Giáo án Vật lý 7 (soạn riêng cho chương trình phổ cập vùng sâu vùng xa) - 3 pps

Yêu cầu học sinh quan sát xem có nhìn thấy ảnh của mình trong các vật ấy không và có giống ảnh nhìn thấy trong gương phẳng không?. C2: Nhìn vào gương cầu lồi ta quan sát được một vùng rộ

Yêu cầu học sinh quan sát xem có

nhìn thấy ảnh của mình trong các

vật ấy không và có giống ảnh nhìn

thấy trong gương phẳng không?

Ta cùng nghiên cứu ảnh của một vật

tạo bởi gương cầu, trước hết là

gương cầu lồi

HĐ2: Quan sát ảnh của một vật tạo

bởi gương cầu lồi

HĐ3: Làm thí nghiệm kiểm tra theo

nhóm

Chú ý đặt vật cách gương phẳng và

gương cầu với cùng một khoảng

cách ( điểm nhô cao nhất trong

gương cầu ngang với mặt gương

phẳng )

C1: Hãy so sánh độ lớn ảnh của hai

cây nến tạo bởi hai gương

Cho học sinh nêu kết luận

HĐ4: Nêu vấn đề xác định vùng

nhìn thấy ( thị trường ) của gương

cầu lồi, so sánh với vùng nhìn thấy

của gương phẳng Hướng dẫn học

sinh bố trí thí nghiệm

C2: So sánh bề rộng vùng nhìn thấy

của hai gương

HĐ5: Trả lời các câu hỏi C3, C4

Yêu cầu một số học sinh trả lời

trước rồi cả lớp nhận xét

C3: Trên ôtô, xe máy người ta

thường lắp một gương cầu lồi ở phía

trước người lái để quan sát ở phía

sau mà không lắp một gương phẳng

Làm như thế có lợi gì ?

C4: Ở những chỗ đường gấp khúc

có vật cản che khuất, người ta

thường đặt một gương cầu lồi lớn

Gương đó giúp ích gì cho người lái

Tùy câu trả lời của học sinh

Học sinh làm thí nghiệm theo nhóm Dự đoán

Học sinh làm thí nghiệm kiểm tra theo nhóm

C1:

1.Là ảnh ảo không hứng được trên màn chắn

2.Anh quan sát được nhỏ hơn vật

Học sinh thảo luận theo nhóm Thảo luận kết quả chung ở nhóm

Học sinh làm việc theo nhóm

C2: Nhìn vào gương cầu lồi ta quan sát được một vùng rộng hơn so với khi nhìn vào gương phẳng có cùng bề rộng

Học sinh làm việc cá nhân

C3: Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng ( có cùng kích thước), vì vậy giúp cho người lái xe nhìn được khoảng rộng hơn ở đằng sau

C4: Người lái xe nhìn thấy trong gương cầu lồi

xe cộ và người bị các vật cản ở bên đường che

gương cầu lồi Ảnh ảo tạo bởi gương cầu lồi nhỏ hơn vật

II.Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi lớn hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng

S

C

F

H

S’

H’

O

Tuần: 8

Tiết: 8

Ngày dạy :

4.Củng cố: Cho học sinh đọc nội dung ghi nhớ

5.Dặn dò: Học thuộc long nội dung ghi nhớ, làm các bài tập: 7.1, 7.2, 7.4 trang 8 sách bài tập VL7 Nghiên cứu trước nội dung bài học kế

BÀI 8 : GƯƠNG CẦU LÕM

I.MỤC TIÊU:

1.Nhận biết được ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm

2.Nêu được những tính chất của ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm

3.Biết cách bố trí thí nghiệm để quan sát ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lõm

4.Giải thích được ứng dụng của gương cầu lồi

II.CHUẨN BỊ:

Đối với mỗi nhóm học sinh: Một gương cầu lõm có giá đỡ thẳng đứng, 1 gương phẳng tròn có cùng kích thước với gương cầu lõm, 1 viên phấn, 1 màn chắn sáng,

1 đèn pin để tạo chùm tia sáng song song và phân kì

III.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1.Ổn định lớp( 1’): Lớp trưởng báo cáo sĩ số

2.Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc lòng nội dung ghi nhớ Sửa bài tập 7.1 (A); 7.2(C)

3.Giảng bài mới:

Giáo viên tổ chức các hoạt động Hoạt động của học sinh Ghi bảng

HĐ1: Nghiên cứu ảnh ảo của mộ

t vật tạo bởi gương cầu lõm (3’)

Cho học sinh quan sát một

gương cầu lồi và một gương cầu

lõm Yêu cầu học sinh nhận xét

sự giống và khác nhau của hai

gương

Nêu câu hỏi: Ảnh của một vật

tạo bởi gương cầu lõm có giống

với ảnh của một vật tạo bởi

gương cầu lồi không ?

