198 Hoàn thiện Kế toán hoạt động kinh doanh Xuất khẩu tại cơ quan văn phòng Tổng Công ty Rau quả Việt Nam

198 Hoàn thiện Kế toán hoạt động kinh doanh Xuất khẩu tại cơ quan văn phòng Tổng Công ty Rau quả Việt Nam

Ngày nay trên thế giới không có bất kỳ nước nào có đủ tiềm lực kinh tế

để có thể tự cung tự cấp Do đó nhu cầu của dân chúng trong nước cũng nhưnhu cầu phát triển kinh tế, xã hội của nước đó cũng không đáp ứng được đầyđủ.Chính nguyên nhân này đã dẫn đến các hoạt động trao đổi buôn bán giữa cácquốc gia trên thế giới với nhau nhằm bù đắp những gì mà mình thiếu hụt vàphát triển những thế mạnh mà mình có Vì vậy xuất khẩu đã trở thành một hoạtđộng thương mại cực kỳ quan trọng với mỗi một quốc gia trên thế giới Nó chophép các quốc gia khai thác được lợi thế của mình , trong phân công lao độngquốc tế tạo nguồn thu ngoại tệ quan trọng cho đất nước

Đối với Việt Nam, hoạt động xuất khẩu có ý nghĩa chiến lược trong sựnghiệp xây dựng và phát triển kinh tế, tạo tiền đề vững chắc để công nghiệp hoáhiện đại hoá đất nước Từ đặc điểm nền kinh tế là một nước nông nhgiệp và cótiềm năng lớn về sản xuất các loại rau quả nhiệt đới, Việt Nam đã xác định đây

là nguồn lợi có giá trị to lớn của đất nước, có thể đáp ứng nhu cầu thiết yếu củangười tiêu dùng Cho nên, phát triển sản xuất rau quả gắn với công nghiệp chếbiến , phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu đã trở thành một trong những mục tiêuphát triển của đất nước.Cũng vì vậy mà các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cũngkhông ngừng hoàn thiện quy trình hoạt động kinh doanh của mình nhằm tậndụng tối ưu lợi thế của tiến trình hội nhập Vấn đề đặt ra là sự phát triển phongphú và tính chất phức tạp của hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu đòi hỏikhông ngừng hoàn thiện công tác kế toán để có thể hạch toán chính xác,cungcấp tài liệu cho kế toán quản trị giúp doanh nghiệp hoạch định kinh doanh kịpthời và có hiệu quả hơn , tăng sức cạnh tranh trên thị trường

Với trình độ hiểu biết hạn chế ,thời gian nghiên cứu không nhiều đồngthời dựa trên thưc tế tại Tổng công ty Rau quả Việt Nam, em xin được đi sâunghiên cứu Kế toan hoạt động kinh doanh xuất khẩu với hi vọng đóng góp phầnnào cả về lý luận và thực tiễn đối với lĩnh vưc này Cụ thể về lý luận ,việcnghiên cứu sẽ là một hình thức hệ thống hoá những nội dung kế toán hoạt độngkinh doanh xuất khẩu và phát triển mới những nội dung chưa hoàn chỉnh Vềthực tiễn, mục đích của việc nghiên cứu là đề xuất góp ý kiến hoàn thiện kếtoán hoạt động kinh doanh xuất khẩu tại cơ quan đồng thời phát hiện nhữngvướng mắc, bổ sung những giải pháp để chế - độ kế toán ngày càng hoànthiện hơn Chính vì vậy em đã chọn đề tài:

“Hoàn thiện kế toán hoạt động kinh doanh xuất khẩu tại cơ quan văn phòng Tổng công ty Rau quả Việt Nam”

Luận văn ngoài lời mở đầu và kết luận gồm 3 chương chính sau:

Luận văn được hoàn thành với bố cục :

Chương 1 : Lý luận chung về kế toán xuất khẩu hàng hoá trong doanh nghiệp

kinh doanh xuất nhập khẩu

Chương 2 : Thực trạng kế toán hoạt động kinh doanh xuất khẩu hàng hoá tại cơ

quan văn phòng – Tổng công ty Rau quả Việt Nam

Chương 3 : Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện kế toán xuất khẩu hàng

hoá tại cơ quan văn phòng Tổng công ty Rau quả Việt Nam

CHƯƠNG I

LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ TRONG DOANH

NGHIỆP KINH DOANH XUẤT NHẬP KHẨU.

I Đặc điểm hoạt động kinh doanh xuất khẩu hàng hoá

1.Vị trí vai trò hoạt động kinh doanh xuất khẩu hàng hoá

Lịch sử đã chứng minh không một quốc gia nào , lãnh thổ nào trên thế giới cóthể phát triển phồn vinh mà vẫn duy trì nền kinh tế đóng Cùng với sự pháttriển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật công nghệ thông tin , cácquốc gia trên thế giới ngày càng mở rộng quan hệ hợp tác bình đẳng trên nhiềulĩnh vực , tạo ra xu thế phát triển chung trên thế giới đó là khu vực hoá ,quốc tếhoá nền kinh tế toàn cầu, hợp tác lẫn nhau trên nguyên tắc hai bên cùng có lợi Hội nhập và phát triển đang dần trở thành thuật ngữ quen thuộc trong thời giangần đây , nó bao hàm mối quan hệ biện chứng giữa ngoại thương nói chung vớităng trưởng và phát triển kinh tế mở ,thể hiện ở một số điểm:

- Xuất khẩu tạo nguồn vốn chủ yếu cho nhập khẩu phục vụ choquá trình công nhgiệp hoá hiện đại hoá đất nước.Đây chính lànguồn thu ngoại tệ chủ yếu cho ngân sách quốc gia ,phục vụcho hoạt động nhập khẩu may móc , công nghệ mới nhằm nângcao năng suất lao động,phát triển sản xuất

- Xuất khẩu góp phần vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế , thúcđẩy nền sản xuất phát triển Thông qua xuất khẩu , thị trườngtiêu thụ cho đầu ra của sản phẩm được mở rộng, khuyến khích

và đảm bảo ổn định cho nền sản xuất trong nước phát triển

- Xuất khẩu tác động tích cực đến công tác giải quyết việc làm,cải thiện đời sống người lao động

Do vậy hoạt động kinh doanh xuất khẩu hàng hoá luôn được khuyến khíchphát triển.Chính phủ Việt Nam sớm nhận thức rõ tầm quan trọng của hoạtđộng kinh doanh xuất khẩu trong nền kinh tế đối ngoại nói riêng và trong nềnkinh tế đối nội nói chung nên sớm đưa ra những nghị quyết , chính sách nhằmtạo ra hành lang pháp lý thuận lợi nhất giúp hoạt động kinh doanh xuất khẩungày càng phát triển, chiếm vị trí ngày càng quan trọng trong nền kinh tế quốcdân

2.Những đặc điểm hoạt động xuất khẩu hàng hoá

Nhu cầu trao đổi hàng hoá của loài người xuất hiện từ thời cổ đại ,tuy nhiên vẫnchỉ bó gọn trong khuôn khổ từng bộ lạc.Nhưng chỉ khi nền sản xuất hàng hoá rađời thì tính khép kín của từng đơn vị kinh tế trong từng quốc gia mới bị phá vỡ,gắn chặt thị trường dân tộc với thi trường thế giới ,gắn chặt phân công lao độngtrong nước với phân công lao động quốc tế

Xu thế toàn cầu hoá cùng nền kinh tế mở tạo điều kiện cho thương mại quốc tếnói chung và hoạt động xuất khẩu hàng hoá nói riêng phát triển mạnh Do xuấtkhẩu là việc bán hàng ra nước ngoài nên có những đặc điểm khác biệt và phứctạp hơn bán hàng trong nước

- Thị trường rộng lớn trong và ngoài nước nên khó kiểm soát ,mua bán qua trung gian chiếm tỷ trọng lớn , việc thanh toántiến hành bằng nhiều hình thức phức tạp ,đồng tiền thanh toánthường là ngoại tệ mạnh có khả năng thanh toán trên thị trườngquốc tế như USD, GBP,DEM,EURO,JPY,FRF, Vì thế kinhdaonh xuất khẩu chịu ảnh hưởng rất lớn của sự phát triển sảnxuất trong nước và thị trường nước ngoài.

