Kiến trúc Phápcổ Hà Nội và những điều chưa biết qua những bức hình từ thế kỉ XIX Những định kiếngần đây nóinhiều về cái gọi là "kiến trúcPháp " theo tôichúng ta nênhiểu đúng những gì đượ
Trang 1Kiến trúc Pháp
cổ Hà Nội và những điều chưa biết qua những bức hình
từ thế kỉ XIX
Những định kiếngần đây nóinhiều về cái gọi
là "kiến trúcPháp " theo tôichúng ta nênhiểu đúng những
gì được gọi làKiến trúc Pháp.Thực ra mà nóinhững công trình
mà những KTSPháp đã làm ở
VN không hềxấu mà còn rấtđẹp, tại thời điểm
đó mà họ đã làmđựoc thế này,còn những gì màthói trưởng giảhọc làm sang củadân mình bây giờđua đòi làm theokiến trúc Phápthì cần lên án.Tại sao dân ta từthành thị đếnnông thôn đềuđua nhau theo cáigọi là Kiến trúcPháp, có thể hiềurằng những đónggóp của ngưòiPháp về mặt kiến
Trang 2trúc đã ăn xâuvào tâm trí dân ta
từ rất lâu rồi.Kiến trúc chính
là thông điệp vềthời đại Về cánhân tôi cho rằngNgười Pháp rấtthành công khi
họ mang kiếntrúc bản địa đếnxây dựng tại 1nước thuộc địa ,nhưng họ biết kếthợp đựoc cái tôicủa họ và điềukiện khí hậu của
ta, tại sao họ lạilàm mái dốc, xâytường dầy 33, vàđặc biệt hệ thốngcửa trong kínhngoài chớp
Hiện tại tôi có 1Collection nhữngtấm ảnh chụp vềHanội nhữngnăm Pháp thuộc
do người Phápchụp thủ đô củachúng ta, đểthêm hiểu thêmyêu Hanội tôimuốn chia sẻcùng mọi ngưòi,
có những côngtrình mình cònnhận ra tại thờiđiểm hiện tại, có
Trang 3những công trình
đã mất đi, cónhững công trìnhmình không nhận
ra nó nữa, và cónhững công trình
mà kiến trúc sư
Ta bay giờ tácđộng vào làmhỏng hoàn toànkiến trúc củangưòi Pháp, ví
dụ cái Ga Hànội.Theo tôi biết thì
bộ sưu tập ảnhnày đã được triểnlãm ở Hanội,chất lượng ảnhkhá tốt ( so vớiảnh tư liệu) tôiđưa lên đây vàicái, chứ khôngthể có thời gian
mà đưa hết lênđựoc, nếu ai thực
sự cần tư liệu đểnghiên cứu thìliên hệ với tôi
Mở đầu bằnghình ảnh của Ga
Hà Nội :
Trang 4Tiếp đến là trụ sở
CA quận Hoànkiếm mới hiệngiờ, công trìnhnày đến nay cũng
đã vài lần tu sửanhưng cơ bản thìvẫn vậy, bức ảnhrất đẹp vối hìnhảnh vài anh phu
xe chạy trứoccửa, hàng câyđường Tràng Thithì gần như vẫnthế, chỉ tội cây tohơn thôi, hihihi
Trang 5Đây là hình ảnhĐền Bà kiệu thìphải, giờ nó làtượng đài "Quyết tử cho tổquốc quyết sinh"
Trang 6HÌnh ảnh nhà hátLớn, công trìnhnày đến nay thìvẫn thế, nhưng
mà cái tượng đài
to đừng phíatrứoc ko hiểu sao
đã bị mình đập đirồi, theo tôi vèmặt không gianthì cái tượng đàinày cũng rất đẹp,còn nó bị đập vì
lý do gì thì chịu
Trang 7Góc ngã tư ĐiệnBiên Phủ ,Nguyễn ChiPhương , TrầnPhú quy hoạchcủa Pháp đã chú
ý đến cây xanhcho đô thị rấtnhiều
Trang 8Thư Viện QuốcGia
Trang 9ĐâuĐấu Xảo
-Là Trung tâmthương mại thời
kì đó - Nay là nơiCung VH Hữunghị Việt Xô tọalạc - 1 Quần thểkiến trúc tuyệtđẹp tiêc thay
Trang 10HÌnh ảnh về tầuđiện leng keng
Trang 11HÌnh ảnh cáitưọng đài đã mất:
Trang 12Đây mới gọi làPhố cổ này, quáđẹp:
Trang 14Tượng Nữ Thần
Tự Do
Trang 15Có lẽ ít ngườibiết rằng Hà Nộicũng đã từng cómột tượng Thần
Tự Do giống hệtnhư tượng Thần
Tự Do ở NewYork (Mỹ)nhưng với kíchthước nhỏ hơn.Tượng Thần Tự
Do ở Hà Nội
Khi trao tặngtượng Thần Tự
Do khổng lồ chonước Mỹ, người
Trang 16Pháp có giữ lạicho mình mộtphiên bản nhỏ(cao 11 mét)cũng bằng đồng,đặt cạnh chiếccầu bắc qua sôngSeine Đồng thờicũng có mộtphiên bản khácnhỏ hơn nữa,(chiếm tỷ lệ 1/16của pho tượngchính, tứckhoảng 2,85m).Phiên bản nàyđưa sang triểnlãm tại Hội chợĐấu xảo Hà Nội(nay là Cung vănhóa Hữu NghịViệt - Xô) năm
1887 Triển lãmxong, pho tượngđược tặng cho
Hà Nội và đượcdựng tại vườnhoa Cửa Namtrước khi bị giật
đổ lúc 9 giờ 40ngày 1/8/1945
Khi làm photượng tặng chonước Mỹ,Bartholdi đãkhéo léo giảiquyết vấn đềgiãn nở của kimloại qua tấm váy
Trang 17lòe xòe của photượng Người HàNội lúc ấy khôngquan tâm đếnlịch sử của photượng mà chỉ gọi
là tượng "Bà đầm
xòe"
Cho tới nayngười ta mới chỉbiết đến tượng
Bà đầm xòe đặt ởvườn hoa CửaNam trước Cáchmạng tháng Tám.Vào cuối thế kỷXIX, trước khingười Pháp chochuyển photượng này đếnđây, chỗ ấy làQuảng VănĐình, nơi triềuđình nhà Nguyễncho tụ họp mọingười đến nghegiảng về các chủtrương, thôngbáo của triềuđình Khi đưatượng Bà đầmxòe sang đây, nơinày đã biến đổi.Người ta có câu
ca:
"Nhớ Quảng VănĐình tớ đến ngheCâu Kê chẳng
Trang 18thấy, thấy Đầmxòe
Thập điều bặttiếng ê a giảngChoáng óc kèntây rúc tí toe "
Ít người biết rằngtrước khi đượcchuyển đến vườnhoa Cửa Nam,tượng Đầm xòecòn có một vàilần dịch chuyểnkhác, và nó đãtừng được đặttrên nóc ThápRùa
Số là sau khitrưng bày ở Triểnlãm Đấu XảoĐông Dương,pho tượng đượcđặt ở vườn hoatrước cửa nhàNgân hàng ĐôngDương, tức vườnhoa Chí Linh,nơi đặt tượng LýThái Tổ bây giờ.Dịp quốc khánhnước Pháp14/7/1890, Chínhphủ Bảo hộmuốn đặt ở đâytượng Paul Bert(Người Việt gọi
là Pôn Be) làthống sứ đầu tiên
Trang 19của Nhà nướcbảo hộ, chết năm
1886 ở Hà Nội.Người Pháp lấychỗ của tượngThần Tự Do đểlàm chỗ chotượng Paul Bert.Vậy là phải tìmmột chỗ khác đểđặt tượng Thần
Tự Do
Có ý kiến đề xuất
là đặt ở chỗ ga xeđiện Bờ Hồ trướcđây, nay là đàiphun nước trướcnhà Thủy Tạ vàđầu phố HàngĐào Nhưng một
kỹ sư Pháp làDaurelle đề nghịđặt ngay trên nócTháp Rùa màngười Pháp gọi
là Ngôi đền nhỏ(Pagodon) hayQui Sơn Tháp(Tour de l '' ile de
la Tortue) Chitiết này được viếtrất rõ trong cuốn
"Bắc Kỳ xưa"(Le vieux tonkin)của ClaudeBourrin, viết về
xứ Bắc Kỳ trongcác giai đoạn từ
1890 đến 1894
Trang 20(nhà in IDEO,
Hà Nội, 1941, tr.48-49).Lúc ấy báo chíPháp thảo luậnrất nhiều về vị tríđặt pho tượngnày Có nên đặt
nó trên nóc ThápRùa không? Vànếu đặt thì tượngThần Tự Do sẽquay mặt vềhướng nào? Cuốicùng thì tượngThần Tự Do vẫnđược đặt trên nócTháp Rùa, mặtquay về vườnhoa Paul Bert,tức quay vềtượng Lý Thái
Tổ bây giờ, lưngquay về phía NhàThờ Lớn.Năm 1945, trướckhi Cách mạngtháng 8 nổ ra,ngày 31/7/1945,thị trưởng HàNội của Chínhphủ Trần TrọngKim lúc ấy làTrần Văn Lai, có
lẽ đã không biếtđến ý nghĩa lịch
sử của photượng, nên đã liệt
"Bà Đầm xòe"vào số những tàn
Trang 21tích nô lệ củathực dân Pháp và
ký lệnh cho giật
đổ pho tượng nàycùng một sốtượng khác,trong đó cótượng Pôn Be.(Theo bản tintrên báo ĐôngPháp, 2/8/1945).Tượng Tự Do làmột công trìnhnghệ thuật vàkiến trúc tuyệtđẹp của nướcPháp tặng chonước Mỹ nhândịp kỷ niệm 100năm bản Tuyênngôn Độc lậpHoa Kỳ Chúng
ta khó mà ngờrằng Hà Nội đãthực sự có mộtphiên bản thunhỏ của photượng, và nó đãtừng đứng trênnóc Tháp Rùa
Nữ thần Tự Do quà tặng củanước Pháp chonước Mỹ
-Tượng Thần Tự
Do là một biểutượng nổi tiếngcủa nước Mỹ Đó
Trang 22là pho tượngrỗng, bằng đồng,cốt thép lớn vàoloại nhất thế giới.Tượng cao 46m,nặng 204 tấnđược đặt đứngtrên một bệ cao45,7m tại một cùlao nhỏ nhìn racảng New York.
Tất cả các tàu bè
và hành khách ravào cảng đều cóthể từ xa nhìnthấy pho tượngđứng sừng sững,với bàn tay phảicầm bó đuốc giơlên cao mà từ đótượng có tên đầy
đủ là "Tự do soisáng thế giới"(La Libertééclairant lemonde)
Sự ra đời của phoTượng Thần Tự
Do để tặng chonước Mỹ cónguồn gốc nhưsau: nhà điêukhắc Bartholdicủa Pháp vốn đãnổi tiếng ngay từkhi còn trẻ Năm
22 tuổi, ông đãđược tặng huân
Trang 23chương cao quýnhờ dựng mộttrong những vịtướng nổi tiếngcủa quân độiNapoléon.
Nước Pháp đãtừng ủng hộ Mỹtrong cuộc đấutranh giành độclập Năm 1865,trong một buổihọp mặt tại nhàcủa nhà sử họcPháp Eduard deLaboulaye, khinói tới việc hầutước Lafayettecủa Pháp đãchiến đấu dũngcảm để bảo vệcách mạng Mỹ,Laboulaye đã đềnghị dựng mộtbức tượng khổng
lồ để kỷ niệmchiến thắng củanước Mỹ trongcuộc đấu tranhgiành tự do, độclập Nhiệm vụnày được giaocho Bartholdithực hiện
Bartholdi bắt tayvào công việcnày từ năm 1875,một năm trước lễ
Trang 24kỷ niệm 100 nămNgày Độc lập4/7/1776 củanước Mỹ Nhưngông không thểhoàn thành ngaycông việc củamình Ông đãphải sang Mỹ vàilần để chọn chỗđặt bức tượng.Chỗ đặt đượcchọn là cảngNew York Bứctượng có cánhtay phải cầm câyđuốc rực sáng coinhư ngọn đènpha của cảng.Như vậy photượng phải có độcao như mộtngọn đèn phatrên bệ Riêngcánh tay giơ bóđuốc đã dài tới12m, ngón trỏdài 2,4m, cái đầutính từ cằm tớivuơng miện cao5m, riêng cáimiệng rộng 1m.
Bức tượng dựkiến làm bằngđồng, cao 46m.Nhưng khi thiết
kế bản vẽ xong,vấn đề nảy sinh
là làm sao nó có
Trang 25thể đứng vữngtrước gió bão củabiển cả ở cảngNew York Khókhăn này đượcgiải quyết nhờ sựtrợ giúp của côngtrình sư tài baEiffel, người đãdựng tháp Eiffelnổi tiếng Eiffel
đã đề nghị dựngmột khung bằngthép làm giá đỡbên trong củapho tượng, đủnhẹ để khôngảnh hưởng đến
bệ pho tượng và
đủ vững đểchống chọi vớiphong ba Tượngđược ghép bằngnhững lá đồng sẽphải cách ly vớikhung thép bằngnhững tấm cáchđiện để tránhhiệu ứng pin kimloại làm rỉ chỗghép do hơi nướcbiển gây nên
Ngày 4/7/1884,tại Paris đã diễn
ra lễ trao tặngbức tượng chonước Mỹ Gầnmột năm sau,tháng 5/1885,
Trang 26bức tượng đượctháo rời, xếp vào
214 công-ten-nơ,đưa lên tàu chiếnPháp để sang
Mỹ Tháng4/1886 bệ tượng
ở New Yorkđược dựng xong
và công việcghép tượng bắtđầu Tháng10/1886, trước
sự chứng kiếncủa các quanchức cao cấpPháp và Mỹ, tấmkhăn phủ tượngThần Tự Dođược long trọngkéo xuống Mộttrăm năm sau,năm 1986, người
Mỹ cùng vớitổng thốngR.Reagan đã kỷniệm trọng thể
100 năm tượngThần Tự Do
[Theo NguyễnPhúc Giác HảiVietnamnet]
Nói thêm: Eiffelcũng chính làngười thiết kếcầu Long Biên
và dầm điển hìnhcho nhiều cây
Trang 27cầu nổi tiếngkhác ở VN như:cầu Trường Tiền,cầu Ghềnh (cùlao Phố -BiênHoà), cầu BìnhLợi, cầu Gò Dưa(Sài Gòn)
Vài hình ảnh vềcầu Long BiênNgày Xưa
Trang 28Vườn hoa ConCóc.
Trang 29Ga Hàng Cỏ hồiđầu mới chỉ cókhối giữa đượcxây kiên cố(chụp từ phíatrong).
Trang 30Sau đó được xâythêm hai khối hai
bên
Trang 31Thời chiến tranhkhối giữa bị haichiếc F-111 dùngbom điều khiểnbằng laser đánhsập, hai khối phụngày nay vẫncòn.
Còn ga Hàng Cỏngày nay thì CẤM BÌNHLUẬN