Sổ tay hướng dẫn thực hành VietGAp trên rau docx

Nhóm tác gi biên so n... xu tNgàymua gi ng ngg/kg Ch tng Bi npháp x lý hoáchât Lý doápng Ng i th c hi n.

C L C

c l c ……… ……….………… 1

i c m n……… ……… ……… 3

i gi i thi u……… ……… 4

Ph n I u……… ……….………… 5

Ph n II quá trình s n xu t, thu ho ch và x lý sau thu ho ch… 8 Ph n III ng d n th c hành VietGAP cho s n xu t rau ……… 10

Ch ng 1 ánh giá và l a ch n vùng s n xu t……… 10

Ch ng 2 Gi ng và g c ghép……… 14

Ch ng 3 Qu n lý t và giá th ……… 16

Ch ng 4 Phân bón và ch t bón b sung……… 18

Ch ng 5 Ngu n n c……… 22

Ch ng 6 Thu c BVTV và hóa ch t.……… 26

Ch ng 7 Thu ho ch và x lý sau thu ho ch……… 34

Ch ng 8 Qu n lý và x lý ch t th i……… 41

Ch ng 9 Ng i lao ng……… 43

Ch ng 10 Ghi chép, l u tr h s , truy nguyên ngu n g c và thu h i n ph m………

45 Ch ng 11 Ki m tra n i b ………. 48

Ch ng 12 Khi u n i và gi i quy t khi u n i……… 49

Ph l c 1 c gi i h n t i a cho phép c a m t s kim lo i n ng trong t……… 50

Ph l c 2 c gi i h n t i a cho phép c a m t s kim lo i n ng trong c t i……… 50

Ph l c 3 c gi i h n t i a cho phép c a m t s vi sinh v t và hoá ch t gây h i trong s n ph m rau , qu , chè ………. 51

Ph l c 4 ng ki m tra và ph ng pháp ánh giá……… 53

Tài li u tham kh o……… 64

Th c s H ng Khanh

Th c s Tr n Th T ng nhân Ph m Minh Thu

I C M N

Nông nghi p và Phát tri n nông thôn ã ban hành tiêu chu n th c hànhnông nghi p t t cho rau, qu t i an toàn t i Vi t Nam t i Quy t nh s379/Q -BNN-KHCN ngày 28/01/2008 V i m c tiêu giúp nhà s n xu t rau áp

ng c tiêu chu n nêu trên, cu n “S tay h ng d n th c hành VietGAP chorau” ã c xây d ng ây là tài li u c biên so n b i các chuyên gia c a

Vi n nghiên c u rau qu và Vi n B o v th c v t (Vi n Khoa h c Nông nghi p

Vi t Nam); c góp ý b sung và hoàn thi n b i nhóm t v n k thu tVietGAP Nhóm biên so n xin c g i l i c m n chân thành n D án T ng

ng và Ki m soát ch t l ng nông s n th c ph m ã tài tr kinh phí, cá nhânÔng Nguy n Nh Ti p – Giám c D án, Ông Serge Charron - C v n tr ngÔng Nguy n V n Do ng – u ph i viên, Bà inh Th Kim Dung – Qu n lý

n phòng và Bà inh Kim Oanh – Phiên d ch ã nhi t tình giúp , t o u

ki n thu n l i nhóm biên so n hoàn thi n phiên b n l n th nh t c a s tay

Nhóm tác gi biên so n

I GI I THI U

i s c ng tác c a Vi n nghiên c u rau qu , Vi n B o v th c vât (Vi nKhoa h c Nông nghi p Vi t Nam) và Nhóm t v n k thu t VietGAP, cu n “Stay h ng d n th c hành VietGAP trên rau” – Phiên b n 1 ã c hoàn thi n

ây là tài li u s c áp d ng trong pha I t i các mô hình thí m trên rauthu c D án T ng c ng và Ki m soát ch t l ng nông s n th c ph m Trongquá trình th c hi n các d án này, cu n s tay s ti p t c c c p nh t và bsung phù h p h n khi tri n khai trong th c t s n xu t V i tinh th n ó, D

án xin gi i thi u cu n s tay này v i các nhà s n xu t, cán b k thu t, nhà qu n

lý và nông dân tr ng rau và mong nh n c các ý ki n góp ý, b sung cu n tay ngày càng hoàn thi n