- Người mua người bán thuộc các quốc gia khác nhau nên ngônngữ ,tôn giáo,phong tục tập quán ,chính tri pháp luật ,trình độquản lý ở mỗi quốc gia cũng khác nhau

- Vì khoảng cách địa lý xa ,hàng hoá phải vận chuyển trên quãngđường dài trên mọi phương tiện vận tải như vận tải đườngkhông, đường biển , đường sắt và đường bộ đều có thể sử dụng

và hàng hoá xuất khẩu cũng cần được bảo quản tốt để đáp ứngvới đIều kiện khí hậu khác nhau tránh mất mát hao hụt về sốlượng, hỏng về chất lượng trong quá trình vận chuyển

- Hàng hoá xuất khẩu đòi hỏi chất lượng cao ,mẫu mã đẹp phùhợp với thị hiếu tiêu dùng từng khu vực ,từng quốc gia trongtừng thời kỳ

- NgoàI yếu tố chính trị hoặc nghĩa vụ quốc tế thì hoạt động kinhdoanh xuất khẩu quan tâm đến những hàng hoá có giá trị thựchiện trên thị trường thế giới lớn hơn giá trị thực hiện trong thịtrường nội địa

3 Yêu cầu quản lý hoạt động kinh doanh xuất khẩu trong doanh nghiệp

Xuất khẩu là hoạt động phức tạp về quy trình ,đa dạng về phương thức ,được tổ chức thực hiện với nhiều nhiệm vụ , nhiều khâu từ điều tra nghiên cứuthị trường nước ngoài , lựa chọn hàng hoá xuất khẩu ,giao dịch ,ký kết hợpđồng,tổ chức thực hiện ,thanh lý hợp đồng đến các khâu mua hàng để xuất khẩu,xuất khẩu hàng và thu tiền hàng.Nó liên quan đến nhiều yếu tố trong và ngoàinước mà mỗi đơn vị kinh doanh xuất nhập khẩu khó có thể kiểm soát một cáchtoàn diện và chặt chẽ được.Do đó công tác quản lý hoạt động kinh doanh xuấtkhẩu đòi hỏi sụ nhanh nhậy nhưng chắc chắn nhằm hạn chế tối đa những rủi ro

có thể xảy ra trong quá trình thực hiện hoạt động kinh doanh xuất khẩu.Để đạtđược nguyên tắc đó ,công tác quản lý hoạt động kinh doanh xuất khẩu cần cónhững yêu cầu sau:

-Nắm chắc và kịp thời những thông tin về thị trường ,về tình hìnhsản xuất trong nước cũng như nhu cầu hàng hoá trên thị trường thế giới

-Nghiên cứu xem xét kỹ lưỡng chính sách ,phong tục tập quán,khảnăng cạnh tranh hàng hoá trước khi ký kết hợp đồng xuát khẩu

-Nắm vững pháp luật về hợp đồng kinh tế , nắm vững thông lệquốc tế

-Dự thảo và phân tích hợp đồng chặt chẽ , chính xác.

-Bám sát các điều khoản của hợp đồng trong quá trình thực hiện

4.Nội dung cơ bản của hoạt động kinh doanh xuất khẩu hàng hoá trong đơn vị kinh doanh xuất nhập khẩu.

4.1 Các giai đoạn của hoạt động kinh doanh xuất khẩu hàng hoá

Thực tế đã chứng minh mối quan hệ mật thiết giữa mua hàng -tổ chứcnguồn hàng và bán ra(xuất khẩu), chúng vừa là cơ sở vừa là điều kiện hoạtđộng của nhau,bởi lẽ nếu việc mua hàng được thực hiện đầy đủ kịp thời sẽ tạođiều kiện thuận lợi cho việc bán hàng nhanh chóng và mang lại hiệu quảcao.Ngược lại kết quả của việc bán hàng sẽ làm căn cứ để đưa ra quyết địnhmau mặt hàng nào,với số lượng bao nhiêu ,vào thời điểm nào.Đối với nghiệp

vụ kinh doanh xuất khẩu ,mối quan hệ giữa mua và phục vụ bán ra càng có ýnghĩa quan trọng do hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu là hoạt động phứctạp có nhiều điểm khác biệt với hoạt động kinh doanh buôn bán trongnước.Như vậy quá trình xuất khẩu hàng hoá bao gồm hai giai đoạn thu mua sảnphẩm hàng hoá trong nước để xuất khẩu và giai đoạn bán hàng hoá đó ra nướcngoài

4.1.1Giai đoạn thu mua tổ chức nguồn hàng để xuất khẩu

Thu mua hàng xuất khẩu là tiền đề vật chất của xuất khẩu hàng hoá Để cólượng hàng hoá đẩm bảo cho xuất khẩu đơn vị kinh doanh có thể mua hàng trựctiếp, mua hàng theo phương pháp đặt hàng hoặc gia công

Theo phương thức mua hàng trực tiếp,các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cửcán bộ nghiệp vụ đến các địa phương có nguồn tài nguyên hàng hoá xuất khẩu

để ký kết hợp đồng mua hàng

Theo phương thức đặt hàng,doanh nghiệp xuất nhập khẩu ký kết hợp đồngvới các cơ sở sản xuất,gia công ,chế biến hoặc tư nhân để mua hàng Doanhnghiệp có thể ứng trước một số tiền ,vật tư nhất định cho người bán.Đến thờiđiểm giao nhận hàng hai bên căn cứ vào hợp đồng để giao nhận hàng và thanhtoán tiền hàng

Theo phương thức đổi hàng,doanh nghiệp xuất nhập khẩu dùng hàng hoácủa mình để đổi lấy hàng xuất khẩu

Đối với hình thức gia công ,doanh nghiệp có thể tự tổ chức gia công hoặcthuê ngoài gia công hàng xuất khẩu theo hình thức giao nguyên vật liệu thu hồisản phẩm

4.1.2 Giai đoạn bán hàng ra nước ngoài

Giai đoạn bán hàng ra nước ngoài là giai đoạn tổ chức thực hiện hợp

đồng đã ký kết,chuyển giao quyền sở hữu hàng hoá cho người mua và hoànthành các thủ tục thanh toán.Xét theo tính chất của hoạt động giao dịch xuấtkhẩu ,giai đoạn bán hàng xuất khẩu được thực hiện theo hình thức sau:

-Xuất khẩu hàng hoá theo hình thức thông thường:Đây là hình thức khá phổ biến vì gần giống như hàng trong nước,có thể thựchiện ở mọi nơi, mọi lúc.

-Xuất khẩu hàng hoá qua trung gian: là phương thứcgiao dịch mà ở đó mối quan hệ giữa người mua ,người bán và việc quy định cáđiều kiện xuất khẩu đều thông qua sự giúp đỡ của người thứ ba hay còn gọi làtrung gian

-Buôn bán đối lưu: Là phương thức kinh doanh trong

đó két hợp chặt chẽ với nhập khẩu ,người bán đồng thời là người mua và lượngtrao đổi với nhau có giá trị tương đương

-Đấu giá quốc tế : Đây là phương thức giao dịch đặcbiệt được tổ chức công khai ở một nơi nhất định mà tại đó sau khi xem hànghoá ,những người mua tự do cạnh tranh trả giá và cuối cùng được bán chongười trả giá cao nhất

-Đấu thầu quốc tế : Người mua (người gọi thầu) công

bố trước đIều kiện mua hàng để người bán(người dự thầu) báo giá mình muốnbán.Sau đó người mua sẽ chọn mua của người nào bán giá thấp nhất và điềukiện tín dụng phù hợp nhất

-Giao dịch tại hội chợ triển lãm : Theo phương thứcnày,thông qua hội chợ triển lãm người bán trưng bày hàng hoá và tiếp xúc vớingười mua để ký kết hợp đồng mua bán

Để tiến hành ký kết hợp đồng xuất khẩu ,mỗi doanh nghiệp cần căn cứvào mặt hàng dự định xuất khẩu ,đối tượng ,thời gian giao dịch ,năng lực củangười tiến hành giao dịch để chọn cho mình một cách thức giao dịch phù hợp vìmỗi cách có một đặc điểm riêng,kỹ thuật tiến hành riêng.Hiện nay các doanhnghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu chủ yếu thường áp dụng hình thức giao dịchthông thường và tham gia hội chợ triẻn lãm quốc tế để tìm kiếm bạn hàng xuấtkhẩu

