Tiết 59 , 60 - BCB BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO (tt) Nguyễn Trãi pptx

Mục tiêu: - Hiểu rõ những giá trị lớn về nội dung và nghệ thuật của ĐCBN – bản tuyên ngôn chủ quyền độc lập, ang văn yêu nước chói ngời tư tưởng nhân văn , kiệt tác văn học kết hợp hài

Tiết 59 , 60 - BCB BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO (tt)

Nguyễn Trãi

A Mục tiêu:

- Hiểu rõ những giá trị lớn về nội dung và nghệ thuật của ĐCBN – bản tuyên ngôn chủ quyền độc lập, ang văn yêu nước chói ngời tư tưởng nhân văn , kiệt tác văn học kết hợp hài hòa giữa yếu tố chính luân và văn chương

- Nắm được đặc trưng cơ bản của thể Cáo

B Phương tiện: SGK, SGV, thiết kế

C Cách thức : Nêu vấn đề , thảo luận

D Tiến trình:

1 Oån định lớp

2 Kiểm tra bài cũ :

3 Bài mới:

HĐ1: Cho biết hoàn cảnh sáng tác

Phần II – Tác phẩm

I Giới thiệu chung :

của bài ĐCBN?

Nêu hiểu biết của em về thể loại

“Cáo”?

- “Cáo” là thể văn có nguồn gốc từ

TQ xưa, được dùng để công bố việc

lớn với muôn dân

- “ Cáo” thường dùng văn biền

ngẫu, gồm 5 đặc điểm :

+ Ngôn ngữ đối ngẫu , các vế đối

nhau theo vần bằng trắc

+ Kiểu câu chỉnh tề , 4 chữ đối với 4

câu

+ Có vần điệu B-T hài hòa

+ Sử dụng điển cố

+ Từ ngữ bóng bẩy có tính phô

truơng

HĐ2: Một bài “cáo” được chia làm

mấy phần ?

Gồm 4 phần:

1 Hoàn cảnh ra đời :

Cuối 1427 – đầu 1428

2.Thể loại : Cáo

-Nêu luận đề chính nghĩa

- Tố cáo tội ác của giặc

- Kể lại diễn biếnb cuộc chiến,

chiến thắng vẻ vang

- Lời kết

Hđ3: Theo em Nguyễn Trãi đã quan

niệm như thế nào về chính nghĩa?

Nhân nghĩa là mối quan hệ tốt đẹp

giữa người với người trên cơ sở tình

thương và đạo liù

Nhân nghĩa là yên dân trừ bạo , tiêu

trừ tham tàn bạo ngược để bảo vệ

cuộc sống yên bình cho nhân dân

Đây là hạt nhân cơ bản, tích cực nhất

trong tư tưởng nhân nghĩa

HĐ4: Sau khi nêu tư tưởng nhân

nghĩa, tác giả nêu chân lí khách

quan về sư tồn tại độc lập có chủ

quyền của nước ĐV , chân lí khách

II Đọc – hiểu

1 Đoạn 1 : Nêu luận đề chính nghĩa

- Nhân nghĩa : Yên dân - trừ bạo

 tư tưởng tích cực

quan được thể hiện qua những chi

tiết nào?

“ Như … Đại Việt ta từ trước”

“ Vốn xưng nền văn hiến đã lâu”

“ núi sông bờ cõi đã chia”

“ phong tục … cũng khác”

 Nt đưa ra những yếu tố căn bản

để xác định độc lập chủ quyền của

dân tộc : cương vực lãnh thổ, phong

tục tạp quán , nền văn hiến lâu đời,

một đất nước có lịch sử riêng với

hào kiệt đời nào cũng có

HĐ5: Để khẳng định niềm tự­ hào

về lịch sử dân tộc, NT đã vận dụng

thủ pháp nghệ thuật nao? Tác dụng?

- Sánh đôi nước ta với TQ

- Lâp luận chặt chẽ

- Chân lí khách quan về sự tồn tại độc lập có chủ quyền của nước Đại Việt

- gắn liền với thực tiễn dân tộc

HĐ6: Tác giả đả tố cáo những âm

mưu , hành động, tội ác nào của

giặc Minh?