Ph n I M U

1 M c ích c a s tay

Cu n s tay này h ng d n th c hành VietGAP cho s n xu t rau Vi tNam Tài li u này s giúp các nhà s n xu t phân tích, xác nh các m i nguytrong su t quá trình s n xu t, thu ho ch, x lý sau thu ho ch và các gi i pháp

u ch nh m b o s n ph m rau c an toàn và có ch t l ng cao, ng

th i ti n n vi c c p ch ng nh n VietGAP

2 Ph m vi u ch nh và i t ng áp d ng

2 1 Ph m vi u ch nh

tay này ch áp d ng s n xu t rau theo ph ng th c s n xu t ngoài

ng, trong nhà có mái che, tr ng trên t, trên giá th ho c thu canh

VietGAP là tên g i t t c a Th c hành s n xu t nông nghi p t t Vi t

Nam (Vietnamese Good Agricultural Practices) VietGAP là nh ng nguyên t c,

trình t , th t c h ng d n t ch c, cá nhân s n xu t, thu ho ch, x lý sau thu

ho ch nh m m b o an toàn, nâng cao ch t l ng s n ph m, m b o phúc l i

xã h i, s c kho ng i s n xu t và ng i tiêu dùng; ng th i b o v môi tr ng

và truy nguyên ngu n g c s n ph m

3.2 M i nguy an toàn th c ph m (Food safety hazard)

Là b t c lo i v t ch t hoá h c, sinh h c ho c v t lý nào ó có th làm cho rau

qu t i tr nên có nguy c r i ro cho s c kho c a ng i tiêu dùng Có 3 nhóm

i nguy gây m t an toàn th c ph m: hoá h c (Ví d : kim lo i n ng, thu cBVTV…), sinh h c (Ví d : vi khu n, vi rút …) và v t lý (Ví d : m nh kính,

3.3 phân (Composting): là m t quá trình lên men sinh h c, t nhiên mà qua

ó các ch t h u c c phân hu Quá trình này sinh ra nhi u nhi t l ng làm

gi m ho c tr các m i nguy sinh h c trong ch t h u c

3.4 Các v t ký sinh (Parasites): Là các sinh v t s ng và gây h i trong c th

ng khác, c g i là v t ch (nh con ng i và ng v t ch ng h n) Chúng có

th chuy n t v t ch này qua v t ch khác thông qua các ph ng ti n ho c môi

gi i không ph i là v t ch

3.5 Các v t l n t p (Foreign objects): Là các v t không ch ý nh các m u

thu tinh, kim lo i, g , á, t, lá cây, cành cây, nh a và h t c ,… l n vào bêntrong ho c bám trên b m t s n ph m, nh h ng x u n ch t l ng và s antoàn c a s n ph m

3.6 i nguy an toàn th c ph m (food safety hazard): là b t k các tác nhân

nào mà nó làm cho s n ph m tr thành m t nguy c v s c kho không ch p

nh n c cho ng i tiêu dùng Có ba d ng m i nguy liên quan n s n ph m

i là các m i nguy sinh h c, hoá h c và v t lý

3.7 M c d l ng t i a cho phép, kí hi u MRL (Maximum Residue Limit): là

ng t i a c a hoá ch t trong s n ph m con ng i s d ng mà nó c scho phép c a m t c quan có th m quy n c ng nh là s ch p nh n trong s n

ph m nông nghi p MRL có n v là ppm (mg/kg), m t cách ng n g n, nó là

l ng hoá chât t i a cho phép trong s n ph m

3.8 Kho ng th i gian cách ly, kí hi u PHI (Pre-Harvest Interval):

PHI là kho ng th i gian t i thi u t khi x lý thu c BVTV l n cu i cùng cho nkhi thu ho ch s n ph m c a cây tr ng c x lý (nh m m b o s n ph m antoàn v d l ng thu c BVTV) PHI có n v là ngày và c ghi trên bao bì(nhãn) thu c BVTV

3.9 Truy nguyên ngu n g c (Traceability)

Truy nguyên ngu n g c là kh n ng theo dõi s di chuy n c a s n ph m qua cácgiai n c th c a quá trình s n xu t và phân ph i (nh m có th xác nh cnguyên nhân và kh c ph c chúng khi s n ph m không an toàn)

4 C u trúc c a s tay và cách s d ng

Cu n s tay này g m 3 ph n Ph n I – M u, ph n này gi i thi u m c ích,

ph m vi u ch nh, i t ng áp d ng s tay Ti p ó là gi i thích thu t ng ,

u trúc s tay và h ng d n s d ng

Ph n II g m các s v quá trình s n xu t, thu ho ch; s x lý sau thu

ho ch m i b c/công n trong các s này s c p n các m i nguy

an toàn th c ph m có th xu t hi n giúp ng i s d ng s tay có cách nhìn

ng quát v các m i nguy tr c khi c p n cách nh n di n, ki m soát và

bi n pháp gi m thi u s c trình bày chi ti t ph n III

Ph n III là n i dung chính c a s tay Trong ph n này l n l t các u kho n

a tiêu chu n VietGAP trên rau qu s c th hi n t ch ng t 1 n 12theo th t : (i) nh n di n các m i nguy, phân tích nguyên nhân, ngu n g c các

i nguy; (ii) các bi n pháp lo i tr ho c gi m thi u m i nguy và (iii) các bi u

u ghi chép, l u tr h s

Ph n u m i ch ng s b t u nh sau: (ví d ch ng 2)

Ch ng 2 Gi ng rau và g c ghép

i u kho n VietGAP

L n soát xét:

01 2.1- 2.2 Ngày soát xét:

30-4-2009

Tên ch ng

Th t u kho n trong VietGAP ban hành 28/01/2008

n và ngày soát xét

Ph n II S QUÁ TRÌNH S N XU T, THU HO CH

VÀ X LÝ SAU THU HO CH

Các s d i ây nêu lên các b c t khi gieo tr ng t i khi có s n ph mrau tiêu dùng M i b c t ng ng có nh ng u vào có th gây ra m t an toàn

n ph m rau Nhi u b c trong quá trình s n xu t xen k l n nhau

1 Quá trình s n xu t rau và kh n ng xu t hi n các m i nguy

Ch n l c và chu n b a m

n xu t rau

t, phân bón, ch t bsung, ngu n n c

Sinh h c, hoá

h c, v t lý

Gieo tr ng cây rau

Gi ng (h t gi ng, câycon), d ng c gieo

tr ng

Sinh h c, hoác

Sinh h c, hoác

Qu n lý d ch i

Thu c BVTV, n c,công c r i thu c Hoá h c

Ho t ng canh tác khác

2 Quá trình x lý sau thu ho ch và kh n ng xu t hi n các m i nguy

Ph n III H NG D N TH C HÀNH VietGAP TRÊN RAU

xu t do các lo i thu c BVTV có kh n ng t n t i lâu dài, b n v ng trong t:

nh nhóm lân h u c , phospho h u c ; do b rò r hoá ch t, thu c BVTV khu v c li n k ).

- Vùng t tr ng, ngu n

c b ô nhi m các ch t

c hoá h c b n v ng tcác máy móc thi t b trongkhu v c s n xu t ho c hoá

ch t t khu công nghi p,

và mãn tính cho ng i và v tnuôi, c bi t:

+ Các thu c nhóm lân h u c vàCac-ba-mát gây c c p tính cao+ Các thu c clo h u c b n v nggây nhi u b nh mãn tính

+ Nhi u thu c BVTV khác gây

i lo n n i ti t t gây nhi u

nh nguy hi m cho con ng i

- Nhóm rau n c có nguy c ônhi m cao h n các lo i rau khác

lo i n ng trong s n ph m cao

n m c cho phép

Ch ng 1 ánh giá và l a ch n vùng s n xu t

i u kho n VietGAP

L n soát xét:

01 1.1 - 1.2 Ngày soát xét:

30-4-2009

- Ngu n kim lo i n ng phát

th i ra t khu v c côngnghi p, dân c và nggiao thông li n k (qua

nh vi n, khu công nghi p

Có lo i vi sinh v t gây b nh s ngtrong t, nhi u lo i s ng trong

ng ru t ng i và ng v t.Chúng có th ti p xúc làm nhi m

n s n ph m rau, gây b nh vàlây lan, nh h ng nghiêm tr ng

n s c kho c a ng i và v tnuôi (gây b nh th ng hàn, ki t, t , tiêu ch y c p, viêm gan, )Nhóm rau n c , n lá có nguy

ô nhi m cao h n rau qu

t mang m m b nh M t s loài

n t i d ng bao nang s ngnhi u n m trong t và là ngu ngây b nh nguy hi m S n ph mrau có th là ph ng ti n lây lancác sinh v t ký sinh t ng v tsang ng i ho c t ng i nàysang ng i khác, gây tiêu ch ykéo dài, r i lo n tiêu hoá, Các lo i rau n c có nguy ccao i v i ô nhi m này

1.2 Các bi n pháp ánh giá, lo i tr ho c gi m thi u m i nguy

- L a ch n vùng s n xu t rau ph i m b o u ki n sinh thái t i u cho

i loài

- Nhà s n xu t c n l p b n v vùng t l a ch n cho s n xu t rau trong

ó có phân nh các lô s n xu t, khu v c s ch , nhà kho, khu v c hoá ch t

- Tìm hi u l ch s c a vùng s n xu t trong ó c n n m c m c ích s

ng tr c ây c, các ho t ng ó có kh n ng gây ô nhi m lên t tr ng và

c t i không?; n u ã s d ng tr ng cây thì các lo i cây tr ng tr c là gì?

- T ch c l y m u t, n c theo ph ng pháp hi n hành (TCVN 1995) và c th c hi n b i ng i l y m u ã qua ào t o, c p ch ng ch M u

5297-c g i phân tí5297-ch, ánh giá v 5297-cá5297-c 5297-ch tiêu hóa h 5297-c, sinh h 5297-c t i 5297-cá5297-c phòng phântích có n ng l c và c so sánh v i m c t i a cho phép v u ki n s n

xu t an toàn t i Ph l c 1 ( i v i t) và Ph l c 2 ( i v i n c) trong Quy t

nh s 99/2008/Q -BNN ngày 15/10/2008 K t qu ánh giá c l u trong h theo m u 1a

u k t qu phân tích cho th y m c ô nhi m c a vùng s n xu t v t

c t i a cho phép cho phép thì:

+ Tìm hi u nguyên nhân và xác nh bi n pháp x lý có c s ch ngminh có th ng n ng a ho c gi m thi u c các r i ro m t cách h p lý thôngqua t v n c a chuyên gia k thu t Ghi l i các thông tin v x lý t theo m u 1b

