Từ chiến dịch Việt Bắc đến chiến dịch Biên giới Thu- Đông docx

Âm mưu và hành động của Pháp Sau gần một năm tiến hành chiến tranh xâm lược ở Việt Nam chiến, thực dân Pháp tuy chiếm được nhiều thành phố, thị xã quan trọng và nhiều đường giao thông

Từ chiến dịch Việt Bắc đến chiến dịch Biên giới Thu- Đông

1 Chiến dịch Việt Bắc thu đông năm 1947

a Âm mưu và hành động của Pháp

Sau gần một năm tiến hành chiến tranh xâm lược ở Việt Nam chiến, thực dân Pháp tuy

chiếm được nhiều thành phố, thị xã quan trọng và nhiều đường giao thông chiến lược… nhưng

vẫn không thể kết thúc nhanh chiến tranh, thêm vào đó chúng gặp nhiều khó khăn:

Tại chiến trường Đông Dương: Quân Pháp gặp mâu thuẫn không sao giải quyết được: càng

mở rộng địa bàn chiếm đóng, lực lượng địch càng bị dàn mỏng, dễ bị ta tiêu diệt Chiến tranh

du kích của ta phát triển ngay trong lòng địch làm cho chúng “ăn không ngon, ngủ không yên”

Một số trận phục kích của ta trên các đường giao thông quan trọng gây cho thực dân Pháp

nhiều tổn thất, không thể kết thúc chiến tranh nhanh chóng được

Tại nước Pháp: Nền kinh tế – tài chính Pháp bị tàn phá sau chiến tranh thế giới II đang

phải nhờ vào viện trợ của Mỹ để phục hồi Gánh nặng chiếm phí phải chi cho cuộc chiến tranh ở

Việt Nam càng làm cho nền kinh tế – tài chính Pháp gặp nhiều khó khăn hơn

Chính trị – xã hội: Khó khăn về kinh tế làm cho đời sống nhân dân Pháp không được cải

thiện, phong trào phản đối cuộc chiến tranh của Pháp ở Việt Nam diễn ra gay gắt Tình hình

chính trị Pháp không ổn định, nội bộ chính phủ Pháp lục đục

Để giải quyết những khó khăn, thực dân Pháp muốn tìm kiếm một chiến thắng lớn về quân

sự để mau chóng kết thúc chiến tranh Vì vậy, thực dân Pháp quyết định mở cuộc tấn công lên

Việt Bắc nhằm mục đích:

Đánh phá căn cứ địa Việt Bắc, tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến và quân chủ lực của ta

Khóa chặt biên giới Việt - Trung, triệt đường liên lạc quốc tế của ta

Giành một thắng lợi quân sự, tiến tới thành lập chính phủ bù nhìn, nhanh chóng kết thúc

chiến tranh

Để thực hiện âm mưu trên, ngày 7 - 10 - 1947, thực dân Pháp huy động quân tiến lên Việt

Bắc, bằng lực lượng lính dù, lính thủy, thủy quân và bộ binh, địch tấn công căn cứ địa của

chúng ta theo ba hướng:

Binh đoàn nhảy dù đổ quân xuống chiếm thị xã Bắc Cạn, Thị trấn Chợ Mới, Chợ Đồn…

Cùng ngày, binh đoàn bộ binh do từ Lạng Sơn theo đường số 4 đánh lên Cao Bằng, rồi theo đường số 3 vòng xuống Bắc Cạn, bao vây Việt Bắc phía Đông và Bắc

Binh đoàn hỗn hợp bộ binh và lính thuỷ đánh bộ từ Hà Nội ngược sông Hồng và sông Lô

lên Tuyên Quang, Chiêm Hóa, đánh vào Đài Thị, bao vây Việt Bắc từ phía Tây, tạo thành thế 2

gọng kìm kẹp chặt Việt Bắc

b Quân ta chiến đấu chống cuộc tiến công lên Việt Bắc của địch

Để đối phó với âm mưu của địch và hành động của địch, quân và dân ta đã tích cực tổ

chức cuộc chiến đấu tại chỗ Ngày 15/10/1947, Trung ương Đảng họp ra chỉ thị “Phải phá tan

cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp” nhằm giữ vững căn cứ địa, bảo vệ cơ quan đầu não

kháng chiến, bảo vệ tính mạng tài sản của nhân dân; giữ gìn quân chủ lực; tiêu diệt sinh lực

