Hoàn thiện công tác kế toán tiền lương, các khoản tính trích theo lương và các biện pháp tăng cường quản lý quĩ lương tại nhà máy thuốc lá Thăng Long (2).DOC

Hoàn thiện công tác kế toán tiền lương, các khoản tính trích theo lương và các biện pháp tăng cường quản lý quĩ lương tại nhà máy thuốc lá Thăng Long

Lời mở đầu

Trong hơn 10 năm qua, từ khi nền kinh tế nớc ta chuyển sang cơ chếthị trờng, chúng ta đã phải đối diện với hàng loạt vấn đề nảy sinh trong mọilĩnh vực của nền kinh tế đang trong giai đoạn chuyển đổi Trong đó có mộtvấn đề đã và đang đợc giải quyết đó là hạch toán hoạt động thu chi, từ đótính toán lỗ lãi của doanh nghiệp để làm căn cứ tính toán toán việc trả lơngcho công nhân viên Trớc đây, trong cơ chế bao cấp vấn đề này cha thực sự

đợc quan tâm, bởi lẽ lúc đó nhà nớc thực hiện quản lý kinh tế bằng các chỉtiêu mang tính pháp lệnh Cơ chế quản lý kinh tế của nhà nớc là lãi nhà nớcthu, lỗ nhà nớc bù, tất cả hoạt động của doanh nghiệp nhằm thực hiện kếhoạch nhà nớc giao đều dẫn đến tình trạng thua lỗ mặc dù trên báo cáo củacác doanh nghiệp đều hoàn thành kế hoạch Hiệu quả kinh tế không phảivấn đề mà doanh nghiệp quan tâm, vì thế chất lợng công việc, và tiền lơngcông nhân không đợc đánh giá đúng mức, tiền lơng đợc tính và trả theo ph-

Sau quá trình học tập tại lớp kế toán trởng và tìm hiểu thực tiễn, đồngthời đợc sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy giáo, cô giáo trong khoa Kế

toán, em đã hoàn thành đề tài : Hoàn thiện công tác kế toán tiền lơng, các

khoản tính trích theo lơng và các biện pháp tăng cờng quản lý quĩ lơng tại nhà máy thuốc lá Thăng Long Do thời gian tìm hiểu thực tế và điều

kiện có hạn của chuyên đề, em không có tham vọng đi sâu phân tích từngchi tiết cụ thể mà chỉ xin đợc trình bày những nôị dung cơ bản của công tác

kế toán tiền lơng, từ đó đa ra một số biện pháp cụ thể nhằm hoàn thiện côngtác kế toán tiền lơng và các khoản tính trích theo lơng của nhà máy Thuốclá Thăng Long

Nội dung của chuyên đề gồm 3 phần Phần 1 : lý luận chung về công tác kế toán tiền l-

ơng và các khoản tính trích theo lơng trong cácdoanh nghiệp

Phần 2 : Thực trạng công tác kế toán tiền lơng và

các khoản tính trích theo lơng tại nhà máy thuốc láThăng Long

Phần 3 : Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công

tác kế toán tiền lơng và các khoản tính trích theo

l-ơng tại nhà máy thuốc lá Thăng Long

Phần I - lý luận chung về tổ chức hạch toán tiền lơng và các khoản tính trích theo lơng

trong các doanh nghiệp

I Những khái niệm cơ bản- các nguyên tắc quản lý quĩ lơng và các hình thức trả lơng trong doanh nghiệp

1.1 Những khái niệm cơ bản

* Tiền lơng

Khái niệm về tiền lơng đã có từ rất lâu nhng chỉ đến khi chủ nghĩa tbản ra đời nó mới trở thành một khái niệm mang tính phổ thông rộng rãi,nhằm che dậy bản chất bóc lột của chủ nghĩa t bản Đến khi chủ nghĩa xãhội ra đời, với những quan điểm hoàn toàn trái ngợc với chủ nghĩa t bản,nhất là quan điểm về sở hữu, tiền lơng đợc hiểu một cách thống nhất nhsau : “ Về thực chất tiền lơng dới chủ nghĩa xã hội là một phần thu nhậpquốc dân biểu hiện dới hình thức tiền tệ, đợc nhà nớc phân phối có kếhoạch cho công nhân viên cho phù hợp với số lợng và chất lợng lao độngcủa mỗi ngời đã cống hiến