Khi vạch rõ âm mưu xâm lược của

giặc,NT đã đứng trên lập trường của

dân tộc, nhưng khi tố cáo tội ác của

chúng, NT đứng trên lập trường

nhân bản

HĐ7: Chủ trương cai trị của giặc

Minh được tác giả miêu tả qua

những chi tiết nào ?

+ Hủy hoại cuộc sống con người

bằng nhửng hành động diệt chủng :

“ nướng dân đen”

“ vùi con đỏ”

+ vơ vét , bóc lột:

“ nặng thuế khóa”

“còng lưng mò ngoạc”

- So sánh ta – TQ:

“ Triệu , Đinh , Lí , Trần độc lập”

“ Hán, Đường, Tống, Nguyên xưng

đế ”

-> Ngang nhau, bình đẳng

=>Khẳng định độc lâp chủ quyền và niềm tự hào về dân tộc ĐV- một đất nước nghìn năm văn hiến, một dân tộc anh hùng tài giỏi

2 Đoạn 2 : Tố cáo tội ác của giặc

- Vạch trần âm mưu xâm lược:

Phù Trần diệt Hồ -> bịp bợm , giả nhân giả nghĩa của giặc, âm mưu thôn tính nước ta có sẳn từ lâu

- Vạch trần chủ trương cai trị thâm độc:

+ Hủy hoại cuộc sống con người bằng nhửng hành động diệt chủng :

“đãi cát tìm vàng “

“vét sản vật, bắt chim trả”

“bẩy hươu đen”

phu phen : “nay xây nhà mai đắp

đất”

+ diệt sản suất: tan tác cả nghề canh

cửi

+ Hủy hoại môi trường sống:

“ tàn hại cả giống côn trùng cây cỏ

“

“Nheo nhóc thay kẻ gòa bụa”

=> Tình cảnh dân ta khốn cùng , bi

đát chốn chốn lưới chăng , nơi nơi

cặm đặt

+ Hình ảnh quân giặc:

“ thằng há miệng , đứa nhe răng máu

mỡ bấy no nê chưa chán”

=> thú dữ không còn tính người

Mức độ tội ác của giăïc không thể kể

+ vơ vét , bóc lột:

+ diệt sản suất

+ Hủy hoại môi trường sống:

=> Tình cảnh dân ta khốn cùng , bi

xiết, tội ác tày trời

HĐ8: Chỉ ra giá trị nghệ thuật đặc

sắc được sử dụng trong đoạn cáo

trạng này?

“ nướng” , “ vùi” -> động từ mạnh

,tội ác man rợ kiểu trung cổ của giặc

M

Lấy cái vô hạn để nói cái vô hạn ,

cái vô cùng để nói cái vô cùng tội ác

của giặc

“Độc ác thay trúc nam sơn không

ghi hết tội

Dơ bẩn thay nước Đông Hải không

rửa sạch mùi”

-> Lời văn trong bản cáo trạng vừa

đanh thép , vừa thống thiết , khi úât

hận khi trào sôi , khi cảm thương tha

thiết lúc muốn hét thật to ,lúc nghẹn

ngào tấm tức

đát chốn chốn lưới chăng , nơi nơi cặm đặt

+ Hình ảnh quân giặc:

“ thằng há miệng , đứa nhe răng máu

mỡ bấy no nê chưa chán”

=> thú dữ không còn tính người

* NT: Với động từ mạnh , biện pháp liệt kê , câu hỏi tu từ, cảm thán , NT

đã nhấn mạnh sự căm tức , phẫn nộ lên đến cực điểm

HĐ9: Trước tội ác trời không dung ,

đất không tha của giặc M , Ta khởi

nghĩa dành lại quyền tự chủ Cuộc

khởi nghĩa đã diễn ra như thế nào?

? tâm trạng của vị chủ tướng Lê

Lợi được tác giả khacé họa qua

những chi tiết nào?