địch, đánh bại âm mưu “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp

Trên các mặt trận, quân dân ta đã anh dũng chiến đấu, tiêu hao, tiêu diệt sinh lực địch, từng

bước phá vỡ các gọng kìm của địch

Ở mặt trận đường số 3, quân dân ta đã đánh địa lôi, phục kích, tập kích trên 20 trận lớn nhỏ,

tiêu biểu là các trận tiến công địch ở Chợ Mới, Chợ Đồn, Chợ Rã , cắt đứt đường tiếp tế của địch,

buộc chúng phải rút quân khỏi Chợ Đồn, Chợ Rã vào cuối tháng 11 - 1947

Ở mặt trận hướng Đông: Trên đường số 4 đã diễn ra nhiều trận phục kích, tiêu biểu là trận

đèo Bông Lau, quân ta đã phá hủy 27 xe cơ giới, diệt hơn một đại đội địch, thu nhiều vũ khí,

đạn dược, cắt đường tiếp tế, cô lập địch

Ở mặt trận hướng Tây, quân dân ta liên tục chặn đánh địch hàng chục trận trên Sông Lô,

nổi bật là trận Đoan Hùng, Khe Lau, đánh chìm nhiều tàu chiến, ca nô, diệt nhiều địch

Hai gọng kìm Đông và Tây của địch đã bị quân dân ta bẻ gãy Sau hơn 2 tháng chiến đấu,

ngày 19/12/1947, thực dân Pháp buộc phải rút khỏi Việt Bắc

Phối hợp với cuộc chiến đấu ở Việt Bắc, quân dân trên chiến trường toàn quốc hoạt động

mạnh, kiềm chế không cho địch tập trung binh lực vào chiến trường chính, gây cho Pháp nhiều

thiệt hại và khó khăn

Trải qua 75 ngày đêm chiến đấu, quân dân ta đã loại khỏi vòng chiến đấu 6000 địch, bắn

rơi 16 máy bay, bắn chìm 11 tàu chiến, ca nô, phá huỷ nhiều phương tiện chiến tranh Căn cứ

địa Việt Bắc được giữ vững, cơ quan đầu não kháng chiến được an toàn, bộ độ chủ lực của ta

ngày càng trưởng thành

Chiến dịch Việt Bắc là chiến dịch phản công lớn đầu tiên của lực lượng vũ trang cách mạng

Chiến thắng ở chiến dịch Việt Bắc đã làm nức lòng quân dân ta trong cả nước, làm cho uy tín

của chính phủ kháng chiến càng được nâng cao Nó thể hiện sự trưởng thành của quân đội ta,

khẳng định rằng đường lối kháng chiến của ta là đúng, cũng như khả năng của quân dân ta có

thể đẩy lùi những cuộc tiến công quân sự lớn của địch Chiến thắng Việt Bắc đã giáng một đòn

quyết định vào chiến lược "đánh nhanh, thắng nhanh" của giặc, buộc chúng phải chuyển sang

đánh lâu dài với ta, đưa cuộc kháng chiến của ta chuyển sang giai đoạn mới từ thế giữ gìn lực

lượng sang thế tiến công

2 Từ sau chiến dịch Việt Bắc thu đông năm 1947 đến hết chiến dịch Biên giới thu

đông năm 1950

a Sau chiến dịch Việt Bắc đến trước chiến dịch Biên giới

Sau thất bại ở Việt Bắc, địch phải xoay sang đánh lâu dài với ta Khác với kế hoạch

"đánh nhanh, thắng nhanh" giờ đây chúng lấy củng cố "bình định" các vùng đã chiếm đóng là

chủ yếu Chúng phân tán quân ra để chiếm đóng, giữ đất, thỉnh thoảng lại tiến công vào hậu

phương của ta

Thực hiện phương châm chiến lược "đánh lâu dài", từng bước phá vỡ âm mưu mới của địch, Đảng và Chính phủ chủ trương tăng cường sức mạnh và hiệu lực của chính quyền dân chủ

nhân dân từ Trung ương đến cơ sở, tăng cường lực lượng vũ trang nhân dân, đẩy mạnh cuộc

kháng chiến toàn dân, toàn diện Trong giai đoạn này ta cũng giành được nhiều thành tích trên

các mặt:

Trên mặt trận chính trị, phong trào thi đua yêu nước được phát động trong toàn quốc

