Bài 13. SỰ TÁC ĐỘNG CỦA NHIỀU GEN VÀ TÍNH ĐA HIỆU CỦA GEN docx

Kiến thức: - Phân tích và giải thích được kết quả các thí nghiệm trong bài học - Nêu được bản chất các kiểu tác động của gen đối với sự hình thành tính trạng: tương tác giữa các gen k

Bài 13 SỰ TÁC ĐỘNG CỦA NHIỀU GEN VÀ

TÍNH ĐA HIỆU CỦA GEN

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Phân tích và giải thích được kết quả các thí nghiệm trong bài học

- Nêu được bản chất các kiểu tác động của gen đối với sự hình thành tính trạng: tương tác giữa các gen không alen, tác động cộng gộp

- Khái quát được mối quan hệ gữa gen và tính trạng hay giữa kiểu gen và kiểu hình

2 Kĩ năng:

- Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kiênh hình

II Phương tiện:

- Hình: 31.1 -> 31 2 SGK

- Thiết bị dạy học: máy chiếu,tranh ảnh

III Phương pháp:

- Vấn đáp

- Nghiên cứu SGK (kênh hình)

- Thảo luận nhóm

IV Tiến trình:

1 ổ định tổ chức:- Kiểm tra sĩ số và nhắc nhở giữ trật tự:

2 KTBC:

1 Gỉa sử gen A : quy định hạt vàng, a: hạt xanh

B: quy định hạt trơn, b: hạt nhăn

Hóy viết sơ đồ của phộp lai P: AaBb x AaBb?

Xỏc định kết quả KG, KH ở F1 trong trường hợp cỏc gen PLĐL ?

3 Bài mới :

Tương tỏc gen

- Là sự tỏc động qua lại giữa cỏc gen trong quỏ trỡnh hỡnh thành kiểu hỡnh

- Thực chất là sự tương tỏc giữa cỏc sản phẩm của chỳng ( prụtờin) để tạo

KH

GV: nờu vấn đề : nếu 2 cặp gen

nằm trờn 2 cặp NST nhưng ko

phải trội lặn hoàn toàn mà chỳng

tương tỏc với nhau để cựng quy

định 1 tớnh trạng thỡ sẽ di truyền

thế nào? nếu 1 cặp gen quy định

nhiều cặp tớnh trạng thỡ di truyền

như thế nào ?

I Tác động của nhiều gen lên một tính trạng

1 Tương tác bổ sung giữa các gen không alen (9:3:3:1, 9: 6:1,

9:4:3, 9:7)

* Thớ nghiệm (Sự di truyền ở hoa đậu

thơm) -PT/C: hoa trắng x hoa đỏ thẫm

GV: Thế nào là gen alen và gen

không alen ?

GV: NX:số kiểu tổ hợp, số cặp

gen quy định cặp tính trạng đang

xét ?

GV: So sánh với hiện tượng trong

quy luật của Menđen ?

( Giống số kiểu tổ hợp, tỉ lệ kiểu

gen, khác tỉ lệ phân li KH ở F2 )

GV: Hãy giải thích sự hình thành

tính trạng màu hoa ?dựa vào tỉ lệ

phân li KG trong quy luật phân li

của Menđen

GV: Khái niệm về tương tác bổ

sung

GV: Sự tương tác giữa các alen

thuộc các gen khác nhau thực chất

F1x F1: 100% hoa đỏ thÉm x hoa đỏ thÉm

F2: 9 đỏ thÉm : 7 trắng

* Nhận xét

- F2 có 16 kiểu tổ hợp, chứng tỏ F1 cho

4 lo¹i G → F1 chứa 2 cặp gen dị hợp quy định 1 tính trạng→ có hiện tượng

tương tác gen

* Giải thích:

- Sự có mặt của 2 alen trội nằm trên 2 NST khác nhau quy định hoa đỏ thÉm (-A-B)

- Khi chỉ có 1 trong 2 gen trội hoặc không có gen trội nào quy định hoa màu trắng (A-bb,aaB-, aabb)

* Viết sơ đồ lai

PT/C: AABB§á thÉm x aabb tr¾ng F1: AaBb §á thÉm F2: 9 A-B- : 9 §á thÉm

là gỡ?

GV: cho HS nghiờn cứu SGK và

thực hiện lệnh SGK

GV: Tớnh trạng càng do nhiều

gen tương tỏc quy định thỡ sự sai

khỏc về KH giữa cỏc KG càng

nhỏ và càng khú nhận biết được

cỏc KH đặc thự cho từng KG

GV: Theo em những tớnh trạng

loại nào ( số lượng hay chất

lượng) thường do nhiều gen quy

định? cho vd ? nhận xột ảnh

hưởng của mụi trường sống đối

với nhúm tớnh trạng này?

