Giáo trình kinh tế: Hướng dẫn tìm hiểu chung về tín dụng ngân hàng phần 4 docx

Phương pháp phong tỏa: Theo phương pháp này tiền dự trữ pháp định của ngân hàng thương mại được gửi vào tài khoản phong tỏa tại Ngân hàng Nhà nước.. Số tiền này không tuân thủ các quy đ

Trang 1

Nghiệp vụ ngân hàng thương mại - 21 -

Khoa Quản Trị Kinh Doanh

+ Cho vay bất động sản chiếm : 520,3/1534,8*100% = 33,90%

+ Cho vay tiêu dùng chiếm : 314,5/1534,8*100% = 20,49%

+ Cho vay khác chiếm :224,7/1534,8*100% = 14,64%

Cho vay ngoài hệ thống ngân hàng chiếm phần lớn trong tổng số cho vay của ngân hàng Cho vay thương mại và công nghiệp, cho vay bất động sản là 2 khoản lớn nhất trong số cho vay ngoài ngân hàng, điều đó cho thấy hai lĩnh vực này có ảnh hưởng quan trọng đến chính sách kinh doanh cũng như kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng Như vậy, tùy theo mục tiêu phát triển mà các ngân hàng có thể hưởng hoạt động của mình vào lĩnh vực cụ thể bằng cách tập trung vốn vào các khoản cho vay khác nhau cũng phải dựa trên khả năng sinh lợi, nhu cầu tín dụng, mức độ an toàn vốn và phải phù hợp với các tiêu chuẩn của luật định

2.4 Tài sản khác:

Các loại tài sản hiện vật như: tòa nhà ngân hàng, hệ thống máy vi tính và những trang thiết bị khác do ngân hàng sở hữu là thuộc loại tài sản này Các loại tài sản hiện vật như: tòa nhà ngân hàng, hệ thống máy vi tính và

những trang thiết bị khác do ngân hàng sở hữu là thuộc loại tài sản này

Theo bảng 2.2 – Tỷ lệ tài sản khác / Tổng tài sản: = 5,74%

Những tài sản này có thể được coi là tài sản cố định của ngân hàng, khác với các công ty sản xuất, tài sản cố định của ngân hàng chiến tỷ trọng nhỏ (không vượt quá 10%).Tuy nhiên, nó tạo cơ sở vật chất cho các hoạt động kinh doanh của ngân hàng Vì vậy, nó là nền tảng cho việc thực hiện các công hộ ngân hàng hiện đại giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh của ngân hàng

3 Quản lý tiền dự trữ của ngân hàng

Ngân hàng thương mại là một tổ chức kinh doanh luôn được đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ của cơ quan quản lý Nhà nước Một trong những nội dung chịu sự quản lý của Nhà nước đó là dự trữ bắt buộc Dự trữ bắt buộc hay còn gọi là dự trữ pháp định do Ngân hàng Nhà nước quy định và nó được áp dụng cho tất cả các tổ chức tín dụng cũng như các ngân hàng thương mại Có nhiều tỷ lệ bắt buộc khác nhau cho các loại tiền gửi khác nhau

Phương pháp xác định lượng tiền dự trữ bắt buộc như sau:

R = n

i =1

∑ Di xri

Trong đó: R = Lượng tiền dự trữ của ngân hàng

Di = Lượng tiền gửi loại i

ri = Tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với loại tiền gửi i

VD: Ngân hàng Nhà nước quy định tỷ lệ đối với các loại tiền gửi như sau:

- Tiền gửi không kỳ hạn, không trả lãi: 22%

- Tiền gửi không kỳ hạn , có trả lãi : 18%

- Tiền gửi các loại kỳ hạn còn lại : 3%

Click to buy NOW!

w

.d oc u -tra c k.

co m

Click to buy NOW! w

w w d oc u -tra c k.

co m

Trang 2

Tiền dự trữ của một ngân hàng được tính theo bảng sau:

Khoản mục Tỷ lệ dự trữ bắt

buộc

Tỷ lệ dự trữ bắt buộc

Số dự trữ bình quân

Lượng tiền dự trữ

Lượng tiền dự trữ phải có

Lượng tiền dự trữ thực tế

1 Tiền gửi không kỳ hạn, không trả

2 Tiền gửi không kỳ hạn có trả lãi 18% 12.000 2.160 2.200

3 Tiền gửi tiết kiệm kỳ hạn 3% 6.000 180 181

4 Huy động từ thị trường tiền tệ 3% 25.000 750 755

5 Chứng chỉ tiền gửi 3% 34.000 1.620 1.590

Như vậy, lượng tiền dự trữ của Ngân hàng là 12.110 Tỷ lệ dự trữ bắt buộc bình quân = 12.110/141.000*100% = 8,59%

Lượng tiền dự trữ thiếu hụt = 12.110 – 11.920 = 190 Nếu số tiền dự trữ thực tế bình quân nhỏ hơn mức yêu cầu thì phần dự trữ thiếu hụt phải chịu một mức phạt do Ngân hàng Nhà nước quy định

Số tiền phạt = Số tiền dự trữ thiếu x tỷ lệ phạt

Cụ thể ở trường hợp này:

Số tiền phạt = 190 x 1,275% = 2,4225 Số dư đầu kỳ + Số dư cuối kỳ

Chú ý: Số dư bình quân của các loại tiền gửi =

2 Kỳù thuật tính toán có thể theo tuần, tháng, quý …

Ở việt nam, Ngân hàng Nhà nước quy định 2 tỷ lệ dự trữ bắt buộc:

- 14% đối với tiền gửi không kỳ hạn

- 8% đối với tiền gửi kỳ hạn và tiết kiệm

Tỷ lệ dự trữ bắt buộc thay đổi theo thời kỳ và khác nhau giữa các loại hình tổ chức tín dụng

Có 2 phương pháp kiểm soát tiền dự trữ đối với ngân hàng thương mại:

3.1 Phương pháp phong tỏa:

Theo phương pháp này tiền dự trữ pháp định của ngân hàng thương mại được gửi vào tài khoản phong tỏa tại Ngân hàng Nhà nước Số tiền này không tuân thủ các quy định về dự trữ bắt buộc.Tuy nhiên, việc kiểm soát theo phương pháp này không triệt để do các ngân hành thương mại ngoài tiền dự trữ gửi tại Ngân hàng Nhà nước còn duy trì các tài sản tiền Mặt khác, như: tiền mặt tại két sắt…

Trong tính toán các khoản dự trữ pháp định thì các khoản tiền mặt trong quá trình thu nhận tiền gửi không kỳ hạn tại các ngân hàng khác được trừ ra khỏi tổng số tiền gửi không kỳ hạn

w

co m

Trang 3

3.2 Phương pháp không phong tỏa:

Theo phương pháp này Ngân hàng Nhà nước quy định tỷ lệ dự trữ bắt buộc và các ngân hàng thương mại chủ động việc dự trữ bắt buộc theo tỷ lệ quy định

Ngân hàng Nhà nước tiến hành kiểm tra việc chấp hành dự trữ của các ngân hàng thương mại Điểm đáng chú ý của phương pháp này là các ngân hàng thương mại có thể gửi số tiền này tại ngân hàng thương mại nhưng không bị phong tỏa Đánh giá việc chấp hành dự trữ theo phương bình quân cho mỗi giai đoạn 7 hay 14 ngày và các ngân hàng có vài ngày sau đó để điều chỉnh số dự trữ cho phù hợp với yêu cầu Việc điều chỉnh dự trữ được thực hiện bằng nhiều cách, nhưng thông dụng nhất là các ngân hàng vay mượn nhau qua quỹ tín dụng tại Ngân hàng Nhà nước hoặc vay chiết khấu từ Ngân hàng Nhà nước

3.3 Phân loại dự trữ:

3.3.1 Dự trữ sơ cấp:

Đây là một khái niệm quan trọng trong quản lý dự trữ của ngân hàng Dự trữ sơ cấp liên quan đến bất cứ tài sản nào được sử dụng ngay đáp ứng nhu cầu tiền mặt (chẳng hạn như rút tiền gửi, đáp ứng cho vay mới…) của ngân hàng Như vậy, các tài sản được xem như dự trữ sơ cấp gồm có: số dư tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước, số dư tiền gửi tại ngân hàng thương mại khác, tiền mặt tại két sắt và các khoản tiền trong quá trình thu nhận Như vậy, dự trữ pháp định cũng được coi là một phần của dự trữ sơ cấp