ở nớc ta, quan niệm trên đã tồn tại trong một thời gian rất dài Khi hệthống xã hội chủ nghĩa sụp đổ, để tồn tại, đất nớc ta đã phải cải cách toàndiện trên mọi lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực t tởng Quan niệm về tiềnlơng cũng đợc thay thế một cách căn bản : “ Tiền lơng là biểu hiện bằngtiền của giá trị sức lao động, là giá cả của yếu tố sức lao động mà ngời sửdụng phải trả cho ngời cung ứng sức lao động, tuân theo nguyên tắc cungcầu, giá cả thị trờng và pháp luật hiện hành của nhà nớc

Tiền lơng có 5 chức năng cơ bản :

- Chức năng tái sản xuất sức lao động

- Chức năng đòn bẩy kinh tế

- Chức năng làm công cụ quản lý của nhà nớc

- Chức năng điều tiết lao động

- Chức năng đo hap phí lao động xã hội

 Các khoản tính trích theo lơng

Bao gồm :

- Bảo hiểm xã hôị: Là khoản mà cán bộ công nhân viên đợc hởngtrong trờng hợp ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, tửtuất

- Bảo hiểm y tế: Là sự trợ cấp về y tế cho những ngời tham gia đóngbảo hiểm giúp họ trang trải một phần nào đó tiền khám chữa bệnh, viện phí,thuốc thang

- Kinh phí công đoàn: Là nguồn kinh phí của một tổ chức đoàn thể

đại diện cho ngời lao động, đây là tổ chức nói lên tiếng nói chung của ngờilao động, bảo vệ ngời lao động ngoài chức năng duy trì hoạt động của tổchức nguồn kinh phí này còn đợc chi để thăm hỏi ngời ốm, trợ cấp khókhăn

Bởi vậy, tiền lơng và các khoản tính trích theo lơng cần đợc kế toáncẩn thận và chính xác vì :

+ Tiền lơng là bộ phận của chi phí sản xuất, nó gắn với mục tiêuhàng đầu là lợi nhuận

+ Tiền lơng là khoản chi phí đặc biệt, nó chính là phơng tiện tạo ra giátrị mới, bởi chính nó là động lực, là mục đích của ngời cung ứng sức lao động

* Nhiệm vụ hạch toán tiền lơng và các khoản tính trích theo lơng

- Tổ chức ghi chép, phản ánh và tổng hợp một cách trung thực, kịpthời, đầy đủ, chính xác tình hình hiện có và sự biến động về số lợng, chất l-ợng lao động, tình hình sử dụng thời gian và kết quả lao động Tính toánchính xác kịp thời theo đúng chế độ các khoản tiền lơng, thởng, phụ cấp, trợcấp phải trả ngời lao động Phản ánh kịp thời đầy đủ tình hình thanh toáncác khoản trên Thực hiện việc kiểm tra tình hình huy động và sử dụng lao

động, tình hình chấp hành các chính sách, chế độ về lao động, tiền lơng vàcác khoản trích theo lơng và tình hình sử dụng quĩ lơng, quĩ bảo hiểm xãhội tại doanh nghiệp

- Tính và phân bổ một cách chính xác đúng đối tợng các khoản tiền

l-ơng, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn và chi phí sản xuấtkinh doanh, hay thu nhập của các đơn vị bộ phận sử dụng lao động Hớng dẫnkiểm tra giám sát việc thực hiện đầy đủ, chính xác các chế độ ghi chép ban

đầu về lao động tiền lơng và các khoản trích theo lơng Hớng dẫn việc mở sổ,thẻ kế toán chi tiết và ghi chép phản ánh vào sổ, thẻ theo đúng chế độ

- Lập các báo cáo lao động tiền lơng và các khoản trích theo lơngthuộc trách nhiệm của kế toán Phân tích tình hình sử dụng lao động tìnhhình sử dụng quĩ lơng Đề xuất các biện pháp nhằm khai thác có hiệu quảtiềm năng lao động, đấu tranh chống những hành vi vô kỷ luật vi phạm chế

độ chính sách Cung cấp các thông tin về lao động tiền lơng cho bộ phậnquản lý một cách kịp thời