+ D ng vi c l a ch n vùng t s n xu t rau theo VietGAP n u không

có kh n ng ki m soát c ô nhi m theo ánh giá c a chuyên gia k thu t

- Các bi n pháp làm gi m m i nguy sinh h c lên vùng s n xu t:

+ Cách ly vùng s n xu t v i khu v c ch n th v t nuôi, chu ng tr i ch nnuôi Bi n pháp t t nh t là không ch n th v t nuôi trong vùng s n xu t vì trong

ch t th i c a v t nuôi có nhi u các sinh v t có kh n ng gây ô nhi m ngu n t

1.3 M u ghi chép

u 1a: Nh t ký ánh giá nh k môi tr ng/ t ai vùng s n xu t

Tên nhà s n xu t Ngày tháng ánh giá

Ti ng n

Ng i ánh giá

(ký, ghi rõ h tên)

u 1b: Nh t ký x lý t trí, s lô t:

Di n tích(m2)

Th i ti tkhi sng

Ng i xlý

Gi ng cây rau bao g m các lo i: h t gi ng, cây con gi ng, c gi ng, câyghép Gi ng rau ph i c cung c p t nh ng a ch rõ ràng.

u s d ng không úng (quá li u, hoá

ch t c không trong danh m c s d ng) có

th t n d lâu dài và gây ô nhi m hoá h ccho s n ph m rau

2.2 Các bi n pháp ánh giá, lo i tr ho c gi m thi u m i nguy

- Gi ng s d ng cho s n xu t rau ph i có ngu n g c rõ ràng không dùng

nh ng gi ng trôi n i trên th tr ng, nhãn mác không rõ

xu t

i n

xu t

ng (g/kg)

Ch t l ng (t l n y m/s ng) -

%)

Bi n pháp lý hoá chât

Tên hóa

ch t lý

c ích lý

L n soát xét:

01 2.1- 2.2 Ngày soát xét:

30-4-2009

xu t

Ngàymua

gi ng

ng(g/kg)

Ch tng

Bi npháp x

lý hoáchât

Lý doápng

Ng i

th c

hi n

3.1 Phân tích và nh n di n các m i nguy

ph n 1.1 Vi c ánh giá và l a ch n vùng t ã c th c hi n tr c khi s n

xu t rau theo VietGAP Trong ph n này, nhà s n xu t c n chú ý ánh nh ng m inguy i v i t tr ng và giá th mà chúng có th phát sinh trong quá trình th c

hi n s n xu t rau theo VietGAP Nh ng m i nguy c n c phân tích và nh n

di n theo b ng sau ây:

l i d l ng trong t -V t b bao bì khôngúng quy nh; ng unhiên ho c rò r hoá ch t,nhiên li u vào t

Cây rau có th h p th hoá

ch t t n d trong t ho c

n ph m rau ti p xúc tr c

ti p v i t và có th b ônhi m hoá h c

Nguy c cao h n i v irau n c

lo i n ng cao

- Phát th i phát sinh tcác khu v c li n k

Cây rau có th h p thkim lo i n ng có hàm

ng cao trong t ho c

n ph m rau ti p xúc tr c

ti p v i t và có th b ônhi m kim lo i n ng

- Phân ng v t t v t nuôi khu v c s n xu t và khu

c li n k

Sinh v t gây b nh có trong

t có th gây ô nhi m s n

ph m rau do ti p xúc Nguy c cao h n i v irau n c , n lá

t ký sinh có trong t có

th gây ô nhi m s n ph mrau do ti p xúc

Nguy c cao h n i v irau n c ho c thu ho ch

s n ph m ti p xúc v it

Ch ng 3 Qu n lý t và giá th

i u kho n VietGAP

L n soát xét:

01 3.1 - 3.4 Ngày soát xét:

30-4-2009

Nhìn chung: các m i nguy sinh h c và hoá h c t t i v i rau n lá vàrau n c là r t cao vì cây rau th ng th p cây, r t d ti p xúc v i t, cây d hútnhi u nit rat và c hoá ch t c lên s n ph m (c , lá) nhìn chung h n nhi u lo icây rau khác.

3.2 Các bi n pháp ánh giá, lo i tr ho c gi m thi u các m i nguy

ánh giá m i nguy

Hàng n m, ph i ti n hành phân tích, ánh giá các m i nguy ti m n trong

t và giá th , bao g m các m i nguy sinh h c và hoá h c ánh giá m i nguy

ng phân tích hi n tr ng và l y m u t và giá th m t cách i di n và phântích ánh giá m c ô nhi m hoá h c và sinh h c c a chúng (M u 3a)

Nhà s n xu t tham kh o v m c t i a cho phép i v i các lo i ô nhi mkim lo i n ng trong t nh trong Ch ng 1

lý v i m i nguy

Khi xu t hi n các m i nguy v t gi i h n cho phép nhà s n xu t ph i x

lý theo bi n pháp t ng t nh Ch ng 1 Thông tin v qua trình x lý ph i

c ghi chép và l u trong h s theo m u 3b

3.3 M u ghi chép

u 3a Nh t ký ánh giá nh k t ai và giá thTên nhà s n xu t Ngày tháng ánh giá

Tác nhângây ônhi m

Lô th a Lo i ô

nhi m

c ônhi m

Biên pháp lý

lý

th ch cao, phân ng

t, phân ,…

+ Hàm l ng kim lo i n ng t phânbón và ch t bón b sung góp ph nlàm cho hàm l ng kim lo i n ngtrong t cao Cây rau có th hútkim lo i n ng làm cho s n ph m b ônhi m c bi t, nguy c này cao

ph n thu ho ch là ph n non, ch anhi u mô m m

ng i và gia súc ch aqua x lý ho c không

t yêu c u th ng

ch a m t l ng l n cácsinh v t gây b nh

lo i phân bón này

Ch ng 4 Phân bón và ch t bón b sung

i u kho n VietGAP

L n soát xét:

01 4.1 - 4.7 Ngày soát xét:

30-4-2009

4.2 Các bi n pháp ánh giá, lo i tr ho c gi m thi u các m i nguy

ánh giá nguy c ô nhi m

ng v ph i ánh giá nguy c ô nhi m hoá h c, sinh h c do s d ngphân bón và ch t bón b sung, ghi chép và l u trong h s N u xác nh cónguy c ô nhi m trong vi c s d ng phân bón hay ch t ph gia, c n áp d ngcác bi n pháp nh m gi m thi u nguy c ô nhi m lên rau

Nhà s n xu t có th tham kh o m c d l ng kim lo i n ng cho phép cótrong phân bón t i tiêu chu n TCVN 7209: 2002; tiêu chu n phân h u c (tu

lo i nguyên li u) t i 10TCN 525-2002, 10TCN 526-2002.

Ch n l c phân bón và ch t ph gia

Các lo i phân bón và ch t ph gia c n ph i c ch n l c gi m thi ucác m i nguy hoá h c, sinh h c cho s n ph m rau Ch s d ng các phân bón và

ch t ph gia áp ng c gi i h n cho phép v kim lo i n ng, có m c t p

ch t th p i v i phân bón, ch s d ng lo i phân có trong danh m c c phép

n xu t, kinh doanh t i Vi t Nam do B Nông nghi p và PTNT ban hành S

ng bi u m u 4a ghi chép vi c mua phân bón và ch t bón b sung

Không s d ng nh ng s n ph m phân bón không rõ ngu n g c, không bao

- Ch bón phân bón h u c c x lý tri t và d ng bón tr c th i

m thu ho ch ít nh t 2 tu n

i v i phân vô c : c n bón li u l ng phân m theo quy trình kthu t cho m i lo i rau, tránh bón phân m quá m c; d ng bón m tr c khithu ho ch ít nh t 10 ngày

Các d ng c bón phân và ch t ph gia ph i c duy trì trong tình

tr ng ho t ng t t, sau khi s d ng ph i c v sinh và ph i c b o d ng

th ng xuyên Các d ng c chuyên d ng liên quan n nh l ng phân bón

ph i c ki m nh b i cán b k thu t chuyên trách ít nh t m i n m m t l n

lý phân bón an toàn

- Trong tr ng h p phân h u c c x lý t i ch , ph i ghi l i th i gian

và ph ng pháp x lý Tr ng h p không t s n xu t phân h u c , ph i có h sghi rõ tên và a ch c a t ch c, cá nhân và th i gian cung c p, s l ng, ch ng

lo i, ph ng pháp x lý

Trong tr ng h p t s n xu t, phân chu ng ph i c x lý ít nh t 6 tu n

và o th ng xuyên m b o nhi t, m cho các ch t h u c trong phân có

th i gian phân hu N i ch a và x lý phân bón ph i c xây d ng cách ly v ikhu v c s n xu t, x lý sau thu ho ch và có v t li u che/ph kín sao cho n c

th i, n c phân t n i x lý không ch y vào ngu n n c c p cho s n xu t ho c

nh h ng n khu v c khác

- i v i phân bón vô c : n i ch a phân bón hay khu v c trang thi t b

ph c v ph i tr n và óng gói phân bón, ch t ph gia c n ph i c xây d ng và

o d ng m b o gi m thi u nguy c gây ô nhi m n vùng t s n xu t vàngu n n c

Tóm l i, ô nhi m sinh h c và hoá h c do b r a trôi b i gió, m a có th

y ra n u n i ch a phân bón, phân, d ng c , thi t b ch a, ph i tr n phân bón

g n khu v c s n xu t và ngu n n c Do v y, c n c xây d ng cách ly ho c

xa ngu n n c, khu v c s n xu t, có h th ng thoát n c và có che ph

l ng

(Kg / lít,…)

n giá

ng/kg, lít)

Tên ng i,c a hàng/ i

lý bán và a ch

pháp x lý

Th i gian

c sng

Lo iphânbónng

Công

th cng

l ng(Kg,lít, )

