Việc phân tích các số liệu từ các cuộc khảo sát điều tra sẽ cho ta cách nhìn sự việc từ một cách chuẩn xác, khoa học chứ không đánh giá chung chung - Tầm quan trọng của thống kê trong n
Trang 1- Học sinh nhận thức được các thông tin dưới dạng số liệu rất phổ biến trong
đời sống thực tiễn Việc phân tích các số liệu từ các cuộc khảo sát điều tra sẽ cho ta cách nhìn sự việc từ một cách chuẩn xác, khoa học chứ không đánh giá chung chung
- Tầm quan trọng của thống kê trong nhiều lĩnh vực hoạt động con người : trang bị kiến thức cơ bản cho lực lượng lao động
- Nắm khái niệm: đơn vị điều tra, dấu hiệu, mẫu, mẫu số liệu, kích thước mẫu, điều tra mẫu
Phương pháp: Vấn đáp, Phát huy trí lực học sinh
Phương tiện: Sách giáo khoa
III - Tiến trình bài học
1) ổn định lớp
10A1 ( ) vắng: 10A2 ( ) vắng: 2) Kiểm tra bài cũ
(- Kết hợp kiểm tra trong quá trình giảng bài mới)
Trang 22 Mẫu số liệu
Hoạt động 2: Mẫu số liệu
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
- Giao ví dụ:
+) Đưa ra mẫu +) Mẫu số liệu +) Kích thước mẫu
- Khái niệm:
+) Điều tra toàn bộ +) Điều tra mẫu
Hoạt động 3: Người ta điều tra phải kiểm tra định chât lượng các hộp sữa của một
nhà máy chế biến sữa bằng cách mở hộp để kiểm tra.Có thể điều tra toàn bộ
không?
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
Học sinh trả lời câu hỏi Kết luận: không vì đơn vị điều tra bị
phá huỷ
Hoạt động 4: Làm bài tập 1: trang 161
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
- Dấu hiệu: số con trong 1 gia đình
- Đơn vị điều tra: Một gia đình ở huyện
Trang 3Phương pháp: Vấn đáp, Phát huy trí lực học sinh
Phương tiện: Sách giáo khoa
III - Tiến trình bài học
1) ổn định lớp
10A1 ( ) vắng: 10A2 ( ) vắng: 2) Kiểm tra bài cũ
Chữa bài tập 1 trang 161 SGK : Điều tra con số trong mỗi
gia đình ở huyện A, chọn ra 80 gia đình, thống kê thu được mẫu số liệu
a Dấu hiệu và đơn vị điều tra ? Kích thước mẫu?
b Viết các giá trị khác nhau
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Trình bày bài giải
- Sửa chữa sai sót
- Trình bày được các ý như sau :
a, Dấu hiệu là số con trong mỗi gia đình đơn
vị điều tra: Một gia đình ở huyện A kích
Hoạt động của giáo viên
- Đọc VD
- Trả lời câu hỏi
của giáo viên
10 Thửa ruộng có cùng năng xuất
Trang 45 Thửa ruộng có cùng năng xuất 42
20 Thửa ruộng có cùng năng xuất
44
NX: Có 8 giá trị khác nhau
ĐN: Số lần xuất hiện của mỗi giá
trị trong mẫu số liệu được gọi là tần
số của giá trị đó
Bảng phân bố tần số:
ĐN: Tần số f i của giá trị xi là tỉ số giữa tần số n i và kích thước mẫu N
Chú ý : Thường viết tần suất dưới
- Củng cố: Tính tần số,
tần suất trong bảng thống kê điểm khi môn toán ở bảng 3