1.2 Các nguyên tắc quản lý quĩ lơng và các khoản trích theo lơng

Quĩ lơng của doanh nghiệp là toàn bộ số tiền doanh nghiệp trích ra từdoanh thu để trả lơng cho toàn bộ cán bộ công nhân viên thuộc quyền quản

lý của doanh nghiệp

Đứng trên góc độ kế toán thì quĩ lơng của doanh nghiệp gồm tiền

l-ơng chính và tiền phụ Một vẫn đề hết sức quan trọng trong vấn đề tiền ll-ơngcủa doanh nghiệp là quản lý quĩ lơng Để xác định quĩ lơng của doanhnghiệp, các cán bộ quản lý quĩ lơng chủ yếu dựa trên các qui định của nhànớc nh sau :

- Qui định về đơn giá lơng của công nhân sản xuất các sản phẩmtrọng yếu, sản phẩm đặc thù, sản phẩm do nhà nớc định giá

- Quyết định đơn giá tiền lơng cho một số sản phẩm trọng yếu sảnphẩm đặc thù của, bộ ngành địa phơng quản lý, tuỳ theo yêu cầuquản lý các bộ ngành, địa phơng

- Hớng dẫn chung của doanh nghiệp sẽ xác định đơn giá đối với cácsản phẩm còn lại, nhng phải đăng ký với cơ quan nhà nớc

* Phơng pháp tính đơn giá tiền lơng theo đơn vị sản phẩm :

Đ G = T x LCBTrong đó : Đ G : đơn giá tiền lơng tính theo đơn vị sản phẩm

T : hao phí thời gian lao động để làm ra sản phẩm

LCB: lơng cấp bậc

Trong doanh nghiệp, quĩ bảo hiểm xã hội phải đóng bằng 20 % sovới tổng quĩ lơng cấp bậc cộng phụ cấp ( nếu có ) Cơ cấu quĩ gồm :

- 15 % tiền lơng cấp bậc của toàn bộ cán bộ công nhân viên nhà máy

sẽ do ngời sử dụng lao động đóng góp và đợc tính vào chi phí nhân côngtrực tiếp

- 5 % còn lại do ngời lao động đóng góp thông qua hình thức khấu trừ lơng.Bảo hiểm y tế có mức đóng góp là 3 % lơng cấp bậc trong đó 2 % đ-

ợc đa vào chi phí và 1 % khấu trừ lơng công nhân

Kinh phí công đoàn đợc trích theo quĩ lơng thực chi trong doanhnghiệp bao gồm 2 % đều do ngời sử dụng lao động đóng Công đoàn cơ sởphải nộp hết 2 % lên cho cấp trên sau đó trên sẽ cấp lại một nửa cho việcchi tiêu ở cơ sở

1.3 Các hình thức trả lơng trong doanh nghiệp

a Trả lơng theo thời gian : gồm hai hình thức

- Chế độ trả lơng theo thời gian đơn giản : tiền lơng nhận đợc củamỗi ngời công nhân do mức lơng cấp bậc cao hay thấp và thời gian làm việcnhiều hay ít quyết định

- Hình thức trả lơng theo thời gian có thởng : lấy lơng tính theo thờigian cộng tiền thởng

2.1 Kế toán chi tiết tiền lơng

- Hạch toán số lợng lao động : nhằm cung cấp những thông tin về sốlợng, kết cấu lao động trong doanh nghiệp để tổ chức hạch toán lơng vàthanh toán với ngời lao động

- Hạch toán thời gian lao động : Phản ánh kịp thời, chính xác số ngàycông, giờ công làm việc thực tế, hoặc ngừng sản xuất, nghỉ việc của từng

đơn vị, phòng ban Gồm các chứng từ :

Bảng chấm công : đợc lập chi tiết cho từng bộ phận và đợc dùngtrong một tháng

Phiếu làm thêm giờ hoặc làm đêm

Phiếu nghỉ việc do các lý do tạm thời khác nhau

- Hạch toán kết quả lao động : Đa ra đợc các chỉ tiêu về số lợng vàchất lợng sản phẩm hoặc khối lợng công việc hoàn thành của từng ngời,từng bộ phận

- Tính lơng và lập bảng thanh toán lơng

Trong trờng hợp cấp bậc công việc đợc giao bằng cấp bậc kỹ thuật:

Bớc 1 : Tính tiền lơng theo cấp bậc và thời gian làm việc của từng công nhân Bớc 2 : Xác định hệ số điều chỉnh của tổ bằng cách lấy tổng tiền lơng đợc

lĩnh chia cho tổng tiền lơng tính theo cấp bậc và thời gian làm việc

Bớc 3 : Tính tiền lơng cho từng ngời bằng cách lấy hệ số điều chỉnh nhân

tiền lơng theo cấp bậc và thời gian làm việc của mỗi công nhân

Trong trờng hợp cấp bậc công việc đợc giao không phù hợp cấp bậc

Bớc 3 :Tiền lơng một công nhân = đơn giá một điểm x số điểm qui ra bậc 1

* Bảng thanh toán tiền lơng : do kế toán bộ phận lao động tiền lơnglập sau đó chuyển cho kế toán trởng ký duyệt

2.2 Kế toán chi tiết các khoản trích theo lơng

- Hạch toán chi tiết bảo hiểm xã hội gồm hai loại chứng từ là phiếunghỉ hởng bảo hiểm xã hội và bảng thanh toán bảo hiểm xã hội Ngoài ra cóthể sử dụng sổ chi tiết tài khoản 3383 theo dõi các phát sinh bên Nợ _ Cócủa tài khoản để tiến hành kế toán tổng hợp

- Hạch toán chi tiết bảo hiểm y tế và kinh phí công đoàn

Kết thúc việc kế toán chi tiết tiền lơng và các khoản trích theo lơng làviệc lập bảng phân bổ tiền lơng căn cứ vào các chứng từ gốc

III Tổ chức kế toán tổng hợp tiền lơng

2.1 Trên quan điểm coi lơng là chi phí

111,112 Thanh toán với công nhân 622,627

2 Tính ra tiền lơng phải trả công nhân bán hàng và quản lý doanh nghiệp

3 Tiền lơng phải trả tính phân bổ dần vào chi phí nhiều kỳ

4 Tính ra tiền lơng phải trả cho công nhân hoạt động trong các hoạt độngkhác

5 Trích trớc tiền lơng nghỉ phép hoặc phân bổ dần vào chi phí trong kỳ

6 Khấu trừ các khoản phải thu hồi vào lơng công nhân viên

7 Tính ra số thuế thu nhập phải nộp

8 Thanh toán lơng với công nhân viên

2.2 Trên quan điểm coi lơng là một bộ phận của thu nhập

111, 112 Thanh toán với công nhân 4212_

_2 1 _

4211 4211

a Hình thức nhật ký chung

Chứng từ gốc

+ Bảng thanh toán tiền lơng

+ Bảng thanh toán bảo hiểm xã hội

+ Bảng thanh toán tiền thởng

+ Chứng từ thanh toán

Sổ chi tiết

TK 334Nhật ký chung

Sổ cái tài khoản 334Bảng cân đối tài khoảnBáo cáo kế toán

b Hình thức nhật ký sổ cái

Chứng từ gốc + Bảng thanh toán tiền lơng + Bảng thanh toán bảo hiểm xã hội + Bảng thanh toán tiền thởng + Chứng từ thanh toán

Nhật ký sổ cái

c Hình thức chứng từ ghi sổ

Chứng từ gốc + Bảng thanh toán tiền lơng + Bảng thanh toán bảo hiểm xã hội + Bảng thanh toán tiền thởng + Chứng từ thanh toán

Sổ đăng ký chứng từ

ghi sổ

Chứng từ ghi sổ

Sổ cái tài khoản 334

d Hình thức nhật ký chứng từ : gồm nhiều loại sổ sách cụ thể 10 nhật ký

chứng từ, 10 bảng kê, 3 bảng phân bổ và 1 sổ cái Hàng ngày, căn cứ vàocác chứng từ gốc đã đợc kiểm tra kế toán tiền lơng vào các nhật ký phản

ánh việc thanh toán với ngời lao động nhật ký chứng từ soó 1 2 hoặc nhật

ký chứng từ số 10 theo dõi chi tiết tài khoản 141 tạm ứng lơng cho cán bộ

2.3 H¹ch to¸n c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng

Cã thÓ kh¸i qu¸t nh sau :

TK 3382, 3383, 3384

334_ 622, 627, 641 642_

_

334 _

111, 112 311_ _

_ 111,112_

Tổng số công nhân của nhà máy gồm hơn 1000 ngời, bao gồm :

- Công nhân viên sản xuất : là bộ phận ngời lao động trực tiếp làm rasản phẩm thuốc lá bao Tiền lơng là một bộ phận trực tiếp của giá thành Gồmcó: công nhân trực tiếp đứng máy, công nhân phục vụ sản xuất chính, cácnhân viên kỹ thuật, các nhân viên quản lý hành chính tại các phân xởng

- Nhân viên bán hàng

- Nhân viên quản lý doanh nghiệp

Với các bộ phận lao động nh trên, quĩ lơng của doanh nghiệp đợc xác

định là toàn bộ số tiền lơng doanh nghiệp phải trả cho toàn bộ cán bộ côngnhân viên của doanh nghiệp Gồm có : tiền lơng trả theo thời gian, theo sảnphẩm, tiền lơng khoán và tiền lơng trong thời gian ngừng việc kháchquan, và các loại phụ cấp, tiền thởng khác

- Quĩ lơng

Đợc xác định theo phơng pháp sau :

Quĩ lơng thực hiện = Đ G tiền lơng x số lợng sản phẩm qui đổi

+ Đơn giá tiền lơng do tổng công ty thuốc lá Việt nam qui định cho sảnphẩm qui đổi theo hệ số qui đổi

+ Số lợng sản phẩm qui đổi là số lợng sản xuất ra đã qui đổi về sảnphẩm chuẩn theo các hệ số mà tổng công ty thuốc lá Việt nam qui định

Thực tế nhà máy tồn tại 2 quĩ lơng : quĩ lơng thực hiện và quĩ lơng cơbản

- Quĩ bảo hiểm xã hội :

- Quĩ phúc lợi

II Tổ chức kế toán chi tiết tiền lơng và các khoản trích theo lơng tại nhà máy thuốc lá Thăng Long

2.1 Tổ chức kế toán chi tiết tiền lơng

* Trả lơng theo thời gian : tiền lơng từng ngời đợc xác định theo cách :

* Trả lơng theo sản phẩm : cách tính lơng này gắn hoạt động của bộ

phận quản lý với kết quả sản xuất kinh doanh

Tiền lơng 1 máy = Đ G lơng 1 sản phẩm x Số sản phẩm làm đợc x Hệ số nhà máy

Sau khi tính lơng cho từng tổ thống kê chia lơng cho từng ngời căn cứ vàobảng chấm công Để chia lơng xác định điểm lơng từng máy :

Điểm lơng 1 máy = TL cấp bậc 1 ngày công x Số ngày đi làm thực tế

Dựa trên đơn giá này tính ra đơn giá 1 điểm lơng :

Đ G một điểm lơng của 1 máy =

Trong đó :

Đơn giá 1 sản phẩm =

Trên cơ sở số tiền lơng tính đợc thống kê tiến hành chia lơng

Hệ số trung bình tháng =

Lơng 1 = Hệ số trung x Ngày công x Lơng cấp bậc x Hệ số

cá nhân bình tháng thực tế công việc 1 ngày nhà máy

Đây là cách tính riêng đối với công nhân trông máy chính Bộ phận phục vụ và

bộ phận văn phòng thì đợc tính dựa trên hệ số chung toàn phân xởng với

Hệ số chung toàn phân xởng =

Lơng 1 = Hệ số x Lơng cấp bậc x Ngày công x Hệ số

nhân viên phân xởng 1 ngày thực tế nhà máy

*Khoán quĩ lơng: quĩ lơng của phân xởng đợc xác định nh sau:

Quĩ lơng = Tổng lơng cấp bậc toàn bộ số x Hệ số

PX cơ điện công nhân viên định biên / tháng nhà máy

Với quĩ lơng nh vậy thống kê sẽ tiến hành chia lơng căn cứ vào bảngchấm công và sổ định mức từng ngời Hình thức này chỉ áp dụng riêngtrong phân xởng cơ điện Sau đó lập bảng tính lơng cho từng tổ và toànphân xởng