 627 "chi phí sản xuất chung" TK này dùng để phản ánh những chi phíphục vụ xây lắp tại các đội, bộ phận sản xuất kinh doanh gồm: Lơng nhân viênquản lý đội xây dựng, khoản trích BHYT, BHXH, KPCĐ trên tiền lơng phải trảcho toàn bộ công nhân viên từng bộ phận, từng đội) khấu hao TSCĐ dùng chung

cho hoạt động của đội và chi phí khác liên quan đến hoạt động của đội Tàikhoản này mở chi tiết theo từng bộ phận xây lắp.

- TK 154 "chi phí sản xuất kinh doanh dở dang"

Theo phơng pháp kê khai thờng xuyên tài khoản này đợc dùng để tập hợpchi phí sản xuất phục vụ cho việc tính giá thành công trình, hạng mục côngtrình Tài khoản này đợc mở cho từng công trình, hàng mục công trình

Kết cấu:

Bên Nợ:

- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

- Chi phí nhân công trực tiếp

- Chi phí sử dụng máy thi công

- Chi phí sản xuất chung

- Giá trị thành xây lắp của Nhà thầu phụ trách hoàn thành bàn giao cho nhà thầu cha đợc xác định trong kỳ kế toán

Bên Có:

- Giá thành sản phẩm xây lắp hoàn thành bàn giao (từng phần hoặc toàn bộ

đợc coi là tiêu thụ, hoặc bàn giao cho đơn vị nhận thầu chính xây lắp cấp trênhoặc nội bộ) hoặc nhập kho thành phẩm chờ tiêu thụ

- Chi phí thực tế của khối lợng lao vụ, dịch vụ hoàn thành đã bàn giao chokhách hàng

- Giá thành xây lắp của nhà thầu phụ hoàn thành bàn giao cho Nhà thầuchính đợc xác định tiêu thụ trong kỳ kế toán

- Trị giá phế liệu thu hồi giá trị sản phẩm hỏng không sửa chữa đợc

- Số d bên Nợ:

- Chi phí xây lắp kinh doanh còn dở dang cuối kỳ

- Giá thành xây lắp của nhà thầu phụ hoàn thành bàn giao cho nhà thầuchính cha xác định tiêu thụ trong kỳ kế toán,

của các bộ kế toán để lựa chọn hình thức tổ chức sổ kế toán áp dụng cho phù hợpvới đơn vị minh áp dụng hình thức sổ kế toán nào phải tuân thủ đúng nhữngnguyên tắc của hình thức đó theo đúng quy định của chế độ.

IV-/ phơng pháp hạch toán kế toán chi phí xây lắp.

1-/ Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

- Khi mua hoặc, xuất nguyên vật liệu sử dụng trực tiếp cho hoạt động xây lắp.Kho xuất nguyên vật liệu

Nợ TK 621

Có TK 152,153Mua nguyên vật liệu sử dụng luôn không qua kho

Nợ TK 621 giá cha có thuế GTGT

Nợ TK 154 chi tiết đối tợng

3-/ Chi phí sử dụng máy thi công.

Hạch toán chi phí sử dụng máy thi công phụ thuộc vào hình thức sử dụngmáy thi công: Tổ đội máy thi công riêng biệt chuyên thực hiện các khối lợng thicông bằng máy hoặc giao máy thi công cho các đội xí nghiệp xây lắp

a-/ Nếu doanh nghiệp xây lắp có tổ chức đội máy thi công riêng biệt, và cóphân cấp hạch toán cho đôi máy có tổ chức hạch toán kế toán riêng thì việc hạchtoán đợc tiến hành nh sau:

- Hạch toán chi phí liên quan tới máy thi công

Nợ TK 624,622,627

Có các TK liên quan

- Hạch toán chi phí sử dụng máy và tính giá thành ca máy thực hiện trên TK

154 Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang, căn cứ vào giá thành ca máy theo giáthành thực tế hoặc giá khoán nội bộ cung cấp cho các đối tợng xây lắp (côngtrình, hạng mục công trình) Tuỳ theo phơng thức tổ chức công tác hạch toán vàmối quan hệ giữa đội, máy thi công và đơn vị xây lắp để ghi

Nếu doanh nghiệp thực hiện phơng thức cung cấp lao vụ máy

Nợ TK 623 (6238)

Có TK 154Nếu doanh nghiệp thực hiện theo phơng thức bán lao vụ máy lẫn nhau giữacác bộ phận trong nội bộ ghi

