đánh giá thực trạng công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư đoạn đường cao tốc nội bài lao cai qua địa bàn thị xã phú thọ – tỉnh phú thọ giai đoạn 2006 2011

Người bị thu hồi đất đang sử dụng vào mục đích nào thì được bồithường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằ

Trang 1

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1

2 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2

2.1 Mục tiêu tổng quát 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 3

3 YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI 3

4 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI 4

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 5

1.1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 5

1.1.1 Cơ sở lý luận 5

1.1.2 Cơ sở thực tiễn 11

1.1.3 Cơ sở pháp lí của đề tài 13

1.2 KHÁI QUÁT VỀ CHÍNH SÁCH GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 14

1.2.1 Khái quát về chính sách giải phóng mặt bằng của một số nước trên thế giới 14

1.2.2 Khái quát về chính sách giải phóng mặt bằng của Nhà nước Việt Nam 18

1.3 KẾT QUẢ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM 41

1.3.1 Sơ lược về kết quả giải phóng mặt bằng trên thế giới 41

1.3.2 Sơ lược về kết quả giải phóng mặt bằng trong cả nước 42

1.3.3 Sơ lược về kết quả giải phóng mặt bằng ở Tỉnh Phú Thọ 43

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 45

2.1 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 45

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 45

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 45

2.2 THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU 45

2.2.1 Thời gian nghiên cứu: 45

Trang 2

2.2.2 Địa điểm nghiên cứu: 45

2.3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 45

2.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 47

2.4.1 Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp 47

2.4.2 Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp 47

2.4.3 Phương pháp thống kê, tổng hợp số liệu điều tra 48

2.4.4 Phân tích và xử lý số liệu 48

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 49

3.1 SƠ LƯỢC TÌNH HÌNH CƠ BẢN CỦA THỊ XÃ PHÚ THỌ, TỈNH PHÚ THỌ 49

3.1.1 Điều kiện tự nhiên của Thị xã Phú Thọ 49

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội của TX Phú Thọ 51

3.1.3 Sơ lược về công tác quản lí đất đai của Thị xã Phú Thọ 56

3.1.4 Sơ lược về hiện trạng sử dụng đất của Thị xã Phú Thọ, Tỉnh Phú Thọ .59

3.1.5 Đánh giá chung về tình hình cơ bản của TX Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ ảnh hưởng đến công tác giải phóng mặt bằng đường Cao tốc 61

3.2 ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN ĐƯỜNG CAO TỐC, ĐOẠN QUA ĐỊA PHẬN TX PHÚ THỌ, TỈNH PHÚ THỌ 62

3.2.1 Giới thiêu về nội dung dự án đường Cao tốc Nội Bài – Lao Cai 62

3.2.2 Đánh giá quy trình thu hồi đất, giải phóng mặt bằng Dự án đường cao tốc, đoạn qua địa phận TX Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ 65

3.2.3 Đánh giá việc bồi thường tại Dự án đường cao tốc, đoạn qua địa phận TX Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ 67

3.2.4 Đánh giá việc hỗ trợ tại Dự án đường cao tốc, đoạn qua địa phận TX Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ 76

3.2.5 Đánh giá việc tái định cư tại Dự án đường cao tốc, đoạn qua địa phận TX Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ 77

3.3 ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG ĐẾN ĐỜI SỐNG NGƯỜI DÂN THUỘC DỰ ÁN ĐƯỜNG CAO TỐC, ĐOẠN QUA ĐỊA PHẬN THỊ XÃ PHÚ THỌ, TỈNH PHÚ THỌ 78

Trang 3

3.3.1 Đánh giá ảnh hưởng của việc giải phóng mặt bằng đến đời sống

người dân về mặt kinh tế 78

3.3.2 Đánh giá ảnh hưởng của việc giải phóng mặt bằng đến đời sống người dân về mặt xã hội 80

3.3.3 Đánh giá ảnh hưởng của việc giải phóng mặt bằng đến đời sống người dân về mặt môi trường 81

3.3.4 Ý kiến định hướng phát triển của người dân 82

3.4 NHỮNG THUẬN LỢI, KHÓ KHĂN, TỒN TẠI VÀ GIẢI PHÁP GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG NHANH VÀ HIỆU QUẢ 83

3.4.1 Những thuận lợi 83

3.4.2 Những khó khăn, tồn tại 85

3.4.3 Một số giải pháp khắc phục 88

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 92

1 KẾT LUẬN 92

2 ĐỀ NGHỊ 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

Trang 5

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

Bảng 3.1: Tỷ lệ đóng góp của TX Phú Thọ vào quy mô tăng trưởng của tỉnh

Phú Thọ giai đoạn 2011-2015 52

Bảng 3.2: Hiện trạng dân số năm 2006-2010 53

Bảng 3.3: Thống kê diện tích đất Thị xã Phú Thọ 55

Bảng 3.4 Hiện trạng sử dụng đất Thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ năm 2013 .60 Bảng 3.5: Tổng hợp diện tích đất bị thu hồi của Dự án đường cao tốc, đoạn qua địa phận TX Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ 63

Bảng 3.6: Tổng hợp chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của Dự án đường cao tốc, đoạn qua địa phận TX Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ 64

Bảng 3.7: Bảng giá đất ở nông thôn các vị trí còn lại Nhà nước áp dụng tính giá bồi thường năm 2009 68

Bảng 3.8 Giá đất ở ven trục đường giao thông chính đoạn qua khu dự án Nhà nước áp dựng tính giá bồi thường năm 2009 69

Bảng 3.9 Giá đất ở ven trục đường giao thông chính đoạn qua xã Hà Lộc, TX Phú Thọ 69

Bảng 3.10 Giá đất ở ven trục đường giao thông chính đoạn qua xã Phú Hộ, TX Phú Thọ 70

Bảng 3.11: Bảng giá đất ở năm 2008 trên địa bàn các xã nghiên cứu 71

Bảng 3.12: Bảng giá đất ở năm 2010 trên địa bàn các xã nghiên cứu 72

Bảng 3.13: Tổng hợp đơn giá bồi thường về tài sản tại 3 xã của Dự án 74

Bảng 3.14: Đơn giá bồi thường di chuyển mồ mả 75

Bảng 3.15 Ý kiến của người có đất bị thu hồi trong việc xác định 76

giá bồi thường và tài sản trên đất tại dự án 76

Bảng 3.16: Tổng hợp các khoản hỗ trợ của dự án đường cao tốc theo điều tra, phỏng vấn 77

Trang 6

Bảng 3.17: Thu nhập bình quân của hộ dân trước và sau khi dự án 78thu hồi đất 78Bảng 3.18: Tình hình thu nhập của các hộ sau khi bị dự án thu hồi đất 79Bảng 3.19 Thu nhập bình quân nhân khẩu/năm phân theo nguồn thu nhập .80Bảng 3.20: Tình hình an ninh trật tự xã hội khu vực dân cư sau khi thu hồi

đất thực hiện dự án 81Bảng 3.21: Quan hệ nội bộ gia đình của các hộ dân sau khi bị thu hồi đất 81Bảng 3.22: Tình hình sử dụng tiền bồi thường của người dân bị thu hồi đất

khi thực hiện dự án 82

Trang 7

DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1 Mật độ dân số khu vực Thị xã 53Biểu đồ 3.2: Cơ cấu sử dụng đất năm 2010 (UBND TX Phú Thọ, 2010) 56Hình 3.1: So sánh giá đất ở bồi thường các xã thực hiện Dự án 68Hình 3.2: So sánh giá đất ven trục đường giao thông chính các xã thực hiện

Dự án 70Hình 3.3: So sánh giá đất đất ở trước và sau thực hiện dự án 73

Trang 8

MỞ ĐẦU

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Đất là sản phẩm của tự nhiên, qua quá trình tác động của con người đấtđai là yếu tố tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất nông nghiệp, làm mặtbằng xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng, xây dựng các công trình sảnxuất kinh doanh, xây dựng đô thị và các khu dân cư Cùng với sự phát triểncủa xã hội, đất đai được sử dụng vào nhiều mục đích và nhu cầu sử dụng đấtngày một tăng lên Việc sử dụng đất có hiệu quả cả về kinh tế - xã hội và tínhbền vững môi trường ngày càng có ý nghĩa

Sử dụng đất đai vào các mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia,lơị ích công cộng để thực hiện mục tiêu phát triển đất nước, đặc biệt là các dựán phát triển đô thị, dự án sản xuất, kinh doanh phát triển kinh tế là một tấtyếu khách quan trong quá trình phát triển công nghiệp hoá - hiện đại hoá đấtnước Để có mặt bằng xây dựng các dự án, Nhà nước phải thu hồi đất củanhân dân và thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các hộ dân có

đất bị thu hồi (Nguồn tài liệu; Phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng kinh

tế, phòng Nông nghiệp, phòng Tài chính UBND Thị xã Phú Thọ).