4.2 Hình thức xuất khẩu.

Trong nền kinh tế mở, các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu chủyếu tự hoạch định kế hoạch kinh doanh, lấy thu bù chi do đó các doanh nghiệprất chủ động trong việc tìm kiếm bạn hàng, chủng loại hoàng xuất nhập khẩutrên cơ sở các quy định trong chính sách pháp luật của Nhà nước Đây chính làxuất khẩu tự cân đối

Ngoài ra, các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu còn tiến hànhhoạt động kinh doanh xuất khẩu theo Nghị định thư, đó là các chỉ tiêu xuấtkhẩu được Nhà nước giao vừa mang tính kinh tế vừa mang tính chính trị

Xét theo mối quan hệ của doanh nghiệp với lô hàng xuất khẩu ,hoạtđộng xuất khẩu được tiến hành theo 3 hình thức sau: xuất khẩu trực tiếp,xuấtkhẩu uỷ thácvà xuất khẩu hỗn hợp

-Xuất khẩu trực tiếp: Theo hình thức này tất cả các doanh nghiệpxuất nhập khẩu có điều kiện cơ sở vật chất thuận lợi ,có trình độ năng lựcchuyên môn được Nhà nước hoặc Bộ thương mại cấp giấy phép cho phép trựctiếp giao dịch ký kết và tổ chức thực hiện hợp đồng xuất khẩu.

-Xuất khẩu uỷ thác : Là hình thức xuất khẩu ở các đơn vị chưa có

đủ đIều kiện tổ chức quan hệ trực tiếp với nước ngoài về giao dịch ký kết hợpđồng và tổ chức ký kết hợp đồng xuất khẩu mà phải uỷ thác cho đơn vị khác cóchức năng kinh doanh xuất nhập khẩu tiến hành xuất khẩu hộ

-Xuất khẩu hỗn hợp :Hình thức này là sự kết hợp của hai hình thứctrên, nghĩa là doanh nghiệp vừa xuất khẩu trực tiếp vừa tiến hành xuất khẩu uỷthác

4.3.Các phương thức thanh toán

Phương thức thanh toán là đIều kiện quan trọng bậc nhất trong các điềukiện thanh toán quốc tế.Phương thức thanh toán tức là chỉ người bán dùng cáchnào thu tiền về ,người mua dùng cách nào để trả tiền.Để đảm bảo an toàn trongkinh doanh và nhằm hạn chế những rủi ro cho các bên mua bán hàng hoá,người

ta xây dựng nhiều phương thức thanh toán khác nhau Tuỳ từng hợp đồng kinhtế,mỗi đơn vị tham gia buôn bán quốc tế chọn cho mình một hình thức thanhtoán phù hợp với thông lệ thanh toán quốc tế và hợp đồng kinh tế đã ký kết.Cácphương thức thanh toán thông dụng hiện nay bao gồm:

-Phương thức chuyển tiền : Là phương thức thanh toán trong đó yêu cầu

ngân hàng của mình chuyển một số tiền nhất định cho người hưởng lợi ở mộtđịa điểm nhất định Ngân hàng chuyển tiền thông qua đại lý của mình ở nướcngười hưởng lợi để thực hiện nghiệp vụ chuyển tiền

-Phương thức ghi sổ : Theo phương thức này ,người bán mở một tài khoản

hoặc một quyển sổ để ghi nợ người mua sau khi người bàn đã hoàn thành giaohàng ,dịch vụ.Đến từng người mua thanh toán tiền cho người bán

-Phương thức nhờ thu : Là phương thức thanh toán trong đó người bán sau

khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng sẽ ký phát hối phiếu đòi tiền người mua và

uỷ thác cho ngân hàng của mình thu hộ số tiền ghi trên tờ hối phiếu đó

-Phương thức tín dụng chứng từ: Là một sự thoả thuận trong đó ngân

hàng( ngân hàng mở thư tín dụng) theo yêu cầu của khách hàng(người yêu cầu

mở thư tín dụng) sẽ trả một số tiền nhất định cho người hưởng lợi hoặc chấpnhận hối phiếu do người này ký phát trong phạm vi số tiền đó khi người nàyxuất trình cho ngân hàng một bộ chứng từ thanh toán phù hợp với những quyđịnh đề ra trong thư tín dụng.Với phương thức này người bán được đảm bảo thuđược tiền hàng,còn người mua được đảm bảo chỉ trả tiền khi người bán xuấttrình đầy đủ bộ chứng từ hợp lệ sau khi ngân hàng đã kiểm tra bộ chứng từ đó.Hơn nữa thư tín dụng hình thành trên cơ sở của hợp đồng mua bán, nhưng saukhi thiết lập nó hoàn toàn độc lập với hợp đồng mau bán Do vậy phương thức

này có tính ưu việt hơn hẳn so với phương thức khác nên nó được sử dụng rộngrãi ở hầu hết các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

-Các phương thức khác: như Séc,Hối phiếu, cũng được sử dụng trong

thanh toán xuất khẩu

4.4.Phương thức tính giá và điều kiện giao hàng

Giá cả hàng hoá xuất khẩu được quy định trong hợp đồng mua bán ngoạithương.Tuỳ theo sự thoả thuận của các bên tham gia mà giá đó bao gồm cácyếu tố nào như giá trị hàng hoá đơn thuần,bao bì,chi phí vận chuyển,chi phí bảohiểm, Trong việc xác định rõ giá cả người ta luôn định rõ điều kiện, cơ sở giaohàng.Sở dĩ như vậy là vì điều kiện giao hàng đã bao hàm các trách nhiệm và chiphí mà người bán hay người mua phải chịu trong quá trình giao hàng như vậnchuyển, bốc dỡ,mua bảo hiểm,chi phí lưu kho, Các loạI giao hàngđược sửdụng hiện nay rất phong phú theo quy định của Incoterm 2000 nhưEX,FCA,FAS,FOB,CIF,CIP,C&P,C&I, Hiện nay các loại giá sau thườngđược áp dụng ở nước ta:

-Giá FOB (Free on broard) : Là giá giao hàng tính đến khi

hàng được xếp lên phương tiện vận chuyển tạI cảng,ga biên giới nước ngườixuất khẩu Như vậy giá FOB bao gồm giá thực tê của hàng hoá và các khoảnchi phí vận chuyển bốc xếp hàng hoá lên tầu.Mọi rủi ro tổn thất trong quá trìnhvận chuyển không thuộc trách nhiệm của người bán

-Giá CIF (Cost insurance freight) : Gồm giá FOB,chi phí

bảo hiểm và chi phí vận tải.Theo giá CIF thì người bán sẽ giao hàng tại cảng,gabiên giới của người mua, mọi rủi ro tổn thất trong quá trình vận chuyển bên bánphải chịu trách nhiệm , vật tư hàng hóa chỉ chuyển sang người mua khi hàng đãqua khỏi phạm vi phương tiện vận chuyển của người bán

-Giá C&F (Cost and freight) : Gồm giá thực tế của hàng

xuất cho đến khi lên phương tiện vận chuyển cộng với giá vận chuyển đếnđích,phí bảo hiểm do người mua chịu

-Giá C&I (Cost and insurance) : Gồm giá FOB cộng với chi

phí bảo hiểm trên đường vận chuyển,cước phí vận chuyển do người mua chịu.Khi ký kết hợp đồng xuất khẩu dựa vào các đIều khoản về cách thức quy địnhgiá Doanh nghiệp có thể áp dụng loại giá hợp lý và có lợi nhất Một số loại giáthường sử dụng khi ký kết hợp đồng là:

 Giá cố định: Là giá được quy định vào lúc ký hợp đồng và không thay đổi

nếu có sự thoả thuận khác giữa các bên tham gia Giá cố định được sử dụngphổ biến trong ngoại thương nhất là đối với mặt hàng có thời gian chế tạongắn ngày

 Giá quy định sau: Là giá không được quy định khi ký kết hợp đồng mà được

hai bên thoả thuận dựa trên những nguyên tắc nhất định vào một thời điểmnào đó sau khi hợp đồng được ký kết

 Giá di động: Là giá được xác định lại khi giao nhận hàng trên cơ sở giá quy

định ban đầu có đề cập tới những biến động về chi phí sản xuất trong quátrình thực hiện