- Tổ chức học sinh thành 4 nhóm: hai nhóm làm cột tần số, hai nhóm làm cột tần suất Cử đại diện báo cáo kết quả của nhóm
và nêu nhận xét kết quả của nhóm bạn
- Tổ chức phân nhóm học sinh thành 4 nhóm: 3 nhóm làm 3 ô
giá trị x 30 32 34 36 38 40 42 44 tần số N 10 20 30 15 10 10 5 20 N=120
suấ 8,3 16,7 25,0 12,5 8,3 8,3 4,2 16
,7
Trang 5)
[162.5;165.5 )
[165.5;168.5 )
[168.5;171.5 )
[171.5;174.5 )
N=36
trống, nhóm thứ 4 nêu nhận xét kết quả của 3 nhóm kia
Bài tập
Tổ chức học sinh thành 2 nhóm: Mỗi nhóm làm 1 bài tập sau đây, cử người
đại
diện báo cáo của nhóm và nhận xét kết quả của nhóm bạn
Bài 1: Hãy lập bảng phân bố tần số - Tần suất của bài tập 1 trang 161 của SGK
Bài 2: Làm bài tập 3 trang 168 của SGK
Lời giải: Bài tập 1 :
Nhấn mạnh kiến thức đã học về tần số, tần suất
5) Hướng dẫ về nhà
- Xem lại các bài tập đã chữa; Ôn bài
- Hòan thành các bài tập Bài tập về nhà: 3, 4, 5 SGK trang 169
Trang 6Tiết 69: Trình bày một mẫu số liệu (Tiết 2)
Phương pháp: Vấn đáp, Phát huy trí lực học sinh
Phương tiện: Sách giáo khoa
III - Tiến trình bài học
1) ổn định lớp
10A1 ( ) vắng: 10A2 ( ) vắng: 2) Kiểm tra bài cũ
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
- Đọc, nghiên cứu ví dụ 3 SGK
- Đặt vấn đề: Trình bày mẫu số liệu
một cách trực quan, sinh động, dễ nhớ và gây ấn tượng
- Tổ chức cho học sinh đọc ví dụ 3 trang 165 SGK
- Nêu cách vẽ biểu đồ tần số hình cột thể hiện bảng 4 theo các bước (bảng phụ)
- Nêu cách vẽ biểu đồ tần số hình cột đối với cách ghép lớp theo các nửa khoảng và biểu đồ tần suất hình cột
Giáo viên: Dựa vào bảng 4,6 vẽ biểu
Trang 7Vẽ biểu đồ đường gấp khúc tần số, tần suất?
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
- Đọc nghiên cứu ví dụ 4 SGK
- Nói được có 3 bước vẽ biểu đồ:
+ Vẽ 2 đường thẳng vuông góc
+ Đánh dấu các điểm A i là trung
điểm của đoạn (hoặc nửa khoảng) xác
định bởi lớp thứ i ở trên đường ngang
c) Biểu đồ tần suất hình quạt
Biểu đồ tần suất hình quạt
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
- Đọc, nghiên cứu ví dụ 5 SGK
số-suất ghép lớp; Vẽ biểu đồ tần số, tần số-suất hình cột, đườg gấp khúc tần số, tần
suất và biểu đồ tần suất hình quạt
2 Về kĩ năng:
Biết cách lập bảng Nắm được cá bước vẽ biểu đồ
Trang 8- Sự liên hệ giữa mẫu số liệu với các loại bảng phân bố tần số, tần suất và các loại biểu đồ
3 Về thái độ: - Cẩn thận, chính xác; - Rèn luyện tính tự học
II - Phương pháp, phương tiện dạy học
Phương pháp: Vấn đáp, Phát huy trí lực học sinh
Phương tiện: Sách giáo khoa, máy tính, thước kẻ và bảng phụ
III - Tiến trình bài học
1) ổn định lớp
10A1 ( ) vắng: 10A2 ( ) vắng: 2) Kiểm tra bài cũ
Kết hợp trong quá trình giảng bài mới
c Vẽ biểu đồ tần số hình cột Bài 7: N=50
a Dấu hiệu, đơn vị điều tra?