Trong thời gian qua Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều cố gắng trong việcxây dựng và tổ chức thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.Tuy nhiên đất đai và công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất đang là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp,ảnh hưởng đến nhiều mặt của đời sống kinh tế – xã hội Do đó, thực tế côngtác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cư vẫn còn nhiều vướngmắc và tồn tại gây nhiều bức xúc trong nhân dân Tình trạng tiến độ giải phóngmặt bằng chậm là rất phổ biến làm chậm tiến độ thực hiện dự án

Tại Nghị định số: 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 của Chính Phủ vềviệc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất Đã quy định

Trang 9

cụ thể về các mức bồi thường về đất, tài sản và các chính sách hỗ trợ, tái định

cư Giao nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các cơ quan chức năngnhư cấp Thị xã(quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh), chức năng của cấp xã trongcông tác giải phóng mặt bằng Cùng đó là trách nhiệm của các cơ quan chứcnăng co liên quan, nghĩa vụ và quyền lợi của người bị thu hồi đất

Thị xã Phú Thọ thuộc Tỉnh Phú Thọ là một Thị xãphát triển kinh tế với

tỷ trọng nông nghiệp cao, kinh tế hộ phụ thuộc phần lớn vào hoạt động sảnxuất nông nghiệp Trên toàn địa bàn Thị xãvới chưa nhiều dự án được đầu tư,nhưng công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cư đanggặp rất nhiều khó khăn do nhiều nguyên nhân và một trong những nguyênnhân chủ yếu nhất đó là đất nông nghiệp là tư liệu sản xuất chính, làm ảnhhưởng nhiều đến sản xuất và đời sống của nhân dân, đất ở và nhà cửa cũngnhư vật kiến trúc, hoa màu trên đất là tài sản rất lớn của nông dân nơi đây

Để đạt được những thành công trên phải kể đến vai trò của công cụtrong việc phân bổ, quản lý và sử dụng hợp lý các nguồn lực nói chung và vaitrò của các giải pháp kinh tế - tài chính nói riêng, góp phần nâng cao hiệu quảquản lý hỗ trợ bồi thường cho người dân một cách hiệu quả khoa học, hợptình hợp lý và không để thiệt hại sảy ra cho người dân

Xuất phát từ thực tiễn trên em tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Đánh giá thực trạng công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư đoạn đường Cao Tốc Nội Bài - Lao Cai qua địa bàn Thị xã Phú Thọ – tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2006 - 2011”

2 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

2.1 Mục tiêu tổng quát

Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khinhà nước thu hồi đất tại đường Cao tốc Nội Bài – Thăng Long đoạn qua địaphận Thị xã Phú Thọ, Tỉnh Phú Thọ nhằm tìm ra những ưu điểm, thuận lợicũng như những khó khăn, tồn tại của việc thực hiện chính sách bồi thường,

Trang 10

hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn Thị xã Phú Thọ,Tỉnh Phú Thọ; từ đó đề xuất các giải pháp và kiến nghị góp phần đẩy nhanhtiến độ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất phù hợp vớiđiều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Thị xã Phú Thọ.

2.2 Mục tiêu cụ thể

Đề tài nhằm đạt được 4 mục tiêu cụ thể sau:

- Đánh giá sơ lược tình hình cơ bản của Thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ

về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, công tác quản lí đất đai và hiện trạng

sử dụng đất ảnh hưởng đến công tác giải phóng mặt bằng

- Đánh giá được thực trạng công tác bồi thường giải phóng mặt bằng vàhỗ trợ tái định cư Đường Cao tốc, đoạn qua địa phận Thị xã Phú Thọ, TỉnhPhú Thọ có sự tham gia của người dân thông qua bộ câu hỏi điều tra

- Đánh giá được ảnh hưởng của việc giải phóng mặt bằng đến đời sống ngườidân thuộc Đường Cao tốc, đoạn qua địa phận Thị xã Phú Thọ, Tỉnh Phú Thọ

- Đề xuất được các giải pháp góp phần nâng cao chất lượng thực hiệncông tác giải phóng mặt bằng của các dự án khác một cách nhanh chóng vàhiệu quả nhất

3 YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI

- Nắm vững chính sách pháp luật đất đai; chính sách bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và các văn bản có liên quan

- Các tài liệu, số liệu khảo sát được phải đúng thực tế ở địa phương,phản ánh đúng quy trình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư của các dự án đã và đang được thực hiện tại địa bàn Thị xã Phú Thọ đượcphân tích, đánh giá một cách khách quan Các số liệu điều tra phải đầy đủ,chính xác, trung thực và khách quan

- Phải biết phân tích, đánh giá các số liệu điều tra

- Đề ra các giải pháp và kiến nghị phù hợp với thực tế, đảm bảo tôntrọng và đúng pháp luật hiện hành

Trang 11

- Đưa ra được các giải pháp cụ thể trong việc tổ chức thực hiện các dựán nghiên cứu.

4 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI

- Góp phần bổ sung kiến thức về đất đai đặc biệt là; nâng cao nhận thức vềnội dung, phương pháp đánh giá kết quả về trình tự thực hiện công tác bồithường, hỗ trợ và tái định cư phù hợp với Hiến pháp và các văn bản luật củaNhà nước

- Cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện cơ sở bồi thường, hỗ trợ táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Làm tài liệu tham khảo phục vụ cho các nhà quản lý của Thị xã PhúThọ, tỉnh Phú Thọ nâng cao hiệu quả công tác tổ chức lập, triển khai thực hiện,quản lý, giám sát bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của Thị xã

Trang 12

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

1.1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

1.1.1 Cơ sở lý luận.

- Căn cứ Luật Tổ chức HĐND và UBND ngày 26/11/2003;

- Căn cứ Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủquy định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất,thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cưkhi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

- Căn cứ Nghị định số 17/2006/NĐ-CP ngày 27/01/2006 của Chính phủ

về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 197/2004/NĐ-CP;

- Căn cứ Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ;

- Căn cứ Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủquy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thườnghỗ trợ tái định cư;

- Căn cứ Thông tư số 06/2007/TT-BTNMT ngày 02/7/2007 của Bộ Tàinguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số84/2007/NĐ-CP ngày 25/7/2007 của Chính phủ;

- Căn cứ Thông tư số 14/2008/TTLT/BTC-BTNMT ngày 31/01/2008của Bộ Tài chính - Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một sốđiều của Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quyđịnh bổ xung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất,thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cưkhi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai;

- Căn cứ Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của BộTài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái đinh cư

và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất;

Trang 13

Bên cạnh những mặt đã đạt được trong công tác bồi thường, hỗ trợ và táiđịnh cư là những công trình, các khu công nghiệp, những hạng mục côngtrình lớn được triển khai xây dựng, đóng góp vào công cuộc cải cách đất nướcthì tại nhiều địa phương có nhiều dự án được triển khai không đạt tiến độ vớinguyên nhân chủ yếu vướng mắc về giải phóng mặt bằng (GPMB) Có những

dự án không thể tiếp tục triển khai công tác GPMB do nhiều nguyên nhânkhác nhau

- Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền

sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất Trong đó, giátrị quyền sử dụng đất là giá trị bằng tiền của quyền sử dụng đất đối với một phầndiện tích đất xác định trong thời hạn sử dụng đất xác định

* Hỗ trợ

- Hỗ trợ là giúp đỡ nhau, giúp thêm vào

- Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất là giúp thêm một khoản tài chính chochủ thể nào đó bị thiệt hại như: Di chuyển chỗ ở mới, ổn định đời sống sản xuất,hể nào đó bị thiệt hại như: Di chuyển chỗ ở mới, ổn định đời sống sản xuất,

đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm khi Nhà nước thu hồi đất

* Tái định cư

- Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinhsống và làm ăn Bằng một trong các hình thức sau: " giao nhà ở tái định cư; giaođất ở mới đề tự xây; trả bằng tiền để tự lo chỗ ở mới"

1 Hiến pháp năm 1992, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

2 Luật Đất đai 2003, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

3 Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ, Về

Trang 14

phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất.

4 Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ, Về

bồi thường thiệt hại và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

5 Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ, Quy

định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai.

6 Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 của Chính phủ, Sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004

Về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất.

7 Nghị định số 69/2009/NĐ - CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ, Quy

định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

8 Phòng Tài nguyên và Môi trường Thi xã phú thọ (2010), Báo cáo kiểm kê đất đai năm 2010.

9 Quyết định số 2854/2005/QĐ-BGTVT ngày 16/8/2005 của Bộ Giao

thông Vận tải, về việc đầu tư xây dựng đoạn đường cao tốc nọi bài lào cai

chạy qua địa bànThị xã Phú thọ.

10 Quyết định số 57/2006/QĐ-UBND ngày 18/01/2006 của Ủy ban

nhân dân Thị xã phú thọ, về việc thành lập Hội đồng đền bù giải phóng mặt

bằng đoạn đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai chạy qua địa bàn Thị xã PhúThọ.

11 Quyết định số 877/2006/QĐ-BGTVT ngày 17/4/2006 của Bộ giao

thông Vận tải, về phê duyệt thiết kế kỹ thuật gói thầu số 12 đoạn đường cao

tốc nọi bài lào cai chạy qua địa bànThị xã Phú thọ.(giai đoạn 1).

12 Quyết định số 878/2006/QĐ-BGTVT ngày 17/4/2006 của Bộ giao

thông Vận tải, về phê duyệt thiết kế kỹ thuật gói thầu số 13 đoạn: đường cao

tốc nọi bài lào cai chạy qua địa bànThị xã Phú thọ.(giai đoạn 1).

Trang 15

14 Quyết định số 1206/2007/QĐ-UBND ngày 14/9/2007 của Ủy ban

nhân dân Thị xã phú thọ, về việc thành lập Ban quản lý dự án giải phóng mặt

bằng đường cao tốc nọi bài lào cai chạy qua địa bànThị xã Phú thọ.(giai đoạn 1).

15 Quyết định số 109/2008/QĐ-CT ngày 25/3/2008 của Ủy ban nhân

dân tỉnh Phú thọ, về việc thu hồi đất xấy dựng công trình đường cao tốc nọi

bài lào cai chạy qua địa bànThị xã Phú thọ.(giai đoạn 1).

dân tỉnh phú thọ, về việc phê duyệt dự toán kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái

định cư để giải phóng mặt bằng công trình đường cao tốc nọi bài lào cai chạy qua địa bànThị xã Phú thọ.(gói số 3 ).

17 Quyết định số 13/2008/QĐ-UBND ngày 26/7/2008 của UBND tỉnh

Phú thọ, về việc ban hành Quy định chính sách hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Phú thọ;

18 Quyết định số 18/2008/QĐ-UBND ngày 17/9/2008 của UBND tỉnh,

về việc ban hành Đơn giá bồi thường thiệt hại về tài sản (vật kiến trúc, cây trồng, vật nuôi) gắn liền với đất bị thu hồi khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế theo quy định của pháp luật trên địa bàn tỉnh Phú thọ;

19 Quyết định số 25/2008/QĐ-UBND ngày 22/12/2008 của UBND tỉnh

Phú thọ, quy định về giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Phú thọ năm 2009;

Phú thọ, Ban hành quy định phân vùng, phân khu vực, phân loại đường phố

và phân vị trí đất trên địa bàn tỉnh Phú thọ;

bài lào cai chạy qua địa bànThị xã Phú thọ.

Trang 16

22 Quyết định số 547/2009/QĐ-CT ngày 28/7/2009 của Ủy ban nhân

dân tỉnh Phú thọ, về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư để giải phóng mặt bằng công trìnhđường cao tốc nọi bài lào cai chạy qua địa bànThị xã Phú thọ.

bài lào cai chạy qua địa bànThị xã Phú thọ.

Phú thọ, về việc Ban hành Quy định về trình tự, thủ tục thực hiện bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triền kinh tế trên địa bàn tỉnh Phú thọ;

dân tỉnh Phú thọ, về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư để giải phóng mặt bằng công trình đường cao tốc nọi bài lào cai chạy qua địa bànThị xã Phú thọ.

26 Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 7/12/2004 của Bộ tài chính,

hướng dẫn Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ.

27 Thông tư số 69/2006/TT-BTC ngày 2/8/2006 của Bộ tài chính, về

việc bổ sung một số điều của Thông tư số 116/TT-BTC ngày 7/12/2004 của

Bộ tài chính.

28 Thông tư số 06/2007/TT-BTNMT ngày 15/6/2007 của Bộ Tài

nguyên và Môi trường, hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số

84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ.

29 Ủy ban nhân dân tỉnh Phú thọ (2007), Thông báo số 49/TB-UBND

ngày 27/6/2007 về Kết luận của Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh tại

cuộc họp giải phóng mặt bằng đường cao tốc Nội Bài- Lào cai chạy qua địa bàn Thị xã Phú Thọ.

Trang 17

Điều 1 Phạm vi điều chỉnh: Bản Quy định này quy định cụ thể một số

nội dung về việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; trình tự, thủ tục thực hiện vàtrách nhiệm của các ngành, các cấp, người có đất bị thu hồi trong việc thựchiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất Cácnội dung không quy định tại Quy định này thì thực hiện theo Luật đất đai năm2003; Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004, Nghị định số17/2006/NĐ-CP ngày 17/1/2006, Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày25/5/2007 và Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính Phủ vàcác Thông tư hướng dẫn của các bộ, ngành liên quan

Điều 2 Đối tượng áp dụng:

1 Tổ chức trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức,cá nhân nước ngoài, cơ sở tôn giáo, hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư bịNhà nước thu hồi đất;

2 Cơ quan quản lý nhà nước các cấp, các tổ chức, cá nhân liên quan đếncông tác bồi, thường, hỗ trợ và tái định cư

TRÌNH TỰ, THỦ TỤC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ

1 UBND tỉnh phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đốivới trường hợp thu hồi đất liên quan từ hai đơn vị cấp huyện trở lên; UBNDcấp huyện phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với cáctrường hợp còn lại

2 Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường gồm:

a Trung tâm phát triển quỹ đất (thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường)thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các trường hợp Nhànước thu hồi đất để giao cho Trung tâm quản lý;

b Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thực hiện việc bồi thường,hỗ trợ tái định cư đối với các trường hợp còn lại khi Nhà nước thu hồi đất

Trang 18

Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cấp huyện do lãnh đạo UBNDcấp huyện làm Chủ tịch Hội đồng, lãnh đạo Phòng Tài nguyên và Môi trườnglàm phó Chủ tịch Hội đồng.

Các uỷ viên gồm:

- Đại diện chủ đầu tư - Uỷ viên thường trực;

- Đại diện Phòng Tài chính Kế hoạch - Uỷ viên;

- Đại diện UBND cấp xã có đất bị thu hồi - Uỷ viên;

- Đại diện hộ gia đình bị thu hồi đất từ một đến hai người - Uỷ viên;

- Một số thành viên khác do chủ tịch UBND cấp huyện quyết định chophù hợp với thực tế ở địa phương

3 Thực hiện các dịch vụ về bồi thường, giải phóng mặt bằng:

Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cấp huyện hoặc Trung tâmphát triển quỹ đất được thuê doanh nghiệp thực hiện các dịch vụ về bồithường, giải phóng mặt bằng

1.1.2 Cơ sở thực tiễn.

Công tác giải phóng mặt bằng góp phần cải thiện môi trường đầu tư,khai thác các nguồn lực từ đất đai cho đầu tư phát triển, các cơ sở hạ tầngkinh tế xã hội ở nước ta thời gian qua đã được Đảng và Nhà nước quan tâmđầu tư hầu khắp các vùng, miền trên cả nước, đặc biệt tại các thành phố lớn

đã đóng góp vào sự thành công bước đầu của công cuộc “Công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước”, thúc đẩy kinh tế phát triển, đáp ứng nhu cầu vật chất,tinh thần của nhân dân Đạt được kết quả nêu trên công tác bồi thường giảiphóng mặt bằng đóng vai trò không nhỏ để các dự án phát huy hiệu quả Giải phóng mặt bằng đúng tiến độ sẽ tiết kiệm được thời gian, chi phí vàsớm thực hiện dự án và đưa vào sử dụng mang lại hiệu quả kinh tế xã hội.Ngược lại, làm chậm tiến độ thực hiện dự án, lãng phí thời gian, tăng chi phí,giảm hiệu quả dự án

Thực hiện giải phóng mặt bằng tốt sẽ giảm chi phí, có điều kiện tập

Trang 19

chung vốn cho mở rộng đầu tư Ngược lại, chi phí bồi thường lớn, không kịphoàn thành tiến độ dự án dẫn đến quay vòng vốn chậm gây khó khăn cho cácnhà đầu tư

Đối với các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh nếu không đáp ứng đượctiến độ đầu tư thì mất cơ hội kinh doanh, hiệu quả kinh doanh thấp

Đối với dự án đầu tư không kinh doanh, thời gian thi công kéo dài, tiến độthi công bị ngắt quãng gây ra lãng phí và ảnh hưởng tới chất lượng công trình.Các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư qua các thời kỳ thểhiện tính đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta là đảm bảo mọi công dân ViệtNam đều có nhà ở, đất ở Trong quá trình phát triển các chính sách bồithường, hỗ trợ do yếu tố khách quan đã chưa thể hiện được tính toàn diện tuynhiên đã phần nào đáp ứng được quyền lợi cho người bị thu hồi dất