 Giá linh hoạt : Là giá có thể được quy định trong lúc ký kết hợp đồng nhưng

được xem xét lại nếu vào lúc giao hàng giá thị trường các loại hàng đó có sựbiến động tới một mức nhất định

II Kế toán hoạt động kinh doanh xuất khẩu hàng hoá tại các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu

1.Các quy định trong kế toán

1.1 Phạm vi hàng xuất khẩu

Cùng với sự phát triển không ngừng của thương mại quốc tế là sự phát triểnphong phú và tính chất phức tạp của các thương vụ Để đáp ứng nhu cầu thôngtin quản lý kinh tế có hiệu quả hơn đòi hỏi kế toán phải hạch toán chính xác, dovậy không thể không xem xét kỹ những hàng hoá nào được coi là những hànghoá xuất khẩu:

- Hàng bán cho doanh nghiệp nước ngoài theo hợp đồng đã ký kết sau đó bánthu bằng ngoại tệ

- Hàng hoá tham gia triển lãm hội chợ nước ngoài sau đó bán thu bằng ngoại tệ

- Hàng hoá bán cho khách nước ngoài hoặc việt kiều thanh toán bằng ngoại tệ

- Hàng viện chợ cho nước ngoài thông qua các nghị định thư giữa hai chính phủ

và được thực hiện thông qua các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu

- Các dịch vụ sửa chữa máy bay, tàu biển cho người nước ngoài thanh toánbằng ngoại tệ

1.2.Thời điểm ghi chép hàng bán đối với hàng xuất khẩu

Xuất nhập khẩu là hoạt động lưu thông hàng hoá giữa các nước trên thế giớiđược thực hiện bằng cả hệ thống các quan hệ thương mại quốc tế, trong đó mỗiquốc gia đều có thể thực hiện một cách có hiệu quả mục tiêu phát triển kinh tế.Hoạt động lưu thông hàng hoá giữa người mua , người bán thuộc các quốc giakhác nhau với khoảng cách địa lý xa do vậy hàng hoá từ nơi người bán đến nơingười mua phụ thuộc trước hết vào phương tiện vận tải Tôn trọng nguyên tắccủa kế toán là thận trọng, phản ánh trung thực nghiệp vụ kinh tế diễn ra, thờiđiểm ghi chép hàng bán đối với hàng xuất khẩu được quy định như sau :

- Nếu hàng vận chuyển bằng đường biển, thời điểm ghi chép làthời điểm thuyền trưởng ký vào vận đơn, hải quan ký xácnhận mọi thủ tục hải quan để rời cảng

-Nếu vận chuyển bằng đường sắt,đường bộ: Thời điểm ghi chép

là thời điểm được giao tại ga cửa khẩu,trạm cửa khẩu theo xácnhận của hải quan cửa khẩu

- Nếu hàng vận chuyển bằng đường hàng không: Thời điểm ghichép là thời điểm cơ trưởng máy bay ký vận đơn và hải quan

2.Phương pháp kế toán hoạt động kinh doanh xuất khẩu hàng hoá theo chế

độ kế toán hiện hành

Quá trình xuất khẩu gồm hai giai đoạn: thu mua hàng trong nước để xuất khẩu

và giai đoạn bán hàng ra nước ngoài Đối với giai đoạn thu mua hàng trongnước để xuất khẩu kế toán ghi như hoạt động hàng hoá bình thường Giai đoạnbán hàng ra nước ngoài có điểm khác biệt so với bán hàng trong nước

2.1 Chứng từ sử dụng trong hạch toán xuất khẩu.

Khi hạch toán nghiệp vụ xuất khẩu, kế toán căn cứ vào chủ yếu các chứng từsau:

- Hợp đồng kinh tế ( Economic contract ): Là văn bản thoả thuận

giữa các bên tham gia vào hoạt động kinh doanh xuất nhậpkhẩu

- Hợp đơn thương mại ( Commercial invoice ): Là chứng từ cơ

bản của khâu thanh toán Nó yêu cầu người mua phải trả số tiềnhàng được ghi trên hoá đơn

- Vận đơn ( Bill of leading): Là giấy chứng nhận của các đơn vị

vận tải về số lượng,loại hàng nơi đi, nơi đến

- Giấy chứng nhận xuất xứ( Certificate of origin): Là chứng từ

do cơ quan có thẩm quyền cấp để xác nhận nơi sản xuất hoặckhai thác ra hàng hoá

- Giấy chứng nhận phẩm chất (Certificate of quanlity ): Là chứng

từ xác nhận phẩm chất hàng hoá thực giao và chứng minh phẩmchất hàng hoá phù hợp với hợp đồng

- Một số chứng từ khác như chứng nhận bảo hiểm,bảng kê, đónggói,giấy chứng nhận kiểm dịch,

Những chứng từ này là minh chứng các nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh vàthực sự hoàn thành, đồng thời chúng cũng là căn cứ pháp lý cho mọi số liệu ghichép trong sổ kế toán

2.2.Các tài khoản sử dụng trong kế toán hoạt động kinh doanh xuất khẩu

Các tài khoản được sử dụng chủ yếu trong kế toán hoạt động kinh doanh xuấtkhẩu bao gồm:

-Tài khoản 156.Hàng hoá: Phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến

động các loại hàng của doanh nghiệp bao gồm hàng hoá tại kho và quầy hàng

-Tài khoản 131.Phải thu của khách hàng: Tài khoản này dùng để phản

ánh các khoản nợ phải thu và tình hình thanh toán các khoản nợ phải thu củadoanh nghiệp với khách hàng

-Tài khoản 413.Chênh lệch tỷ giá: Phản ánh số chênh lệch do thay đổi tỷ

giá ngoại tệ và tình hình xử lý số chênh lệch đó của doanh nghiệp

-Tài khoản 511.Doanh thu bán hàng: Phản ánh doanh thu bán hàng thực

tế trong kỳ hoạt động

- Các tài khoản khác như TK632, TK641, TK642, TK911, TK111,TK112

2.3 Trình tự hạch toán

2.3.1 Hạch toán xuất khẩu trực tiếp ( Sơ đồ 5 )

-Khi vận chuyển hàng hoá đem đi xuất khẩu:

+ Xuất kho trực tiếp:

Nợ TK 157: Giá xuất kho hàng xuất khẩu

Có TK 156+Mua hàng vận chuyển thẳng đi xuất khẩu

Nợ TK 157: Trị giá hàng xuất khẩu

Nợ TK 133: Thuế VAT được khấu trừ

Có TK 111,131: Giá thanh toán hàng xuất khẩu-Khi xuất hàng được xác định là tiêu thụ

+Phản ánh trị giá vốn hàng tiêu thụ

Có Tk 157+Phản ánh doanh thu hàng xuất khẩu

-Nếu tỷ giá thực tế lớn hơn tỷ giá hạch toán

Nợ TK 112,131: Số tiền phải thu(Tỷ giá hạch toán)

Nợ TK 413 : Chênh lệch tỷ giá

Có TK 511: Doanh thu(tỷ giá thực tế)-Nếu tỷ giá thực tế nhỏ hơn tỷ giá hạch toán

Nợ TK 112,131: Số tiền phải thu(Tỷ giá hạch toán)

Có TK 511: Doanh thu(Tỷ giá thực tế)

Có TK 413: Chênh lệch tỷ giá-Thuế xuất khẩu phải nộp

Nợ TK 511

Có TK 3333-Trường hợp phát sinh các khoản chiết khấu:

+ Nếu chiết khấu thanh toán cho khách hàng:

Nợ TK 531: Doanh thu của hàng bị trả lại( TGTT )

Có TK 111,112,131: TGHT

Và giá vốn của hàng hoá bị trả lại :

Nợ TK 156,1381,

Có TK 632

-Chi phí trong quá trình xuất khẩu phát sinh

Nợ TK 641: Các khoản chi phí tỷ giá thực tế (nếu có)

Nợ TK 133 : Thuế VAT được khấu trừ

Có TK 111,112,331:Tỷ giá hạch toán

Có ( Nợ ) TK 413: Chênh lệch tỷ giá

-Cuối kỳ tiến hành kết chuyển:

+Kết chuyển các khoản giảm trừ doanh thu

Nợ TK 511

Có TK 531,532,521+Kết chuyển doanh thu thuần

Nợ TK 511

Có TK 911+Kết chuyển giá vốn hàng tiêu thụ

Nợ TK 911

Có TK 632+Kết chuyển chi phí bán hàng và chi phí quản lý

Nợ TK 911

Có TK 641,642

2.3.2.1.Hạch toán nhận uỷ thác xuất khẩu

Doanh nghiệp nhận xuất khẩu uỷ thác cho các đơn vị khác sẽ được hưởng phầnhoa hồng xuất khẩu uỷ thác do hai bên thoả thuận Số tiền hoa hồng được phảnánh vào doanh thu xuất khẩu

-Khi nhận hàng của bên giao uỷ thác xuất khẩu:

Nợ TK 003: Hàng hoá nhận xuất khẩu uỷ thác-Khi hàng xuất khẩu đã hoàn thành thủ tục hải quan và thu được tiềnhoặc được tính là hàng xuất khẩu

Nợ TK 112,131:Số tiền phải thu

Có TK 331: Số tiền phải trả cho bên giao uỷ thácĐồng thời tiến hành đòi tiền hoa hồng uỷ thác

+ Nếu tỷ giá thực tế nhỏ hơn tỷ giá hạch toán

Nợ TK 111

Có TK 511(5113)

Có TK 333(3331)

Có TK 413+ Nếu tỷ giá thực tế lớn hơn tỷ giá hạch toán

Nợ TK 111

Nợ TK 413

Có TK 511(5113)

Có TK 333(3331)-Trường hợp đã thu được tiền bằng ngoại tệ

Nợ TK 007: Số nguyên tệ thu được

-Ghi giảm số hàng nhận uỷ thác xuất khẩu đã tiêu thụ

Có TK 003: Trị giá hạch toán của hàng đã tiêu thụ

-Khi nhận tiền của bên giao uỷ thác để nộp hộ thuế xuất khẩu

Nợ TK 111,112

Có TK 331-Khi nộp hộ thuế xuất khẩu

Nợ TK 331

Có TK 111

Có TK 112-Khi thanh toán tiền cho bên giao uỷ thác

2.3.2.2 Hạch toán giao uỷ thác xuất khẩu

-Khi giao hàng cho bên nhận uỷ thác xuất khẩu

Nợ TK 157

Có TK 156-Trường hợp mua hàng chuyển thẳng giao cho bên nhận uỷ thác xuất khẩu

Nợ TK 157: Giá mua hàng hoá chưa có thuế VAT

Nợ TK 133: Thuế VAT được khấu trừ

Có TK 331: Tổng số tiền theo giá thanh toán-Khi hàng giao uỷ thác được xác định là đã tiêu thụ

+ Nếu tỷ giá thực tế lớn hơn tỷ giá hạch toán

Nợ TK 112,131: Số tiền theo tỷ giá hạch toán

Nợ TK 413: Chênh lệch tỷ giá

Nợ TK 641: Hoa hồng giao uỷ thác

Nợ TK 133: Thuế VAT được khấu trừ

Có TK 511: Doanh thu bán hàng xuất khẩu+ Nếu tỷ giá thực tế nhỏ hơn tỷ giá hạch toán

Nợ TK 112,131: Số tiền theo tỷ giá hạch toán

Nợ TK 641: Hoa hồng giao uỷ thác xuất khẩu

Nợ TK 133: Thuế VAT được khấu trừ

Có TK 511: Doanh thu bán hàng xuất khẩu

Có TK 413: Chênh lệch tỷ giá

Nợ TK 007: Nguyên tệ thu được

Nợ TK 632

Có TK 157-Khi kết chuyển tiền cho đơn vị nhận uỷ thác nộp hộ thuế xuất khẩu

Nợ TK 511

Có TK 333-Khi nhận được thông báo của bên nhận uỷ thác đã nộp hộ thuế xuất khẩu

Nợ TK 333

Có TK 131

Sơ đồ hạch toán nghiệp vụ xuất khẩu uỷ thác (xem biểu 4)

CHƯƠNG IITHỰC TRẠNG KẾ TOÁN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH XUẤT KHẨU

HÀNG HOÁ TẠI TỔNG CÔNG TY RAU QUẢ VIỆT NAM

I ĐẶC ĐIỂM TÌNH TRẠNG CHUNG CỦA TỔNG CÔNG TY RAU QUẢ VIỆT NAM

Tổng công ty Rau quả VN là một Doanh nghiệp nhà nước được thành lậptheo nghị định số 63 NN -TCCB / QDD, ngày 11/2/1988 của Bộ Nông Nghiệp vàCông nghiệp thực phẩm ( nay là Bộ Nông nghiệp và phát triển Nông thôn )

Tổng công ty Rau quả Việt Nam có tên giao dịch quốc tế là;

VIETNAM NATIONAL VEGETABLE AND FRUIT COPORATION

Vốn ngân sách cấp và vốn tự bổ xung đăng kí trong đơn xin thành lậpdoanh nghiệp là 125 tỷ đồng

Tổng công ty rau quả Việt Nam là 1 doanh nghiệp có tư cách pháp nhântheo luật pháp VN, có điều lệ và tổ chức hoạt động, có bộ máy quản lý và điềuhành ,có con dấu riêng, có tài khoản mở tại kho bạc Nhà nước, các ngân hàngtrong nước và nước ngoài

1.Quá trình hình thành và phát triển của Tổng công ty Rau quả Việt Nam.

Trước năm 1998 việc sản xuất kinh doanh Rau quả được hình thành vàphát triển theo 3 khối: Sản xuất Rau quả (do Tổng công ty Rau quả Việt NamTrung ương thuộc Bộ Nông nghiệp quản lý ) Khối kinh doanh XNK Rau quả(do Tổng công ty XNK Rau quả thuộc ngoại thương quản lý)

Việc phát triển theo 3 khối làm cho công tác nghiên cứu khoa học kĩthuật của ngành Rau quả bị phân tán, không có 1 tổ chức nào chịu trách nhiệmchung cho việc tạo giống mới và áp dụng khoa học tiên tiến, đào tạo cán bộcông nhân viên Do đó đã hạn chế khả năng phối hợp thích ứng của 3 khối vàgây mâu thuẫn cạnh tranh lẫn nhau, gây ảnh hưởng xấu đến lợi ích càng ngày

Vì vậy tháng 2/1988, Nhà nước đã quyết định hợp nhất 3 khối trên thành Tổngcông ty Rau quả VN, một đơn vị kinh tế chuyên ngành Rau quả lớn nhất vớihơn 37.000 cán bộ công nhân viên và 72 đầu mối trực thuộc trải khắp trên 17tỉnh thành phố trên phạm vi toàn quốc( theo Nghị định 63 NN -TCCB /QDngày 11/2/1998 )

Thực hiện nghị định 315/HDBT,Nghị định 338/HDBT và Quyết định176/HDBT của Hội đồng bộ trưởng (nay là chính phủ) Tổng công ty đã sắp xếptheo hướng giảm dần đầu mối, tinh giảm biên chế và bộ máy quản lý Đến đầunăm 1995 Tổng công ty còn 49 đơn vị trực thuộc, với 10.000 cán bộ công nhân viên

Từ năm 1988 đến 1995 Tổng công ty Rau quả VN đã trải qua không ítnhững khó khăn do sự chuyển đổi cơ chế ( từ cơ chế tập trung sang cơ chế thịtrường ) do thay đổi thị trường ( mất đi một số bạn hàng truyền thống như Liên

Xô và các nước Đông Âu)

Bước vào một thời kỳ mới, từ năm 1996 đến nay, Tổng công ty đượcthành lập lại và hoạt động với mô hình mới theo quyết định 90CP Từ nhữngkinh nghiệm có được trên thị trường, Tổng công ty đã tìm được cho mìnhhướng đi vững chắc hơn từng bước tạo uy tín với bạn hàng trong và ngoàinước

2 Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý của Tổng công ty Rau quả VN( Sơ đồ 12)

Theo sát tình hình kinh doanh là điều kiện kinh doanh hàng đầu của kinhdoanh hiện đại.Cơ cấu tổ chức hình thức phải đi sau chức năng, nhằm làm cơ sởchỗ dựa cho hoạt động sản suất kinh doanh của doanh nghiệp Bộ máy tổ chứccủa Tổng công ty bao gồm:

- Hội đồng quản trị: Hội đồng quản trị gồm 5 thành viên do Bộ trưởng

Bộ Nông nghiệp và PTNT quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm Thực hiện chứcnăng quản lý hoạt động của Tổng công ty, chịu trách nhiệm về sự phát triển củaTổng công ty theo nhiệm vụ Nhà nước giao Khi cần thiết, HĐQT có thể họpbất thường để giải quyết các vấn đề cấp bách của Tổng công ty

- Ban kiểm soát: Có 5 thành viên, trong đó có 1 thành viên HĐQT làmtrưởng ban theo sự phân công của HĐQT và 4 thành viên khác do HĐQT bổnhiệm BKS thực hiện nhiệm vụ do HĐQT giao về việc kiểm tra giám sát hoạtđộng điều hành của Tổng giám đốc, bộ máy giúp việc và các đơn vị thành viênTổng công ty trong hoạt động tài chính, chấp hành pháp luật, điều lệ của Tổngcông ty, các Quyết định của HĐQT

- Tổng giám đốc: Do Bộ Trưởng Bộ NN và PTNT bổ nhiệm, miễnnhiệm, khen thưởng ,kỷ luật theo đề nghị của HĐQT, Tổng giám đốc là đạidiện pháp nhân của Tổng công ty và chịu trách nhiệm trước HĐQT , trướcngười bổ nhiệm và trước pháp luật về điều hành hoạt động của Tổng công ty,Tổng giám đốc là người điều hành cao nhất trong Tổng công ty Rau quả VN

- Phó Tổng giám đốc: là người giúp Tổng giám đốc điều hành một sốcông việc của Tổng công ty theo phân công của Tổng giám đốc và chịu tráchnhiệm trước Tổng giám đốc và pháp luật về nhiệm vụ được Tổng giám đốc phâncông

- Văn phòng và các phòng chuyên môn, nhiệm vụ của Tổng công ty : Cóchức năng tham mưu, giúp việc của HĐQT và Tổng giám đốc trong quản

lý ,điều hành công việc

- - Đơn vị thành viên Tổng công ty : Ngoài ra Tổng công ty Rau quả VN

có các đơn vị thành viên là những doanh nghiệp Nhà nước hạch toán độc lập.Các doanh nghiệp hạch toán độc lập là thành viên của Tổng công ty có quyền

tự chủ kinh doanh và tự chủ tài chính, chịu trách nhiệm về quản lý nợ và camkết của minh trong phạm vi số vốn Nhà nước do doanh nghiệp quản lý ,chiu sựràng buộc về quyền lợi và nghĩa vụ đối với Tổng công ty Rau quả VN

3.Đặc điểm tổ chức hoạt động kế toán của Tổng công ty Rau quả VN.

3.1.Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán:

Tổng công ty Rau quả VN là doanh nghiệp Nhà nước, do đó có nghĩa vụthực hiện đúng pháp lệnh kế toán thống kê, chế độ kế toán, kiểm toán độc lập

và gửi báo cáo quyết toán quý, năm đúng kiểu mẫu thời gian quy định và chịutrách nhiệm về tính trung thực chính xác của số liêụ báo cáo Báo cáo quyếttoán tài chính tổng hợp năm của Tổng công ty gồm các biểu mẫu như các báocáo quyết toán tài chính doanh nghiệp ban hành theo nghị định số 1141TC/QĐ-CĐKT ngày 1/11/1995 của Bộ trưởng Bộ tài chính Trong báo cáo quyết toán

có phần hạch toán tập trung của Tổng công ty và tổng hợp báo cáo quyết toáncủa các doanh nghiệp thành viên hạch toán độc lập và các đơn vị sự nghiệp.Tổng công ty hạch toán theo nguyên tắc đã được quy định trong điều lệ củaTổng công ty

Bộ máy kế toán của Tổng công ty được tổ chức theo phương thức kế toántập trung tại phòng kế toán trung tâm ( Sơ đồ 13 )

- Kế toán trưởng( trưởng phòng kế toán): Là người giúp giám đốc chỉđạo, tổ chức thực hiện các hoạt động tài chính hoặc có liên quan đến tài chính,công tác kế toán,thống kê của Tổng công ty, có quyền và nghĩa vụ theo quyđịnh của pháp luật, Phụ trách chung công tác tài chính kế toán của Tổng công

ty, trực tiếp chỉ đạo tổ chức bộ máy kế toán, lập kế hoạch, cân đối tài chính,chịu trách nhiệm trước Nhà nước và Tổng công ty về tình hình tài chính kế toáncủa Tổng công ty

- Phó phòng kế toán: Phụ trách công nợ ngoại hối và các công việc của Tổng

công ty khi kế toán trưởng đi vắng:

+ Phó phòng phụ trách theo dõi quản lý các doanh nghiệp tổng hợp vàbáo cáo tình hình tài chính các doanh nghiệp, kiểm tra tình hình tài chính củacác đơn vị thành viên

+ Phó phòng phụ trách khối văn phòng phản ánh kịp thời, chính xác tìnhhình tài chính của văn phòng Tổng công ty ,kiểm tra các phần hạch toán chitiết bảo đảm tính chính xác và phù hợp của hệ thống

- Kế toán tài chính các doanh nghiệp thành viên: Có nhiệm vụ phản ánhkịp thời tình hình tài chính của các doanh nghiệp thành viên và kiểm tra tìnhhình kế toán và tài chính của các doanh nghiệp.

- Kế toán XDCB và DNNN khác: Có chức năng phản ánh kịp thời tìnhhình đầu tư XDCB và hiệu quả của đầu tư ,kiểm tra quá trình thực hiện đầu tư

và tài chính của các doanh nghiệp khác

- Kế toán tổng chi phí: Có chức năng tổng hợp và báo cáo tình hình tàichính của các doanh nghiệp thành viên

- Kế toán thanh toán: Phản ánh chính xác ,kịp thời tình hình thu chi tiềnmặt và tiền gửi ngân hàng ,kiểm tra các chứng từ thu chi tiền mặt, tiền gửi ngânhàng.Lập các chứng từu thanh toán, mở sổ nhật ký thu, chi theo chế độ kế toánhiện hành, làm thủ tục nhậ tiền

- Kế toán thanh toán ngoại tệ : Phản ánh chính xác kịp thời tình hình thuchi ngoại tệ ,lập lệnh chi tiền ngoại tệ,làm các thủ tục mua bán ngoại tệ, theodõi kiểm tra đôn đốc tình hình thực hiện các hợp đồng XNK

- Kế toán hàng hoá: Theo dõi quản lý kiểm tra ,giám sát chặt chẽ khohàng của Tổng công ty tránh ra hao hụt thất thoát.Phản ánh và báo cáo kịp thờicủa sự luân chuyển của hàng hoá, thành phẩm tại mọi thời điểm

- Thủ quỹ: Phản ánh kịp thời ,chính xác tình hình thu chi và tồn quỹ tiềnmặt Kiểm tra chứng từ ,tiền và đối tượng nhận ,nộp tiền để thực hiện việc thuchi theo lệnh đã được duyệt

3.2 Hình thức sổ kế toán áp dụng tại Tổng công ty :

Tổng công ty áp dụng hình thức kế toán nhật ký chung trên máy vi tính

Kế toán trưỏng phân công nhân viên kế toán nhập dữ liệu vào máy theonhiệm vụ của từng người

Căn cứ vào yêu cầu của kế toán trưởng,Tổng giám đốc người sử dụngmáy sẽ khai báo với máy những yêu cầu cần thiết,( như nhật ký mua hàng,bánhàng ,sổ cái tài khoản,nhật ký chung ) máy sẽ xử lý và in ra những thông tin

đã yêu cầu

Tổng công ty xác định hàng tồn kho cuối kỳ theo giá thực tế và hạch toán hàngtồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, giá xuất kho hàng hoá đượcxác định theo phương pháp bình quân gia quyền Tổng công ty hạch toán ngoại

tệ theo phương pháp tỷ giá thực tế

4 Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh xuất khẩu tại cơ quan văn phòng -Tổng công ty Rau quả VN.