Cáchbón

ki n

th igian thu

ho ch

Ng i

th c hi n

Ghi chú: - Công th c s d ng: t l các lo i phân bón (N:P:K)

- Cách bón: bón g c, bón qua lá, hòa n c t i…

c c s d ng trong quá trình tr ng rau bao g m n c t i, n cdùng pha dung d ch dinh d ng, phân qua lá và thu c BVTV; n c r a d ng lao ng, bình phun r i ph c v cho các ho t ng ngoài ng Ngu n n c

i th ng là n c sông, h , ao l n, gi ng khoan, b ch a …

c x lý s n ph m sau thu ho ch là các n c r a s n ph m, n c dùng pha hóa ch t b o qu n, n c làm l nh ho c có th n c làm á ph s n ph m

c x lý s n ph m th ng là n c máy, n c gi ng khoan t tiêu chu n

ng phân tích m i nguy sau ây s làm rõ h n nh h ng c a các nhóm

i nguy i v i ngu n n c s d ng các công n tr c và sau thu ho ch

a trôi vào ngu n n c ch y tcác vùng lân c n n vùng s n

xu t

+ + c m t t sông, su i có th bnhi m b n hóa h c (thu c t n d ,kim lo i n ng do ch y qua khucông nghi p, khu v c ô nhi m

n d hóa ch t, c bi t là thu cBVTV)

+ N c gi ng khoan có th b ônhi m kim lo i n ng c bi t làAsen (As), Th y ngân (Hg)…

+ N c sinh ho t không t tiêuchu n

+ T i n c b ô nhi mkim lo i n ng thì cây s

p th qua b r và tích

lu trong các ph n n

c Các lo i rau n c

có nguy c b ô nhi mcao h n rau n lá, n

qu + T ói n c b ô nhi m

L n soát xét:

01 5.1 - 5.4 Ngày soát xét:

30-4-2009

+ N c m t t các ao, h có thnhi m vi sinh v t (xác ch t, phân

a chim, chu t, gia súc…)

+ N c t các gi ng khoan có th

ô nhi m vi sinh v t do quá trình

a trôi t các khu v c ô nhi m

+ N c x lý sau thu ho ch c

p t ngu n n c sinh ho t b ônhi m

+ N c b ô nhi m t n c th i

ch a qua x lý

các ph n n c c a raui: (i) n c t i b ônhi m sinh h c vào g nngày thu ho ch; (ii) n c

a s n phâm b ô nhi msinh h c

Rau n lá có nguy c ônhi m sinh h c t n c

c t n c cao so v irau n u chín

ánh giá nguy c ô nhi m ngu n n c

Vi c ánh giá nguy c ô nhi m hoá ch t và sinh h c t ngu n n c s d ngcho: t i, phun thu c b o v th c v t, s d ng cho b o qu n, ch bi n, x lý s n

ph m, làm s ch và v sinh, ph i c ghi chép và l u trong h s ( u 5a).

* i v i n c t i c n ánh giá v m c ô nhi m v vi sinh v t và kim

15/10/2008 c a B Nông nghi p và PTNT Ban hành Quy nh v qu n lý s n

xu t và kinh doanh rau, qu , chè an toàn Ngoài ra, nhà s n xu t có th tham

kh o tiêu chu n v n c dùng trong thu l i TCVN 6773:2000; s phân hu các

p ch t h u c trong môi tr ng n c: TCVN 6826-6828: 2001

* i v i n c dùng trong s ch , x lý sau thu ho ch c n ph i m b otiêu chu n v sinh n c n u ng, ban hành theo Quy t nh s 1329/2002/Q -BYT ngày 18/4/2002 c a B Y t

Ki m tra m c ô nhi m ngu n n c

Khi ngu n n c có nguy c ô nhi m c n ánh giá, s ki m tra Vi c ki mtra c n c ti n hành v i t n xu t phù h p v i u ki n th c t c a nhà s n

xu t nh ng ph i m b o kh ng ch c nguyên nhân gây ô nhi m và k t quphân tích cho th y phù h p v i các yêu c u v n c t i và n c dùng trong s

ch nêu trên

Vi c l y m u phân tích c n c th c hi n nh ng th i m có nguy ccao, ví d n c ti p xúc tr c ti p v i ph n n c c a cây rau th i m g nthu ho ch ho c trong giai n s ch cu i tr c khi óng gói Vi c l y m u

ph i c th c hi n úng ph ng pháp và c g i n phòng phân tích có

ng l c c công nh n

Có th ki m tra s hi n di n c a nhóm vi khu n coliforms ch th cho

c ô nhi m sinh h c i v i ngu n n c

Có th ki m tra m c ô nhi m hoá h c trong n c t i ho c n c dùngtrong s ch khi có s nghi ng v m t hay nhi u y u t gây ô nhi m

lý n c b ô nhi m

Tr ng h p n c c a vùng s n xu t không t tiêu chu n, ph i thay th

ng ngu n n c khác an toàn ho c ch s d ng n c sau khi ã x lý theo các

ph ng pháp chuyên ngành và ki m tra t yêu c u v ch t l ng Ghi chép

phép s d ng Tr c khi s d ng hoá ch t x lý n c c n tham kh o ý ki n

a ng i có chuyên môn

M t s hoá ch t thông th ng c s d ng là: Clo, Clo Dioxit, AxitParacetic, Ozôn ho c tia c c tím (UV - Ultraviolet) L u ý n u x lý b ng h p

ch t c a Clo thì pH c a n c và m c Clo t do ph i c xem xét vì

u hi u c a Clo s gi m n u pH > 7,5 Ngoài ra, s có m t các ch t h u ctrong n c c ng s làm m t tác d ng c a Clo

i nguy

và nguyênnhân

+ S d ng thu c BVTV hoá h c không

ng ký s d ng trên cây rau;

+ Không m b o th i gian cách ly c athu c BVTV;

+ S d ng thu c BVTV không úng qui

nh (h n h p nhi u lo i, t ng li u l ng

so v i khuy n cáo);

+ Công c phun, r i kém ch t l ng (rò, nh l ng sai,…);

+ Thu c BVTV trôi d t t vùng li n k ;+ Thu c BVTV phun g n s n ph m ãthu ho ch ho c các v t li u óng gói;

ph m rau, có thlàm cho d l nghoá ch t cao trong

n ph m rau

2 Các hoá ch t

khác

+ S d ng các lo i hóa ch t b o qu nkhông c phép ho c sai qui nh;

+ S d ng hoá ch t làm s ch, t y r akhông phù h p l i d l ng trong

ng c , thùng ch a,

+ Nhiên li u (x ng, d u), s n, …trênthi t b , d ng c thu ho ch, óng gói, v nchuy n gây ô nhi m tr c ti p lên s n

l i d l ngtrong s n ph m rau

Ch ng 6 Hoá ch t BVTV và hóa ch t khác

u kho n VietGAP

n soát xét:

01 6.1 - 6.19 Ngày soát xét:

30-4-2009

ph m và bao bì ch a s n ph m;

+ t, n c b ô nhi m hóa ch t t cáckhu công nghi p, nhà máy hóa ch t lânn

6 2 Các bi n pháp lo i tr và gi m thi u m i nguy

ào t o v k thu t s d ng thu c BVTV

Ng i lao ng và t ch c cá nhân s d ng lao ng ph i c t p hu n

k thu t s d ng thu c BVTV b o m an toàn và hi u qu

- i dung t p hu n:

+ Cây tr ng, d ch h i và bi n pháp phòng tr b ng thu c BVTV hoá h c+ Các m i nguy t vi c s d ng hóa ch t BVTV

+ S d ng hoá ch t BVTV và các hóa ch t khác an toàn và hi u qu (s

ng hoá ch t BVTV theo nguyên t c 4 úng: úng thu c, úng lúc, úng li u

ng, úng cách)

- Yêu c u:

+ Ng i c t p hu n ph i n m c k thu t v s d ng thu c BVTV antoàn, hi u qu và c c p v n b ng ho c gi y ch ng nh n trình

+ L u gi các v n b ng, gi y ch ng nh n vào h s l u tr trong GAP

d ng cán b chuyên môn

Tùy theo qui mô s n xu t thuê, h p ng v i cán b k thu t có chuyênmôn v tr ng tr t và b o v th c v t

Tr ng h p c n l a ch n các lo i thu c BVTV và hóa ch t u hòa sinh

tr ng cho phù h p (d ch h i m i, d ch h i ch ng thu c, thu c m i) c n có ý

ki n c a ng i có chuyên môn v l nh v c BVTV

Áp d ng bi n pháp canh tác và qu n lý d ch h i t ng h p (IPM)

n áp d ng các bi n pháp qu n lý d ch h i t ng h p (IPM), qu n lý cây

tr ng t ng h p (ICM) nh m h n ch t i a vi c s d ng các hoá ch t BVTV:

+ S d ng t i a và hài hòa các bi n pháp phi hóa h c trong qu n lý d ch

i (bi n pháp gi ng ch ng ch u, bi n pháp canh tác, bi n pháp th công c gi i,

bi n pháp sinh h c);

+ Khi c n thi t ph i s d ng hóa ch t BVTV c n s d ng các thu c có

+ c bi t i v i các lo i rau ng n ngày (c i xanh, c i ng t, c i cúc, ) vàcác lo i rau thu ho ch liên t c (cà chua, d a chu t, m p ng, u qu , ) ph ichú tr ng ch n thu c nhanh phân gi i, chi nên dùng thu c sinh h c, th o m c

lý d ch h i vào th i k g n ngày thu ho ch và ph i tri t m b o th i giancách ly

Nhà cung c p thu c BVTV

Ch mua thu c BVTV t các c a hàng có gi y phép kinh doanh thu cBVTV tránh mua ph i thu c kém ph m ch t, thu c gi , thu c có c quácao…

d ng thu c theo h ng d n trên nhãn bao bì.

