Hoàn thiện phương pháp tính và kế toán khấu hao Tài sản cố định hữu hình theo chế độ hiện hành trong các doanh nghiệp hiện nay.DOC

Hoàn thiện phương pháp tính và kế toán khấu hao Tài sản cố định hữu hình theo chế độ hiện hành trong các doanh nghiệp hiện nay

Lời nói đầu

Dới sự lãnh đạo của Đảng , vai trò quản lý của Nhà Nớc sau hơn một thập

kỷ đổi mới chúng ta đã đạt đợc những thành tựu đáng khích lệ, đất nớc thoátkhỏi tình trạng khủng hoảng,phá thế bị bao vây cô lập, vị thế của Việt Nam trêntrờng quốc tế ngày một đợc nâng cao

Trên lĩnh vực kinh tế , với sự chuyển đổi từ cơ chế quản lý kế hoạch hoá tậptrung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trờng định hớng Xã Hội Chủ Nghĩa, thựchiện chính sách mở cửa , xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần ,trong dó kinh

tế Nhà nớc giữ vai trò chủ đạo Với những bớc đi đó một nền kinh tế thị trờngdần đợc định hình và phát triển, các thành phần kinh tế đợc khuyến khích pháttriển đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế nớc nhà

Trong điều kiệncác doanh nghiệp phải tự hạch toán kinh doanh trong một thị ờng cạnh tranh gay gắt với đầy biến động, rủi ro công tác kế toán càng khẳng

tr-định đợc vai trò của nó Trớc hết nó là công cụ quản lý nền kinh tế của Nhà nớcnhng quan trọng hơn nó là công cụ phân tích kinh doanh của doanh nghiệp Trong xu thế chung hội nhập và phát triển của đất nớc kế toán Việt Nam đã cónhững bớc tiến dài trên chặng đờng phát triển của mình, từng bớc đáp ứng yêucầu của nền kinh tế cũng nh bắt kịp xu thế chung của kế toán các nớc tuy nhiên

kế toán Việt Nam cũng còn rất nhiều việc phải làm trên con đờng tự hoàn thiệncủa mình trong đó hoàn thiện chế độ kế toán là việc làm cần thiết cơ bản và lâudài

Với sự giúp đỡ của thầy em nhận thấy vấn đề tính và hạch toán khấu hao tàisản cố định là vấn đề đang đợc rất nhiều doanh nghiệp quan tâm Trong phạm vibài viết này em xin đợc chọn tên đề tài là:

“ Hoàn thiện phơng pháp tính và kế toán khấu hao Tài sản cố định hữu hình theo chế độ hiện hành trong các doanh nghiệp hiện nay.”Bài viết đ-

ợc chia thành hai phần:

Phần 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

Phần 2: Kết thúc vấn đề và những kiến nghị nhằm hoàn thiện phơng pháp tính

và hạch toán khấu hao TSCĐ

1

Phần I: cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.

Nhằm quản lý thống nhất , tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các doanhnghiệp hoạt động thời gian qua Nhà nớc đã ban hành những bộ luật các văn bảndới luật hớng dẫn các doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả, đúng luật , phát huytính tự chủ , sáng tạo của mọi thành phần kinh tế Trong phạm vi hẹp hơn để đảmbảo sự thuận lợi trong quản lý tài chính kế toán của nhà nớc cũng nh quyền lợicủa các doanh nghiệp Bộ Tài Chính đã ban hành chế độ kế toán, một số thông tquyết định và gần đây nhất là bốn chuẩn mực kế toán

Những văn bản pháp lý này là cơ sở để các doanh nghiệp thực hiện ghi chép sổsách tuân theo đúng chế độ và là công cụ quản lý của nhà nớc Trên tinh thần

đó chúng ta có thể hiểu một số phạm trù thuộc vấn đề nghiên cứu nh sau:

1, Về khái niệm hao mòn , khấu hao

Tài sản cố định là yếu tố không thể thiếu đợc trong quá trình sản xuất kinhdoanh của mỗi doanh nghiệp Tuỳ theo loại hình, qui mô, đặc điểm ngành nghềkinh doanh mà tài sản cố định có thể chiếm tỷ lệ khác nhau trong tổng tài sảncủa doanh nghiệp nhng vấn đề quản lý, sử dụng tài sản cố định sao cho hiệu quảluôn đợc mọi doanh nghiệp đặc biệt coi trọng Muốn làm tốt công tác này trớchết phải làm rõ một số khái niệm :

*Tài sản cố định hữu hình là những tài sản có hình thái vật chất do doanhnghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh phải thoả mãn

đồng thời cả bốn tiêu chuẩn sau:

-Chắc chắn thu đợc lợi ích kinh tế trong tơng lai từ việc sử dụng tài sản đó -Nguyên giá tài sản phải đợc xác định một cách đáng tin cậy

-Thời gian sử dụng ớc tính trên một năm

-Có đủ tiêu chuẩn giá trị theo qui định hiện hành

*Nguyên giá

Nguyên giá là toàn bộ các chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để có đợc tàisản cố định hữu hình tính đến thời điểm đa tài sản đó vào trạng thái sẵn sàng sửdụng

-Hao mòn hữu hình là sự hao mòn vật lý của tài sản cố định do thời tiết khíhậu, sự cọ xát, bị ăn mòn, bị h hỏng từng bộ phận.

-Hao mòn vô hình là sự giảm giá trị của tài sản cố định do tiến bộ khoa học kỹthuật đã sản xuất ra những tài sản cố định cùng loại có nhiều tính năng, côngdụng hơn, chất lợng tốt hơn với chi phí thấp hơn

*Khấu hao là sự phân bổ một cách có hệ thống giá trị phải khấu hao của tài sản

cố định hữu hình trong suốt thời gian sử dụng hữu ích của tài sản đó

*Giá trị phải khấu hao:là nguyên giá của tài sản cố định đó

*Thời gian hữu ích là thời gian mà tài sản cố định hữu hình phát huy đợc tácdụng cho sản xuất kinh doanh

2,Lí do doanh nghiệp phải trích khấu hao tài sản cố định

Trong doanh nghiệp tài sản cố định thể hiện dới muôn hình muôn vẻ, có thể lànhà xởng, máy móc thiết bị, phơng tiện vận tải truyền dẫn, lợi thế thơng mại,bằng phát minh sáng chế dù tài sản cố định nằm dới hình thái nào nó cũng thểhiện một lợng giá trị nhất định thoả mãn các tiêu chuẩn của tài sản cố định nhằm

đem lại lợi ích của doanh nghiệp trong tơng lai

Trong quá trình doanh nghiệp đa tài sản cố định vào sử dụng cho mục đíchsản xuất kinh doanh, tài sản cố định sẽ bị hao mòn dẫn tới giảm giá trị và giá trị

sử dụng , đó là một hiện tợng khách quan tuy nhiên hiện tợng này có ảnh hởngtrực tiếp tới hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Thật vây nếu doanh nghiệp vẫn tiếp tục duy trì một khối lợng lớn tài sản cố

định có giá trị cũng nh giá trị sử dụng không cao thì khó có thể tạo ra những sảnphẩm hàng hoá dịch vụ có chất lợng cao cũng nh năng suất lao động cao Đặcbiệt trong điều kiện hiện nay khi khoa học kỹ thuật phát triển nh vũ bão ,máymóc thiết bị sớm trở nên lỗi thời lạc hậu, tốc độ hao mòn vô hình đối với tài sản

cố định ngày càng tăng,do đó để khắc phục sự tác động của hao mòn lên tài sản

cố định , sớm có nguồn đổi mới tài sản cố định doanh nghiệp phải trích khấuhao

Thực chất khấu hao là phân bổ phần giá trị doanh nghiệp đã đầu t để có đợctài sản cố định , đây là một biện pháp chủ quan nhằm thu hồi giá trị đã hao mòncủa tài sản cố định

3

Hơn nữa chi phí khấu hao đợc coi là một khoản chi phí kinh doanh hợp lýhợp lệ đợc cơ quan thuế trừ ra khỏi thu nhập khi tính thuế do đó làm giảm sốthuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.

Nhìn chung, không chỉ ở Việt Nam mà ở các nớc trên thế giới các doanhnghiệp rất quan tâm tới vấn đề tính khấu hao tài sản cố định bởi đây là việc làmrất thiết thực đảm bảo quyền lợi cho chính bản thân các doanh nghiệp , phù hợpthông lệ kế toán quốc tế Mặt khác tài sản cố định thờng có giá trị lớn , cáchphân bổ giá trị của tài sản vào chi phí có ảnh hởng to lớn đến hiệu quả sản xuấtkinh doanh do đó doanh nghiệp phải có kế hoạch trích khấu hao tài sản cố địnhsao cho kinh doanh có hiệu quả , phù hựp với qui định của Nhà nớc nhng vẫn

đảm bảo sớm thu hồi đợc giá trị đã đầu t vào tài sản cố định để đổi mới tài sản cố

Căn cứ vào nghị định 59/199/NĐ-CP Bộ tài chính đã ban hành quyết định1062/TC/QĐ/CSTC ngày 14/11/1996và thông t số 166/1999/QĐ-BTC ngày30/12/1999về ban hành chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định.ở đây xin đợc trích ra một số điều trong quyết định này_QĐ 166/99/QĐ-BTC_đang đợc các doanh nghiệp áp dụng

Điều 15:

Xác định thời gian sử dụng tài sản cố định hữu hình

1.Căn cứ vào tiêu chuẩn dới đây để xác định thời gian sử dụng của tài sản cố

định

-Tuổi thọ kỹ thuật của tài sản cố định

-Hiện trạng tài sản cố định (thời gian tài sản cố định đã qua sử dụng, thế hệ tàisản cố định , tình trạng thực tế của tài sản cố định )

-Tuổi thọ kinh tế của tài sản cố định

4

Riêng đối với tài sản cố định còn mới (cha qua sử dụng),tài sản cố định đãqua sử dụng mà giá trị thực tế còn từ 90% trở lên(so với giá bán của tài sản cố

định mới cùng loại hoặc của loại tài sản cố dịnh tơng đơng trên thị trờng);doanhnghiệp phải căn cứ vào khung thời gian sử dụng tài sản cố định qui định tại phụlục I ban hành kèm theo chế đọ này để xác định thời gian sử dụng tài sản cố địnhcho phù hợp

2 Thời gian sử dụng của từng tài sản cố định của doanh nghiệp đợc xác địnhthống nhất trong năm tài chính Doanh nghiệp đã xác định thời gian sử dụng tàisản cố định theo đúng qui định thì cơ quan thuế không đợc tự ý áp đặt thời gian

sử dụng tài sản cố định để xác định chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp.Nếu doanh nghiệp muốn xác định thời gian sử dụng tài sản cố định khác vớikhung thời gian sử dụng qui định tại phụ lục I ban hành kèm theo chế độnày,doanh nghiệp phải giải trình rõ các căn cứ để xác định thời gian sử của tàisản cố định đó để Bộ tài chính xem xét quyết định

Riêng đối với các doanh nghiệp vay vốn để đầu t mở rộng , đầu t chiều sâuvà kếtquả kinh doanh không bị lỗ thì đợc phép xác định thời gian sử dụng của các tàisản cố định hình thành từ nguồn vốn vay theo thời gin trong khế ớc vay, nhng tối

đa không đợc giảm quá 30% so với thời gian sử dụng tối thiểu của tài sản cố

định đó qui định tại phụ lục I

3 Trờng hợp có các yếu tố tác động (nh việc nâng cấp hay tháo dỡ một hay một

số bộ phận của tài sản cố định ) nhằm kéo dài hoặc rút ngắn thời gian sử dụng

đã xác định trớc đó của tài sản cố định, doanh nghiệp tiến hành xác định lại thờigian sử dụng của tài sản cố định theo các qui định trên đây tại thời điểm hoànthành nghiệp vụ phát sinh, đồng thời phải lập biên bản nêu rõ các căn cứ làmthay đổi thời gian sử dụng

Mức trích khấu hao

trung bình hàng năm

của tài sản cố định

=Nguyên giá tài sản cố địnhThời gian sử dụng

2Trờng hợp thời gian sử dụng hay nguyên giá của tài sản cố định thay đổi ,doanhnghiệp phải xác định lại mức khấu hao trung bình của tài sản cố định bằng cáchlấy giá trị còn lại trên sổ kế toán chia cho thời gian sử dụng xác định lại hoặcthời gian sử dụng còn lại( đợc xác định là chênh lệch giữa thời gian sử dụng đã

đăng ký trừ thời gian sử dụng của tài sản cố định )

3 Mức trích khấu hao cho năm cuối cùng của thời gian sử dụng tài sản cố định

đợc xác định là hiệu số giữa nguyên giá tài sản cố định và số khấu hao luỹ kế đãthực hiệncủa tài sản cố định đó

Điều 19

Việc phản ánh tăng, giảm nguyên giá tài sản cố định đợc thực hiên tại thời

điểm tăng giảm tài sản cố định trong tháng

Việc trích hoặc thôi trích khấu hao đợc thực hiện theo nguyên tác tròn tháng.Tàisản cố định tăng, giảm ngừng tham giavào hoạtk động kinh doanh ( đa vào cấttrữ theo qui định của Nhà nớc, chờ thanh lý trong tháng ) đợc trích hoặc thôitrích khấu hao tài sản cố định từ ngày đầu của tháng tiếp theo

Điều 20

1 Mọi tài sản cố định của doanh nghiệp có liên quan đến hoạt động kinh doanh

đều phải trích khấu hao, mức trích khấu hao đợc hạch tóan vào chi phí kinhdoanh trong kỳ

2 Những tài sản cố định không tham gia vào hoạt động kinh doanh thì khôngphải trích khấu hao bao gồm:

-Tài sản cố định không cần dùng ,cha cần dùng đã có quyết định của hội đồngquản trị( đối với doanh nghiệp có hội đồng quản trị )hoặc cơ quan có quyết địnhthành lập doanh nghiệp ( đối với doanh nghiệp không có hội đồng quản trị ) chophép doanh nghiệp đợc đa vào cất giữ bảo quản , điều động cho doanh nghiệpkhác

-Tài sản cố định thuộc dự trữ Nhà nớc giao cho doanh nghiệp quản lý hộ, giữhộ

-Tài sản cố định phục vụ các hoạt đong phúc lợi trong doanh nhiệph nh nhà trẻ,câu lạc bộ, nhà truyền thống, nhà ăn

6

-Những tài sản cố định phục nhu cầu chung toàn xã hội ; không phục vụ chohoạt động kinh doanh của riêng doanh nghiệp nh đê đập, cầu cống, đờng sá màNhà nớc giao cho doanh nghiệp quản lý.

-Tài sản cố định khác không tham gia hoạt động kinh doanh

Nếu các tài sản cố định này có tham gia vào hoạt động kinh doanh thì trongthời gian tài sản cố định tham gia vào hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp phảithực hiện tính và trích khấu hao vào chi phí kinh doanh của doanh nghiệp Tiềnkhấu hao đợc phân bổ theo nguồn gốc tài sản cố định

Điều 21

Doanh nghiệp không đợc tính và trích khấu hao đối với những tài sản cố định

đã khấu hao hết nhng vẫn sử dụng vào hoạt động kinh doanh

Đối với những tài sản cố định cha khấu hao hết đã hỏng, doanh nghiệp phảixác định nguyên nhân, quy trách nhiệm đền bù, đòi bồi thờng thiệt hại và xử lýtổn thất theo các qui định hiện hành

Đối với những tài sản cố định đang chờ quyết định thanh lý, tính từ thời điểmtài sản cố định tài sản cố định ngừng tham gia vào hoạt động kinh doanh, doanhnghiệp thôi trích khấu hao theo các qui định trong chế độ này

Điều 23

Việc sử dụng số khấu hao tài sản cố định của các doanh nghiệp và việc huy

động tiền khấu hao tài sản cố định của các đơn vị thành viên trong Tổng công typhải tuân theo các qui định về chế độ quản lý tài chính hiện hành của Nhà nớc,quy chế tài chính của tổng công ty

4, Quy trình hạch toán và trích khấu hao tài sản cố định theo chế

độ hiện hành.