đã lôi cuốn mọi lực lượng xã hội tham gia, thực hiện nhiệm vụ kháng chiến kiến quốc Đầu năm

1949, Chính phủ quyết định tổ chức bầu cử Hội đồng nhân dân và Uỷ ban kháng chiến hành

chính các cấp Theo đó, chính quyền dân chủ nhân dân được kiện toàn từ Trung ương đến địa

phương, không chỉ góp phần to lớn vào việc tổ chức, lãnh đạo kháng chiến thắng lợi, mà còn

làm phá sản hệ thống chính quyền bù nhìn, tay sai của thực dân Pháp

Đến tháng 6-1949, Mặt trận Việt Minh và Hội Liên Việt quyết định tiến tới thống nhất hai tổ chức thành Mặt trận Liên Việt để củng cố, mở rộng hơn nữa khối đoàn kết toàn dân,

đoàn kết giai cấp, phá âm mưu "dùng người Việt trị người Việt" của thực dân Pháp

Trên mặt trận quân sự, Đảng và Chính phủ chủ trương động viên nhân dân thực hiện

vũ trang toàn dân, phát triển chiến tranh du kích Chính vì vậy, từ đầu 1948 đến 1949, bộ đội

chủ lực đã phân tán, đi sâu vào vùng sau lưng địch, gây cơ sở kháng chiến, đẩy mạnh chiến

tranh du kích, biến hậu phương của địch thành tiền phương của ta Các hoạt động diệt ác, trừ

gian vận động ngụy binh, chống càn, bảo vệ làng mạc cũng phát triển mạnh mẽ Đồng thời, ta

tích cực xây dựng lực lượng về mọi mặt, đặc biệt là lực lượng vũ trang ba thứ quân Bộ đội địa

phương đã trở thành chỗ dựa cho dân quân du kích, bộ đội chủ lực trưởng thành và phát triển

nhanh chóng

Trên mặt trận kinh tế: Bồi dưỡng nông dân - đội quân chủ lực của cuộc kháng chiến, là một vấn đề chiến lược, được Đảng và Chính phủ ta rất chú trọng Năm 1949, Chính phủ ra sắc

lệnh giảm tô 25%, giảm tức, hoãn nợ, xoá nợ, chia lại ruộng đất công, tạm cấp ruộng đất vắng

chủ, ruộng đất lấy từ tay đế quốc, bọn phản động cho nông dân Những chính sách này đã làm

cho nông dân phấn khỏi hăng hái sản xuất, tích cực tham gia kháng chiến

Công nghiệp địa phương và công nghiệp quốc phòng được chú trọng, đã đáp ứng nhu cầu thiết yếu của đời sống nhân dân và tăng cường sức chiến đấu cho lực lượng vũ trang, ta đã sản

xuất được súng cối 60mm và 120mm, súng SKZ Thủ công nghiệp phát triển nên ta đã tự túc

được một phần thuốc men, vải mặc và dụng cụ sản xuất cho nhân dân và bộ đội

Cùng với các chính sách về chính trị, kinh tế, Đảng và Chính phủ cũng đẩy mạnh phát triển văn hoá, giáo dục và đạt được nhiều thành tích

Phong trào "Bình dân học vụ" tiếp tục phát triển Tính đến 1949 có khoảng 10 triệu người thoát nạn mù chữ

Tháng 7/ 1950, Chính phủ đề ra chủ trương cải cách giáo dục phổ thông, nhằm xoá bỏ những tàn tích của nền giáo dục thực dân phong kiến, hướng giáo dục phục vụ nhiệm vụ kháng

chiến, kiến quốc và đặt nền móng cho nền giáo dục dân tộc dân chủ Việt Nam

Hệ thống các trường đại học và trung học chuyên nghiệp cũng bắt đầu được xây dựng

Như vậy, trong những năm 1948 - 1949, để thực hiện kế hoạch đánh lâu dài, Đảng, Chính phủ, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lãnh đạo nhân dân đạt được nhiều thành tựu

trên các lĩnh vực, tạo ra thế và lực mới cho ta

b- Chiến dịch Biên giới thu đông năm 1950

* Hoàn cảnh lịch sử mới

Bước vào năm 1950, cuộc kháng chiến của ta có thêm nhiều thuận lợi: Cách mạng Trung Quốc thành công, nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa ra đời (1 - 10 - 1949) tạo điều

kiện thuận lợi cho Cách mạng nước ta có quan hệ trực tiếp với các nước Xã hội chủ nghĩa Tiếp

