Bài giảng điện tử môn sinh học: Bảo vệ môi trường đất pps

Thực trạng, nguyên nhân và hậu quả của ô nhiễm và suy thoái MT đất III.. Nguyên nhân làm đất bị ô nhiễm, suy thoái?. Cần phải làm gì để chống tình trạng thoái hóa đất, sử dụng hiệu quả

Bài 3

Bảo vệ tài nguyên đất

Thanh Hóa 1/2009

Mục tiêu

1 Giới thiệu nội dung cơ bản của chuyên

đề

2 Trao đổi thực trạng về MT đất ở địa ph

ơng, nguyên nhân và giải pháp bảo vệ môi tr ờng đất

Nội dung chính của chuyên đề

I Một số khái niệm

II Thực trạng, nguyên nhân và hậu quả của

ô nhiễm và suy thoái MT đất

III Chủ tr ơng của Đảng và Nhà n ớc và qui

định pháp luật có liên quan tới bảo vệ tài nguyên đất

Thảo luận nhóm

1 Đất có vai trò nh thế nào? Ô nhiễm, suy thoái đất gây hậu quả gì? Nguyên nhân làm đất bị ô nhiễm, suy thoái?

Liên hệ với thực tiễn của địa ph ơng?

2 Cần phải làm gì để chống tình trạng thoái hóa đất, sử dụng hiệu quả và bền vững tài nguyên đất nói chung và ở địa

ph ơng nói riêng?

Một số khái niệm

•Đ ất là một HST gồm các hợp phần không sống (n ớc, chất

khoáng, chất hữu cơ, không khí) và các hợp phần sống

(địa y, tảo, rêu, vi sinh vật cố định đạm, sinh vật) Giữa hợp phần không sống và sống luôn diễn ra sự trao đổi vật chất

và năng l ợng Bình th ờng HST luôn ở trạng thái cân bằng, tạo MT đất thích hợp cho các loại sinh vật sinh tr ởng và

phát triển Khi có một l ợng các chất hoá học độc hại v ợt

quá khả năng chịu tải của đất, thì HST sẽ mất cân bằng

và MT đất bị ô nhiễm.

•Suy thoái đất là sự giảm hoặc mất đi năng suất sinh học

và khả năng đem lại lợi ích kinh tế của đất

•Sa mạc hoá là suy thoái đất tại các vùng khô hạn, bán

khô hạn, vùng ẩm nửa khô hạn do các nguyên nhân khác nhau, trong đó có biến đổi khí hậu và các hoạt động của con ng ời gây ra.

Thực trạng của ô nhiễm và suy thoái MT đất

Trên thế giới, đất đang bị suy thoái hoặc bị triệt phá mạnh

mẽ Nhiều đất hoang bị biến thành sa mạc Sa mạc

Sa-ha-ra có diện tích rộng 8 triệu km2, nh ng mỗi năm lại tăng

thêm từ 5-7 km2 Sự biến đổi khí hậu cũng là nguyên nhân gây ra tình trạng xói mòn đất ở nhiều khu vực Khoảng 305 triệu hecta đất màu mỡ (gần bằng diện tích của Tây Âu) đã

bị suy thoái, không thể SX nông nghiệp

Khoảng 910 triệu hecta đất tốt (t ơng đ ơng với diện tích n ớc úc) sẽ bị suy thoái ở mức trung bình, giảm tính năng sản

xuất và có nguy cơ sẽ bị suy thoái ở mức độ mạnh trong t

ơng lai gần Dự đoán, hơn 140 triệu hecta đất sẽ bị mất đi giá trị trồng trọt và chăn nuôi Đất đai ở hơn 100 n ớc trên

TG đang chuyển chậm sang dạng hoang mạc Trên phạm

vi toàn cầu, khoảng 25 tỷ tấn đất đang bị cuốn trôi hàng

năm vào các sông ngòi và biến cả.

Thực trạng (Tiếp)

Việt Nam có DT đất tự nhiên 33.121 triệu ha với 3/4 lãnh

thổ là đồi núi và trung du, đứng thứ 58/200 n ớc trên TG Diện tích đất bình quân đầu ng ời thuộc loại rất thấp, xếp thứ 159 và chỉ bằng 1/6 bình quân của TG

Tốc độ tăng dân số,phát triển CN và đô thị hoá làm DT, đặc biệt đất canh tác ngày càng bị thu hẹp, đất ngày càng bị suy thoái, DT đất bình quân đầu ng ời càng giảm dần

Thoái hóa đất đang là xu thế phổ biến đối với nhiều vùng ở

VN, đặc biệt là vùng đồi núi, nơi tập trung hơn 3/4 quĩ đất Các dạng thoái hoá đất chủ yếu là: Xói mòn, rửa trôi; Đất

có độ phì nhiêu thấp và mất cân bằng dinh d ỡng; Đất

chua hoá, mặn hoá, phèn hoá, bạc màu; Đất khô hạn và

sa mạc hoá;Đất ngập úng, lũ quét, đất tr ợt và sạt lở; Đất

bị ô nhiễm.