Hiện nay doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong bốn hình thức sổ kế toán đểhạch toán tài sản cố định nhng lựa chọn hình thức nào chăng nữa cũng phải đảmbảo : việc tổ chức phân loại đánh giá tài sản cố định theo đúng chế độ qui địnhthể hiện đợc tính đặc thù của doanh nghiệp , thể hiện đợc nguyên giá, giá trị haomòn, giá trị còn lại của tài sản cố định

*Quy trình luôn chuyển chứng từ tài sản cố định

7

Chủ sở hữu TSCĐ

Giao nhận tài sản và lập biên bản

-Lập hoặc huỷ thẻ TSCĐ

-Ghi sổ kế toán chi tiết TSCĐ

Quyết định tăng, giảm TSCĐ

Hội đồng giao nhận

Kế toán TSCĐ

Nghiệp

Vụ

TSCĐ

Bảo quản

và l u

-Thẻ tài sản cố định mẫu số 02-TSCĐ-BB.

-Biên bản thanh lý tài sản cố định: Mẫu số 03-TSCĐ-BB dùng cho thanh lý,nhợng bán

-Biên bản giao nhận, sửa chữa lớn tài sản cố định:Mẫu số 04-TSCĐ-HD

-Biên bản đánh giá lại tại tài sản cố định: Mẫu số 05-TSCĐ-HD

*Sơ đồ hạch toán theo hình thức:Nhật ký-Sổ cái

*Doanh nghiệp áp dụng hình thức Nhật ký chung

Bảng tổng hợp chi tiết tăng, giảm TSCĐ

Thẻ TSCĐ

Báo cáo kế toán

Sổ chi tiết TSCĐ

*Doanh nghiệp áp dụng hình thức Chứng từ-ghi sổ.

*Doanh nghiệp áp dụng hình thức nhật ký chứng từ

9

Chứng từ tăng, giảm và khấu hao TSCĐ

Bảng tổng hợp chi tiết tăng,giảm TSCĐ

Bảng cân đối tài khoản

Sổ cáiTK 211,212,213,214

Báo cáo kế toán

Chứng từ tăng, giảm và khấu hao TSCĐ

NKCT

số 9 NKCT số 7

Bảng kê số 4,5,6 Thẻ TSCĐ

*Tài khoản và phơng pháp hạch toán khấu hao.

Theo qui định hiện hành hàng tháng kế toán đơn vị phải tính ra số khấu hao phải trích trong tháng theo công thức:

+

Số khấu haotăng trongtháng

_

Số khấu haogiảm trongtháng

Sau đó kế toán tiến hành phân bổ khấu hao vào chi phí sản xuất kinh doanh trong

TK641

TK642

TK3331TK627

Để theo dõi tình hình hiện có, biến động tăng, giảm khấu hao, kế toán sử dụng tài khoản 214 “hao mòn tài sản cố định” Tài khoản này dùng để phản ánh giá trị hao mòn của toàn bộ tài sản cố định hiện có tại doanh nghiệp

- Kết cấu:

+Bên nợ: Phản ánh các nghiệp vụ phát sinh làm giảm giá trị hao mòn của tài sản cố định(nhợng bán, thanh lý )

+Bên có: Phản ánh các nghiệp vụ làm tăng giá trị hao mòn của tài sản cố

định (do trích khấu hao, đánh giá tăng )

+D có: phản ánh giá trị hao mòn của tài sản cố định hiện có

Tài khoản 214 đợc chi tiết thành 3 tài khoản cấp hai:

TK2141 - Hao mòn tài sản cố định hữu hình

TK2142 – Hao mòn tài sản cố định đi thuê tài chính

TK2143 – Hao mòn tài sản cố định vô hình

Kế toán còn sử dụng tài khoản 009 “Nguồn vốn khấu hao cơ bản” để theo dõi tình hình hình thành và sử dụng số vốn khấu hao cơ bản tài sản cố định

+Bên nợ: Phản ánh các nghiệp vụ tăng nguồn vốn khấu hao cơ bản

+Bên có: Phản ánh các nghiệp vụ làm giảm nguồn vốn khấu hao( nộp cấp trên, mua sắm tài sản cố định )

+D nợ: Số vốn khấu hao hiện còn

- Tại thời điểm trích khấu hao kế toán doanh nghiệp ghi:

Nợ TK 627( 6274): Khấu hao tài sản cố định dùng ở phân xởng

Nợ TK 641( 6414): Khấu hao tài sản cố định dùng ở bộ phận bán hàng

Nợ TK 642( 6424): Khấu hao tài sản cố định dùng cho toàn doanh nghiệp

Có TK 214: Tổng số khấu hao phải trích-Số khấu hao phải nộp ngân sách hoặc cấp trên:

Nợ TK 411: Nếu không đợc hoàn lại

Nợ TK 136( 1368): Nếu đợc hoàn lại

Có TK 336: Số phải nộp cấp trên-Trờng hợp tài sản cố định cha khấu hao hết đã thanh lý nhợng bán, phần giá trị còn lại cha thu hồi đợc tính vào chi phí khác:

11

Nợ TK 214( 2141, 2143): Giá trị hao mòn luỹ kế.

Nợ TK 811: Giá trị còn lại của tài sản cố định

Có TK 211, 213: Nguyên giá tài sản cố định

5,Thực tế áp dụng chế độ tính và hạch toán khấu hao tài sản cố

định ở các doanh nghiệp hiện nay

Theo chế độ hiện hành các doanh nghiệp chỉ đợc tính khấu hao theo một

ph-ơng pháp duy nhất đó là phph-ơng pháp khấu hao theo đờng thẳng, đợc xác định bằng công thức:

Mức khấu haohàng năm =

Nguyên giá TSCĐ

Số năm sử dụng

Phơng pháp này có u điểm là dễ tính toán thuận lợi cho Nhà nớc cũng nh chodoanh nghiệp trong việc thực hiện, điều đó đợc thể hiện trong việc Nhà nớc dễdang nắm đợc số khấu hao của một tài sản cố định hàng năm của một doanhnghiệp qua nguyên giá và số năm sử dụng dã đăng ký, dễ phát hiện ra các saisót , gian lận của kế toán doanh nghiệp liên quan tới chi phí khấu hao

Tại doanh nghiệp hàng năm kế toán trích một lợng giá trị không đổi chi phíkhấu hao của một tài sản để tính vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ,không gây xáo trộn hay biến đọng lớn về chi phí cũng nh giá thành sản xuáttrong kỳ

Tuy nhiên việc qui định phơng pháp khấu hao đều là phơng pháp khấu haoduy nhất doanh nghiệp buộc phải thực hiện đã gây không ít vớng mắc cho cácdoanh nghiệp trong hoạt động thực hiện , thể hiện qua mấy điểm chính sau:-Thứ nhất:

Tài sản cố định trong trong doanh nghiệp có nhiều loại, nhiều nhóm khácnhau Công dụng của tài sản cũng nh cách phát huy tác dụng của tài sản trongquá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không giống nhau Mức độ haytốc độ suy giảm về giá trị và giá trị sử dụng của tài sản cũng có sự khác nhau.-Thứ hai:

Khấu hao tài sản cố định là sự phân bổ có hệ thống các chi phí doanh nghiệp

đã đầu t để có đợc tài sản cố định vào chi phí sản xuất kinh doanh trong quá

12