đó, tháng 1 - 1950 Trung Quốc, Liên Xô và các nước Xã hội chủ nghĩa khác lần lượt công nhận,

đặt quan hệ ngoại giao với nước ta Điều đó đã làm cho uy tín và địa vị của ta được nâng cao

trên trường quốc tế, cuộc kháng chiến của nhân dân ta được sự đồng tình ủng hộ của nhân

dân thế giới

Ở Đông Dương, cuộc kháng chiến của nhân dân Lào và nhân dân Campuchia cũng phát triển và giành thêm thắng lợi

Phong trào đấu tranh của nhân dân Pháp và nhân dân thế giới phản đối chiến tranh ở Đông Dương lên cao

Trong nước, cuộc kháng chiến của ta đã có những bước phát triển mới, lực lượng vũ trang 3 thứ quân của ta trưởng thành, hậu phương của ta được củng cố, phát triển toàn diện

về chính trị, kinh tế, văn hóa tạo ra thế và lực mới cho ta

* Âm mưu quân sự mới của Pháp - Mĩ

Sau 5 năm sa lầy cuộc chiến tranh ở Việt Nam, thực dân Pháp phải đối đầu với nhiều khó khăn (hao hụt về quân số ; chi phí cho chiến tranh ở Đông Dương ngày càng lớn ; bị dư

luận phản đối mạnh mẽ) Vì vậy, Pháp buộc phải dựa vào Mỹ, xin viện trợ kinh tế, quân sự để

đối phó với tình hình

Lợi dụng cơ hội này, Mỹ từng bước can thiệp sâu vào vào cuộc chiến tranh Đông Dương với các hành động công nhận Chính phủ Bảo Đại Ngoài ra Mỹ còn tăng cường viện trợ kinh tế,

quân sự cho Pháp, nhằm từng bước hất cẳng Pháp, nắm quyền điều khiển trực tiếp chiến tranh

ở Đông Dương

Được sự giúp sức của Mĩ, Pháp đề ra một kế hoạch chiến tranh mới (kế hoạch Rơ-ve) nhằm thực hiện các âm mưu mới:

Tăng cường hệ thống phòng ngự trên đường số 4 để khóa chặt biên giới Việt - Trung, tách cuộc kháng chiến của ta với các nước Xã hội chủ nghĩa

Thiết lập "hành lang Đông - Tây" (Hải Phòng - Hà Nội - Hoà Bình - Sơn La) để bao vây

cô lập, căn cứ địa Việt Bắc với Liên khu III và IV

Chuẩn bị kế hoạch tiến công quy mô lớn lên Việt Bắc lần thứ hai, mong giành thắng lợi, nhanh chóng kết thúc chiến tranh

Việc Pháp thực hiện kế hoạch Rơve, làm cho vùng tự do của ta bị thu hẹp, căn cứ địa Việt Bắc bị bao vây, cuộc kháng chiến của ta phải đối mặt với những khó khăn mới

* Chủ trương của ta

Trên cơ sở những thắng lợi ta đã thu được trong hai năm 1948 - 1949, tận dụng những thuận lợi, để khắc phục khó khăn, để phá âm mưu mới của địch, tranh thủ thời cơ giành thắng

lợi lớn về quân sự nhằm đưa cuộc kháng chiến lên giai đoạn mới, Trung ương Đảng quyết định

chủ động mở chiến dịch Biên giới với các mục đích: Tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực

địch; Khai thông biên giới, mở đường liên lạc với Trung Quốc và thế giới dân chủ; Mở rộng và

củng cố căn cứ địa Việt Bắc, đồng thời tạo những thuận lợi mới thúc đẩy cuộc kháng chiến tiến

lên

Do tầm quan trọng của chiến dịch, Trung ương Đảng quyết định thành lập Bộ Tổng chỉ huy chiến dịch, phê chuẩn kế hoạch tác chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra mặt trận cùng Bộ chỉ

huy chiến dịch chỉ đạo và động viên quân dân chiến đấu, đồng chí Võ Nguyên Giáp làm Chỉ huy

trưởng kiêm Bí thư Đảng uỷ mặt trận Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh tổng động viên nhân

lực, vật lực, tài lực của toàn thể nhân dân cho cuộc kháng chiến Với khẩu hiệu "Tất cả cho

chiến dịch toàn thắng”, chúng ta đã huy động được 12 vạn dân công (chủ yếu là đồng bào các

dân tộc Việt Bắc) vận chuyển 4000 tấn lương thực vũ khí đạn dược, cung cấp đủ cho nhu cầu

của 3 vạn chiến sĩ chiến đấu

Phương châm chiến lược mà chúng ta đề ra trong chiến dịch là "Đánh điểm, diện viện"

Ngày 16 tháng 9 năm 1950, các đơn vị quân đội ta nổ súng mở đầu chiến dịch với trận then chốt mở màn đánh vào cử điểm Đông Khê Ta chọn Đông Khê làm điểm mở màn cho

chiến dịch Biên giới vì đây là 1 vị trí chiến lược rất quan trọng trên tuyến phòng ngự ở đường số

4, nhưng địch bố trí phòng ngự tương đối yếu, nên khả năng thắng lợi cao hơn Nếu chiếm

được Đông Khê, hệ thống phòng ngự trên con đường số 4 bị chia cắt làm hai, quân địch ở Cao

Bằng sẽ bị cô lập, uy hiếp Đồng thời, tạo điều kiện để ta tiêu diệt lực lượng viện binh của

chúng muốn chiếm lại Đông Khê

Cuộc chiến Đông Khê đây diễn ra quyết liệt, sau 54 giờ chiến đấu, ta đã giành thắng lợi Ta đã tiêu diệt và loại khỏi vòng chiến đấu 1 tiểu đoàn địch, chặt đứt tuyến phòng ngự của

địch trên con đường số 4, tạo thời cơ thuận lợi cho chiến dịch

Mất Đông Khê, Thất Khê bị uy hiếp, Cao Bằng cô lập Trước nguy cơ bị tiêu diệt, quân Pháp buộc phải rút khỏi Cao Bằng theo đường số 4 Để yểm trợ cho cuộc rút quân từ Cao Bằng

về, Pháp đã huy động 1 binh đoàn từ Thất Khê tiến lên nhằm chiếm lại Đông Khê và đón cánh

quân rút từ Cao Bằng về Đồng thời, chúng mở cuộc "hành quân kép" - cho quân đánh lên Thái

Nguyên để thu hút chủ lực của ta và tạo điều kiện cho hai đạo quân Pháp gặp nhau ở Đông

Khê

Đoán được ý định của địch, quân ta chủ động mai phục, chặn đánh địch ở nhiều nơi trên đường số 4 khiến cho hai cánh quân này không gặp được nhau Thất Khê bị uy hiếp, quân

Pháp buộc phải rút về Na Sầm, Đồng Đăng, Lạng Sơn, trong khi đó cuộc hành quân của địch

lên Thái Nguyên cũng bị quân ta chặn đánh

Quân Pháp trở nên hoang mang, hoảng loạn phải rút chạy, đường số 4 được giải phóng

Phối hợp với mặt trận Biên giới, ở các mặt trận khác quân dân tiến công mạnh mẽ, tiêu diệt nhiều sinh lực địch, giải phóng nhiều vùng đất đai

Sau hơn 1 tháng chiến đấu ngoan cường, dũng cảm, chiến dịch Biên giới thắng lợi, kế hoạch Rơ- ve bị phá sản, ta đã đạt được cả 3 mục tiêu: Loại khỏi vòng chiến đấu hơn 8000 tên

địch; giải phóng tuyến biên giới Việt Trung từ Cao Bằng đến Đình Lập dài 750 km với 35 vạn

dân, mở rộng con đường liên lạc quốc tế; chọc thủng "hành lang Đông - Tây" của Pháp, làm

cho căn cứ Việt Bắc được mở rộng và củng cố

Đây là chiến dịch tiến công lớn đầu tiên của ta trong kháng chiến chống thực dân Pháp giành được thắng lợi Chiến dịch này đã đánh dấu sự trưởng thành của quân đội ta, từ đánh du

kích sang đánh tập trung quy mô lớn, sự phát triển vượt bậc về nghệ thuật chỉ đạo chiến tranh

của Đảng ta Thắng lợi của chiến dịch Biên giới có ý nghĩa chiến lược lớn đối với cuộc kháng

chiến chống thực dân Pháp Sau chiến dịch Biên giới quân ta liên tiếp giành thế chủ động trên

chiến trường chính Bắc Bộ, đẩy địch ngày càng lún sâu vào thế bị động đối phó