+ Căn cứ vào tiền lơng (chính, phụ không bao gồm khoản trích về bảohiểu y tế, bảo hiểu xã hội, kinh phí công đoàn) tiền công, phí trả cho công nhân

điều khiển máy, phục vụ máy ghi

Nợ TK 623

Có TK 334

Có TK 111,112,331+ Khi xuất nguyên, nhiên, vật liệu phụ sử dụng cho xe, máy thì công, ghi:

+ Chi phí dịch vụ mua ngoài phát sinh (sửa chữa máy thi công mua ngoài,

điện, nớc, tiền thuê TSCĐ, chi phí trả cho nhà thầu phụ ) ghi:

Nợ TK 623 (237)

Nợ TK 133

Có TK 111,112,331+ Căn cứ vào bảng phân bổ chi phí sử dụng máy thi công (chi phí thực tế camáy) tính cho từng công trình, hạng mục công trình, ghi:

Nợ TK 154 (1541)

Có TK 623Trờng hợp tạm ứng chi phí máy thi công để thực hiện giá trị xây lắp nội bộ(trờng hợp đơn vị nhận khoán không tổ chức hạch toán kế toán riêng) Khi bảnquyết toán tạm ứng về giá trị khối lợng xây lắp hoàn thành, bàn giao đợc duyệtghi

Nợ TK 623

Có TK 141 (1413) c-/ Nếu không tổ chức đội máy thi công riêng biệt, máy thi công sử dụngcho từng đội xây dựng công trờng để thực hiện các khối lợng thi công bằng máy,việc hạch toán khoản mục chi phí máy thi công nh sau:

+ Khi xuất nguyên vật liệu phụ sử dụng cho máy thi công

Có TK 621,622,627 (chi tiét chi phí máy thi công)

d-/ Trờng hợp thuê ca máy thi công

+ Nếu đơn vị thuê ngoài xe, máy thi công khi trả tiền thuê;

Nợ TK 627 (6277)

Có TK 111,112,331+ Cuối kỳ hạch toán kết chuyển chi phí thuê máy thi công vào khoản mụcchi phí sử dụng máy ghi

Nợ TK 154

Có TK 627 (6277)+ Đối với sản phẩm, dịch vụ sử dụng nội bộ cho hoạt động quản lý phân x-ởng sản xuất, đội xây dựng căn cứ vào chứng từ liên quan, kế toán phản ánhdoanh thu, thuế GTGT phải nộp của sản phẩm dịch vụ sử dụng nội bộ, ghi nh sau:

* Nếu sản phẩm, dịch vụ sử dụng nội bộ dùng vào hoạt động sản xuất kinhdoanh hàng hoá dịch vụ chịu thuế GTGT thì số thuế GTGT phải nộp của sảnphẩm, dịch vụ sử dụng nội bộ tính vào chi phí sản xuất chung ghi

Nợ TK 627 (6272, 6273,6277,6278)

Có TK 333

Có TK 512

+ Tính tiền lơng, tiền công, các khoản phụ cấp phải trả cho nhân viên của

đội xây dựng: tiền ăn giữa ca của nhân viên quản lý đội xây dựng, của công nhânxây lắp ghi

Nợ TK 627

Có TK 334+ Tạm ứng chi phí để thực hiện giá trị khoán xây lắp nội bộ (trờng hợp đơn

vị nhận khoán không tổ chức hạch toán kế toán riêng) Khi bán quyết toán tạmứng về giá trị khối lợng xây lắp hoàn thành đã bàn giao đợc duyệt, ghi:

Nợ TK 627

Có TK 141 (1413)+ Khi trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn đợc tínhtheo tỷ lệ quy định hiện hành trên tiền lơng phải trả cho công nhân trực tiếp xâylắp, nhân viên sử dụng máy thi công và nhân viên quản lý đội (thuộc biên chếdoanh nghiệp)

Nợ TK 627 (627)

Có TK 338+ Hoạch toán chi phí nguyên vật liệu cho đội xây dựng

Nợ TK 627

Có TK 152+ Xuất dùng công cụ, dụng cụ có giá trị nhỏ

Nợ TK 627

Có TK 153+ Xuất dùng công cụ dụng cụ có giá trị lớn phải phân bổ dần

Nợ TK 142

Có TK 153Khi phân bổ vào chi phí sản xuất chung