MỤC TIÊU BÀI HỌC Gíup học sinh: Hiểu cảm phục tự hào về tài năng đức độ lớn của anh hùng dân tộc TQT đồng thời hiểu được những bài học đạo đức quý báu cũng là bài học làm người của ông
Trang 1HƯNG ĐẠO ĐẠI VƯƠNG TRẦN QUỐC TUẤN
NGÔ SĨ LIÊN
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
Gíup học sinh:
Hiểu cảm phục tự hào về tài năng đức độ lớn của anh hùng dân tộc TQT đồng thời hiểu được những bài học đạo đức quý báu cũng là bài học làm người của ông để lại cho đời sau
Thấy được cái hay, sức hấp dẫn của một tác phẩm lịch sử nhưng đậm chất văn học qua nghệ thuật kể chuyện và khắc họa chân dung nhân vật lịch sử của tác giả cũng như hiểu được thế nào là “văn sử bất phân”
B PHƯƠNG TIỆN THỰC HỆN
SGK
Thiết kế bài học
Các tài liệu tham khảo
C CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
GV tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp các hình thức trao đổi thảo luận trả lời các câu hỏi
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Trang 2Kiểm tra bài cũ
Em hãy cho biết quá trình phát triển của lịch sử tiếng việt?
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS YÊU CẦU CẦN ĐẠT
GV: Cho HS đọc và gạch chân trong
sgk
PV: Em rút ra được gì qua lời trình
bày của TQT với vua về kế sách giữ
nước?
DG: Oâng hết lòng lo tính kế sách
giúp vua giữ nước an dân
DG: khoan thư sức dân: giảm thuế
khóa, bớt hình phạt, không phiền
nhiễu dân, chăm lo để dân có đời
sống sung túc
I TIỂU DẪN
SGK
II, VĂN BẢN
1 Phẩm chất của Hưng Đạo Đại Vương TQT
Kế sách giữ nước của TQT
Nên tùy thời thế mà có sách lược phù hợp, binh pháp chống giặc cần vận dụng linh hoạt, không có khuôn mẫu nhất định
Điều kiện quan trọng nhất để thắng được giặc là toàn dân đoàn kết một lòng Vì thế phải “khoan thư sức dân”
TQT không những là một vị tướng có tài năng mưu lược có lòng
Trang 3PV: Chi tiết TQT đem lời cha dặn ra
hỏi ý kiến 2 người gia nô cùng với
hai con và những phản ứng của ông
khi nghe câu trả lời của họ có ý
nghĩa như thế nào?
DG: lòng trung của ông được đặt
trong hoàn cảnh có thử thách (mối
hiềm khích giữa cha ông và Trần
Thái Tông, lời dặn dò của cha ông về
việc được nắm binh quyền trong
tay) Bản thân ông cũng bị đặt trong
mối mâu thuẫn giữa trung và hiếu
Nhưng TQT đã đặt trung lên trên
hiếu, nợ nưosc trên tình nhà Hay nói
khác đi, ông đã không hiểu chữ hiếu
một cách cứng nhắc Trung cũng như
hiếu đều bị chi phối bởi nghĩa lớn
đối với đất nước
PV: Đoạn trích đã làm nổi bật những
trung quân, mà còn biết trọng dân, lo cho dân
Đối với lời cha dặn TQT đã có suy nghĩ của riêng mình, ông “để điều đó trong lòng nhưng không cho là phải” Oâng hỏi ý kiến của 2 người gia nô
và 2 con
Đối với lời của Dã Tượng và Yết Kiêu ông “cảm phục đến khóc và khen ngợi 2 người”
Đối với lời của Hưng Vũ Vương, ông
“ngầm cho là phải”
Đối với lời của Quốc Tảng ông nổi giận rút gươm định trị tội và sau này không muốn Quốc Tảng nhìn mặt ông lần cuối
TQT là người hết lòng trung với vua với nước, không mảy may tư lợi Oâng cũng là một người có tình cảm chân thành nồng nhiệt thẳng thắn và rất nghiêm trong việc giáo dục con cái
Nhân cách của TQT: trung quân
Trang 4đặc điểm gì về nhân cách của TQT?
PV: Em hãy chỉ ra sự khéo léo trong
NT khắc họa chân dung nhân vật của
tác giả? (Nhân vật được đặt trong
mqh với những tình huống ntn?)
PV: Em có nhận xét gì về NT kể
chuyện trong đoạn trích?
DG: “ông kính cẩn giữ tiết làm tôi
như vậy đấy”; “thế là dạy đạo trung
ái quốc, dũng cảm, tài năng, mưu lược, đức độ (khiêm tốn, cẩn thận, thương yêu dân, tận trung với tướng sĩ) Có thể nói ông đã để lại một tấm gương sáng về đạo làm người
2 Nghệ thuật kể chuyện và khắc họa nhân vật
Nghệ thuật khắc họa nhân vật:
Nhân vật TQT dược xây dựng trong nhiều mối quan hệ và đặt trong những tình huống có thử thách nhờ
đó đã nổi bật những phong cách cao quí ở nhiều phwong diện Nhà viết
sử đã thành công trong việc khắc họa nhân vật lịch sử sống động bằng những chi tiết đặc sắc chọn lọc để lại
ấn tượng sâu đậm
Nghệ thuật kể chuyện:
Cách kể chuyện không đơn điệu theo trình tự thời gian
Kĩ thuật kể chuyện không chỉ thể hiện ở sự phức hợp nhiều chiều thời gian, vừa liên tiếp, vừa hồi ức, mà
Trang 5đó”; “ông lo nghĩ tới việc sau khi
mất như thế đấy”; “ông lại khéo tiến
cử người tài giỏi”
còn ở những nhận xét khéo léo, đan lồng vào chuyện kể đẻ định hướng cho người đọc
NT kể chuyện trong đoạn trích điêu luyện và đạt hiệu quả cao, giúp người đọc tiếp nhận một cách hứng thú những gì mà nhà viết sử muốn truyền tải
III GHI NHỚ
SGK
CỦNG CỐ:
Những phẩm chất của hưng Đạo Đại Vương TQT?
NT kể chuyện và khắc họa nhân vật trong đoạn trích?
IV DẶN DÒ
Học bài và sọan bài tiếp theo