Chương 3: Quy phạm pháp luật và văn bản quy phạm pháp luật pdf

KHÁI NIỆMQuy phạm pháp luật XHCN: là quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành hoặc thừanhận và bảo đảm thực hiện, thể hiện ý chívà lội ích của nhân dân lao động, nhằmđiều chỉnh các quan

CHƯƠNG 3

F Phân biệt được các loại Văn bản quy phạm Pháp luật.

KHÁI NIỆM

Quy phạm pháp luật XHCN: là quy tắc xử

sự chung do Nhà nước ban hành hoặc thừanhận và bảo đảm thực hiện, thể hiện ý chívà lội ích của nhân dân lao động, nhằmđiều chỉnh các quan hệ xã hội theo địnhhướng XHCN

ĐẶC ĐIỂM

Z Do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận

Z Được Nhà nước bảo đảm thực hiện

Z Mang tính bắt buộc chung

Z Nội dung trong mỗi quy phạm pháp luật

đều thể hiện hai mặt: cho phép và bắtbuộc

CƠ CẤU CỦA QUY PHẠM PHÁP LUẬT

Bao gồm ba bộ phận chính:

- Giả định

- Quy định

- Ch tài

GIẢ ĐỊNH

Khái niệm : là một bộ phận của quy phạm

pháp luật nêu lên những điều kiện, hoàn cảnh (thời gian, địa điểm…) có thể xảy ra trong thực tế cuộc sống và cá nhân hay tổ chức khi ở vào những hoàn cảnh, điều kiện đó phải chịu sự tác động của quy phạm pháp luật.

Vai trò : xác định phạm vi tác động của pháp

luật.

Cách xác định: trả lời cho câu hỏi Chủ thể

nào? Trong hoàn cảnh, điều kiện nào?

Ví dụ: Điều 134 BLHS: “Người nào bắtngười khác làm con tin nhằm chiếm đoạttài sản, thì bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm”.

Trong quy phạm trên, bộ phận giảđịnh là đoạn được gạch dưới

QUY ĐỊNH

Khái niệm : là bộ phận của quy phạm pháp

luật, trong đó nêu lên cách thức xử sự màcá nhân hay tổ chức ở vào hoàn cảnh, điềukiện đã nêu trong bộ phận giả định đượcphép hoặc buộc phải thực hiện

Vai trò: mô hình hoá ý chí của Nhà nước,

cụ thể hoá cách thức xử sự của các chủ thểkhi tham gia quan hệ pháp luật

Cách xác định: trả lời cho câu hỏi chủ thể

sẽ xử sự như thế nào?

Ví dụ: Điều 364 BLDS: “Bên bảo lãnh đượchưởng thù lao nếu bên bảo lãnh và bên

được bảo lãnh có thỏa thuận”

Trong quy phạm trên, bộ phận quyđịnh là đoạn được gạch dưới

CHẾ TÀI

Khái niệm: là một bộ phận của QPPL,

nêu lên biện pháp tác động mà Nhà nước dự kiến áp dụng đối với cá nhân hay tổ chức nào không thực hiện đúng mệnh lệnh của Nhà nước đã nêu ở bộ phận quy định của quy phạm pháp luật.

Vai trò: nhằm bảo đảm cho pháp luật

được thực hiện nghiêm minh.

Các xác định: trả lời câu hỏi chủ thể

phải chịu hậu quả gì nếu không thực hiện đúng quy định của QPPL.

Ví dụ: Điều 117 BLHS: “Người nào biết

mình bị nhiễm HIV mà cố ý lây truyềnbệnh cho người khác, thì bị phạt tù từ 1

năm đến 3 năm”

Trong quy phạm trên, bộ phậnchế tài là đoạn được gạch dưới

Một quy phạm pháp luật không nhất thiếtphải có đủ cả ba bộ phận giả định, quyđịnh và chế tài.

PHÂN LOẠI QUY PHẠM PHÁP LUẬT

Căn cứ vào đối tượng điều chỉnh và phươngpháp điều chỉnh, quy phạm pháp luật cóthể phân chia theo các ngành luật, cụ thể:Quy phạm pháp luật hình sự

Quy phạm pháp luật dân sự

Quy phạm pháp luật hành chính,…

PHÂN LOẠI QUY PHẠM PHÁP LUẬT

Căn cứ vào nội dung của quy phạm phápluật có thể chia thành:

Quy phạm pháp luật định nghĩa

Quy phạm pháp luật điều chỉnh

Quy phạm pháp luật bảo vệ

VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT

Khái niệm: Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành theo trình tự, thủ tục luật định, trong đó, có chứa đựng các quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung, được Nhà nước đảm bảo thực hiện và được áp dụng nhiều lần trong thực tế đời sống.

VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT

Được áp dụng nhiều lần trong đời sống

Được Nhà nước đảm bảo thực hiện.

Quyết định, Thông tư, Chỉ thị

Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan

ngang Bộ, Viện trưởng

VKSNDTC, Chánh án TANDTC.

Quyết định, Chỉ thị

Thủ tướng chính phủ

Nghị định, Nghị quyết

Chính phủ

Quyết định, lệnh Chủ tịch nước

Pháp lệnh, Nghị quyết

Ủy ban thường vụ quốc hội

Hiến pháp, Luật, Nghị quyết

Quốc hội

Tên gọi văn bản

Cơ quan ban hành

Nghị quyết, Thông

tư liên tịch

Cơ quan Nhà nước có thẩm

quyền và cơ quan trung ương

của tổ chức chính trị xã hội.

Thông tư liên tịch

Bộ, cơ quan ngang Bộ,

TANDTC và VKSNDTC

Thông tư liên tịch TANDTC và VKSNDTC

Thông tư liên tịch Bộ và cơ quan ngang Bộ

Quyết định, Chỉ thị Uỷ ban nhân dân

Nghị quyết Hội đồng nhân dân

Nghị quyết Hội đồng thẩm phán

TANDTC

• Hiến pháp là Văn bản có hiệu lực pháp lý cao nhất trong hệ thống Văn bản quy phạm Pháp luật

Hiến pháp quy định các vấn đề cơ bản nhất của một Nhà nước như chế độ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, xác định cơ chế quyền lực của Nhà nước, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân.

Hiến pháp là cơ sở pháp lý cho tất cả hệ thống Pháp luật.

Bộ luật, Luật là những văn bản quy phạm Pháp luật được ban hành trên cơ sở Hiến pháp, quy định các vấn đề cơ bản quan trọng trong tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng của đất nước.

Các văn bản dưới Luật được ban hành trên cơsở và trong khuôn khổ quy định của Văn bảnluật của Quốc hội để chấp hành và tổ chứcthực hiện các Văn bản luật đó.

Các Văn bản dưới Luật quy định trái vớiquy định của Văn bản Luật đều không có hiệulực pháp lý

HI U L C VBQPPL

Hi u lực theo thời gian

Hiệ u lực theo không gian

Hiệ u lực theo ñối tượng tác ñộng

- T thời ñiểm ñ c ghi trong v n b n ho c

b ng m t ñạo luật khác phê chu n v n b n

HIỆU LỰC THEO THỜI GIAN

- Sư ban hành văn bản mới thay thế

- Được chỉ rõ trong văn bản và thời hạn ñó

ñã hết

HIỆU LỰC THEO THỜI GIAN

ệ ực hồ hiệu lực trở về trước): chỉ

áp dụng khi phù hợp với lợi ích của xã hội

và ñược quy ñịnh ngay trong văn bản

• Bất hồi t : Một VBQPPL mới ñược thôngqua chỉ ñiều chỉnh nh ng quan hệ xã hộixuất hiện sau khi văn bản ñó bắt u cóhiệu lực

HIỆU LỰC THEO KHÔNG GIAN

ñịa phương hoặc một vùng nhất ñịnh

• VBQPPL của cơ quan Nhà nước Trungương có hiệu lực trong phạm vi cả nước

• VBQPPL do HĐND và UBND chỉ có hiệulực trong phạm vi ñịa phương

HIỆU LỰC THEO ĐỐI TƯỢNG THI HÀNH

CÂU HỎI

1 Theo bạn những quy tắc xử sự trong văn bản do

Đoàn Thanh niên ban hành và nội quy của các

cơ quan tổ chức Nhà nước có phải là quy phạm Pháp luật không? Tại sao?

2 Hãy xác định các bộ phận cấu thành quy phạm

Pháp luật sau: Điều 136 BLHS “Người nào cướp giật tài sản của người, thì bị phạt tù từ một năm đến năm năm”.

3 Có phải tất cả các loại văn bản do cơ quan Nhà

nước ban hành đều được xem là Văn bản quy

phạm Pháp luật?