NT đã tập trung khắc họa hình tượng

LL, đó là sự thống nhất giữa con

người bình thường và vị lãnh tụ khởi

nghĩa:

+ xuất thân bình thường : chốn

hoang dã

+ Con người có lòng căm thù giặc

sâu sắc: há đội trời chung ,thề không

cùng sống

+ có lí tưởng hoài bão

->Những phẩm chất lớn lao , sâu sắc

của người anh hùng

?Cuộc khởi nghĩa của ta đã gặp khó

Tóm lại : đứng tên lập trường nhân bản , đứng tên quyền sống của nhân dân vô tội để tố cáo, lên án giặc Minh ĐCBN chứa đựng những yếu

tố cơ bản tuyên ngôn nhân quyền

3 Đoạn 3:

a Giai đoạn đầu cuộc khởi nghĩa :

- Tâm trạng của chủ tướng Lê Lợi :

+ Căm thù giặc

+ Đau lòng vì giặc gây nhiều tội ác

“ đau lòng nhức óc”

“nếm mật nằm gai”

+ suy xét kỉ càng:

“quên ăn vì giận”

“Đắn đo kĩ càng”

khăn , trở ngại nào?

? Trước tình hình đó, Ta đã có

hướng khắc phục ra sao? Như vậy từ

rất sớm ,NT đã đánh giá đúng đặc

điểm gì của cuộc khởi nghĩa?

-> Tính nhân dân, tính toàn dân, đặc

biệt đề cao dân nghào “ manh lệ”

trong cuộc sống

HĐ10: Với đường lối sách lược và

lòng quyết tâm cao độ , quân ta đã

dành chiến thắng như thế nào? Nhận

xét giọng văn ,nhịp điệu, cách sử

dụng hình ảnh ở đoạn này so với

đoạn trên?

+ Quyết tâm đuổi giặc:

“trằn trọc băn khoăn”

“tấm lòng cứu nước”

-> Aâm điệu trầm lắng nhưng cương quyết , nung nấu nghiền ngẫm -> Khắc họa thành công hình tương anh hùng Lê Lợi

- Những khó khăn buổi đầu:

+Lực lượng yếu , bất lợi

+Thiếu nhân tài

+Lương thực cạn kiệt

- Hướng khắc phục khó khăn:

+ Cầu nhân tài

+ Đòan kết toàn dân:

“ nhân dân bốn cõi một nhà “

“tướng sĩ một lòng phụ tử “

Giọng văn ,nhịp điệu thay đổi,

nhanh , mạnh ,gấp gáp, hào hùng với

ảcm hứng anh hùng ca, sử dụng

hình anh khoa trương phóng đại ,

nhiều dẫn chứng cụ thể

? Chủ trương hòa bình được thể hiện

như thế nào trong bài cáo? Hành

động này chứng tỏ điều gì?

Tha tội chết cho giặc

- Cấp ngựa thuyền , lương thực

- Thể hiện đức hiếu sinh, lòng

nhân đạo , tinh yêu hòa bình của

nhân dân ta và một lần nữa NT đã

làm sáng tỏ tư tương Nhân nghĩa

Yên dân trừ bạo

HĐ11: NT đã tuyên bố điều gì?

+ Đường lối chiến trang du kích

“ thế trận xuất kì “

“ Dùng quân mai phục”

+ Tư tưởng chính trị

“Đem đại nghĩa …thắng hung tàn”

“ lấy chí nhân thay cường bạo”

b Những chiến thắng lẫy lừng:

- Trận Bồ Đằng sấm vang chớp giật

Miền Trà Lân trúc chẻ tro bay

- Tây Ninh , Đông Đô

- Ninh Kiều Tốt Động

- Chi Lăng , Xương Giang

->Cách so sánh kì vĩ, động từ mạnh, tính từ chỉ mức độ, câu văn linh họat, âm thanh giòn giã rộn ràngNT

đã khắc họa chiến thắng của ta bằng sức manïh chính nghĩa và tấm lòng

nhân đạo

4 Lời kết:

- Lời tuyên bố trang nghiêm, trịnh trọng nên độc lập chủ quyền được lập lại Đất nước hòa bình , giang sơn đổi mới , tương lai tốt đẹp

- Nhắc đến sức mạnh truyền thống , công lao của tổ tiên

4 Củng cố: làm BT 6

5 Dặn dò : Chuẩn bị bài Tính chuẩn xác, hấp dẫn của văn bản thuyết minh