Tổng công ty Rau quả VN là một doanh nghiệp Nhà nước được thành lậpvới nhiệm vụ chủ yếu sản xuất giống rau quả, chế biến rau quả,thịt thuỷsản,dịch vụ tư vấn đầu tư phát triển và đặc biệt là kinh doanh XNK nôngsản.Ngay từ khi mới thành lập(tháng 2/1988) hoạt động kinh doanh XNK nôngsản tại Tổng công ty đã đóng một vai trò quan trọng, chủ chốt trong hoạt độngsản xuất kinh doanh của Tổng công ty

Với một số mặt hàng XK chủ yếu như rau quả tươi ,rau quả hộp đônglạnh,rau quả sấy muối, gia vị các loại lương thực Tổng công ty đang chútrọng đến việc nâng cao về chất các sản phẩm XK, gia tăng hàm lượng chế biếntrong sản phẩm từ đó có thể nâng cao hiệu quả XK.Thị trường XK của Tổngcông ty cũng được mở rộng sang Mỹ,Nhật ,Đài loan, Hồng Kông

Hoạt động xuất khẩu ở cơ quan văn phòng- Tổng công ty rau quả VNđóng vai trò chỉ đạo,kim ngạch xuất khẩu luôn chiếm 1 phần lớn trong doanhthu hàng năm của cơ quan Hơn thế nữa , từ năm 1988 trở lại đây hoạt độngxuất khẩu có chuyển biến tích cực cùng với sự phát triển của hoạt động kinhdoanh chung tại cơ quan , doanh thu xuất khẩu năm sau cao hơn năm trước vàngày càng đóng vai trò quan trọng Điều này một lần nữa khẳng định đường lốiphát triển của Tổng công ty nói chung và cơ quan Văn phòng nói riêng là đẩymạnh xuất khẩu, lấy xuất khẩu làm mũi nhọn

Hiện nay , cơ quan Văn phòng bán hàng xuất khẩu chủ yếu theo hìnhthức bán hàng giao thẳng khi ký được hợp đồng xuất khẩu Tổng công ty tiếnhành thu mau các nông sản phẩm của các đơn vị cá nhân ở trong cũng nhưngoài Tổng công ty Đến ngày giao hàng , các đơn vị vận chuyển hàng đếncảng sau đó tiến hành giao hàng cho phía nước ngoài , giá bán thường là giáFOB hoặc giá CIF Chi phí vận chuyển và chi phí kho bãi có thể do doanhnghiệp hoặc bên bán phải trả tuỳ theo hợp đồng Hoạt động xuất khẩu đượcchia làm 2 hình thức :

_ Xuất khẩu trực tiếp:

+ Xuất khẩu theo các hợp đồng với nước ngoài, Tổng công ty trực tiếp ký kếthợp đồng với nước ngoài và tiến hành thu mua tập hợp hàng hoá để xuất báncho các công ty nước ngoài

+ Xuất khẩu theo chi tiêu của Bộ thương mại: Theo hiệp định giữa Chính phủ takết hợp với chính phủ LB Nga, Bộ Thương mại giao cho Tổng công ty xuấtkhẩu hàng hoá sang LB Nga

- Xuất khẩu uỷ thác:

+ Tổng công ty nhận uỷ thác của các đơn vị khác xuất khẩu hàng hoá

+ Tổng công ty là đại diện pháp nhân , có đầy đủ tư cách pháp nhân và điềukiện kinh doanh XNK và được nhà nước cấp giấy phép nên không có nghiệp vụbán hàng giao uỷ thác.

+ Một đặc điểm nữa trong hoạt động kinh doanh XK đó là phương thức thanhtoán Đối với khách hàng quen biết và tin cậy , hình thức thanh toán hợp đồng

XK sẽ là LC, ngoài ra Tổng công ty có thể áp dụng thanh toán bằng cách ghisổ

+ Các hợp đồng XK trả nợ sang LB Nga sẽ được chính phủ , cụ thể là Bộthương mại thanh toán thông qua kho bạc Nhà nước

+ Với những đặc điểm hoạt động kinh doanh XK như trên , yêu cầu đặt ra đốivới ban lãnh đạo Tổng công ty có cách sắp xếp tổ chức sao cho thông tin quản

lý chính xác và kịp thời nhất ngay cả với từng mặt hàng XK

II Thực trạng kế toán hoạt động kinh doanh XK hàng hoá tại cơ quan Văn phòng- Tổng công ty Rau quả VN

- Giấy chứng nhận bảo hiểm

- Phiếu xuất kho

- Giấy báo nợ, giấy báo có

- Phiếu thu chi tiền mặt

- Hoá đơn thuế VAT

2.Tài khoản sử dụng

Để đánh giá chính xác chất lượng công tác của đơn vị trên toàn bộ quá trìnhkinh doanh cũng như trong từng khâu, từng giai đoạn từng hoạt động của Tổngcông ty , cần phải tiến hành phân chia hoạt động kinh doanh XK hàng hoá mộtcách rõ ràng Từ đó kế toán vận dụng tổng hợp các phương pháp chứng từ ,tàikhoản, tính giá và tổng hợp cân đối kế toán để hạch toán từng quá trình kinhdoanh

Tổng công ty sử dụng các tài khoản sau để theo dõi quá trình sản xuất hànghoá:

- TK 156 : Hàng hoá

- TK 141 : Tạm ứng

- TK 131 : Phải thu khách hàng

+ Tk 1311 : Khách hàng trong nước + Tk 1312 : Khách hàng nước ngoài

- TK 138 : Phải thu khác

+ Tk 1388 : Phải thu đơn vị giao uỷ thác

+ Tk :1111: Tiền Việt nam + Tk 1112 : Ngoại tệ

- TK 112 : Tiền gửi ngân hàng

+ Tk 1121 : Tiền Việt nam+ Tk 1122: Ngoại tệ

-Tk 133 : Thuế và các khoản nộp ngân sách nhà nước

- Tk 511: Doanh thu

+ Tk 5111 : Doanh thu bán hàng+ Tk 5113 : Doanh thu XK uỷ thác

- TK 632 : Giá vốn hàng bán

- TK 641 : Chi phí bán hàng

- TK 642 : Chi phí quản lý doanh nghiệp

3.Trình tự hạch toán

3.1 Quá trình mua hàng XK: (Xem sơ đồ 10)

Hiện nay nguồn hàng chủ yếu để XK của Tổng công ty là mua trực tiếp củacác nhà máy Phương thức thanh toán được quy định trong hợp đồng muahàng, thông thường là thanh toán bù trừ và thanh toán theo cách giao hàngtrước nhận hàng sau Với phương thức thanh toán này Tổng công ty có thểứng trước tiền hàng từ tiền tạm ứng sau khi hàng xác nhận được giao choTổng công ty hoặc giao bán thẳng Tổng công ty sẽ trả nốt phần còn lại.Căn cứ vào hoá đơn đỏ, kế toán hàng hoá xác định trị giá mua nhập kho vàghi bút toán

Nợ TK 156(1561): Trị giá hàng mua nhập kho

Nợ TK 133( 1331) : Thuế VAT đầu vào

Có TK 331: Phải trả nhà cung cấp

Trường hợp thanh toán bằng chuyển khoản trên cơ sở các phòng có hoá đơn

đỏ để chứng minh hàng đó đã chuyển chủ, các phòng viết giấy đề nghị thanhtoán Căn cứ vào giấy báo nợ, kế toán ghi:

Nợ TK 331

Có TK 112Trường hợp tạm ứng bằng tiền mặt cho cán bộ đi mua hàng căn cứ phương

án được duyệt kế toán tạm ứng tiền cho các phòng và ghi bút toán

Nợ TK 141

Có TK 111Khi mua hàng về thanh toán bằng tiền tạm ứng, kế toán ghi :

Thanh toán bù trừ định kỳ trên cơ sở biên bản thanh toán bù trừ, kế toán ghi

Ngày 20/8/2002 Tổng công ty nhận hàng tại kho của nhà máy, căn cứ vàophiếu xuất kho kèm hoá đơn của người bán và số thực kiểm nhận , khi nhậpkho kế toán ghi :