3.3.2 Dự trữ thứ cấp:

Tài sản thuộc loại dự trữ này của một ngân hàng thương mại bao gồm các tài sản sinh lời, có khả năng chuyển đổi cao và có khả năng chuyển ra tiền mặt nhanh chóng và ít rủi ro Chức năng chính của dự trữ thứ cấp là cung cấp và bổ sung cho dự trữ sơ cấp Cũng như dự trữ sơ cấp, dự trữ thứ cấp mang ý nghĩa về kinh tế nhiều hơn là về kế toán, Vì thế, nó không xuất hiện trong bảng cân đối kế toán của ngân hàng Các tài sản thuộc dự trữ này gồm những loại như đầu tư chứng khoán và trong một vài trường hợp có cả các khoản cho vay

Các chứng khoán mang tính thị trường cao (chứng khoán dễ bán) từ lâu đã được xem như một nguồn thanh khoản Các chứng khoán như thế có thể được chuyển đổi thành tiền ngay mà ít chịu rủi ro về thu nhập Để đảm bảo khả năng chuyển đổi ra tiền mặt dễ dàng các tài sản dự trữ thế chấp phải đạt được 3 tiêu chuẩn: chất lượng cao, thời gian đáo hạn ngắn và dễ dàng bán lại trên thị trường

Như vậy, trái phiếu kho bạc hay trái phiếu Chính phủ có thời gian đáo hạn ngắn là tài sản thông dụng nhất cho dự trữ sơ cấp Ngoài ra, hối phiếu được chấp nhận thanh toán và trái phiếu thuộc thị trường mở cũng là những tài sản thích hợp cho dự trữ sơ cấp Hối phiếu được chấp nhận thanh toán là những hối phiếu ngân hàng do công ty phát hành, được thanh toán trong thời hạn ngắn (thường là 180 ngày) và

được ngân hàng bảo lãnh thanh toán bằng cách đóng dấu "đã chấp nhận" lên hối

phiếu Hối phiếu có giá trị thanh toán cao đặc biệt là trong quan hệ thương mại quốc tế vì ngay cả trong trường hợp công ty phá sản thì hối phiếu vẫn được thanh

w

co m

Trang 4

toán đầy đủ Còn trái phiếu tại thị trường mở do các công ty nổi tiếng và các ngân hàng lớn phát hành Thương phiếu này có thể dễ dàng đảm bảo chiết khấu lại ngân hàng thương mại hoặc các tổ chức tài chính khác Ngoài ra, việc đảm bảo thanh toán thương phiếu khi nó đến hạn thanh toán là chắc chắn bởi khả năng tài chính vững vàng của các tổ chức phát hành ra nó

Mức dự trữ thứ cấp tùy thuộc mục tiêu quản lý thanh khoản của ngân hàng

Một ngân hàng có sự biến động thất thường về tiền gửi và tín dụng thì dự trữ thứ cấp sẽ lớn hơn ngân hàng có tiền gửi và cho vay ổn định Mức dự trữ thứ cấp trung bình sẽ vào khoảng 7-8% tổng tài sản của ngân hàng

4 Quản lý thanh khoản tài sản của ngân hàng thương mại

Thanh khoản của một tài sản được hiểu như là một đặc tính của tài sản đó khiến nó có thể dễ dàng chuyển ra tiền mặt rất ít rủi ro hoặc không có rủi ro Theo định nghĩa này ngoài ngân quỹ là tài sản hoàn toàn linh hoạt và dễ dàng chuyển đổi ra các tài sản khác, nó có đầy đủ các tiêu chuẩn về thanh khoản Trái phiếu kho bạc có tính thanh khoản cao nhất trong các loại chứng khoán vì chúng có thể được bán lại dễ dàng trên thị trường mà không chịu rủi ro đáng kể nào Tài sản vật chất như trụ sở ngân hàng là một trong số các tài sản kém thanh khoản nhất.Tuy nhiên, các khoản cho vay với tính thanh khoản thấp là trọng tâm của việc quản lý thanh khoản tài sản của ngân hàng thương mại Bởøi vì các khoản cho vay chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng tài sản ngân hàng Trong khi đó việc bán lại các khoản cho vay thì hầu như khó có thể thực hiện được Vì những khó khăn của ngân hàng trong việc giải quyết vấn đề thanh toán đều có liên quan ít nhiều đến các khoản cho vay