Ngày nay các công trình đường xá, trụ sở, khu trung tâm, cụm côngnghiệp được mở rộng thể hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cưcủa chúng ta đang thể hiện một phần tính ưu việt, đảm bảo lợi ích, mong mỏicủa người dân cũng như ổn định đời sống nhân dân, tình hình chính trị, thểhiện tính đúng đắn trong công cuộc đổi mới

Nhằm đáp ứng thực tế khách quan tốc độ phát triển CNH-HĐH nhanhđòi hỏi chính sách bồi thường, hỗ trợ của chúng ta phải luôn hoàn thiện đểđáp ứng với thực tiễn như:

- Quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh: xây dựng căn cứ vào QHSDĐ toàn quốc

và quy hoạch vùng; cụ thể hóa các chỉ tiêu chủ yếu của quy hoạch cả nước kếthợp với đặc điểm đất đai và yêu cầu phát triển KT-XH trong phạm vi tỉnh

- Quy hoạch sử dụng đất Thị xã: xây dựng trên cơ sở định hướng của

QHSDĐ cấp tỉnh nhằm giải quyết các mâu thuẫn về quan hệ đất đai Căn cứ vàođặc điểm nguồn tài nguyên đất, mục tiêu dài hạn phát triển kinh tế - xã hội vàcác điều kiện cụ thể khác của huyện, đề xuất các chỉ tiêu và phân bổ các loại đất;xác định các chỉ tiêu định hướng về đất đai đối với quy hoạch ngành và xã,

Trang 20

phường, thị trấn trên phạm vi của huyện

- Quy hoạch sử dụng đất cấp xã: xã là đơn vị hành chính cấp cuối

cùng Vì vậy, trong quy hoạch cấp xã vấn đề sử dụng đất đai được giảiquyết rất cụ thể, gắn chặt với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của xã

và các quan hệ ngoài xã QHSDĐ cấp xã là quy hoạch vi mô, được xâydựng dựa trên khung chung các chỉ tiêu định hướng sử dụng đất cấp huyện.Kết quả của QHSDĐ cấp xã còn là cơ sở để bổ sung QHSDĐ cấp huyện và

là căn cứ để giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụngđất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các tổ chức, hộ gia đình

và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài, để tiến hành dồn điền đổi thửa nhằmthực hiện các phương án sản xuất kinh doanh cũng như các dự án cụ thể

1.1.3 Cơ sở pháp lí của đề tài

- Luật Đất đai năm 2003; Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày29/10/2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật Đất đai;

- Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về Hỗtrợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Thông tư số 116/2004/TT-BTCngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Nghị định số197/2004/NĐ-CP của Chính phủ;

- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ về Quyđịnh bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất,thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cưkhi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai;

- Thông tư số 06/2007/TT-BTNMT ngày 15 tháng 6 năm 2007 của BộTài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 của Chính phủ

- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2009 của Chínhphủ Quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi

Trang 21

thường, hỗ trợ và tái định cư.

- Quyết định số 52/QĐ-UBND ngày 18/01/2006 của Ủy ban nhân dânThị xã Phú Thọ về việc thành lập Hội đồng đền bù giải phóng mặt bằng tuyếnđường cao tốc qua địa bàn Thị xã Phú Thọ

- Quyết định số 1206/QĐ-UBND ngày 14/9/2007 của Ủy ban nhân dânThị xã Phú Thọ về việc thành lập Ban quản lý dự án giải phóng mặt bằngđường cao tốc đoạn qua địa bàn Thị xã Phú Thọ, Tỉnh Phú Thọ

- Quyết định số 3995/2009/QĐ-UBND ngày 20/11/2009 của UBND tỉnh

về việc ban hành Đơn giá bồi thường thiệt hại về tài sản (vật kiến trúc, câytrồng, vật nuôi) gắn liền với đất bị thu hồi khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụngvào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mụcđích phát triển kinh tế theo quy định của pháp luật trên địa bàn Tỉnh Phú Thọ;

- Quyết định số 25/2008/QĐ-UBND ngày 22/12/2008 của UBND Tỉnh PhúThọ quy định về giá các loại đất trên địa bàn Tỉnh Phú Thọ; năm 2009;

- Quyết định số 26/2008/QĐ-UBND ngày 22/12/2008 của UBND TỉnhPhú Thọ Ban hành quy định phân vùng, phân khu vực, phân loại đường phố

và phân vị trí đất trên địa bàn Tỉnh Phú Thọ;

- Bản đồ trích đo, hồ sơ địa chính và số liệu, tài liệu điều tra phục vụcho việc lập phương án bồi thường

1.2 KHÁI QUÁT VỀ CHÍNH SÁCH GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT

1.2.1 Khái quát về chính sách giải phóng mặt bằng của một số nước trên thế giới

1.2.1.1 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của Ngân hàng thế giới (WB)

Hầu hết các dự án được tài trợ bởi vốn vay của ngân hàng Thế giới (WB)đều có chính sách về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư do các dự án này đưa

ra Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của tổ chức này có nhiều khác

Trang 22

biệt so với luật, quy định, chính sách của nhà nước Việt Nam nên có nhữngkhó khăn nhất định, nhưng bên cạnh cũng có những ảnh hưởng tích cực tớiviệc hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người bị thuhồi đất của Việt Nam

Tất cả mọi vấn đề kinh tế, xã hội phát sinh từ việc thu hồi đất gây ra chongười bị thu hồi đất đều được chính sách của WB quan tâm Trong công tácbồi thường, hỗ trợ và tái định cư thì vấn đề tái định cư được WB quan tâmnhiều hơn, hỗ trợ những người bị ảnh hưởng trong suốt quá trình tái định cư,

từ việc tìm nơi ở mới thích hợp cho một khối lượng lớn chủ sử dụng đất phải

di chuyển, tổ chức các khu tái định cư, trợ giúp chi phí vận chuyển, xây dựngnhà ở mới, đào tạo nghề nghiệp, cho vay vốn phát triển sản xuất, cung cấp các

dịch vụ tại khu tái định cư.( Nguồn tài liệu; Phòng nông nghiêp, phòng kinh

di chuyển được giúp đỡ để ít nhất họ cũng đạt mức sống sung túc như lẽ họ sẽ

có được nếu không có dự án hoặc tốt hơn

Với các nguyên tắc cơ bản là:

- Cần tránh hoặc giảm thiểu tái định cư bắt buộc và thiệt hại về đất đai,công trình, các tài sản và thu nhập bằng cách khai thác mọi phương án khả thi

- Tất cả các hộ đều được quyền đền bù theo giá thay thế cho tài sản, thunhập và các công việc sản xuất, kinh doanh bị ảnh hưởng, được khôi phục đủ

để cải thiện hay ít nhất cũng hồi phục được mức sống, mức thu nhập và nănglực sản xuất của họ như trước khi có dự án

- Trong trường hợp di chuyển cả một khu vực dân cư phải cố gắng tối đa

Trang 23

để duy trì các thể chế văn hoá và xã hội của những người phải di chuyển vàcủa cộng đồng dân cư nơi chuyển đến.

- Việc chuẩn bị các kế hoạch giải phóng mặt bằng (được coi như mộtphần trong công tác chuẩn bị tiểu dự án) và thực hiện các kế hoạch này sẽđược tiến hành với sự tham gia và tư vấn của những người bị ảnh hưởng

- Phải hoàn tất việc chi trả đền bù các loại tài sản bị ảnh hưởng và kếtthúc di dân tới nơi ở mới trước khi thi công tuyến tiểu dự án

- Việc đền bù cho người dân tộc thiểu số, hộ gia đình do phụ nữ làm chủ, giađình có người tàn tật và các hộ dễ bị ảnh hưởng khác sẽ được thực hiện với sự tôntrọng các giá trị văn hoá cũng như sự bảo vệ các nhu cầu riêng biệt của họ

Khi triển khai thực hiện công tác giải phóng mặt bằng ADB quan tâmđến hầu hết các vấn đề liên quan đến chủ hộ như nghề nghiệp, thu nhập hàngtháng, nguồn thu nhập của gia đình, số người trong độ tuổi lao động, có trongdiện chính sách hay không và cả trình độ học vấn….cùng tính pháp lý của đấtđai, tài sản trên đất

Về vấn đề tái định cư, mục tiêu chính sách tái định cư của ADB là giảmthiểu tối đa tái định cư và phải bảo đảm cho các hộ bị di chuyển được bồithường và hỗ trợ sao cho tương lai kinh tế và xã hội của họ được thuận lợi

tương tự trong trường hợp không có dự án.( Nguồn tài liệu; Phòng nông

nghiêp, phòng kinh tế, phòng quản lý đô thị UBND TX Phú Thọ)

1.2.1.3 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Trung Quốc

Khác với Hiến pháp và Luật đất đai của Việt Nam, Hiến pháp TrungQuốc quy định hai hình thức sở hữu đất đai: Sở hữu Nhà nước và sở hữu tậpthể Vì vậy nên khi thu hồi đất, kể cả đất nông nghiệp tuỳ từng trường hợp cụthể, Nhà nước sẽ cấp đất mới cho các chủ sử dụng bị thu hồi đất và bồithường tài sản, các công trình gắn liền với đất bị thu hồi

Về trình tự, thủ tục thu hồi đất thì Nhà nước thông báo cho người sửdụng đất biết trước việc họ sẽ bị thu hồi đất trong thời hạn một năm

Trang 24

Về phương thức bồi thường, người dân có quyền lựa chọn các hình thứcbồi thường bằng tiền hoặc bằng nhà tại khu ở mới Người dân thường lựachọn bồi thường thiệt hại bằng tiền và tự tìm chỗ ở mới phự hợp với nơi làmviệc của mình

Về giá bồi thường lấy tiêu chuẩn là giá thị trường, mức giá này cũngđược Nhà nước quy định cho từng khu vực và chất lượng nhà, đồng thời đượcđiều chỉnh rất linh hoạt cho phù hợp với thực tế, vừa được coi là Nhà nước tácđộng điều chỉnh tại chính thị trường đó

Về tái định cư, thực hiện nguyên tắc chỗ ở mới tốt hơn chỗ ở cũ, các khutái định cư được quy hoạch tổng thể với nhiều hạng mục hạ tầng nhà ở sở hữu

70 năm, trường học…, bố trí hệ thống giao thông động và tĩnh Nhà ở đượcxây dựng đồng bộ và kịp thời đáp ứng nhu cầu nhiều loại căn hộ với các nhucầu sử dụng khác nhau Các chủ sử dụng phải di chuyển đều được chínhquyền quan tâm tạo điều kiện về việc làm, đối với các đối tượng chính sách

xã hội được Nhà nước có chính sách ưu tiên đặc biệt (Có 2 văn bản Luật

chính điều chỉnh về điều tra đất đai: Luật về quản lý đất đai, ban hành năm

1986 và Văn bản quy định việc thi hành Luật quản lý đất đai)

1.2.1.4 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Thái Lan

Năm 1987 Thái Lan ban hành Luật về trưng dụng BĐS áp dụng cho việctrưng dụng đất sử dụng vào các mục đich xây dựng tiện ích công cộng, quốcphòng, phát triển nguồn tài nguyên hoặc các lợi ích khác cho đất nước, phattriển đô thị, nông nghiệp, công nghiệp, cải tạo đất đai vào các mục đích côngcộng Theo đó quy định những nguyên tắc về trưng dụng đất, nguyên tắc tínhgiá trị bồi thường các loại tài sản bị thiệt hại Để từng ngành căn cứ tự xâydựng các quy định cụ thể và trình tự tiến hành bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư với việc xác định giá trị bồi thường, hỗ trợ, trình tự thủ tục các bước lập vàphê duyệt dự án bồi thường, thành lập các cơ quan, ủy ban tính toán bồithường, hỗ trợ và tái định cư, trình tự đàm phán, nhận tiền bồi thường, cùng

Trang 25

đó là quyền khiếu nại, quyền khởi kiện đưa ra toà án.( Luật đất đai Thái Lan

2008; Sở hứu Nhà nước, sở hữu tư nhân).

1.2.2 Khái quát về chính sách giải phóng mặt bằng của Nhà nước Việt Nam

1.2.2.1 Một số khái niệm liên quan đến giải phóng mặt bằng

Luật Đất đai năm 2003 được thông qua ngày 26/11/2003 tại kỳ họp thứ 4Quốc hội khoá IX trên cơ sở Nghị quyết về việc tiếp tục đổi mới chính sáchpháp luật về đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước của Hộinghị lần thứ 7 Trung ương Đảng khoá IX Xuất phát từ yêu cầu đổi mới đó,Luật đất đai năm 2003 đã được ban hành có phạm vi điều chỉnh bao quát vớirất nhiều nội dung mới, trong đó tập trung vào các vấn đề trong quản lý sửdụng đất đai

Sau khi Luật đất đai 2003 được ban hành, để đáp ứng thực tiễn Nhà nước

đã ban hành nhiều các văn bản dưới luật như Nghị định, Thông tư cụ thể hoácác điều luật về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thuhồi đất, theo đó, chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư được thểchế tại Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chínhphủ quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất,hiện tại đây là văn bản quy phạm quan trọng để dùng áp dụng cho công tácbồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất cho các địa phương

Nghị định 197/2004/NĐ-CP đã phần nào đáp ứng được lợi ích của ngườibị thu hồi đất Tuy nhiên để giải quyết một số vướng mắc phát sinh trong quátrình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần cụ thể hoá và bổsung một số điều thuộc Nghị định góp phần hoàn thiện chính sách khi Nhànước thu hồi đất, đẩy nhanh tiến độ GPMB và ổn định đời sống của người bịthu hồi đất, Bộ tài chính đã ban hành các Thông tư số 116/2004/TT-BTCngày 17/12/2004 và Thông tư số 69/2006/TT-BTC ngày 02 tháng 8 năm

2006 sửa đổi, bổ sung Thông tư số 116/2004/TT-BTC

- Chỉ thị số 11/2006/CT-CP ngày 27 tháng 3 năm 2006 của Chính phủ về

Trang 26

giải pháp hỗ trợ dạy nghề và việc làm cho lao động vùng chuyển đổi mục đích

sử dụng đất nông nghiệp Theo đó giao cho Ủy ban nhân dân các tỉnh, thànhphố trực thuộc Trung ương có định hướng quy hoạch, kế hoạch về chuyển đổimục đích sử dụng đất nông nghiệp, chủ động xây dựng kế hoạch hỗ trợ dạynghề và tạo việc làm từ dự án dạy nghề cho lao động nông thôn và vay vốngiải quyết việc làm cho người lao động ngay trong quá trình xây dựng quyhoạch và kế hoạch thu hồi đất nông nghiệp; hướng dẫn và vận động nhân dânchủ động tham gia học nghề để chuyển nghề và tìm việc làm phù hợp đểnhanh chóng ổn định cuộc sống

- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 của Chínhphủ quy định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thuhồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai và Thông

tư số 06/2007/TT-BTNMT ngày 15 tháng 6 năm 2007 của Bộ Tài nguyên vàMôi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 84/2007/NĐ-

CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 của Chính phủ Theo đó quy định, cụ thể hóamột số điều về bồi thường, hỗ trợ và tái định Gần đây nhất là Nghị định số69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2009 của Chính phủ Quy định bổ sung

về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư đã phần nào đảm bảo hài hoà ba lợi ích: Người bị thu hồi đất được nhànước quan tâm niều hơn - Nhà đầu tư - Nhà nước Sau đây là một số kháiniệm liên qua đến nội dung nghiên cứu đề tai:

* Thu hồi đất: là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lạiquyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân dân xã,phường, thị trấn quản lý theo quy định

* Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: là việc Nhà nước trả lại giá trịquyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất

Trang 27

* Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: là việc Nhà nước giúp đỡ người bịthu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để

di dời đến địa điểm mới

Như vậy, bồi thường thiệt hại là phạm trù kinh tế, phản ánh sự bồi hoàn,trả lai tương xứng giá trị hoặc công lao động cho một chủ thể nào đó bị thiệthại vì một hành vi của một chủ thể khác

Giải phóng mặt bằng là quá trình tổ chức thực hiện các công việc liênquan đến di dời nhà cửa, cây cối và các công trình xây dựng trên đất nhất địnhcho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới trên đó

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng từ khi thành lập Hội đồng giảiphóng mặt bằng cho tới khi bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư

1.2.2.2 Nguyên tắc bổi thường và điều kiện được bồi thường về đất

* Nguyên tắc bồi thường

1 Người bị Nhà nước thu hồi đất có đủ điều kiện quy định tại Điều 8 củaNghị định này thì được bồi thường; trường hợp không đủ điều kiện được bồithường thì ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đâygọi chung là ủy ban nhân dân cấp tỉnh) xem xét để hỗ trợ

2 Người bị thu hồi đất đang sử dụng vào mục đích nào thì được bồithường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất

để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thờiđiểm có quyết định thu hồi; trường hợp bồi thường bằng việc giao đất mớihoặc bằng nhà, nếu có chênh lệch về giá trị thì phần chênh lệch đó được thựchiện thanh toán bằng tiền

3 Trường hợp người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồiđất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với nhà nước theo quyđịnh của pháp luật thì phải trừ đi khoản tiền phải thực hiện nghĩa vụ tài chínhvào số tiền được bồi thường, hỗ trợ để hoàn trả ngân sách nhà nước

Trang 28

Nguyên tắc bồi thường được quy định tại Điều 6, Nghị định số

197/2004/NĐ-CP và phần II, khoản 1 Thông tư số 116/2004/TT-BTC có nội dung:

- Người bị nhà nước thu hồi đất có đủ điều kiện quy định tại Điều 8 Nghịđịnh 197/2004/NĐ-CP thì được bồi thường, trường hợp không đủ điều kiệnbồi thường thì UBND tỉnh xem xét để hỗ trợ

*Điều kiện được bồi thường

Điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 8, Nghị định số 197/2004/NĐ-CP và phần II, khoản 2 Thông tư số 116/2004/TT-BTC có nội dung sau:Người bị Nhà nước thu hồi đất, có một trong các điều kiện sau đây thìđược bồi thường:

1 Có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật vềđất đai

2 Có quyết định giao đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quyđịnh của pháp luật về đất đai

3 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định, được Uỷ ban nhân dân

xã, phường, thị trấn xác nhận không có tranh chấp

4 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có một trong các loại giấy tờquy định tại trường hợp 3 mà trên giấy tờ đó ghi tên người khác, kèm theogiấy tờ về việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất có chữ ký của các bên cóliên quan, nhưng đến thời điểm có quyết định thu hồi đất chưa thực hiện thủtục chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật, nay được UBNDcấp xã xác nhận là đất không có tranh chấp

5 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có các loại giấy tờ quyđịnh tại phần 1, 2, 3 nhưng đất đã được sử dụng ổn định từ trước ngày 15 tháng

10 năm 1993 (không phân biệt người sử dụng đất đó là người sử dụng đất trướcngày 15 tháng 10 năm 1993 hay là người sử dụng đất sau ngày 15 tháng 10năm 1993), nay được UBND cấp xã xác nhận là đất đó không có tranh chấp

Trang 29

6 Hộ gia đình, cá nhân được sử dụng đất theo bản án hoặc quyết địnhcủa toà án nhân dân, quyết định thi hành án của cơ quan thi hành án hoặcquyết định giải quyết tranh chấp đất đai của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

đã được thi hành

7 Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất không có các loại giấy tờ quy địnhtại phần 1, 2, 3 nhưng đất đã được sử dụng từ ngày 15 tháng 10 năm 1993 đếnthời điểm có quyết định thu hồi đất, mà tại thời điểm sử dụng không vi phạmquy hoạch; không vi phạm hành lang bảo vệ các công trình, được cấp có thẩmquyền phê duyệt đã công bố công khai, cắm mốc; không phải là đất lấn chiếmtrái phép và được UBND cấp xã nơi có đất bị thu hồi xác nhận đất đó không

có tranh chấp

8 Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất mà trước đây Nhà nước đã có quyếtđịnh quản lý trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước, nhưngtrong thực tế Nhà nước chưa quản lý, mà hộ gia đình, cá nhân đó vẫn sử dụng

9 Cộng đồng dân cư đang sử dụng đất có các công trình là đình, đền,chùa, miếu, am, từ đường, nhà thờ họ được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận

là đất sử dụng chung cho cộng đồng và không có tranh chấp

10 Tổ chức sử dụng đất trong các trường hợp sau đây:

a) Đất được Nhà nước giao có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất

đã nộp không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước;

b) Đất nhận chuyển nhượng của người sử dụng đất hợp pháp mà tiền trảcho việc chuyển nhượng không có nguồn từ ngân sách nhà nước;

c) Đất sử dụng có nguồn gốc hợp pháp từ hộ gia đình, cá nhân

* Những trường hợp không được bồi thường

1 Người sử dụng đất không đủ điều kiện theo quy định tại Điều 8 củaNghị định số 197/2004/NĐ-CP

2 Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, đượcNhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc

Trang 30

từ ngân sách nhà nước; được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hàngnăm; đất nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà tiền trả cho việc nhậnchuyển nhượng quyền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước.

3 Đất bị thu hồi thuộc một trong các trường hợp quy định tại các khoản

2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 và 12 Điều 38 Luật Đất đai 2003

4 Người bị Nhà nước thu hồi đất có một trong các điều kiện quy định tạiĐiều 8 của Nghị định 197/2004/NĐ-CP nhưng thuộc một trong các trườnghợp quy định tại khoản 1, 2, 3, 4 và 5 Điều 7 Nghị định 197/2004/NĐ-CP

* Phương pháp tính giá bồi thường

Phương pháp tính giá bồi thường chính là phương pháp xác định giá đấtquy định tại Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chinh phủ

"về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất" và Nghị định123/2007/NĐ-CP, ngày 27/07/2007 bao gồm: phương pháp so sánh trực tiếp,phương pháp thu nhập, phương pháp chiết trừ, phương pháp thặng dư

* Nội dung bồi thường, hỗ trợ cho từng loại đất

Đối với đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân được quy định tại điều

10 Nghị định 197/2004/NĐ-CP và Điều 43 Nghị định số 84/2007/NĐ-CP:

- Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồiđược bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng; nếu không có đất để bồithường thì được bồi thường bằng tiền tính theo giá đất cùng mục đích sử dụng

- Đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư, đất vườn ao liền kề với đất ởtrong khu dân cư, ngoài việc được bồi thường theo giá đất nông nghiệp cùngmục đích sử dụng còn được hỗ trợ bằng tiền; giá tính hỗ trợ từ 20% đến 50%giá đất ở liền kề; mức hỗ trợ cụ thể do UBND cấp tỉnh quyết định cho phùhợp với thực tế tại địa phương

- Trường hợp bồi thường bằng việc giao đất mới có giá đất thấp hơn giáđất bị thu hồi thì ngoài việc được giao đất mới người bị thu hồi đất còn đượcbồi thường bằng tiền phần giá trị chênh lệch; trường hợp bồi thường bằng

Trang 31

việc giao đất mới có giá đất cao hơn giá đất bị thu hồi thì bồi thường tươngứng với giá trị quyền sử dụng đất của đất bị thu hồi.

Đối với đất phi nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân

- Đất phi nông nghiệp không phải đất ở của hộ gia đình và cá nhân, theođiều 11, Nghị định 197/2004/NĐ-CP quy định:

+ Đất làm mặt bằng xây dựng cơ sở sản xuất kinh doanh phi nông nghiệpcủa hộ gia đình, cá nhân có nguồn gốc là đất ở đã được giao sử dụng ổn địnhlâu dài hoặc có đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,khi Nhà nước thu hồi được bồi thường theo giá đất ở

+ Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất phi nông nghiệp có thời hạn do nhậnchuyển nhượng, nhận thừa kế, được tặng cho hoặc do Nhà nước giao có thutiền sử dụng đất được bồi thường theo giá đất phi nông nghiệp; trường hợp sửdụng đất do Nhà nước hoặc do UBND cấp xã cho thuê theo thẩm quyền thìkhi Nhà nước thu hồi chỉ được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại

- Đất phi nông nghiệp là đất ở theo Điều 13, Nghị định 197/2004/NĐ-CPquy định:

+ Người sử dụng đất ở khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ

ở được bồi thường bằng giao đất ở mới, nhà ở tại khu tái định cư hoặc bồithường bằng tiền theo đề nghị của người có đất bị thu hồi và phù hợp với thực

tế ở địa phương

+ Diện tích đất bồi thường bằng giao đất ở mới cho người có đất bị thuhồi cao nhất bằng hạn mức giao đất ở tại địa phương; trường hợp đất ở bị thuhồi có diện tích lớn hơn hạn mức giao đất ở thì Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh căn

cứ vào quỹ đất của địa phương và số nhân khẩu của hộ gia đình bị thu hồi đất,xem xét, quyết định giao thêm một phần diện tích đất ở cho người bị thu hồiđất, nhưng không vượt quá diện tích của đất bị thu hồi

Đối với đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp của tổ chức, theo điều

12, Nghị định 197/2004/NĐ-CP quy định:

Trang 32

- Tổ chức đang sử dụng đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp được Nhànước giao đã nộp tiền sử dụng đất hoặc nhận chuyển nhượng từ người sửdụng đất hợp pháp, mà tiền sử dụng đất đã nộp, tiền trả cho việc nhận chuyểnnhượng quyền sử dụng đất không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước thìđược bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.

- Tổ chức được Nhà nước cho thuê đất hoặc giao đất không phải nộp tiền

sử dụng đất hoặc đã nộp tiền sử dụng đất bằng tiền có nguồn gốc từ ngân sáchnhà nước thì không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất; nếu tiềnchi phí đầu tư vào đất còn lại không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước thìtiền chi phí đầu tư này được bồi thường

- Cơ sở của tổ chức tôn giáo đang sử dụng đất ổn định, nếu là đất đượcNhà nước giao không thu tiền sử dụng đất hoặc thuê đất thì không được bồithường, nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại

đô thị và quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn

- Người sử dụng đất ở khi Nhà nước thu hồi đất mà thuộc đối tượngkhông được bồi thường đất, nếu không còn nơi ở nào khác thì được Uỷ bannhân dân cấp có thẩm quyền xem xét giải quyết cho mua, thuê nhà ở hoặc

Trang 33

giao đất ở mới; người được thuê nhà hoặc mua nhà phải trả tiền mua nhà, thuênhà, nộp tiền sử dụng đất theo quy định.