b Lập bảng tần số ghép lớp : [0;2], [3;5], …,[15;17]
c Vẽ biểu đồ đường gấp khúc tần số Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
Trình bày bài giải
- Sửa chữa sai sót
Trang 9- Củng cố:
+ Dấu hiệu, đơn vị điều tra của mẫu số liệu
+ Bảng phân bố tần số-tần suất ghép lớp
+ Vẽ biểu đồ tần số hình cột, đường gấp khúc
Hoạt động 2: Luyện tập củng cố
Chữa bài 8: N = 30
a Lập bảng tần số-tần suất ghép lớp ( chính xác đến hàng phần trăm) [25;34], [35;44], [85;94] (độ dài mỗi đoạn là 9)
b Vẽ biểu đồ tần số hình cột Bài tập làm thêm: Cho mẫu số liệu sau:
53 47 59 66 36 69 87 77 42 57 51 60 78 63 46
42 55 63 48 75 60 58 80 44 59 60 75 49 63 63
a Lập bảng phân bố tần số-tần suất ghép lớp với 6 lớp:
[36;44], [44;52], …, [68;76], [76;84]
Vẽ biểu đồ tần suất hình quạt tương ứng
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
- Giải bài tập được giao theo nhóm
- Cử đại diện báo cáo kết quả, nhận xét kết quả của nhóm bạn
Trang 10[85;94] 4 13
N=30 -Giải bài tập được giao theo nhóm
+) Uốn nắn sửa chữa những sai sót của học sinh trong trình bày bài giải
4) Củng cố
- Tính và lập bảng tần số, tần suất, bảng tần số-tần suất ghép lớp; Vẽ biểu
đồ tần số, tần suất hình cột, đườg gấp khúc tần số, tần suất và biểu đồ tần suất hình quạt
5) Hướng dẫn về nhà
Bài tập về nhà: Bài trang SGK
Dặn dò: Đọc, nghiên cứu bài Các số đặc trưng của mẫu số liệu
Ngày soạn 13/03/2009
Tiết 71 Đ3 Các số đặc trưng của mẫu số liệu (tiết 1)
I Mục tiêu
1.Về kiến thức
Trang 11- Nhớ dược công thức tính các số đặc trưng của mẫu số liệu như số trung bình,
số trung vị và mốt và hiểu được ý nghĩa của các số đặc trưng này
2.Về kỹ năng
- Biêt cách tính số trung bình, số trung vị và mốt
3.Về tư duy
- Mối liên hệ giữa các số đặc trưng của mẫu số liệu với tần số
- Hiểu được nguồn gốc các công thức
4.Về thái độ: - Chính xác, khách quan
II - Phương pháp, phương tiện dạy học
Phương pháp: Vấn đáp, Phát huy trí lực học sinh
Phương tiện: Sách giáo khoa
III - Tiến trình bài học
1) Ổn định lớp
10A1 ( ) vắng: 10A2 ( ) vắng:
2) Kiểm tra bài cũ
- (Kết hợp kiểm tra trong quá trình giảng bài mới)
N
- Tiếp nhận công thức tính số trung bình của mẫn số liệu
- Xem sgk
- Trường hợp mẫu số liệu cho ở bảng phân bố tần số thì công thức (1) được viết lại thành:
x=
N
x n x
n x
n1 1 2 2 m m
- Tiếp nhận định nghĩa giá trị đại diện và công thức tính số trung bình của mẫu số liệu trong trường hợp mẫu được cho dưới dạng bảng tần
số ghép lớp
1)Số trung bình
* Giả sử mẫu số liệu kích thước N
là {x1, x2, , xN}, số trung bình kí hiệu là x được tính bởi công thức:
x
1
* Giả sử mẫu số liệu được cho dưới dạng bảng phân bố tần số Khi đó (1) trở thành:
x=
N N
x n x
n x
i x n
1
ni: tần số của số liệu xi (i = 1 ,m)
1
* Giả sử mẫu số liệu được cho dưới dạng bảng phân bố tần số ghép lớp Các số liệu được chia thành m lớp tương ứng với m đoạn (hoặc nửa
Trang 12i x n N
x
1
1
, xi: giá trị đại diện của lớp thứ i ni: tần số của lớp thứ i
m i
i N n
1
Hoạt động 2: Củng cố
VD1: Một nhà thực vật học đo chiều dài của 74 lá cây và thu được bảng