Ph i s d ng hóa ch t úng theo s h ng d n ghi trên nhãn hàng hóa

ho c c a c quan nhà n c có th m quy n nh m m b o an toàn cho vùng s n

pháp l y m u ki m nh d l ng thu c BVTV” ho c các tiêu chu n t ngng.

V m c d l ng t i a cho phép trong s n ph m rau hi n nay th c hi ntheo Quy t nh 46/2007/Q -BYT ngày 19/12/2007 c a B Y t , nh ng hoá

ch t khác không có trong quy t nh này theo quy nh c a CODEX ho cASEAN Tuy nhiên c n c n c vào tình hình th c t t i c s s n xu t xác

nh nh ng hoá ch t có nguy c gây ô nhi m cao c n phân tích

Ghi chép k t qu ki m tra và l u trong h s theo M u 6c

Pha ch thu c x lý an toàn và hi u qu

+ Các h n h p hóa ch t và thu c BVTV dùng không h t c n c x lý

m b o không làm ô nhi m môi tr ng

- Ch pha tr n thu c v a s d ng cho di n tích c n x lý

- Không dùng các thu c ã pha n c t hôm tr c s d ng cho ngàyhôm sau

- N u có l ng thu c không s d ng h t, c n thu gom và x lý theo úngquy nh, không b a bãi xu ng t canh tác và ngu n n c

+ H n h p các hoá ch t khi x lý m t cách th n tr ng theo ý ki n chuyêngia vì n u không có th x y ra ph n ng, thu c kém hi u l c, c cho cây rau

ho c l i d l ng cao trong s n ph m

m b o th i gian cách ly

Th i gian cách ly ph i m b o theo úng h ng d n ghi trên nhãn thu c

m b o ch t l ng công c r i thu c

D ng c r i thu c ph i m b o trong tình tr ng ho t ng t t Sau m i

n phun thu c, d ng c ph i v sinh s ch s và th ng xuyên b o d ng, ki mtra N c r a d ng c c n c x lý n i quy nh tránh làm ô nhi m lênmôi tr ng và s n ph m

ng c phun r i ph i c súc r a k sau khi s d ng t i úng n i quy

nh tránh không nhi m b n ngu n t, n c và s n ph m

Kho ch a hoá ch t an toàn

+ Kho ch a hoá ch t ph i m b o theo quy nh c a c quan chuyên

+ Xây kho ch a hóa ch t n i cao ráo, không b ng p n c Kho ph i

c thi t k v ng chãi, b trí n i ít r i ro nh t, cách ly v i n i s ch , ónggói, b o qu n s n ph m Kho thu c ph i m b o yêu c u v an toàn (Có máiche không th m n c, mái có h th ng phun n c làm mát, tránh ánh n ng tr c

ti p; Luôn c khóa c n th n, có h th ng thông gió; Ph i có các b ng n

ch a các hóa ch t trong tr ng h p b tràn ho c rò r và ng n c n không cho

c t ngoài th m vào)

+ Ch l u gi nh ng hóa ch t có ngu n g c và có nhãn mác còn nguyên

n Không c c t gi thu c BVTV cùng v i các nguyên v t li u khác (phânbón có ch a nitrat amon, nitrat kali ho c nitat natri, clo) vì có th x y ra ph n

ng hoá h c Nh ng thùng ng hóa ch t ph i có nhãn mác rõ ràng, khôngchuy n thu c sang các lo i d ng c ch a khác

+ Không thu c BVTV d ng l ng trên giá phía trên các thu c d ng b t Cácthu c BVTV d ng l ng giá phía trên có th b ho c rò r , r i xu ng n i

ch a thu c d ng b t d i làm cho chúng bi n ch t, m t tác d ng c a thu c vàgây ô nhi m cho ng i s d ng và môi tr ng

+ Ph i phân chia n i b o qu n thành các lô riêng bi t v i b ng thông báocho các lo i thu c tr sâu, thu c tr b nh, thu c tr c , thu c kích thích sinh

tr ng, thu c tr chu t, thu c tr c, thu c ang ch tiêu h y và các hóa ch tkhác tránh s d ng nh m l n

Qu n lý bao bì thu c

Hoá ch t c n gi nguyên trong bao bì, thùng ch a chuyên d ng v i nhãnmác rõ ràng N u i hoá ch t sang bao bì, thùng ch a khác, ph i ghi rõ y tên hoá ch t, h ng d n s d ng nh bao bì, thùng ch a hóa ch t g c Không tái

d ng các bao bì, thùng ch a hoá ch t Nh ng v bao bì, thùng ch a ph i thugom và c t gi n i an toàn cho n khi x lý theo qui nh c a nhà n c T t cbao bì thu c sau s d ng c tiêu h y úng cách gi m thi u t i a vi c gây

i môi tr ng

Khi s d ng thu c BVTV, bao bì thu c c n c súc r a 3 l n b ng n c

ch, n c súc r a tr l i bình phun