Các lý thuyết về quản lý thanh khoản đã có ngay từ đầu trong hoạt động của ngân hàng thương mại Có 3 lý thuyết cần chú trọng đó là: lý thuyết cho vay thương mại, lý thuyết về tính chuyển đổi và lý thuyết lợi tức định trước

4.1 Lý thuyết cho vay thương mại:

Theo lý thuyết này cho rằng: thanh khoản của một ngân hàng thương mại được bảo đảm khi các tài sản của nó được biểu hiện dưới hình thức cho vay ngắn hạn và lưu hoạt trong suốt chu kỳ kinh doanh

Như vậy, các ngân hàng chỉ cấp tín dụng cho lưu thông hàng hoá từ sản xuất đến tiêu dùng Ngày nay cho vay dạng này được gọi là cho vay vốn lưu động Thật vậy, vốn lưu động có vòng quay ngắn Do vậy, các doanh nghiệp có thể nhanh chóng hoàn trả nợ vay ngân hàng Với khoản trả nợ đó các ngân hàng lại thực hiện các khoản cho vay thương mại mới Như vậy, các ngân hàng dường như giải quyết được vấn đề thanh khoản Nhưng điều này dẫn tới việc thanh khoản tài sản của ngân hàng phụ thuộc vào chu kỳ kinh doanh của các doanh nghiệp Vì thế, trong giai đoạn kinh tế suy thoái sự chuyển đổi hàng hoá ra tiền mặt bị gián đoạn do đó các hãng kinh doanh khó có thể trả nợ vay ngân hàng đúng hạn Từ đó, khả năng thanh toán của các ngân hàng gặp vấn đề khó khăn Mặt khác, việc tuân thủ cứng

w

co m

Trang 5

nhắc lý thuyết này đã ngăn cản các ngân hàng trong việc cấp vốn cho mở rộng nhà máy, trang thiết bị, mua nhà cửa và mua đất đai Thất bại của ngân hàng trong việc đáp ứng các nhu cầu tín dụng loại này là một yếu tố thuận lợi trong việc phát triển các tổ chức tài chính cạnh tranh như các ngân hàng tiết kiệm, công ty tài chính, hiệp hội cho vay và tiết kiệm…

4.2 Lý thuyết về khả năng chuyển đổi:

Lý thuyết này được xây dựng trên cơ sở giả thiết cho là thanh khoản của một ngân hàng được duy trì nếu nó giữ các tài sản thể được chuyển đổi ra tiền mặt dưới nhiều hình thức khác nhau – ví dụ như đối với các khoản vay có bảo đảm bằng chứng khoán dễ bán, khi nợ vay không được hoàn trả đúng hạn thì các chứng khoán này sẽ được bán trên thị trường để thanh toán nợ Hoặc khi cần thiết các khoản vay có thể được chuyển đổi ra tiền mặt tại Ngân hàng Nhà nước Như vậy, một ngân hàng thương mại nào đó sẽ có thể đáp ứng các nhu cầu về thanh khoản miễn là nó luôn luôn có các tài sản để bán Xét rộng ra thì toàn bộ hệ thống ngân hàng sẽ luôn luôn mang tính thanh khoản miễn là Ngân hàng Nhà nước sẵn sàng mua lại các tài sản của các ngân hàng thương mại dưới hình thức chiết khấu Trên thực tế điều này gặp nhiều khó khăn do Ngân hàng Nhà nước còn bị ràng buộc bởi mục tiêu của chính sách tài chính tiền tệ quốc gia Cho nên việc chiết khấu hàng loạt các tài sản của ngân hàng thương mại sẽ làm ảnh hưởng đến các mục tiêu như:

lượng tiền cung ứng, lạm phát, lãi suất …

4.3 Lý thuyết lợi tức định trước:

Lý thuyết lợi tức định trước của nghiệp vụ ngân hàng thương mại cho rằng:

"Thanh khoản của một ngân hàng có thể được xác định nếu việc chi trả tiền vay theo lịch định sẵn được dựa trên cơ sở lợi tức tương lai của người vay" Lý thuyết

này nhấn mạnh triển vọng về việc hoàn trả nợ vay hơn là lệ thuộc vào vật ký quỹ

Lý thuyết này được áp dụng và phát triển rất nhanh trong một số loại cho vay của các ngân hàng thương mại Cho vay kinh doanh có kỳ hạn, cho vay tiêu dùng trả góp và cho vay bất động sản Tất cả các khoản vay này có đặc điểm chung là chúng được trả dần do đó thanh khoản của chúng được nâng cao Một khoản cho vay kiểu này được hoàn trả vốn gốc và lãi đều đặn theo tháng hay quý dựa trên cơ sở thu nhập của người đi vay