2 Đối với đất thuộc hành lang an toàn khi xây dựng công trình công cộng có hành lang bảo vệ an toàn

+ Khi Nhà nước thu hồi đất nằm trong hành lang bảo vệ an toàn xâydựng công trình công cộng có hành lang bảo vệ an toàn thì thực hiện bồithường, hỗ trợ theo quy định

+ Trường hợp Nhà nước không thu hồi đất thì đất nằm trong phạm vihành lang an toàn được bồi thường thiệt hại do hạn chế khả năng sử dụng đất,thiệt hại tài sản gắn liền với đất

3 Xử lý các trường hợp tổ chức bị thu hồi đất nhưng không được bồi thường:

Tổ chức bị thu hồi đất mà không được bồi thường nếu phải di dời đến cơ

sở mới thì được hỗ trợ bằng tiền theo dự án đầu tư được cấp có thẩm quyềnphê duyệt; mức hỗ trợ tối đa không quá mức bồi thường đất bị thu hồi do tổchức, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất chi trả

4 Nghị định số 69/2009/NĐ-CP, ngày 13 tháng 8 năm 2009 "Quy định

bổ sung về việc qyu hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗtrợ, tái định cư

- Theo Điều 29, 30, 33 đất phi nông nghiệp được sử dụng trước ngày 01tháng 7 năm 2004 của tổ chức kinh tế do được giao đất để tạo vốn xây dựng

cơ sở hạ tầng theo dự án; đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp của hộ giađình, cá nhân không phải do Nhà nước giao, cho thuê, được bồi thường về đấttheo giá đất ở khi Nhà nước thu hồi đất

- Đất được Nhà nước giao cho hộ gia đình, cá nhân làm mặt bằng sảnxuất hoặc kinh doanh dịch vụ phi nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi theo quyđịnh tại khoản 4 và khoản 5 Điều 4 Nghị định số 17/2006/NĐ-CP được bồithường về đất theo giá đất ở khi Nhà nước thu hồi đất

Trang 34

- Khi thu hồi đất tại khu vực giáp ranh giữa các tỉnh, thành phố trựcthuộc Trung ương thì giá đất do UBND cấp tỉnh quy định, không chỉ căn cứvào điều kiện kinh tế, xã hội, kết cấu hạ tầng tại khu vực giáp ranh mà cònphải căn cứ vào điều kiện kinh tế, xã hội, kết cấu hạ tầng chung và khả năngthu hút đầu tư của từng địa phương đối với khu vực giáp ranh đó

- Theo điều 44, 45, 46, 47, Nghị định số 84/2007/NĐ-CP quy định: + Trường hợp thu hồi đối với đất sử dụng trước ngày 15 tháng 10 năm

1993 nhưng không có Giấy chứng nhận hoặc một trong các loại giấy tờ quyđịnh tại khoản 1 Điều 50 của Luật Đất đai và UBND cấp xã xác nhận đất đókhông có tranh chấp thì việc bồi thường, hỗ trợ về đất thực hiện theo quy định sau:a) Trường hợp đất đang sử dụng là đất có nhà ở và không thuộc mộttrong các trường hợp sử dụng đất quy định tại Khoản 4, Điều 14 Nghị địnhnày thì người đang sử dụng đất được bồi thường đối với diện tích đất thực tếđang sử dụng nhưng diện tích được bồi thường không vượt quá hạn mức giaođất ở theo quy định Đối với phần diện tích vượt hạn mức giao đất ở và phầndiện tích đất vườn, ao trên cùng thửa đất có nhà ở nhưng không được côngnhận là đất ở (nếu có) thì được bồi thường, hỗ trợ về đất theo quy định đối vớiđất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư;

b) Trường hợp đất đang sử dụng vào mục đích phi nông nghiệp (khôngphải đất ở) và không thuộc một trong các trường hợp sử dụng đất quy định tạikhoản 4 Điều 14 Nghị định này thì người đang sử dụng đất được bồi thườngđối với diện tích đất thực tế đang sử dụng Trường hợp trên thửa đất có cảphần diện tích đang sử dụng vào mục đích nông nghiệp thì phần diện tích đóđược bồi thường, hỗ trợ về đất theo quy định đối với đất nông nghiệp;

c) Trường hợp đất đang sử dụng vào mục đích nông nghiệp mà ngườiđang sử dụng đất là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp thìđược bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích đất thực tế đang sử dụng nhưng diện

Trang 35

tích được bồi thường, hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệptheo quy định.

d) Trường hợp đất đang sử dụng thuộc một trong các trường hợp quyđịnh tại khoản 4 Điều 14 Nghị định này hoặc diện tích đất nông nghiệp vượthạn mức giao đất quy định tại Điều 70 của Luật Đất đai và khoản 1 Điều 69Nghị định số 181/2004/NĐ-CP thì người sử dụng đất không được bồi thường

về đất; nếu đất đang sử dụng là đất có nhà ở mà người có đất bị thu hồi không

có chỗ ở nào khác thì được hỗ trợ về đất hoặc được giải quyết nhà tái định cưtheo quy định của UBND cấp tỉnh

+ Trường hợp thửa đất ở có vườn, ao sử dụng trước ngày 18 tháng 12năm 1980 đã được cấp Giấy chứng nhận theo quy định tại khoản 2 Điều 45Nghị định số 181/2004/NĐ-CP mà thửa đất này được tách ra từ thửa đấtkhông có một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại cáckhoản 1, 2 và 5 Điều 50 của Luật Đất đai thì thửa đất còn lại sau khi đã táchthửa mà được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận không có tranh chấp cũngđược bồi thường, hỗ trợ về đất đối với đất ở theo hạn mức quy định tại khoản

2 Điều 45 Nghị định số 181/2004/NĐ-CP

+ Bồi thường, hỗ trợ về đất khi Nhà nước thu hồi đất đối với đất sử dụng

từ ngày 15 tháng 10 năm 1993 trở về sau mà không có giấy tờ về quyền sửdụng đất được UBND cấp xã xác định là không có tranh chấp:

a) Trường hợp đất đang sử dụng là đất có nhà ở và không thuộc mộttrong các trường hợp sử dụng đất quy định tại khoản 4 Điều 14 Nghị định nàythì người đang sử dụng đất được bồi thường về đất theo diện tích đất thực tếđang sử dụng nhưng diện tích được bồi thường không vượt quá hạn mức giaođất ở quy định tại khoản 2 Điều 83 và khoản 5 Điều 84 của Luật Đất đai tại thờiđiểm có quyết định thu hồi đất và giá trị bồi thường phải trừ đi tiền sử dụng đấtphải nộp theo mức thu quy định tại điểm a khoản 3 Điều 8 Nghị định số198/2004/NĐ-CP Đối với phần diện tích vượt hạn mức đất ở và phần diện tích

Trang 36

đất vườn, ao trên cùng thửa đất có nhà ở nhưng không được công nhận là đất ởthì được bồi thường, hỗ trợ về đất theo quy định đối với đất nông nghiệp;

b) Trường hợp đất đang sử dụng vào mục đích phi nông nghiệp (khôngphải là đất ở) và không thuộc một trong các trường hợp sử dụng đất quy địnhtại khoản 4 Điều 14 Nghị định này thì người đang sử dụng đất được bồithường về đất đối với diện tích đất thực tế đang sử dụng nhưng phải trừ đi tiền

sử dụng đất phải nộp theo mức thu quy định tại điểm a khoản 3 Điều 8 Nghịđịnh số 198/2004/NĐ-CP Giá đất tính thu tiền sử dụng đất là giá đất sử dụngvào mục đích phi nông nghiệp cùng loại Trường hợp trên thửa đất có cả phầndiện tích đang sử dụng vào mục đích nông nghiệp thì phần diện tích đó đượcbồi thường, hỗ trợ về đất theo quy định đối với đất nông nghiệp;

c) Trường hợp đất đang sử dụng thuộc một trong các trường hợp quyđịnh tại khoản 4 Điều 14 Nghị định này thì người sử dụng đất không được bồithường về đất; nếu đất đang sử dụng là đất có nhà ở mà người có đất bị thuhồi không có chỗ ở nào khác thì được giải quyết theo quy định tại khoản 2Điều 14 Nghị định số 197/2004/NĐ-CP

- Đất do lấn, chiếm và đất được giao, được cho thuê không đúng thẩmquyền kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2004 trở về sau thì người có hành vi lấn,chiếm hoặc được giao đất, thuê đất không đúng thẩm quyền không được bồithường về đất khi thu hồi đất

