Bài 39. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH CÁC ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI pps

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH CÁC ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI I.. Kiến thức: - Giải thích được sự hóa đen của loài bướm sâu đo bạch dương ở vùng công nghiệp nước Anh và sự tăng cường sức đề kháng của

Bài 39 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH CÁC ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Giải thích được sự hóa đen của loài bướm sâu đo bạch dương ở vùng công nghiệp nước Anh và sự tăng cường sức đề kháng của sâu bọ và vi khuẩn

- Nêu được vai trò của quá trình đột biến, giao phối và CLTN đối với quá trình hình thành các đặc điểm thích nghi

- Nêu nội dung và các ví dụ minh họa cho các hình thức chọn lọc

- Nêu và giải thích các hiện tượng đa hình cân bằng di truyền

- Giải thích được vì sao đặc điểm thích nghi chỉ hợp lí tương đối, tìm ví

dụ minh họa

2 Kĩ năng:

- Phát huy năng lực tư duy lí thuyết ( phân tích, tổng hợp, so sánh khái quát )

II Phương tiện:

- Hình: 39 SGK

- Thiết bị dạy học: máy chiếu,tranh ảnh

III Phương pháp:

- Vấn đáp

- Nghiên cứu SGK (kênh hình)

IV Tiến trình:

1 ổ định tổ chức:

- Kiểm tra sĩ số và nhắc nhở giữ trật tự:

2 KTBC:

- Trình bày tác động của chọn lọc tự nhiên đối với sự tiến hóa của sinh vật?

3 Bài mới :

GV: Kể tên các nhân tố tiến hoá

và cho biết vai trò của từng nhân

tố trong tiến hoá ?

HS: Có 4 nhân tố tiến hoá: ĐB,

GP, CLTN, Các cơ chế cách li

GV: Trong tự nhiên, sâu ăn lá

thường có màu gì? cào cào đất có

màu gì ?

GV: Màu sắc đó giúp ích gì cho

nó?

( Giúp nó thích nghi với môi

I Giải thích sự hình thành đặc điểm thích nghi

1 Sự hóa đen của loài bướm ở vùng công nghiệp

a.Thực nghiệm quan sát sự thích nghi của bướm Biston betunia: (SGK)

b giải thích:

- Màu sắc ngụy trang của bướm là kết quả của quá trình chọn lọc tự nhiên, những biến dị có lợi đã phát sinh ngẫu nhiên trong quần thể, chứ không phải là

trường )

GV: Đặc điểm thích nghi được

hình thành ntn?

GV: Tại sao ở gần khu công

nghiệp thì bướm này đa số có

màu đen, còn ở vùng nông thôn đa

số lại có màu trắng?

GV: Ban đầu quần thể bướm chỉ

có một loại kiểu hình là bướm

trắng về sau xuất hiện thêm loại

bướm đen vậy màu đen do đâu mà

có ?

Do sự xuất hiện một cách ngẩu

nhiên trong quần thể và ngẩu

nhiên nó giúp sinh vật thích nghi

hơn với môi trường nên nó được

giữ lại được di truyền và ngày

càng phổ biến

GV: Vi khuẩn gây bệnh thường

sự biến đổi màu sắc cơ thể bướm cho phù hợp với môi trường hoặc do ảnh hưởng trực tiếp của bụi than nhà máy

Tóm lại: sự hình thành đặc điểm thích

nghi là kết quả một quá trình lịch sử chịu sự chi phối của 3 nhân tố chủ yếu: quá trình độ biến, giao phối, CLTN

2 Sự tăng cường sức đề kháng của sâu bọ và vi khuẩn

a Thực nghiệm quan sát sự tăng cường sức đề kháng của rận đối với DDT (SGK)

b Giải thích:

Giả sử: tính kháng DDT do 4 gen lặn

có hiện tượng kháng thuốc.Tại sao

? Do vi khuẩn có gen kháng thuốc

= khả năng thích nghi

Nêu câu hỏi cho học sinh thảo

luận

1 giải thích sự tăng cường sức đề

kháng của vi khuẩn bằng cơ

chế di truyền?

