Cơ sở lý luận về hạch toán chi phí và tính giá thành sản phẩm với hệ thống chỉ tiêu quản trị doanh nghiệp
Trang 1LờI Mở ĐầU
Từ những phơng hớng chủ yếu của công cuộc đổi mới đã đợc Đại hội VIcủa Đảng đề ra đến chủ trơng “phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thànhphần vận hành theo cơ chế quản lý của Nhà nớc theo định hớng xã hội chủnghĩa” đợc Đại hội VII xác định và đợc Đại hội ix phát tiển thành chủ trơngxây dựng và phát triển nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa lànhững bớc tiến quan trọng trong quá trình tổng kết thực tiễn cách mạng, đổimới t duy kinh tế, vợt qua những quan điểm xơ cứng về mô hình phát triểnkinh tế xã hội va con đờng đi lên chũ nghĩa xã hội ở Việt Nam
Theo cơ chế mới này, các thành phần kinh tế đợc tự do phát triển, tự docạnh tranh va bình đẳng trớc pháp luật Thị trờng trong nớc đợc mở cửa, cáccông ty nớc ngoài ồ ạt đầu t vào kinh doanh tại Việt Nam Do vậy cơ chế mớinày một mặt thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam phát triển, mặt khác nó đặt cácdoanh nghiệp vào những cuộc cạnh tranh gay gắt trên thị trờng Các doanh
nghiệp bị buộc phải đứng trớc hai khả năng: một là, thất bại trong cạnh tranh
và bị phá sả Hai là đứng vững trớc cuộc cạnh tranh và ngày càng phát triển.
Bất cứ doanh nghiệp nào, cũng muốn doanh nghiệp mình đạt khả năng thứhai Để đạt đợc điều này, bên cạnh các hoạt động quảng cáo, tiếp thị sảnphẩm, tổ chức tốt bộ máy quản lý hành chính… thì các doanh nghiệp phải tìm thì các doanh nghiệp phải tìmmọi cách theo dõi quản lý chặt chẽ quá trình sản xuất, thu thập toàn bộ thôngtin liên quan đến toàn bộ quá trình sản xuất, thu thập toàn bộ thông tin liênquan đến toàn bộ quá trình sản xuất (tức hạch toán chặt chẽ quá trình sảnxuất), để từ đó đề ra các biện pháp hạ giá thành sản phẩm nhằm không nângcao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong nớc và quốc tế
Kế toán là một phần trong hệ thống quản lý kinh tế cung cấp thông tincho những ngời ra quyết định Trong các doanh nghiệp sản xuất, hạch toán chiphí sản xuất và tính giá thành sản phẩm luôn chiếm vị trí trung tâm của quátrình quản lý Sở dĩ nh vậy là do: các hoạt động sản xuất kinh doanh củadoanh nghiệp luôn gắn liền với dòng vận động của chi phí, ảnh hởng trực tiếp
đến các quyết định đầu t tài sản, huy động vốn, thu nhập, lợi nhuận và chiến
l-ợc kinh doanh của doanh nghiệp Trong cơ chế thị trờng, quá trình hoạt độngcủa các doanh nghiệp mang tính tự chủ cao trên cơ sở giải quyết hàng loạt cácquyết định và bên cạnh đó thờng gắn liền với những tiềm tàng trong môi trờngcạnh tranh gay gắt Vì vậy, doanh nghiệp rất cân nhắc trớc những quyết định
về việc huy động vốn và đầu t Ngợc lại, các tổ chức, cá nhân cũng rất quantâm về việc huy động vốn của mình đã đầu t vào doanh nghiệp Tất cả nhữngvấn đề này đòi hỏi phải xác lập hệ thống thông tin chi phí sản xuất và giáthành sản phẩm đảm bảo thể hiện đợc giá trị tài sản, nguồn vốn trong hoạt
động sản xuất và kết quả do nó mang lại, đồng thời đảm bảo cung cấp thôngtin về kiểm soát, đánh giá, hoạch định chi phí, giá bán sản phẩm phục vụ choviệc ra quyết định kinh doanh của các nhà donah nghiệp
Nội dung cơ bản của đề án
Phần I Cơ sở lý luận về hạch toán chi phí và tính giá thành sản phẩm với hệ
thống chỉ tiêu quản trị doanh nghiệp
I Bản chất, nội dung của chi phí:
1 Khái niệm chi phí:
Trang 2Chi phí l những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Đểà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Đểhiểu rõ hơn về chi phí trong doanh nghiệp sản xuất còn quan tâm, xem xéttrong từng giai đoạn hoạt động của doanh nghiệp, giai đoạn nghiên cứu tiếpcận nhu cầu sản xuất, giai đoạn sản xuất, giai đoạn tiêu thụ