tần số trang 171 (dùng bảng phụ) Tính chiều dài của 74 lá đó
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Tổ chức cho học sinh đọc
VD1 sgk
- Gọi học sinh chỉ ra giá trị đại
diện ở bảng và tính giá trị trung
bình của mẫu số liệu
- Nhận xét sửa chữa sai sót
- Đọc và nghiên cứu VD1 sgk
- Làm bài đạt yêu cầu sau:
+ Các giá trị đại diện:
x1 = 5,65; x2 = 6,05; x3 = 6,45; x4 = 6,85; x5 = 7,25; x6 = 7,65; x7 = 8,05;
- Giải thích cho học sinh
về ý nghĩa của số trung
63 0 0
2) Khái niệm số trung vị
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Ghi chép của HS
- Đưa ra khái niệm
- Đọc và nghiên cứu VD3 sgk
2
1 N
st N st
Trang 13chẵn hay lẻ? VD3: N = 28 42,5
2
43 42
M e
Hoạt động 6: Luyện tập - Củng cố:( trả lời H 1 )
Giáo viên viết phiếu học tập cho các nhóm Tổ chức lớp học thành 3 nhóm: mỗi nhóm làm một phần Cử đại diện lên trình bày
Học sinh tự đọc câu hỏi và trả lời bằng Phiếu học tập:
Câu 1: Một nhóm học sinh tham gia một kì thi Số điểm thi của 11 học sinh đó được
sắp xếp từ thấp đến cao như sau: 0; 0; 63; 65; 69; 70; 72; 78; 81; 85; 89
Số trung vị của mẫu số liệu này là:
Câu 3: Đo chiều cao của 36 học sinh của một trường, ta có mẫu số liệu sau, sắp xếp
theo thứ tự tăng( đơn vị cm):
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Ghi chép của học sinh
- Em hãy nhắc lại khái
niệm mốt của mẫu số liệu
số liệu
- Đọc và nghiên cứu VD4 + 5 sgk
+ Cỡ 39 (giá trị có tần số lớn nhất)
3) Mốt
Cho mẫu số liệu dưới dạng bảng phân bố tần số Giá trị có tần số lớn nhất được gọi là mốt của mẫu
số liệu và kí hiệu: Mo Chú ý: Một mẫu số liệu có
Trang 14khách mua nhiều nhất? + 2 mốt: 300 và 400 ngàn thể có một hay nhiều mốt
- Mối quan hệ giữa phương sai và độ lệch chuẩn với giá trị trung bình
- Hiểu được các công thức tính phương sai và độ lệch chuẩn cho các trường hợp
4.Về thái độ:
- Rút ra một số thông tin, tri thức cần thiết
- Đánh giá khách quan
II - Phương pháp, phương tiện dạy học
Phương pháp: Vấn đáp, Phát huy trí lực học sinh
Phương tiện: Sách giáo khoa
Trang 15III - Tiến trình bài học
1) Ổn định lớp
10A1 ( ) vắng: 10A2 ( ) vắng:
2) Kiểm tra bài cũ
Chữa bai tập về nhà: N = 7: 83 92 71 69 83 74
Tính số trung bình, số trung vị và mốt
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Gọi học sinh lên trình bày bài giải
đã làm ở nhà
-Nhận xét, sửa chữa sai sót
- Trình bày bài làm của mình
- Sửa chữa sai sót
- Trình bày đạt các ý kiến sau:
x 78, 71; M e 79; M o 83
3) Bài mới
4) phương sai và độ lệch chuẩn
Định nghĩa, cách tính phương sai và độ lệch chuẩn
Hoạt động
của giáo viên
Hoạt động của học sinh Ghi chép của học sinh
và Bình
-Tiếp nhận định nghĩa, cách tính phương sai và độ lệch chuẩn
4) Phương sai và độ lệch chuẩn
VD6:
11
9
3 , 8 5 , 7 8
5 , 9 5 , 8
i x x
-Giải thích cho học sinh về
ý nghĩa của phương sai và
độ lệch chuẩn
-Đưa ra công thức tính
- Hiểu được ý nghĩa của phương sai và
Trang 16khác của phương sai:
2
1 2 1
công thức (4) lại thuận
tiện hơn công thức (3)?
-Hãy so sánh hai phương
sai của Bình và An?