3.2 Hạch toán quá trình xuất khẩu hàng hoá

3.2.1 Trường hợp xuất khẩu trực tiếp (Xem sơ đồ 10 )

Tổng công ty Rau quả chủ yếu XK hàng theo phương thức chuyển hàng từkho của bên bán ra thẳng cảng xuất khẩu, không qua kho của Tổng công tynên TK 157- Hàng gửi bán không được sử dụng mà chỉ sử dụng TK 156 –hàng hoá ghi chép phản ánh lượng hàng hoá nhập và xuất kho đi xuất khẩu.Tuỳ theo từng trường hợp cụ thể Tổng công ty sẽ xuất hàng theo giá FOBhoặc giá CIF

a Trường hợp xuất khẩu hàng theo giá FOB

Theo giá FOB thì người bán hoàn thành nghĩa vụ khi hàng qua lan can tầutại cảng bốc hàng quy định Người mua phải chịu mọi phí tổn và rủi ro vềmất mát hoặc hư hỏng hàng kể từ lúc nhận hàng của bên bán tại cảng Kếtoán hạch toán như sau:

- Khi hàng được chuyển thẳng ra cảng xuất, hoàn thành các thủ tục hải quan

và bốc xếp xong lên phương tiện vận chuyển tức là Tổng công ty hoàn thànhnghĩa vụ giao hàng, hàng xác định là đã tiêu thụ kế toán căn cứ vào hoáđơn , vận đơn hạch toán doanh thu và tiền bán hàng phải thu của bên nhập

Nợ TK 131- Phải thu của khách hàng ( Tỷ giá thực tế )

Đồng thời ghi bút toán kế chuyển trị giá mua hàng đã xuất

+ nếu tỷ giá tại thời điểm thanh toán lớn hơn tại thời điểm ký vận đơn

Nợ TK 1122: Số tiền thu được (Ngoại tệ * tỷ giá thực tế)

Có TK 131: Thu của khách hàng

Có Tk 413: Chênh lệch tỷ giá

+ nếu tỷ giá tại thời điểm thanh toán nhỏ hơn tại thời điểm ký vận đơn:

Nợ Tk 1122: Số tiền thu được ( Ngoại tệ* tỷ giá thực tế)

_Hiện nay Tổng công ty phải nộp thuế XK với thuế xuất là 1% trên doanh thu

XK ‘hàng tháng cùng cục thuế lập tờ khai nộp thuế và cuối tháng quyết toán lại

Ngày 26/3/2002 hàng rời cảng

Ngày 3/4/2002 Tổng công ty nhận giấy báo có của ngân hàng về số hàng thuđược bằng ngoại tệ.

Ngân hàng nước ngoài CHASE MANHATTAN BANK thanh toán số tiền trênbằng cách ghi vào tài khoản của công ty tại ngân hàng Ngoại thương VN

Tỷ giá ngày 26/3/2002 là 14.680 đồng/USD

Tỷ giá ngày 3/4/2002 là 14.687 đồng/USD

Nghiệp vụ này được hạch toán như sau:

Ngày 26/3 hàng xác định là đã tiêu thụ , kế toán hạch toán doanh thu và số tiềnphải thu của khách hàng

Doanh thu thuần = 939.520.000-93.952.000

Doanh thu thuần = 845.568.000

b.Trường hợp xuất khẩu hàng theo giá CIF

Theo giá này người bán phải trả các phí tổn và cước phí cần thiết để đưa hàngđến cảng quy định ngoài ra còn phải mua bảo hiểm hàng hải để tránh cho ngườimau được rủi ro, mất mát hoặc hư hại trong quá trình vận chuyển Tổng công tyrất hiếm khi áp dụng trường hợp bán hàng xuất khẩu theo giá CIF

Ví dụ 3:

Ngày 12/8/2002 Tổng công ty rau quả VN xuất sang Mông Cổ 18.000 lọ dưachuột giấm đóng trong lọ thuỷ tinh, giá mua là 139.000.000 đồng Giá bán13.000 USD CIF Ulanbato Bên Mông Cổ đề nghị thanh toán như sau

-Ngày 12/8/2002 trả ngay 10% trị giá hợp đồng là 1.300 USD Tỷ giá ngày12/8/2002 là 15.287 đồng USD

-Ngày 20/8/2002 khi đại diện của Tổng công ty xuất trình bộ chứng từ giaohàng gồm:

+ Bản chính vận đơn ,giấy bảo hiểm

+ Giấy chứng nhận chất lượng

+ Bản kê chi tiết, giấy chứng nhận xuất xứ

+ Hoá đơn thương mại

Bên Mông Cổ thanh toán nốt số tiền còn lại là 11.700 USD, tỷ giá ngày 20/8 là15.372 đồng/USD

+ Các chi phí trong nước là 1.200.000 đồng

+ Các chi phí vận chuyển lô hàng là 100 USD

+ Mua bảo hiểm là 60 USD

Tổng công ty chịu 1% thuế XK trên tổng doanh thu Mọi khoản thuế , chi phítrong nước, tiền bảo hiểm chi phí vận chuyển bốc xếp ở nước ngoài Tổng công

ty chịu

Trình tự hạch toán như sau:

- Ngày 12/8 kế toán hạch toán doanh thu lô hàng xuất khẩu sang Mông Cổtheo tỷ giá ngày 12/8 là 15.287 đồng/USD

-Khi bên Mông Cổ thanh toán tiền lần một, Tổng công ty hạch toán theo tỷ giángày 12/8 là 15.287 đồng/USD

Kết chuyển chi phí quản lý doanh nghiệp:

Nợ TK 911: 190.000

Có TK 642; 190.000

+ Kết chuyển doanh thu thguần để xác định kết quả kinh doanh :

Doanh thu thuần = Doanh thu theo hoá đơn – Thuế xuất khẩu

Doanh thu thuần = 198.731.000- 1.987.310

Doanh thu thuần = 196.743.690

Khi Tổng công ty nhận uỷ thác XK thì số hàng này vẫn thuộc quyền sở hữu củabên giao uỷ thác, Tổng công ty bán hàng theo giá thoả thuận giữa hai bên Khithu được tiền Tổng công ty phải trả tiền cho bên gửi hàng và được hưởng hoahồng 1% trên giá bán, đồng thời Tổng công ty phải chịu thuế VAT là 10% trênhoa hồng được hưởng.

Tất cả các khâu từ vận chuyển bốc dỡ ,xếp hàng lên tàu đều do bên uỷ thác đảmnhận

Chứng từ được sử dụng trong kế toán hoạt động nhận uỷ thác xuất khẩu ngoàimột chứng từ đã kể trên còn có hợp đồng nhận uỷ thác xuất khẩu, hoá đơnthanh toán tiền hàng,

Tài khoản được sử dung;

+ Tài khoản 131 (1312) : Phải thu của khách hàng nước ngoài

+ Tài khoản 138 (1388): Phải thu của đơn vị giao uỷ thác

+ Một số tài khoản khác

Trình tự hạch toán hoạt động nhận uỷ thác xuất khẩu như sau:

- Khi xuất hàng giao cho khách:

Nợ TK 138 ( 1388) : Phải thu đơn vi giao uỷ thác

Có TK 511: Phí uỷ thác ,các khoản chi hộ

Có TK 333(3331): Thuế VAT trên hoa hồng

- Khi xuất tiền chuyển trả đơn vị giao uỷ thác:

- Phí thông báo LC ngân hàng thu 25 USD

- Phí gửi chứng từ 54 USD

- Phí thanh toán LC 40 USD

- Thuế XK 308 USD

Tổng 427 USD

Hoa hồng uỷ thác là 1% giá trị lô hàng

Ngày 3/10/2002 bên Tây Ban Nha trả tiền , Tổng công ty tiến hành trả ngay bên

uỷ thác sau khi trừ các khoản đã chi hộ và tiền hoa hồng

Tỷ giá ngày 24/9/2002 là 15.068 đồng/ USD

Tỷ giá ngày 3/10/2002 là 15.110 đồng/USD

Nợ TK 138 (1388) : 453.032.356

Có TK 112 ( 1121) : 453.032.356

4 Hệ thống sổ kế toán ở Tổng công ty:

- Hệ thống sổ kế toán ở Tổng công ty rau quả bao gồm: sổ nhật ký chung , sổnhật ký thu chi tiền mặt, sổ nhật biên tiền gửi ngân hàng, sổ nhật ký mua bánhàng, sổ cái tài khoản, các sổ kế toán chi tiết, sổ theo dõi luân chuyển hàng hoá,báo cáo doanh thu , báo cáo kết quả kinh doanh

- Căn cứ vào hoá đơn mua hàng, Tổng công ty mở sổ nhật ký mua hàng nhằmtheo dõi lượng hàng mua để xuất khẩu Sổ này được mở ra cho tài khoản 156-