2 Phân loại chi phí:
2.1 Phân loại chi phí sản xuất theo chức năng hoạt động: gồm có 3 loại chi phí.
2.1.1 Chi phí sản xuất:
Quá trình sản xuất là quá trình kết hợp giữa sức lao động với t liệu lao
động và đối tợng lao động để tạo ra sản phẩm Trong quá trình này, các doanhnghiệp phải bỏ ra một số khoản chi phí nhất định để tiến hành sản xuất Cácchi phí phát sinh trong quá trình này đợc gọi là chi phí sản xuất
Chi phí sản xuất: là toàn bộ chi phí có liên quan đến việc chế tạo sảnphẩm trong một kì nhất định Chi phí sản xuất gồm ba khoản mục chi phí sau
đây:
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là chi phí của những loại nguyên vậtliệu cấu thành thực thể của sản phẩm, có giá trị lớn và có thể xác định đợc mộtcách tách biệt, rõ ràng, cụ thể cho từng sản phẩm
- Chi phí lao động trực tiếp: là chi phí tiền lơng của những lao động trựctiếp chế tạo sản phẩm
- Chi phí sản xuất chung: là những chi phí cần thiết khác để sử dụng lao
động gián tiếp và chi phí khác
2.1.2 Chi phí ngoài sản xuất
Để tổ chức và thực hiện việc tiêu thụ sản phẩm, doanh nghiệp còn phảithực hiện một số khoản chi phí ở khâu ngoài sản xuất đợc gọi là chi phí ngoàisản xuất
Chi phí ngoài sản xuất gồm 2 loại:
- Chi phí bán hàng và tiếp thị: bao gồm toàn bộ chi phí cần thiết để đẩy
mạnh quá trình lu thông hàng hoá và đảm bảo việc đa hàng hoá đến tay ngờitiêu dùng
- Chi phí quản lí: bao gồm những khoản chi phí liên quan đến tổ chức
hành chính và các hoạt động văn phòng làm việc của các doanh nghiệp Cáckhoản chi phí này không thể xếp vào chi phí sản xuất hay bán hàng đợc
2.1.3 Chi phí thời kì và chi phí sản phẩm
Ngoài việc phân loại chi phí thành chi phí sản xuất và chi phí ngoài sảnxuất, trong kế toán quản trị chi phí còn đợc phân thành chi phí thời kì và chiphí sản phẩm
- Chi phí thời kì: bao gồm những khoản chi phí phát sinh trong kì hạch
toán Vì thế, chi phí thời kì là chi phí trực tiếp làm giảm lợi tức trong thời kì
mà chúng phát sinh Chi phí thời kì không phải là những chi phí tạo thành thựcthể của sản phẩm hàng năm trong các yếu tố cấu thành giá vốn của hàng hoámua vào, mà là những khoản chi phí hoàn toàn biệt lập với quá trình sản xuấtsản phẩm hoặc mua vào hàng hoá Vì vậy, chi phí thời kì bao gồm các chi phíbán hàng và chi phí quản lí hành chính
- Chi phí sản phẩm: bao gồm các chi phí gắn với sản phẩm đợc sản xuất
ra hoặc mua vào để bán lại Đối với doanh nghiệp sản xuất, chi phí sản phẩmbao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, lao động trực tiếp và chi phí sảnxuất chung Nh vậy, chi phí sản phẩm luôn gắn liền với sản phẩm và chỉ đợc
2
Trang 3thu hồi khi sản phẩm tiêu thụ, còn khi cha đợc tiêu thụ thì chúng nằm trongsản phẩm tồn kho.