Hậu quả suy thoái đất

ở ĐB, thách thức về MT đất là nạn ngập úng, lũ, phèn hoá, mặn hoá, ô nhiễm đất, vắt kiệt độ phì của đất để thu lợi ích ngắn hạn và sạt lở bờ sông, bờ biển

ở vùng núi, nguyên nhân suy thoái MT đất chủ yếu do ph

ơng thức canh tác n ơng rẫy còn thô sơ, lạc hậu; tình

trạng chặt phá, đốt rừng bừa bãi Sự suy thoái MT đất kéo theo sự suy thoái các quần thể động, thực vật và

chiều h ớng giảm DT đất nông nghiệp.

ô nhiễm và STĐ đã và đang gây nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với cuộc sống và sức khoẻ con ng ời ô nhiễm

và STĐ giảm NS, chất l ợng cây trồng ô nhiễm và STĐ tạo ra nông phẩm không đảm bảo ATTP, ảnh h ởng tới sức khoẻ ô nhiễm và STĐ kéo dài sẽ làm nghèo thảm thực vật, suy giảm đa dạng sinh học, xói mòn diễn ra

càng mạnh dẫn đến hoang mạc hoá trên diện rộng, mất hoàn toàn khả năng sản xuất

Nguyên nhân ô nhiễm và ST tài nguyên đất

1 Đất bị ô nhiễm:

Do hoạt động của con ng ời: khai thác KS, SX CN, SX làng nghề,

Sx NN, CN hoá, hiện đại hoá và đô thị hoá

Sử dụng hoá chất trong SXNN: Quá nhiều và không đúng kĩ

thuật, không cân đối giữa các loại phân.

Sử dụng thuốc hoá học trong phòng trừ dịch hại.

2 Suy thoái đất

STĐ do xói mòn, là QT dẫn đến STĐ mạnh nhất N ớc ta với 3/4

DT là đồi núi có độ dốc cao (25 triệu ha đất dốc), khí hậu nóng

ẩm, m a nhiều Vì vậy, đất dễ bị xói mòn, sạt lở, cân bằng ST bị phá vỡ, thảm thực vật bảo vệ đất giảm, lí hoá tính của đất bị

thay đổi , các chất dinh d ỡng và chất hữu cơ bị mất đi dẫn đến STĐ Khoảng 17,7 triệu ha đất dốc bị STở các mức độ khác

nhau

STĐ do hoạt động của con ng ời nh sự tăng dân số và kĩ thuật

canh tác không hợp lí Mất rừng, cháy rừng, phát triển cơ sở hạ tầng, xây dựng đô thị, khu CN, khai thác KS

CHÚNG TA TH C HI N PHÁT TRI N Ự Ệ Ể

Công nghi p óng t u và khai thác ệ đ ầ

mỏ

CHÚNG TA TH C HI N PHÁT TRI N Ự Ệ Ể

Khai thác r ngừ

NH NG NGH CH LÝ C A PHÁT TRI N Ữ Ị Ủ Ể

K t qu sau khai thác mế ả ỏ

Phát quang r ng làm n ng r y ừ ươ ẫ

K T QU L I Ế Ả ĐỂ Ạ

K T QU L I Ế Ả ĐỂ Ạ

NH NG NGH CH LÝ C A PHÁT TRI N Ữ Ị Ủ Ể

K t qu sau khai thác r ngế ả ừ

C phê đã tr th nh m t ph n không th à ở à ộ ầ ể

thi u c a th m th c v t Tây Nguyên ( nh: ế ủ ả ự ậ ả

M t b ng và h ch a bùn c a Nhà máy Alumin Nhân C ( k ặ ằ ồ ứ đỏ ủ ơ Đă

Qu bom bùn kh ng l trong lòng k Nông ả ổ ồ Đă

D án khai thác bôxít Tây Nguyên - S l bom ự ẽ à

V n chuy n qu ng bô - xít ( nh: ậ ể ặ ả

picasaweb)