2 hãy cho biết biện pháp khắc

phục đối với hiện tượng kháng

thuốc của vi khuẩn ?

Tìm thêm một số ví dụ minh hoạ

Thời gian thảo luận: 5 phút

HS: Tham khảo SGK để tìm nội

dung trả lời

-Đột biến và các biến dị tổ hợp

xuất hiện một cách ngẩu nhiên

trong quần thể

-Tồn tại song với các dạng bình

thường => tạo nên sự đa dạng về

a, b, c, d tác động bổ sung thì kiểu gen aaBBCCDD có sức đề kháng kém hơn kiểu gen aabbCCDD, aabbccDD sức đề kháng tốt nhất thuộc về kiểu gen aabbccdd

Tính đa hình về kiểu gen trong quần thể

giao phối giải thích vì sao khi dùng một loại thuốc trừ sâu mới dù với liều cao cũng không hi vọng tiêu diệt được hết toàn bộ sâu bọ cùng một lúc => phải biết sử dụng liều thuốc thích hợp

II Hiện tượng đa hình cân bằng di truyền

- Là trường hợp trong quần thể tồn tại song song một số loại KH ở trạng thái cân bằng ổn định

- Vai trò : Đảm bảo cho quần thể hay loài thích ứng với những điều kiện khác nhau của môi trường

kiểu gen trong quần thể

Gv: Em hiểu thế nào là hiện

tượng đa hình cân bằng di truyền ?

Vai trò ?

GV: Trong sự đa hình cân bằng có

sự thay thế hoàn toàn một alen này

bằng một alen khác không ? VD ?

GV: Ở vịt đặc điểm nào giúp nó

thích nghi với môi trường nước ?

GV: Nhưng khi lên môi trường

cạn thì đặc điểm thích nghi đó lại

trở nên bất lợi gì cho nó?

HS:Chân vịt có màng, di chuyển

chậm

GV:Qua những điều đó ta rút ra

kết luận gì?

- Trong sự đa hình cân bằng không có

sự thay thế hoàn toàn một alen này bằng một alen khác mà là sự ưu tiên duy trì các thể dị hợp về một gen hoặc một nhóm gen

III Sự hợp lí tương đối của các đặc điểm thích nghi

- Mỗi đặc điểm thích nghi chỉ có tính hợp lí tương đối: nghĩa là 1 đặc điểm vốn có lợi trong hoàn cảnh cũ nhưng trở thành bất lợi trong hoàn cảnh mới.Và dạng cũ được thay thế bằng dạng mới thích nghi hơn

- Ngay trong hoàn cảnh phù hợp đặc điểm thích nghi chỉ hợp lí tưong đối

4 Củng cố.- Nêu vai trò của các quá trình- đột biến là cung cấp nguyên

liiệu ban đầu cho chọn lọc

- giao phối là phát tán các ĐB có lợi, tạo tổ hợp gen thích nghi

- CLTN làm tăng tần số của ĐB

có lợi hay tổ hợp gen thích

5 BTVN BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM:

Câu 1 Đa số bướm Biston betularia ở vùng công nghiệp xuất hiện màu đen là do:

A Ô nhiễm môi trường

B Thân cây bạch dương bị bụi than bám vào

C Xuất hiện một đột biến trội đa hiệu vừa chi phối màu đen ở thân và cánh bướm vừa tăng sức sống của bướm

D Chim sâu khó phát hiện

Câu 2 Đa số bướm Biston betularia ở vùng nông thôn không bị ô nhiễm lại có:

A Dạng trắng cao hơn dạng đen B Dạng đen nhiều hơn dang trắng

C Dạng đen và dạng trắng như nhau D Chỉ có dạng trắng

Câu 3 Người ta không hi vọng tiêu diệt toàn bộ quần thể sâu cùng một lúc là vì:

A Quần thể sâu có tính đa hình về kiểu gen

B Quần thể sâu có tính đa dạng về kiểu hình

C Quần thể sâu có số lượng quá nhiều

Quần thể sâu có khả năng di chuyển