III QUẢN LÝ NGUỒN VỐN VÀ VỐN CHỦ SỞ HỮU CỦA NGÂN HÀNG

1 Khoản mục nguồn vốn ngân hàng

Nguồn vốn chiếm khoảng 90 – 95% tổng các nguồn vốn của ngân hàng trong đó tiền gửi chiếm tới hơn 75% tất cả nguồn vốn của ngân hàng thương mại

w

co m

Trang 6

Các nguồn vốn khác gồm có vay ngân hàng khác, vay có cầm cố chứng khoán, phát hành hối phiếu, trái phiếu

Theo nghĩa rộng, quản lý nguồn vốn bao gồm các hoạt động liên quan đến việc nhận vốn từ người gửi tiền và người cho vay khác nhau Theo nghĩa hẹp, quản lý nguồn vốn được xem như là các hoạt động liên quan đến việc đáp ứng các nhu cầu về thanh khoản bằng cách chủ động huy động nguồn vốn bổ sung dưới nhiều hình thức Chính các nguồn vốn này được sử dụng đầu tư vào các tài sản khác nhau của ngân hàng, chi phí của vốn huy động sau khi được khấu hao trừ vào thu nhập của tài sản sẽ cho ra mức lợi nhuận của ngân hàng Do vậy, liên hệ giữa nguồn vốn và tài sản là một yếu tố quyết định tới lợi nhuận của ngân hàng

Bảng 3.1 Nguồn vốn và chủ sở hữu của ngân hàng thương mại

I/ Nguồn vốn

1 Tiền gửi giao dịch

- Tiền gửi có thể phát séc

- Lệnh rút tiền có thể chuyển nhượng (NOW)

2 Tiền gửi phi giao dịch

- Tiền gửi tiết kiệm

- Chứng chỉ tiết kiệm

- Chứng chỉ tiền gửi giá trị lớn

- Huy động từ thị trường tiền tệ

- Tiền gửi loại khác

3 Vay ngắn hạn

- Vay trên thị trường liên ngân hàng

- Vay ngắn hạn khác

4 Các loại nợ khác

5 Nợ dài hạn

II/ Vốn chủ sở hữu

1 Cổ phần thường (mệnh giá 1$)

2 Thặng dư vốn

3 Lợi nhuận không chia

4 Vốn bổ sung dự phòng

Tổng cộng nguồn vốn và vốn chủ sở hữu

40.739

31.632 9.107

89.935

6.843 19.338 32.078 20.012 11.664

3.559

2.175 1.384

1.091

0

10.384

1.013 1.798 8.023

0

146.158

27.9

21,7 6.2

61,5

4,7 13,2 21,9 13,7 8,0

2,4

1,5 0,9

0,7

0

7,4

0,7 1,2 5,5

0,0 99,9% (1)

3.1.1 Tiền gửi giao dịch:

(1) Số liệu không tròn 100% do việc làm tròn trong kỹ thuật tính toán

w

co m

Trang 7

Đối tượng gửi tiền giao dịch của ngân hàng thương mại là cá nhân, công ty,

cơ quan hành chính sự nghiệp …

Về mặt pháp lý, khi gửi tiền không kỳ hạn theo tài khoản giao dịch thể hiện một hợp đồng mặc nhiên giữa khách hàng và ngân hàng Theo đó, ngân hàng phải có trách nhiệm thực hiện các khoản chi trả theo yêu cầu của khách hàng một các kịp thời và chính xác Nếu không thực hiện đầy đủ trách nhiệm ấy thì ngân hàng bị coi là vi phạm hợp đồng và phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật

Lý do khiến khách hàng mở tài khoản giao dịch đó là trong các quan hệ thanh toán nhu cầu tiền mặt với số lượng lớn có thể xuất hiện tức thì và ngân hàng có thể đáp ứng được các yêu cầu về tiền mặt đó với nhiều dịch vụ tiện lợi kèm theo đồng thời bảo

đảm được tính an toàn cao, tính chính xác và kịp thời Đối với phần lớn khách hàng, mục đích hưởng lãi từ loại tiền gửi này là thứ yếu Tài khoản tiền gửi giao dịch còn được gọi với tên khác là tài khoản séc hay tài khoản thanh toán vì phần lớn quan hệ thanh toán trong giao dịch được thực hiện thông qua séc Ngoài

ra, ngày nay sự phát triển của khoa học công nghệ cho ra đời nhiều loại hình mới như nghiệp vụ ngân hàng điện tử và thẻ rút tiền tự động…

Tiền gửi giao dịch gồm 2 loại:

- Tài khoản séc dùng cho các doanh nghiệp, tài khoản này không được hưởng lãi trực tiếp mà người gửi chỉ hưởng lãi gián tiếp thông qua các dịch vụ thanh toán miễn phí của ngân hàng

- Tài khoản tiền gửi giao dịch dành cho cá nhân hay còn gọi là lệnh rút tiền

có thể thương lượng (Negotiable Order of Withdrawal – NOW) Tài khoản này được

ngân hàng trả lãi nhưng lãi suất thấp hơn lãi suất tiền gửi kỳ hạn đồng thời các ngân hàng cũng hạn chế một số dịch vụ đối với tài khoản loại này

Theo bảng 3.1, tiền gửi giao dịch chiếm 27,9% tổng các nguồn vốn của ngân hàng Điều đó chứng tỏ đây là một nguồn vốn quan trọng của ngân hàng và nó cũng giải thích tại sao ngày nay các ngân hàng không ngừng đưa ra các dịch vụ thanh toán thuận lợi

1.2 Tiền gửi phi giao dịch:

Tiền gửi kỳ hạn là nguồn vốn quan trọng nhất của ngân hàng nó chiếm tới 61,5% tổng các nguồn vốn của ngân hàng Chúng có đặc tính chung là được hưởng tiền lãi và người gửi tiền không được phát séc Lãi suất của chúng thường cao hơn tiền gửi không kỳ hạn có hưởng lãi bởi vì người gửi tiền kỳ hạn không được hưởng nhiều dịch vụ thanh toán Tiền gửi phi giao dịch gồm 2 loại chính: tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi kỳ hạn Tiền gửi tiết kiệm đã từng là tiền gửi phi giao dịch phổ biến nhất Với tài khoản tiền gửi tiết kiệm vốn có thể rút ra hay gửi tiết kiệm bất cứ lúc nào Việc rút tiền gửi và thanh toán lãi được theo dõi trong một cuốn sổ nhỏ gọi là

sổ tiết kiệm (do chủ tài khoản giữ) hoặc trong thông báo tình hình tiền gửi của ngân

hàng vào cuối tháng

w

co m

Trang 8

Về mặt kỹ thuật, tiền gửi loại này không được rút ra trước thời hạn, tuy nhiên do sự cạnh tranh giữa các ngân hàng nên người gửi tiền có thể được phép rút tiền ra ngay lập tức

Tiền gửi kỳ hạn có nhiều loại khác nhau như: chứng chỉ tiết kiệm (Savings Certificates), chứng chỉ tiền gửi có giá trị lớn Các loại tiền gửi loại này có thời gian đáo hạn cố định từ một vài tháng đến 5 năm

So với tiền gửi tiết kiệm chúng kém lưu hoạt hơn nhưng chúng lại có lãi suất cao hơn.Tuy nhiên, người gửi kỳ hạn sẽ phải chấp nhạân một khoản tiền phạt nào đó (chẳng hạn như không được hưởng lãi vài tháng cuối) nếu rút tiền trước hạn Chứng chỉ tiền gửi loại lớn (CDs – Certificates of Deposit) chủ yếu do công ty hoặc các ngân hàng mua Các CDs có thể mua bán trên một thị trường thứ cấp trước khi nó tới hạn thanh toán Chứng chỉ tiết kiệm chiếm 13,2% và chứng chỉ tiết kiệm chiếm 21,9% tổng các nguồn vốn ngân hàng cho thấy tiền gửi kỳ hạn là một nguồn vốn quan trọng của ngân hàng Ngoài ra, ngân hàng còn phát hàng các công cụ tiền tệ như: hối phiếu, kỳ phiếu … nhằm huy động vốn ngắn hạn trên thị trường tiền tệ Trong bảng 3.1 – nguồn vốn này chiếm 13,7% tổng các nguồn vốn của ngân hàng

* Xác định lãi suất cho tiền gửi phi giao dịch:

Lãi suất của tiền gửi có thể là 3,6,9 hay 12 tháng hoặc hơn Chỉ số lãi suất tiền gửi 3 tháng là i1, 6 tháng là i2, 9 tháng là i3, 12 tháng là i4 thì mối quan hệ giữa

i1, i2, i3 và i4 được thể hiện bằng công thức sau:

i 2 = ( i 1 +1) 2 – 1

i 3 = (i 1 +1) 3 – 1

i 4 = (i 1 + 1) 4 – 1

Người ta gọi i2 , i3 , i4 là lãi suất tương đương với lãi suất i1 Trong trường hợp ấn định lãi suất kỳ hạn 6, 9, 12 tháng ít nhất phải bằng lãi suất tương đương kỳ hạn 3 tháng

Tiền gửi phi giao dịch có thể áp dụng lãi suất cố định hay thả nổi Nếu áp dụng lãi suất thả nổi thì phải lấy lãi suất thị trường liên ngân hàng làm cơ sở xác định lãi suất

Đối với các công cụ huy động vốn trên thị trường tiền tệ có 2 phương pháp phát hành:

- Phát hành theo mệnh giá: người mua các chứng chỉ có giá loại này sẽ trả

tiền theo mệnh giá ghi trên chứng chỉ Cuối kỳ ngân hàng thanh toán tiền theo mệnh giá đã mua và Tiền lãi khách hàng được hưởng

- Phát hành theo hình thức chiết khấu: Người mua trả số tiền bằng mệnh giá

trừ đi số tiền chiết khấu và khi đến hạn ngân hàng sẽ hoàn trả theo đúng mệnh giá

Điểm chú ý của phương pháp này là lãi suất chiết khấu là lãi suất danh nghĩa Lãi suất thực tế cao hơn là lãi suất chiết khấu

Công thức chuyển đổi lãi suất chiết khấu sang lãi thực là:

w

co m

Trang 9

Khoa Quản Trị Kinh Doanh

i i

1

i i

−

= +

Trong đó: i o Lãi suất chiết khấu

Trong đó: i

i 1 Lãi suất thực

o Lãi suất chiết khấu

1.3 Vốn vay:

Các ngân hàng thu hút vốn bằng cách vay Ngân hàng Nhà nước vay ngân hàng khác, vay các công ty Trường hợp vay từ Ngân hàng Nhà nước được gọi là vay chiết khấu hoặc tiền ứng trước Ngân hàng cũng vay các khoản dự trữ ngắn hạn của các ngân hàng khác Các nguồn vốn vay khác mà các ngân hàng có được đó là:

tiền vay từ những công ty mẹ, những dàn xếp vay tiền các công ty …

Các ngân hàng thu hút vốn bằng cách vay Ngân hàng Nhà nước vay ngân hàng khác, vay các công ty Trường hợp vay từ Ngân hàng Nhà nước được gọi là vay chiết khấu hoặc tiền ứng trước Ngân hàng cũng vay các khoản dự trữ ngắn hạn của các ngân hàng khác Các nguồn vốn vay khác mà các ngân hàng có được đó là:

tiền vay từ những công ty mẹ, những dàn xếp vay tiền các công ty …

2 V

2 Vốn của ngân hàng

Vốn chủ sở hữu của ngân hàng gồm có hai thành phần: Vốn cơ bản và vốn bổ sung Vốn cơ bản gồm có: cổ phần thường, cổ phần ưu đãi dài hạn, thặng dư vốn, lợi nhuận không chia, dự phòng chung, các công cụ ủy thác có thể chuyển đổi và dự phòng rủi ro tín dụng Vốn bổ sung bao gồm cổ phần ưu đại có thời hạn, trái phiếu bổ sung và giấy nợ Các công cụ tài chính trong vốn bổ sung phải bị loại khoải vốn của ngân hàng khi đến ngày đáo hạn

Vốn của ngân hàng là điều kiện pháp lý cơ bản đồng thời là yếu tố tài chính quan trọng nhất trong việc đảm bảo các khoản nợ đối với khách hàng Vì vậy quy mô vốn là yếu tố quyết định quy mô huy động vốn và quy mô tài sản của ngân hàng Trong bảng 3.1 vốn ngân hàng chiếm 7,4% tổng các nguồn vốn Như vậy, việc tỷ lệ vốn ngân hàng/tổng tài sản ở mức bao nhiêu thì hợp lý? Có nên sử dụng các công cụ nợ dài hạn bổ sung vào vốn của ngân hàng hay không? Có bao nhiêu hình thức mở rộng vốn ngân hàng? Vốn ngân hàng có liên quan như thế nào đến sự

an toàn của ngân hàng? đó là những nội dung cơ bản của việc quản lý vốn ngân hàng

3 Mối liên hệ giữa tài sản, nguồn vốn và vốn của ngân hàng

3.1 Quản lý thanh khoản:

Thanh khoản luôn là vấn đề mà nhà quản lý ngân hàng thường xuyên phải quan tâm Quản lý thanh khoản tổng hợp là giải quyết vấn đề thanh khoản của ngân hàng một cách tổng quát trên cơ sở mối quan hệ hữu cơ giữa tài sản và nguồn vốn của ngân hàng Nói một cách hình tượng thanh khoản như một luồng chảy của

đồng tiền qua ngân hàng Và “dòng chảy” tiền tệ này có thể được mô hình hoá dựa

trên lượng biến đổi của tiền gửi và tín dụng của ngân hàng Điều này cũng dễ hiểu

w

co m

Trang 10

bởi vì tiền gửi là nguồn vốn chủ yếu và quan trọng của ngân hàng và tín dụng là khoản mục tài sản chủ yếu ảnh hưởng tới trạng thái thanh khoản của tài sản của ngân hàng Việc quản lý dự trữ tín dụng đa dạng hoá các nguồn vồn huy động với mục đích hỗ trợ thanh khoản chính là nhằm mục đích sau cùng là đáp ứng những thay đổi của tiền gửi và tín dụng để đảm bảo trạng thái thanh khoản tối ưu cho ngân hàng

Việc theo dõi biến động tiền gửi và tín dụng diễn ra trong một khoảng thời gian dài, thường là một chu kỳ kinh doanh Nếu những thay đổi về tiền gửi và các nhu cầu về tín dụng và đầu tư có thể được dự đoán chính xác thì vấn đề quyết định thanh khoản sẽ thật đơn giản Tính toán giả thiết về thanh khoản của một ngân hàng được mô tả ở bảng 3.2 dưới đây:

Bảng 3.2 Tình hình biến động tài sản và nguồn vốn của ngân hàng thương mại

Giai đoạn

TÀI SẢN

1 Chứng khoán Chính phủ 1.000 600 300

2 Chứng khoán khác 1.000 400 1.600 1.300

NGUỒN VỐN

1 Tiền gửi giao dịch - 700 1.300 1.000 - 1.200

2 Chứng chỉ tiền gửi -2.500 200 - 400 - 500

3 Tiền gửi có kỳ hạn khác 1.100 700 1.600 1.200

4 Vay Ngân hàng Nhà nước 500 1.100 1.000 1.500

5 Vay ngân hàng khác 2.100 700 1.500 2.300

6 Lãi không chia 1.000

7 vốn cổ phần các loại 1.000 1.000 1.000

Qua bảng 3.2 ta nhận thấy qua các giai đoạn từ 1 đến 4 khoản mục cho vay tăng mạnh mẽ từ 1.000, 2.600, 3.500 và 2.700 trong khi đó tiền gửi các loại tăng rất yếu kém thậm chí chứng chỉ tiền gửi có giai đoạn sụt giảm tới 2.500

Sự tăng trưởng Cho vay - Tiền gửi không cân xứng đã làm nảy sinh vấn đề thanh khoản đối với ngân hàng trên Để đảm bảo tiền mặt đủ đáp ứng cho các khoản cho vay đang gia tăng mạnh mẽ trong khi tiền gửi có sự sụt giảm tương đối

Ngân hàng đã phải tìm cách huy động các nguồn vốn khác cụ thể là:

• Giai đoạn 1:

Tiền gửi các loại giảm 2.100 ngân hàng là 4.600 Cho vay + Đầu tư chứng khoán tăng 2.500 Luồng tiền ra khỏi

w

co m

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	704,66 KB