-Tiếp nhận và ghi nhớ công thức
-Trả lời câu hỏi của giáo viên:
Nếu sử dụng công thức (3) ta phải tính thêm:
x, (xi-x)
tốn nhiều thời gian
-Áp dụng công thức (4) tính:
An
1 2 1
i
i x N
x N
1
i i
x = 8+7,5 + +8,3+9 = 89,1
11
1 2
11 ,
1
i i
x =8,5+9,5+ +8,5+10 = 89
11
1 2
i i
x =(8,5)2 + (9,5)2 + +102 = 750,5
11
89 11
5 ,
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của
học sinh Ghi chép của học sinh
-Đưa ra công thức tính
phương sai:
2
1 2 1
i
i
i n x
N x
tính phương sai trong
trường hợp mẫu số liệu
-Tiếp nhận và ghi nhớ công thức
-Đọc và nghiên cứu VD7 SGK
+Làm bài theo
sự phân công của giáo viên
+ Sửa chữa sai sót
*Nếu số liệu được cho dưới dạng bảng phân bố tần số thì:
Trang 17cho dưới dạng bảng phân
bố tần số ghép lớp:
+Tính giá trị đại diện xi
2
1 2 1
i
i
i n x
N x
-Đọc và nghiên cứu VD8 SGK +Làm bàn theo
sự phân công của giáo viên
+Sửa chữa sai sót
gồm có m lớp với m đoạn( hoặc nửa khoảng):
+ Tính giá trị đại diện xi của lớp thứ i +
2
1 2 1
i i
i n x N
x n N s
i x n
589 , 0 347 , 0
347 , 0 74
9 , 502 74
385 , 3443
385 , 3443
2
2 2
7
1 2
x n
i i i
Luyện tập-củng cố
Hoạt động của giáo
viên
Hoạt động của học sinh
-Gọi 3 học sinh lên
trình bày
- Nhận xét và sửa
chữa sai sót
-Làm bài theo sự phân công của giáo viên
-Sửa chữa sai sót
-Trình bày đạt các ý cơ bản sau:
+ Bài 9:
11
1
i i
i x
n =1523;
11
1 2
i i
i x n
Trang 182.Về kỹ năng: Củng cố và rèn luyện kĩ năng tính các số đặc trưng của mẫu số
liệu
3.Về thái độ:Cẩn thận, chính xác.Cách nhìn khách quan
II - Phương pháp, phương tiện dạy học
Phương pháp: Vấn đáp, Phát huy trí lực học sinh
Phương tiện: Sách giáo khoa
III - Tiến trình bài học
1) Ổn định lớp
10A1 ( ) vắng: 10A2 ( ) vắng:
2) Kiểm tra bài cũ
(- Kết hợp kiểm tra trong quá trình giảng bài mới)
3) Bài mới
Hoạt động 1: Chữa các bài 12,13 trang 178 sgk
a) Tính số trung bình, số trung vị
b) Tìm phương sai, độ lệch chuẩn
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Gọi 2 học sinh lên trình
bày bài đã chuẩn bị ở
chuẩn của mẫu số liệu
được cho dưới bảng dãy
số liệu
+ Tính số trung vị trong
trường hợp mẫu số liệu
chưa được sắp xếp theo
thứ tự tăng dần
- Lên bảng trình bày bài giải
- Sửa chữa sai sót
x N
x N
(N = 23; số thứ 12 là 50) b)
2 23
Hoạt động 2: Chữa bài tập 14,15 trang 179 sgk
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Phân lớp thành 4 nhóm:
Hai nhóm làm một bài Cử
đại diện báo cáo kết quả và
- Làm bài theo sự phân công của giáo viên
- Báo cáo kết quả
- Chỉnh sửa kết quả
Đạt các kết quả chủ yếu sau:
Trang 19+ Ý nghĩa của phương sai và
độ lệch chuẩn, của giá trị trung
A B s s
x x
Hoạt đông 3: Sử dụng máy tính bỏ túi trong thống kê
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
- Nghe giáo viên hướng dẫn và thực hiện
theo
- Tiến hành giải toán bằng MTBT Tính
số trung bình, phương sai và độ lệch
chuẩn ở VD6+7
- Hướng dẫn cụ thể từng bước sử dụng máy tính
- Tổ chức cho học sinh thực hành:
+ Tính số trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn điểm các môn học của An ở VD6
+ Tính số trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn của mẫu số liệu trong VD7
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên