Kiến thức: - Hiểu được bản chất các khái niệm công nghệ gen - Nắm được quy trình chuyển gen -Giải thích được các khái niệm cơ bản như : công nghệ gen , ADN tái tổ hợp, thể truyền, pla
Trang 1Bài 25,26 TẠO GIỐNG BẰNG CÔNG NGHỆ GEN
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Hiểu được bản chất các khái niệm công nghệ gen
- Nắm được quy trình chuyển gen
-Giải thích được các khái niệm cơ bản như : công nghệ gen , ADN tái tổ hợp, thể truyền, plasmit
- Trình bày được các bước cần tiến hành trong kỹ thuật chuyển gen
-Nêu được khái niệm sinh vật biến đổi gen và các ứng dụng của công nghệ gen trong việc tạo ra các giống sinh vật biến đổi gen
2 Kĩ năng:
-Phát triển kỹ năng phân tích kênh hình, so sánh ,khái quát tổng hợp
II Phương tiện:
- Hình: 25 1 -> 25.3 ; 26.1 -> 26.4 SGK
- Thiết bị dạy học: máy chiếu,tranh ảnh
III Phương pháp:
- Vấn đáp
- Nghiên cứu SGK (kênh hình)
IV Tiến trình:
Trang 21 ổ định tổ chức:
- Kiểm tra sĩ số và nhắc nhở giữ trật tự:
2 KTBC:
3 Bài mới :
GV: Thế nào là công nghệ gen ?
GV: Kỹ thuật chuyển gen là gì ?
GV: QS hình 25.1 cho biết KT
chuyển gen gồm mấy khâu ?
GV:Để đưa 1 gen của loài này vào
TB của loài khác người ta cần
chuyển vào 1 phân tử ADN, kỹ thuật
này gọi là tạo ADN tái tổ hợp.Phân
tử ADN đó gọi là gì ?
GV:Nguyên liệu của quy trình tạo
I Khái niệm công nghệ gen
* K/n: - Công nghệ gen là quy trình
tạo ra những tế bào sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới
- Kỹ thuật chuyển gen là chuyÓn 1 đoạn ADN từ tế bào cho sang tế bào nhận bằng cách dùng thể truyền là Plasmit hoặc thể thực khuẩn hoặc súng bắn gen
II Quy trình chuyển gen
1 Tạo ADN tái tổ hợp
* K/n :KT tạo ADN tái tổ hợp là KT
gắn gen cần chuyển vào thể truyền
Trang 3ADN tỏi tổ hợp ?
GV:Cỏch tiến hành ?
GV:Vộc tơ chuyển gen là gỡ ?thường
dựng những loại nào?
GV:Nờu sự giống và khỏc nhau giữa
sơ đồ cấy gen bằng Plasmit và
lamđa ?
HS: - Giống đều cú 3 khõu
- Khỏc: + Plasmit đầu dớnh so
le trờn 2 mạch đơn của phõn tử ADN
+ Lamđa cú đầu dớnh
bằng và gen lạ gắn trực tiếp vào
VLDT của vi rỳt
GV: Phõn biệt 2 phương phỏp ?
* Cỏch tiến hành:
- Tỏch ADN nhiễm sắc thể ra khỏi
tế bào cho và ADN plasmit ra khỏi
tế bào vi khuẩn
- Cắt ADN của tế bào cho, AND plasmit tại những điểm xác định nhờ Enzim cắt giới hạn restrictaza
- Chộn 2 loại ADN để bắt cặp bổ sung
- Thờm enzim nối ligaza tạo liờn kết phụtphođieste
=> tạo ADN tỏi tổ hợp
* Vộc tơ chuyển gen là phõn tử ADN
cú k/n tự nhõn đụi tồn tại độc lập trong tế bào và mang được gen cần chuyển
- Plasmit cú ADN dạng vũng, mạch
kộp, nằm trong tế bào chất của vi khuẩn
- Thực khuẩn thể lamđa ( VR lõy
Trang 4GV:Khi thực hiện bước 2 có vô số
TB VK, 1số ADN tái tổ hợp xâm
nhập vào, 1 số k có Vậy làm cách
nào để tách được TB có ADN tái tổ
hợp với TB k có ? VD ?
GV: Thành tựu ?
GV: SV chuyển gen là gì?
GV:Việc cấy 1 gen của loài khác vào
VSV đã phá vỡ ranh giới loài SH
nhưng có lợi cho con người như thế
nào ?
nhiễm khuẩn)
2 Chuyển ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận
- Phương pháp biến nạp : Dùng muối
canxi clorua hoặc xung điện cao áp làm giãn màng sinh chất của tế bào
để ADN tái tổ hợp dễ dàng đi qua
- Phương pháp tải nạp: VR lây
nhiễm khuẩn chủ động xâm nhập vào
tế bào VK
3 Tách dòng tế bào chứa ADN tái
tổ hợp
- Dựa vào dấu chuẩn hoặc các gen đánh dấu ở thể truyền
VD: gen đánh dấu có thể là gen kháng kháng sinh
III Thành tựu ứng dụng công nghệ gen
- Tạo ra SV chứa các gen k có trong
tự nhiên như các giống chủng VK có
Trang 5HS: Tạo chủng VSV sx các SP mong
muốn của con người nhanh, dễ sx,
đặc hiệu ,quy mô công nghiệp
GV:Trình bày về tạo chủng VK
E.coli sx insunin chữa bệnh cho
người ?
GV: Thành tựu ?
GV: Thành TB TV có gì khác với
TB VK ?
GV: Những tính trạng nào của TV đã
được chuyển gen ?
GV:Thành tựu chính của việc tạo cà
chua chuyển gen là gì ? ý nghĩa ?
GV:Chuyển gen cần thiết vào vật
nuôi ,có thể thực hiện bằng cách nào
?
GV: thành tựu ?
k/n xs trên quy mô công nghiệp với nhiều loại sản phẩm sinh học ( aa, pr, VTM, enzim, hoocmon kháng
sinh )vốn k phải là sản phẩm của chúng
- Tạo ra các SV chuyển gen phục vụ cho lợi ích của con người
IV Tạo giống vi sinh vật
1 Tạo chủng vi khuẩn E coli sản xuất insulin của người
2 Tạo chủng vi khuẩn E coli sản xuất somatostatin
V Tạo giống thực vật
1 Cà chua chuyển gen: Không cho
năng suất cao mà đảm bảo được sản lượng và chất lượng sau thu hoạch và kháng bệnh
2 Lúa chuyển gen B – carôten
VI Tạo giống động vật
- Vi tiêm :Doạn ADN bơm thẳng vào
Trang 6HS: ưu điểm : Nhanh và có hiệu quả
hơn, thay gen đúng mục tiêu
hợp tử ở gđ thân non
- Sử dụng tế bào gốc có cải biến gen
- Dùng tinh trùng như véctơ mang gen
1 Tạo giống cừu sản xuất prôtêin của người
- Cừu được chuyển gen tổng hợp prôtêin huyết thanh của người sẽ sản xuất ra sản phẩm trong sữa của chúng
2 Tạo giống bò chuyển gen
- Phương pháp vi tiêm: cho trứng thụ tinh trong ống nghiệm - Người ta đưa ADN mang gen cần cấy vào trứng ở giai đoạn nhân non, ( khi ADN của giao tử đực và cái chưa kết hợp thành khối nhân 2n của hợp tử Phôi tạo ra được đưa vào ống dẫn trứng của bò
mẹ để phôi phát triển
- Phương pháp cấy nhân có gen đã
Trang 7cải biến: bổ sung ADN mang gen cần chuyển vào dịch nuôi tế bào, chon tế bào thay thế gen dung hợp tế bào trứng loại nhân -> cấy vào cơ quan sinh sản của bò mẹ
4 Củng cố:
- Phân biệt ưu điểm của việc dùng thể plasmit và vectơ chuyển gen?
- Ý nghĩa của công tác chuyển gen tạo giống ở thực vật
- Ưu điểm của phương pháp vi tiêm và phương pháp cấy nhân có gen đã cải?
5 HDBTVN
- Học bài và làm bài tập cuối bài, chuẩn bị bài chương V di truyền học người