M t c nh khai thác bô - xít trên th gi i ộ ả ế ớ

( nh:picasaweb)ả

 M t h ch a bùn đ n t khai thác bô - xít M t h ch a bùn đ n t khai thác bô - xít ộ ộ ồ ồ ứ ứ ỏởẤ Độ ừ ỏởẤ Độ ừ

Ngu n n c qu ch do khai thác m bôxit th i ra Hà ồ ướ đỏ ạ ỏ ả ở

H th i bùn đ c a m khai thác bô - xít n ồ ả ỏ ủ ỏ ởẤ

H th i bùn đ c a m khai thác bô - xít n ồ ả ỏ ủ ỏ ởẤ

Độ

Độ

Khai thác bô - xít n ởẤ Độ

Do không đ đi n đ ch bi n nên n ph i xu t ủ ệ ể ế ế Ấ Độ ả ấ

qu ng thô ặ

H ch a bùn đ n tr n ra sông su i, ngu n ồ ứ ỏởẤ Độ à ố ồ

n c sinh ho t c a dân l ng ướ ạ ủ à

Các biện pháp phòng, chống ô nhiễm và

suy thoái đất

•Mỗi vùng, địa ph ơng phải xây dựng đ ợc quy hoạch

sử dụng đất hợp lí và áp dụng các biện pháp kĩ thuật phù hợp với đặc điểm đất đai của từng vùng, miền

•Gắn việc sử dụng đất với việc cải tạo, bồi d ỡng và

•Hạn chế sử dụng hoá chất bảo vệ thực vật Chỉ dùng

thuốc khi sâu bệnh có khả năng trở thành dịch Khi dùng thuốc phải đảm bảo 4 đúng: đúng thuốc, đúng sâu bệnh, đúng liều l ợng, đúng thời gian.

Màu xanh Tây Nguyên ( nh: agroviet)ả

Môi tr ng sinh thái Tây Nguyên ườ

ua voi Tây Nguyên ( nh: vov)

III Chủ tr ơng của Đảng, NN và qui định pháp luật có liên quan tới bảo vệ tài nguyên đất

•Nhiều chỉ thị, NQ và văn bản về bảo vệ Tài nguyên

đất đã đ ợc ban hành nh Luật Đất đai (2003), Luật Bảo vệ môi tr ờng (2005); Chiến l ợc Bảo vệ môi tr

ờng QG đến năm 2010 và định h ớng đến năm 2020 (QĐ 256/2003/QĐ-TTg, ngày 2/12/03); Định h ớng Chiến l ợc phát triển bền vững ở VN còn gọi CT

nghị sự 21 của VN (QĐ 153/2004/QĐ-TTg ngày

17/8/04) v.v

•Nhiều ch ơng trình, dự án đã đ ợc triển khai nh giao

đất khoán rừng cho hộ gia đình, trồng rừng, nông

lâm kết hợp, phát triển cây lâu năm trên đất dốc,

bảo tồn và sử dụng bền vững đất ngập n ớc, quản lý

l u vực sông và đới ven bờ Một số hành động quốc

tế nhằm chống thoái hoá đất cũng đã đ ợc thực

hiện.

- VÒ chÝnh s¸ch, ph¸p luËt

- VÒ kinh tÕ

- VÒ kü thuËt

- VÒ nhËn thøc

3 Chủ tr ơng của Nhà n ớc về chống sa mạc hoá

giai đoạn 2006-2010 và định h ớng đến năm 2020

ở Việt nam, chống sa mạc hoá có nghĩa là ngăn chặn nguy cơ thoái hoá đất, hạn chế quá trình hoang mạc hóa ở vùng bán khô cạn, khô cạn và vùng ẩm nửa khô hạn, phục hồi và cải tạo đất dạng suy thoái,

hoang hoá bằng việc nâng cao vai trò, trách nhiệm của các cơ quan nhà n ớc, đi đôi với đẩy mạnh xã

hội hoá để từng hộ dân, các doanh nghiệp, các tổ

chức xã hội tham gia bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên đất đai, rừng, chống nhiễm mặn, nhiễm phèn, chống cát di động, phát triển thuỷ lợi để cải

thiện sinh kế cho ng ời dân ở địa bàn bị ảnh h ởng bởi

sa mạc hoá

C NH QUAN VÀ GIÁ TR TINH TH N Ả Ị Ầ

C NH QUAN VÀ GIÁ TR TINH TH N Ả Ị Ầ

Xin ch©n thµnh c¶m ¬n!