Nhận xột: Màu hạt đỏ đậm nhạt

3 A-bb

3 aaB- : 7 trắng 1aabb

* Tương tác bổ sung là các gen không alen khi cùng hiện diện trong 1 KG sẽ tạo KH riêng biệt

2.Tương tỏc cộng gộp:

a-Tỉ lệ phõn li KH: 15:1 b-Vớ dụ và giải thớch :

- Vớ dụ:Lai 2 thứ lỳa mỡ thuần chủng

hạt màu đỏ và hạt màu trắng → F1 :100% màu đỏ

Cho F1 tự thụ phấn→

F2 15 cõy hạt màu đỏ (đỏ thẩm → đỏ nhạt):1 cõy hạt màu trắng

-Giải thớch :

F2 cho 16 tổ hợp → F1 tạo 4 giao tử

và dị hợp 2 cặp gen A1a1A2a2 Hai cặp gen cựng qui địnhtớnh trạng màu sắc hạt

→ cú hiện tượng tỏc động qua lại giữa

khác nhau tuỳ thuộc vào số lượng

gen trội KG càng có nhiều gen

trội thì đỏ càng đậm

- Những tính trạng số lượng

thường do nhiều gen quy định,

chịu ảnh hưởng nhiều của môi

trường: sản lượng sữa, khối lượng

, số lượng trứng,màu da ở người

GV: Khi các alen trội thuộc 2 hay

nhiều lôcut gen tương tác với

nhau theo kiểu mỗi alen trội ( bất

kể lôcut nào) đều làm tăng sự biểu

hiện của kiểu hình lên một chút

các gen

Trong số 16 tổ hợp ở F2 chỉ có 1 tổ hợp đồng hợp lặna1a1a2a2 → hạt màu trắng ,15 tổ hợp còn lại,chứa ít nhất 1 gen trội → hạt màu đỏ.Vậy màu đỏ thẫm hay đỏ nhạt phụ thuộc vào số gen trội có mặt trong KG

* Sơ đồ lai từ P→ F2:

Pt/c: A1A1A2A2 x a1a1a2a2 (đỏ) (trắng) GP: A1A2 a1a2 F1 x F1: A1a1A2a2 x A1a1A2a2 (đỏ) (đỏ) GF1: A1A2, A1a2,a1A2,a1a2

F2:

KG KH 1A1A1A2A2

2A1a1A2A2

HS: Đọc sgk giải thớch tớnh đa

hiệu của gen

GV: Khi một gen đa hiệu thỡ dẫn

đến hậu quả gỡ? ( đưa đến sự biến

đổi hàng loạt tớnh trạng do gen chi

phối)

VD: Màu lụng trắng, da hồng và

mawats đỏ ở động vật bạch tạng

2A1A1A2a2 4A1a1A2a2 đỏ nhạt dần(15 đỏ)

1A1A1a2a2 1a1a1A2A2 2A1a1a2a2 2a1a1A2a2 1a1a1a2a2 1 trắng c-Khỏi niệm:

Tương tỏc cộng gộp là kiểu tỏc động của nhiều gen trong đú mỗi gen đúng gúp 1 phần như nhau vào sự phỏt triển của tớnh trạng

II Tác động của một gen lên nhiều tính trạng

4Củng cố:

1 Cách nhân biết tương tác gen: lai 1 cặo tính trạng mà cho tỷ lệ kiểu hình ở con lai bằng hoặc biến dang của 9:3:3:1,tổng số kiểu tổ hợp là

16

2 Hãy chọn câu trả lời đúng :Thế nào là đa hiêu gen ?

a.Gen tạo ra nhiều loại mA RN

b Gen điều khiển sự hoạt động của gen khác

c Gen mà sản phẩm của nó ảnh hưởng đến nhiều tính trạng

d Gen tạo ra sản phẩm với hiệu quả cao

5.BTVN:Trả lời câu hỏi SGK

3.Sai, vì KH F1 có thể là tính trạng do sự tương tác của các gen k alen

4 Tỉ lệ KH F2 : 9dẹt :6tròn :1 dài -> hình dạng quả bị chi phối bởi sự tương tác của 2 gen k alen:

- Nếu trong KG : - có mặt 2 loại gen trội (A-B-) tác động bổ trợ cho quả dẹt

là kết quả của một đột biến lặn,

làm mất khả năng tổng hợp sắc tố

mêlanin quy định màu lông và

mắt

- có mặt loại gen trội (A-bb hoặc aaB-) cho quả tròn

- có mặt toàn gen lặn ( aabb ) cho quả dài

5 F2 :13 trắng :3 màu