2.2 Phân loại chi phí theo cách ứng xử của chi phí
Mục đích của cách phân loại chi phí trong kế toán quản trị là cung cấpthông tin phục vụ cho việc lập kế hoạch, kiểm tra và chủ động điều tiết chi phícho phù hợp
Nghĩa là căn cứ vào thông tin do kế toán quản trị cung cấp, các nhà quảntrị sẽ thấy đợc sự biến động của chi phí có phù hợp hay không với sự biến
động của mức độ hoạt động và từ đó có các biện pháp hữu hiệu nhằm quản lítốt các loại chi phí
Theo cách phân loại này thì chi phí đợc phân thành: biến phí, định phí vàchi phí hỗn hợp
2.2.1 Biến phí( chi phí biến đổi)
Biến phí là những khoản mục chi phí có quan hệ tỉ lệ thuận với biến động
về mức độ hoạt động Biến phí khi tính cho một đơn vị thì nó ổn định, khôngthay đổi Biến phí khi không có hoạt động bằng O Nh vậy biến phí có 2 đặc
điểm:
+ Tổng các biến phí thay đổi khi sản lợng thay đổi
+ Biến phí đơn vị giữ nguyên không đổi khi sản lợng thay đổi
Biến phí thờng gồm các khoản chi phí nh: chi phí nguyên vật liệu trựctiếp, chi phí lao động trực tiếp, giá vốn của hàng hóa mua vào để bán, chi phíbao bì đóng gói, hoa hồng bán hàng… thì các doanh nghiệp phải tìm
- Biến phí tỉ lệ: là những khoản chi phí có quan hệ tỉ lệ thuận trực tiếp với
biến động của mức hoạt động căn cứ nh chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chiphí lao động trực tiếp… thì các doanh nghiệp phải tìm
- Biến phí cấp bậc: Là những khoản chi phí thay đổi khi mức độ hoạt
động thay đổi nhiều và rõ ràng Biến phí loại này không đổi khi mức hoạt
động căn cứ thay đổi ít Nói cách khác, biến phí loại này có quan hệ tỉ lệ nhngkhông tuyến tính với mức độ hoạt động thay đổi cho phép chi phí thay đổi đểtơng ứng với hoạt động mới
2.2.2 Định mức (chi phí cố định)
Định phí là những khoản chi phí không biến đổi khi mức độ hoạt độngthay đổi Định phí chỉ giữ nguyên trong phạm vi phù hợp của doanh nghiệp.Phạm vi phù hợp là phạm vi giữa khối sản phẩm tối thiểu và khối lợng sảnphẩm tối đa mà doanh nghiệp dự định sản xuất
2.2.3 Chi phí hỗn hợp
Chi phí hỗn hợp là chi phí mà bản thân nó gồm các yếu tố biến phí lẫn
định phí ở mức độ hoạt động cơ bản, chi phí hỗn hợp thể hiện đặc điểm của
định phí, qua mức đó nó thể hiện đặc tính của biến phí
Trang 4b/ Phương pháp phân bổ: Áp dụng cho trường hợp chi phí phát sinh liênquan đến nhiều đối tượng chịu chi phí Khi thực hiện phương pháp phân bổchi phí doanh nghiệp cụ thể lựa chọn một trong các căn cứ phân bổ sau: Giờcông, ng y công, già những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ờ máy hoạt động, diện tích sử dụng, v ph… thì các doanh nghiệp phải tìm à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ương phápphân bổ l trà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ực tiếp hoặc phân bổ theo cấp bậc.