- Bồi thường, hỗ trợ về đất khi Nhà nước thu hồi đối với đất được giaokhông đúng thẩm quyền trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 nhưng đã nộp tiền

để được sử dụng đất mà chưa được cấp Giấy chứng nhận:

+ Trường hợp sử dụng đất trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 thì ngườiđang sử dụng đất được bồi thường về đất đối với diện tích và loại đất được giao + Trường hợp sử dụng đất trong khoảng thời gian từ ngày 15 tháng 10năm 1993 đến trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 thì người đang sử dụng đấtđược bồi thường, hỗ trợ về đất như sau:

Trang 37

a) Được bồi thường, hỗ trợ về đất đối với diện tích đất được giao là đấtnông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải là đất ở; đối với diện tích đất ởtrong hạn mức giao đất quy định tại khoản 2 Điều 83 và khoản 5 Điều 84 củaLuật Đất đai;

b) Được bồi thường về đất đối với diện tích đất được giao là đất ở ngoàihạn mức giao đất quy định tại khoản 2 Điều 83 và khoản 5 Điều 84 của LuậtĐất đai nhưng phải trừ đi tiền sử dụng đất phải nộp theo mức thu quy định tạiđiểm a khoản 3 Điều 8 Nghị định số 198/2004/NĐ-CP

- Bồi thường, hỗ trợ về đất khi Nhà nước thu hồi đất đối với trường hợpdiện tích đo đạc thực tế khác với diện tích ghi trên giấy tờ về quyền sử dụng đất: + Nếu diện tích đo đạc thực tế nhỏ hơn diện tích ghi trên giấy tờ vềquyền sử dụng đất thì bồi thường theo diện tích đo đạc thực tế

+ Nếu diện tích đo đạc thực tế nhiều hơn diện tích ghi trên giấy tờ vềquyền sử dụng đất do việc đo đạc trước đây thiếu chính xác hoặc do khi kêkhai đăng ký trước đây người sử dụng đất không kê khai hết diện tíchnhưng toàn bộ ranh giới thửa đất đã được xác định, không có tranh chấpvới những người sử dụng đất liền kề, không do lấn, chiếm thì bồi thườngtheo diện tích đo đạc thực tế

1.2.2.3 Bồi thường, hỗ trợ về tài sản

* Nguyên tắc bồi thường

Theo Điều 18, Nghị định 197/NĐ-CP quy định:

1 Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi nhà nước thu hồi đất mà bịthiệt hại thì được bồi thường

2 Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi nhà nước thu hồi đất mà đất đóthuộc đối tượng không được bồi thường thì tuỳ từng trường hợp cụ thể đượcbồi thường hoặc hỗ trợ tài sản

3 Nhà, công trình khác gắn liền với đất được xây dựng sau khi quyhoạch, khi sử dụng đất công bố mà không được cơ quan nhà nước có thẩmquyền cho phép xây dựng thì không được bồi thường

Trang 38

4 Nhà công trình khác gắn liền với đất được xây dựng sau ngày01/07/2004 mà tại thời điểm xây dựng đã trái với mặt đất sử dụng đất đã đượcxây dựng trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được xét duyệt thì khôngđược bồi thường.

5 Tài sản gắn liền với đất được tạo lập sau khi có quyết định thu hồi đấtđược công bố thì không được bồi thường

6 Hệ thống máy móc, dây chuyền sản xuất có thể tháo dời và di chuyểnđược, thì chỉ bồi thường các chi phí tháo dỡ, vận chuyển, lắp đặt và thiệt hạikhi tháo dỡ, mức bồi thường do UBND cấp tỉnh quy định phù hợp với phápluật hiện hành và thực tế tại địa phương"

* Nội dung bồi thường:

- Theo Nghị định 197/NĐ-CP quy định:

+ Bồi thường nhà, công trình xây dựng trên đất

1 Đối với nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhânđược bồi thường bằng giá trị xây dựng mới của nhà, công trình có tiêu chuẩn

kỹ thuật tương đương do Bộ Xây dựng ban hành Giá trị xây dựng mới củanhà, công trình được tính theo diện tích xây dựng của nhà, công trình nhânvới đơn giá xây dựng mới của nhà, công trình do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnhban hành theo quy định của Chính phủ

2 Đối với nhà, công trình xây dựng khác không thuộc đối tượng quyđịnh trên được bồi thường theo mức sau:

Trang 39

công trình bị phá dỡ và chi phí để sửa chữa, hoàn thiện phần còn lại theo tiêuchuẩn kỹ thuật tương đương của nhà, công trình trước khi bị phá dỡ.

4 Tài sản gắn liền với đất thuộc một trong các trường hợp quy định tạicác khoản 4, 6, 7 và 10 Điều 38 Luật Đất đai thì không được bồi thường

5 Tài sản gắn liền với đất thuộc một trong các trường hợp quy định tạicác khoản 2, 3, 5, 8, 9, 11 và 12 Điều 38 Luật Đất đai 2003 thì việc xử lý tàisản theo quy định tại Điều 35 Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5năm 2007 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai

+ Xử lý các trường hợp bồi thường, hỗ trợ cụ thể về nhà, công trình:

1 Nhà, công trình khác được phép xây dựng trên đất có đủ điều kiện bồithường quy định tại Điều 8 của Nghị định này thì được bồi thường theo quiđịnh tại Điều 19 của Nghị định này

2 Nhà, công trình khác không được giấy phép xây dựng thì tuỳ theomức độ, tính chất hợp pháp của đất, nhà và công trình được bồi thường hoặchỗ trợ theo quy định của pháp luật

3 Nhà, công trình khác xây dựng trên đất không đủ điều kiện được bồithường theo quy định tại Điều 8 của Nghị định này, mà khi xây dựng đã được

cơ quan nhà nước có thẩm quyền thông báo không được phép xây dựng thìkhông được bồi thường, không được hỗ trợ; người có công trình xây dựng tráiphép đó buộc phải tự phá dỡ và tự chịu chi phí phá dỡ trong trường hợp cơquan có thẩm quyền thực hiện phá dỡ

+ Bồi thường nhà, công trình đối với người đang sử dụng nhà ở thuộc sởhữu Nhà nước:

1 Người đang sử dụng nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước (nhà thuê hoặc nhà

do tổ chức tự quản) nằm trong phạm vi thu hồi đất phải phá dỡ, thì người đangthuê nhà không được bồi thường đối với diện tích nhà ở thuộc sở hữu Nhànước và diện tích cơi nới trái phép, nhưng được bồi thường chi phí tự cải tạo,sửa chữa, nâng cấp; mức bồi thường do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quy định

Trang 40

2 Người đang sử dụng nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước bị phá dỡ được thuênhà ở tại nơi tái định cư; diện tích thuê mới tại nơi tái định cư tương đương vớidiện tích thuê cũ; giá thuê nhà là giá thuê nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước; nhà thuêtại nơi tái định cư được Nhà nước bán cho người đang thuê theo quy định củaChính phủ về bán nhà ở thuộc sở hữu nhà nước cho người đang thuê; trường hợpđặc biệt không có nhà tái định cư để bố trí thì được hỗ trợ bằng tiền để tự lo chỗ

ở mới; mức hỗ bằng 60% giá trị đất và 60% giá trị nhà đang thuê

+ Xử lý tiền bồi thường đối với tài sản thuộc sở hữu Nhà nước

Tổ chức bị Nhà nước thu hồi đất, bị thiệt hại về tài sản do nhà nước giaoquản lý sử dụng; phải di dời đến cơ sở mới thì được sử dụng tiền bồi thường tàisản để đầu tư tại cơ sở mới theo dự án đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt.+ Bồi thường cho người lao động do ngừng việc

Tổ chức kinh tế, hộ sản xuất kinh doanh có đăng ký kinh doanh, có thuêlao động theo hợp đồng lao động, bị ngừng sản xuất kinh doanh khi Nhà nướcthu hồi đất thì người lao động được áp dụng bồi thường theo chế độ trợ cấpngừng việc quy định tại khoản 3 Điều 62 của Bộ Luật Lao động; đối tượngđược bồi thường là người lao động quy định tại điểm a, điểm b khoản 1 Điều

27 của Bộ luật Lao động; thời gian tính bồi thường là thời gian ngừng sảnxuất kinh doanh, nhưng tối đa không quá 6 tháng

1.2.2.4 Chính sách hỗ trợ khi thu hồi đất

Chính sách hỗ trợ khi thu hồi đất được quy định cụ thể tại Quyết định13/2008/QĐ-UBND

* Hỗ trợ di chuyển

1 Khi Nhà nước thu hồi đất hộ gia đình (kể cả người đang thuê nhà không thuộc sở hữu Nhà nước) phải tháo dỡ nhà và di chuyển đến nơi ở mới, thì được xét hỗ trợ di chuyển

2 Mức hỗ trợ di chuyển như sau:

Định dạng
Số trang	103
Dung lượng	0,99 MB