Huỳnh Anh Lan, nguyên nhân khiến vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh là do người dân lạm dụng kháng sinh, một số bác sĩ kê toa tùy tiện hoặc không hợp lý…... Huỳnh Anh Lan, kháng sinh là một
Trang 1Điều trị kháng sinh… chủ yếu
theo kinh nghiệm!
Trong miệng có hơn 500 vi khuẩn gây bệnh
Một số thường được phân lập trong nhiễm khuẩn do răng và được xem là vi khuẩn gây bệnh như
S.viridans, staphylococcus, peptostreptococcus,
fusobacterium, prevotella…Theo nghiên cứu của
TS.BS Nguyễn Thị Hồng, nhiễm khuẩn quanh chóp răng hay mô nha chu tiến triển có thể lan vào trong
mô mềm vùng hốc miệng, mặt, cổ dẫn đến viêm mô
tế bào Viêm mô tế bào xảy ra ở nam nhiều hơn nữ, thường gặp nhất từ 20 - 40 tuổi (52,6%) Đa số răng nguyên nhân ở hàm dưới (73,7%), vùng răng sau
(94,7%) phổ biến nhất của viêm mô tế bào (57,9%), xảy ra ở răng bị chết tủy thường do sâu răng hoặc có thể do chấn thương Ngoài ra, viêm mô tế bào còn
do áp-xe quanh thân răng (42,1%), hầu hết ở răng 8 dưới do thường mọc lệch hay kẹt
Trang 2Ảnh minh họa
Việc điều trị kháng sinh đối với viêm mô tế bào do răng và NKDR thường dựa theo kinh nghiệm, vì xét nghiệm vi khuẩn và kháng sinh đồ phải chờ nhiều ngày mới có kết quả Việc điều trị kháng sinh chủ yếu dựa theo kinh nghiệm đã dẫn đến nhiều loại
kháng sinh đã bị kháng Cụ thể, hiệu quả điều trị của thuốc metronidazole giảm 54%, spiramycin giảm
41,8%, azithromycin giảm 53,8% nếu sử dụng riêng
lẻ Đáng chú ý là trực khuẩn kỵ khí thường kết hợp với vi khuẩn hiếu khí đã đề kháng cao với
ampicillin, penecilin (hiệu quả giảm trên 71%) Theo
BS Huỳnh Anh Lan, nguyên nhân khiến vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh là do người dân lạm dụng kháng sinh, một số bác sĩ kê toa tùy tiện hoặc không hợp lý…
Trang 3Kháng sinh: cho dư còn hơn thiếu!
Theo BS Huỳnh Anh Lan, kháng sinh là một nhóm thuốc chủ lực trong ngành y tế nói chung và trong thực hành răng hàm mặt đó là một vũ khí không thể thiếu để điều trị nhiễm khuẩn răng miệng Ghi toa thuốc kháng sinh là công việc thường ngày của bác
sĩ răng hàm mặt Tuy nhiên, những điều tra trên thế giới và tại Việt Nam cho thấy việc này chưa hẳn
được thực hiện một cách đúng đắn Trong những
năm gần đây trên thế giới đã có sự báo động một số chủng vi khuẩn gây bệnh vùng miệng đã bớt nhạy cảm với các kháng sinh thông dụng trong răng hàm mặt và bên cạnh đó một số kháng sinh đã nhanh
chóng bị kháng thuốc mặc dù mới đưa vào điều trị Bác sĩ răng hàm mặt ghi toa thuốc kháng sinh trong thực hành hàng ngày nhưng có khi chưa ý thức đúng mức kháng sinh là một nhóm thuốc đặc biệt so với những thuốc khác BS Anh Lan nói rõ, trong thực hành răng hàm mặt, kháng sinh chỉ được sử dụng trong 2 chỉ định là kháng sinh điều trị và kháng sinh
dự phòng Có nghĩa là chỉ sử dụng kháng sinh khi có nhiễm khuẩn hay thực sự có nguy cơ nhiễm khuẩn Không phải mọi trường hợp sốt hay viêm nhiễm đều
do vi khuẩn Đối với nhiễm virút, cho đến nay vẫn
Trang 4chưa có chứng cứ nào cho thấy kháng sinh có khả năng ngăn ngừa nhiễm khuẩn thứ cấp Mặt khác,
trong thực hành răng hàm mặt không phải trường hợp nhiễm khuẩn nào cũng giải quyết bằng kháng sinh mà cần nghĩ nhiều hơn đến vai trò rất quan
trọng của những thủ thuật mở tháo, dẫn lưu và sử dụng những tác nhân kháng khuẩn tác dụng tại chỗ (nước súc miệng, thuốc thoa, dung dịch bơm rửa, thuốc đặt trong rãnh nướu…)
BS Huỳnh Anh Lan cho rằng, trong trường hợp
kháng sinh điều trị, chọn lựa kháng sinh thích hợp nhất cho từng trường hợp tùy thuộc rất nhiều yếu tố Nhưng có thể gộp lại thành 4 nhóm yếu tố: yếu tố thuộc tác nhân gây bệnh, tác nhân thuộc cơ địa
người bệnh, yếu tố thuộc về thuốc kháng sinh và yếu
tố thuộc về môi sinh xã hội Riêng về kháng sinh
phòng ngừa, BS Anh Lan nói thẳng, các bác sĩ răng hàm mặt thường lúng túng đối với việc ghi toa thuốc kháng sinh phòng ngừa: chỉ định trong tình huống nào, liều lượng, thời gian, loại kháng sinh nào… cho nên có xu hướng cho dư còn hơn thiếu để “chắc ăn” Kháng sinh phòng ngừa khác với kháng sinh điều trị, không phụ thuộc vào tác nhân gây nhiễm khuẩn và không cần chọn lựa kháng sinh thích hợp mà chủ
yếu theo mô thức Mô thức này được quy định do cơ
Trang 5địa người bệnh và tính chất xâm lấn (hay gây chảy máu) của can thiệp Các mô thức của kháng sinh
phòng ngừa được chọn tùy theo 3 loại cơ địa: khỏe mạnh, có nguy cơ nhiễm khuẩn tại chỗ và nguy cơ nhiễm khuẩn ở xa Các loại can thiệp được xem là xâm lấn trong thực hành răng hàm mặt bao gồm: nhổ răng, điều trị nha chu, đặt implant/tái cấy ghép răng, thao tác nội nha quá chóp, đặt kháng sinh tại chỗ
dưới nước… BS Lan cũng cho biết, hiện nay kháng sinh phòng ngừa đang được xem xét lại về hiệu quả,
có thực sự bảo vệ người bệnh hay chỉ có tác dụng làm cho thầy thuốc an tâm và ngược lại có khi trở thành ỷ lại và bớt chú trọng đến các biện pháp chống lây nhiễm khác