- Trung tâm phụ, như: Trung tâm h nh chính, quà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ản trị, trung tâm kế toán,
t i chính,à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để … thì các doanh nghiệp phải tìm
II Bản chất, nội dung của giá thành sản phẩm
1 Khái niệm:
Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền toàn bộ các khoản chi phí vềlao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp đã bỏ ra bất kỳ ở kỳ nàonhng có liên quan đến việc thực hiện một khối lợng sản phẩm, dịch vụ đã hoànthành trong kỳ
Một cách chung nhất, giá thành sản phẩm là chi phí sản xuất kinh doanhtính cho một khối lợng sản phẩm, công việc hoàn thành
ợc phân loại theo cách ứng xử thành biến phí và định phí Thông thờng, chiphí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp là biến phí, còn chiphí sản xuất chung thì bao gồm một bộ phận là biến phí, một bộ phận là địnhphí
- Giá thành toàn bộ bao gồm giá thành sản xuất và chi phí bán hàng, chiphí quản lý doanh nghiệp tính cho sản phẩm đã tiêu thụ, chỉ xác định đối vớisản phẩm, lao vụ đã đợc tiêu thụ, là căn cứ để xác định mức lợi nhuận trớcthuế
Dựa theo cách phân loại chi phí theo công dụng và theo cách ứng xử củachi phí và tuy vào yêu cầu quản trị chi phí trong doanh nghiệp mà có nhiềucách khác nhau trong việc xác định giá thành sản xuất Thiếu
3 Các chức năng cơ bản của giá thành sản phẩm
- Chức năng bù đắp chi phí
4
Trang 5Giá thành sản phẩm biểu hiện những hao phí vật chất mà các doanhnghiệp đã bỏ ra để sản xuất và tiêu thụ sản phẩm Những hao phí vật chất nàycần đợc bù đắp một cách đầy đủ, kịp thời để đảm bảo yêu cầu tái sản xuất.
- Chức năng lập giá
Sản phẩm do cách doanh nghiệp sản xuất là sản phẩm hàng hoá đợcthực hiện giá trị trên thị trờng thông qua giá cả cho nên để thực hiện đợc yêucầu bù đắp hao phí vật chất thì khi xây dựng giá phải căn cứ vào giá thành sảnphẩm
- Chức năng đòn bẩy kinh tế
Doanh lợi của doanh nghiệp cao hay thấp phụ thuộc trực tiếp vào giáthành sản phẩm Hạ thấp giá thành sản phẩm là biện pháp cơ bản để tăng cờngdoanh lợi, tạo nên tích luỹ để tái sản xuất mở rộng
Để đáp ứng các yêu cầu của quản lý, hạch toán và kế hoạch hóa giá thànhcũng nh xây dựng giá cả hàng hoá, giá thành đợc xem xét dới nhiều phạm vitính toán khác nhau Về lý luận cũng nh trên thực tế, ngoài các khái niệm giáthành xã hội và giá thành cá biệt còn có các khái niệm giá thành phân xởng,giá thành công xởng, giá thành toàn bộ… thì các doanh nghiệp phải tìm
Căn cứ vào thời gian tính và cách tính giá và lợng tiêu hao của các khoảnmục CPSX mà giá thành kế hoạch, giá thành định mức và giá thành thực tế
III Hạch toán chi phí sản xuất và các phơng pháp xác định chi phí
1 Hạch toán chi phí sản phẩm
Để hạch toán CPSX và tính giá thành sản phẩm đợc chính xác, phù hợpthì trớc hết phải xác định đợc đối tợng hạch toán chi phí sản xuất - nghĩa làxác định giới hạn nhất định để tập hợp chi phí mà thực chất là xác định nơiphát sinh chi phí và nơi chịu chi phí nhằm phục vụ cho việc kiểm tra, phântích chi phí và giá thành sản phẩm Đối tợng tập hợp CPSX có thể là toàn bộquy trình công nghệ sản xuất sản phẩm(toàn xí nghiệp), từng giai đoạn côngnghệ sản xuất sản phẩm (từng phân xởng) hoặc có thể là từng chi tiết, cụm chitiết, bộ phận sản phẩm, từng mặt hàng hoặc từng nhóm sản phẩm
Trình tự tập hợp và phân bổ CPSX thờng đợc khái quát qua 3 bớc sau
ớc 3 : Xác định giá trị sản phẩm dở dang trên cơ sở đó tính ra giá thànhthực tế của từng loại sản phẩm, dịch vụ theo phơng pháp phù hợp
2 Các phơng pháp xác định chi phí:
2.1 Phơng pháp xác định chi phí theo công việc:
2.1.1 Nội dung phơng pháp xác định chi phí theo công việc:
Phơng pháp chi phí xác định theo công việc đợc sử dụng ở các doanhnghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng, sản phẩm đợc sản xuất theo yêu cầu củakhách hàng Các đơn đặt hàng có thể khác nhau và cùng một lúc, doanhnghiệp có thể sản xuất nhiều đơn đặt hàng khác nhau nh trong xây dựng, trongsản xuất công nghiệp… thì các doanh nghiệp phải tìm
Hệ thống kế toán cần phản ánh những hoạt động của doanh nghiệp theotừng đơn đặt hàng, đó là:
Trang 6- Khách hàng đến doanh nghiệp đặt hàng trong đó nêu rõ yêu cầu về sảnphẩm mà khách hàng mong muốn.
- Doanh nghiệp cần đánh giá đơn đặt hàng để xác định giá bán cho sảnphẩm trong đơn đặt hàng Căn cứ vào yêu cầu của khách hàng, ngời ta tínhtoán cho việc hạch toán từng đơn đặt hàng
- Cộng dự toán vừa tính với số lãi mong muốn sẽ tạo ra giá bán cho sảnphẩm trong đơn đặt hàng
- Doanh nghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng, trong khi sản xuất theo đơn
đặt hàng thì kế toán đã tập hợp chi phí theo từng đơn đặt hàng
Nói chung, đơn đặt hàng đợc gửi ngay cho khách hàng khi nó kết thúc,
do vậy doanh nghiệp không cần sử dụng tài khoản “thành phẩm” trong hệthống thông tin kế toán Tuy nhiên để phản ánh sự vận hành kế toán, doanhnghiệp đã sử dụng tài khoản thành phẩm để phản ánh sự bàn giao một đơn đặthàng đã sản xuất xong vào kho thành phẩm Việc ghi chép này cho phép xác
định đơn đặt hàng đã xong, có thể đợc gửi đi ngay cho khách hàng
2.1.2 Hệ thống sổ sách sử dụng
Ngoài việc tập hợp chi phí sản xuất và chi phí công việc, chi phí này còn
đợc bộ phận kế toán phản ánh vào các tài liệu liên quan
* Sử dụng các tài khoản sau để phản ánh chi phí theo công việc
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
- Chi phí nhân công trực tiếp
- Chi phí sản xuất chung
- Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang
- Thành phẩm
a, Căn cứ vào phiếu xuất kho (bảng phân bổ vật liệu) doanh nghiệp phản
ánh chi phí nguyên vật liệu trực tiếp dùng vào sản xuất và cuối kì kết chuyểnchi phí này vào tài khoản tính giá thành
Nợ: Tài khoản “chi phí nguyên vật liệu trực tiếp”
Có: tài khoản “nguyên liệu, vật liệu”
Nợ: Tài khoản “chi phí sản xuất kinh doanh dở dang”
Có: Tài khoản “chi phí nguyên vật liệu trực tiếp”
b, Chi phí nhân công trực tiếp gồm có tiền lơng, các khoản có tính chất
l-ơng, chi phí bả hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và kinh phí công đoàn Các chi phínày đợc phản ánh nh sau:
Nợ: Tài khoản “chi phí nhân công trực tiếp”
Có: Tài khoản “phải trả công nhân viên”
Có: Tài khoản “phải trả khác”
Nợ : Tài khoản “chi phí sản xuất kinh doanh dở dang”
Có: Tài khoản “chi phí nhân công trực tiếp’
c, Chi phí sản xuất chung gồm chi phí nhân viên phân xởng, chi phí vậtliệu, công cụ dụng cụ, chi phí khấu hao tài sản cố định dùng trong phân xởng
và các chi phí khác bằng tiền
Chi phí sản xuất chung thực tế phát sinh đợc phản ánh vào bên nợ tàikhoản “chi phí sản xuất chung”
6
Trang 7Bên có tài khoản này phản ánh chi phí sản xuất chunng đợc phân bổ đầukì, đây là số phân bổ ớc tính Phản ánh số phân bổ ớc tính này nh sau:
Nợ: Tài khoản “Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang”
Có: Tài khoản “Chi phí sản xúât chung”
Cuối kì so sánh phát sinh Nợ và phát sinh Có tài khoản “chi phí sản xuấtchung”
Nếu số bên nợ bằng số bên có nghĩa là số phát sinh thực tế đã phân bổhết
Nếu phát sinh bên nợ mà lớn hơn phát sinh bên có chi phí sản xuất chungthực tế nhiều hơn chi phí sản xuất chung phân bổ
Nếu phát sinh bên nợ nhỏ hơn bên có, số phân bổ đã nhiều hơn số chi phíthực tế phát sinh
Các phơng pháp giảI quyết số phân bổ thừa hoặc thiếu của chi phi sảnxuất chung là:
Nếu mức chênh lệch nhỏ thì phân bổ cả mức chênh lệch đó vào tàikhoản “giá vốn hàng bán của kì đó”
Nếu mức chênh lệch lớn, thì phân bổ chênh lệch vào tài khoản:
Tài khoản “chi phi sản xuất kinh doanh dở dang”
Tài khoản “thành phẩm”
Tài khoản “giá vốn hàng bán”
Theo tỉ lệ số d của các tài khoản này
d, Khi đơn đặt hàng đã thực hiện, sản phẩm hoàn thành đợc chuyển khothành phẩm.Nghiệp vụ này đợc phản ánh nh sau:
Nợ: Tài khoản “thành phẩm”
Có: Tài khoản: “chi phí sản xuất kinh doanh dở dang”
* Gía trị thành phẩm chuyển giao cho khác hàng đợc phản ánh trên tàikhoản nh sau:
Nợ: Tài khoản “giá vốn hàng bán”
Có: Tài khoản “thành phẩm”
2.2 Phơng pháp xác định chi phí theo quá trình sản xuất:
2.2.1 Nội dung phơng pháp xác định chi phí theo quá trình sản xuất: Phơng pháp xác định chi phí theo quá trình sản xuất đợc ứng dung trongcác doanh nghiệp sản xuất một loại sản phẩm, sản phẩm lần lợt đi qua nhiềugiai đoạn khác nhau, sản phẩm hoàn chỉnh của bớc này sẽ là đối tợng chế biếncủa bớc sau Ví dụ, trong công nghệp hoá học,dệt, chế biến dầu, sản xuất ximăng,sản xuất ôtô… thì các doanh nghiệp phải tìm
Khác với sản phẩm đợc tập hợp chi phí theo công việc, sản phẩm đợc tậphợp chi phí theo quá trình sản xuất có đặc điểm:
- Có cùng hình thái, kích cỡ
- Có kích cỡ nhỏ
- Không có giá trị cao nh đờng, sữa… thì các doanh nghiệp phải tìm
- Đợc đặt mua sau khi sản xuất
Trang 8Đối tợng tập hợp chi phí theo phơng pháp này không phải từng lô hàngsản phẩm cụ thể, mà là các công đoạn hoặc từng bộ phận sản xuất khác nhaucủa doanh nghiệp, thờng là các phân xởng sản xuất ở đây, chi phí nguyên vậtliệu chính trực tiếp thờng đợc xuất dùng ở ngay phân xởng sản xuất đầu tiên,còn các phân xởng tiếp theo phải chi các chi phí để gia công, chế biến sảnphẩm hoàn thành của bớc trớc
2.2.2 Hệ thống sổ sách sử dụng:
Phơng pháp xác định chi phí theo quá trình sản xuất sử dụng các tàikhoản sau để phản ánh chi phí sản xuất:
- Tài khoản “chi phí nguyên vật liệu trực tiếp”
- Tài khoản “chi phí nhân công trực tiếp”
- Tài khoản “chi phí sản xuất chung”
- Tài khoản “thành phẩm”
- Tài khoản “chi phí sản xuất kinh doanh dở dang”
- Tài khoản “giá vốn hàng bán”
Theo phơng pháp xác định chi phí theo quá trình sản xuất, mỗi công đoạnsản xuất, hoặc mỗi phân xởng sản xuất mở một tài khoản “chi phí sản xuấtkinh doanh dở dang” riêng để tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sảnphẩm của mỗi bớc hay của mỗi phân xởng Thành phẩm hoàn thành của mỗibớc hay phân xởng cuối cùng đợc chuyển giao vào kho thành phẩm
IV Đối tợng và phơng pháp tính giá thành sản phẩm:
1 Đối tợng tính giá thành sản phẩm và kì tính gia thành
a/ Đối tượng tính giá th nh cụ thà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ể l mà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ột chi tiết th nh phà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ẩm, th nhà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Đểphẩm, nhóm th nh phà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ẩm, công việc cụ thể hoặc giá th nh bà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ộ phận lĩnh vực.Doanh nghiệp có thể dựa v o mà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ột hoặc một số căn cứ sau để xác định đốitượng tính giá th nh phù hà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ợp:
+ Đặc điểm tổ chức sản xuất, quản lý;
+ Đặc điểm quy trình công nghệ sản xuất;
+ Điều kiện v trình à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để độ kế toán, yêu cầu quản lý của doanh nghiệp
Đối tợng tính giá thành thờng có các dạng sau đây: Sản phẩm riêng lẻ,sản phẩm hàng loạt, chi tiết sản phẩm, bán thành phẩm… thì các doanh nghiệp phải tìm
b/ Kỳ tính giá th nh thụng thà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ường l theo tháng, quý, hoà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ặc theo năm.Doanh nghiệp căn cứ v o loà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ại hình sản xuất sản phẩm, quy trình sản xuất sảnphẩm v à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để đặc điểm sản xuất sản phẩm để xác định kỳ tính giá th nh à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để Đối vớisản phẩm đơn chiếc thì kỳ tính giá th nh l khi sà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ản phẩm đơn chiếc ho nà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để
th nh.à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để
2 Phơng pháp tính giá thành:
Trớc khi tính giá thành sản phẩm kế toán cần tính chi phí sản phẩm dởdang Đánh giá sản phẩm dở dang là tính toán xác định phần CPSX mà sảnphẩm dở dang phải chịu
Các phơng pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ thờng gồm có:
- Đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí nguyên vật liệu chính.
- Đánh giá sản phẩm dở dang theo phơng pháp ớc lợng tơng
8
Trang 9- Đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí sản xuất định mức hoặc chi phí
kế hoạch… thì các doanh nghiệp phải tìm
Đối với các nớc có nền kinh tế kế hoạch trớc đây, các phơng pháp tínhgiá thành sản phẩm theo truyền thống bao gồm các phơng pháp nh:
- Phơng pháp trực tiếp (còn gọi là phơng pháp giản đơn): Phơng pháp
tổng cộng chi phí, phơng pháp hệ số, phơng pháp tỷ lệ, phơng pháp loại trừ giáthành sản phẩm phụ, phơng pháp liên hợp… thì các doanh nghiệp phải tìm
Tuỳ theo đặc điểm của sản phẩm hoặc mối quan hệ giữa đối tượng hạchtoánn chi phí v à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để đối tượng tính giá th nh sà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ản phẩm để doanh nghiệp lựa chọnmột phương pháp hoặc kết hợp nhiều phương pháp tính giá th nh sà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ản phẩm.Các phương pháp tính giá th nh chà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ủ yếu l :à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để
a/ Phương pháp tính giá th nh theo công vià những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ệc, sản phẩm
Tính giá th nh theo công vià những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ệc (hoặc sản phẩm) l quá trình tà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ập hợp và những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Đểphân bổ chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Đểchi phí sản xuất chung có liên quan đến một công việc, một sản phẩm riêngbiệt hoặc một nhóm sản phẩm cụ thể, một đơn đặt h ng:à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để
+ Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp đượctập hợp trực tiếp cho từng cụng việc, sản phẩm riêng biệt
+ Chi phí sản xuất chung: Khi có chi phí sản xuất chung phát sinh đượctập hợp chung cho các công việc, sản phẩm sau đó tiến h nh phân bà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ổ
Áp dụng phương pháp n y doanh nghià những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ệp căn cứ v o tình hình cà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ụ thể đểchọn một trong những phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung, như sau:+ Phân bổ chi phí sản xuất chung theo mức thực tế;
Theo phương pháp n y doanh nghià những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ệp sẽ điều chỉnh số chênh lệch giữa sốước tính phân bổ v chi phí chung thà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ực tế phát sinh ghi tăng hoặc giảm “Giávốn h ng bán” trong kà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ỳ (Nếu số chênh lệch nhỏ không đáng kể) hoặc sẽ phân
bổ số chênh lệch cho số chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang, th nh phà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ẩm và những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Đểgiá vốn h ng bán trên cà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ơ sở tỷ lệ với số dư (hoặc số luỹ kế) của các t i khoà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ản
n y trà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ước khi phân bổ mức chênh lệch chi phí sản xuất chung
+ Ước tính chi phí sản xuất chung của từng công việc, sản phẩm, ngay
từ đầu kỳ, cuối kỳ tiến h nh à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để điều chỉnh chênh lệch giữa chi phí thực tế phátsinh v mà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ức chi phí sản xuất chung đó ước tính
b/ Phương pháp tính giá th nh theo quá trình sà những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để ản xuất (Phương pháptổng cộng chi phí);
Trang 10c/ Phương pháp tính giá th nh theo à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để định mức;
d/ Phương pháp hệ số;
đ/ Phương pháp loại trừ chi phớ theo các sản phẩm phụ
V Thống kê chứng từ sử dụng và sổ sách kế toán để cung cấp thông tin cho quản lý:
1 Các chứng từ sử dung cung cấp thông tin để cung cấp thông tin cho quản lý:
- Chứng từ phản ánh hao phí về đối tợng lao động gồm
+ Bảng phân bổ vật liệu, công cụ, dụng cụ
+ Bảng phân bổ chi phí trả trớc, chi phí phải trả
+ Bảng kê, hoá đơn, chứng từ (trờng hợp mua ngoài về dùng thẳng chosản xuất không qua kho)
- Chứng từ phản ánh hao phí về lao động sống gồm bảng phân bổ tiền
lý các thông tin về chi phí sản xuất phát sinh trong hiện tại, cũng nh dự đoántrong tơng lai gồm:
2.1 Các sổ chi tiết chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí sảnxuất chung theo đối tợng nếu doanh nghiệp phân loại chi phí theo chức nănghoạt động
2.2 Các sổ chi tiết chi phí khả biến và bất biến nếu doanh nghiệp phânloại chi phí theo cách ứng xử của chi phí
2.3 Các bảng tính, bảng phân bổ từ đó tính toán ra các chỉ tiêu chi phísản xuất
2.4 Thẻ tính giá thành sản phẩm
Khi ghi sổ chi tiết chi phí thi phải tuân thủ nguyên tắc sau:
- Những chi phí trực tiếp phát sinh sẽ đựơc phản ánh trực tiếp vào sổ kếtoán chi tiết tơng ứng
- Đối với những chi phí chung khi phát sinh đợc tập hợp chung Định kìphân bổ chi phí cho các đối tợng liên quan
Ngoài ra mỗi doanh nghiệp có thể tự thiết kế các mẫu sổ phù hợp cungcấp thông tin cho nhà quản trị
Ngoài các sổ kế toán nhà quản trị còn có thể lấy thông tin từ báo cáo chitiết khối lợng sản phẩm (dịch vụ) ho n th nh, tiêu thụ;à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để
- Báo cáo chấp h nh danh mục h ng tồn kho;à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để à những phí tổn gắn liền với mục đích sản xuất kinh doanh Để
10