HĐ2: Học sinh quan sát ảnh của

một vật đặt gần sát mặt phản xạ

của một gương cầu lõm, dự đoán

những tính chất của ảnh này Trả

lời câu hỏi C1 và C2 (18’)

C1: Ảnh của cây nến quan sát

được trong gương cầu lõm ở thí

nghiệm trên là ảnh gì ? So với

cây nến thì lớn hơn hay nhỏ hơn

?

C2: Hãy bố trí một thí nghiệm để

so sánh ảnh ảo của một vật tạo

bởi gương cầu lõm với ảnh của

cùng vật đó tạo bởi gương

phẳng Mô tả cách bố trí thí

nghiệm Nêu kết quả so sánh

HĐ3: Tìm từ thích hợp điền vào

chỗ trống trong lời kết luận (3’)

HĐ4: Nghiên cứu sự phản xạ của

một số chùm tia tới trên gương

cầu lõm Chùm tia tới song song;

chùm tia tới phân kì.(15’)

C3: Đối với chùm tia tới song

song, quan sát chùm tia phản xạ

xem nó có đặc điểm gì ?

Hình 8.2

C4: Hình 8.3 là một thiết bị dùng

Học sinh nhận xét và trả lời

Học sinh làm thí nghiệm kiểm tra dự đoán trên

C1: Ảnh ảo, lớn hơn cây nến

C2: Tự học sinh thảo luận và trả lời

Sau khi thảo luận xong thì học sinh phát biểu

và các nhóm bổ sung

để thống nhất ý kiến, hoàn thành phần kết luận

Làm thí nghiệm, rút ra nhận xét, viết đầy đủ câu kết luận, sau đó vận dụng kết luận để trả lời câu hỏi C3, C4

C3: Kết luận: Chiếu một chùm tia tới song song lên một gương cầu lõm, ta thu được một chùm tia phản xạ

hội tụ tại một điểm

trước gương

C4: Mặt trời ở rất xa ta

Bài 8:Gương cầu lõm

I.Ảnh tạo bởi gương cầu lõm

1.Thí nghiệm: 2.Kết luận:

Đặt một vật gần sát gương cầu lõm, nhìn vào gương thấy một

ảnh ảo không hứng

được trên màn chắn

và lớn hơn vật

II.Sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu lõm:

1.Đối với chùm tia tới song song

a.Thí nghiệm: b:Kết luận:

Chiếu một chùm tia tới song song lên một gương cầu lõm,

ta thu được một chùm tia phản xạ hội tụ tại một điểm trước gương

2.Đối với chùm tia tới phân kì:

a.Thí nghiệm:

b.Kết luận:

gương cầu lõm hứng ánh sáng

Mặt Trời để nung nóng vật Hãy

giải thích vì sao vật đó lại nóng

lên ?

C5: Bằng cách di chuyển đèn

pin, hãy tìm vị trí của S để thu

được chùm phản xạ là một chùm

sáng song song ?

Hình 8.4

Học sinh vận dụng để trả lời câu

C6, C7

C6: Tìm vị trí thích hợp để thu

được chùm phản xạ song song từ

pha đèn chiếu ra ?

C7: Muốn thu được chùm sáng

hội tụ từ đèn ra thì phải xoay pha

đèn để cho bóng đèn ra xa hay

lại gần gương ?

Cho học sinh chép phần ghi nhớ

vào tập

nên chùm sáng từ Mặt Trời tới gương coi như chùm tia tới song song, cho chùm tia tới phản

xạ hội tụ tại một điểm ở phía trước gương Ánh sáng Mặt Trời có nhiệt

độ cao cho nên vật để

ở chỗ ánh sáng hội tụ

sẽ nóng lên

C5: Kết luận: Một nguồn sáng nhỏ S đặt trước gương cầu lõm ở một vị trí thích hợp, có thể cho một chùm tia

phản xạ song song

C6: Nhờ có gương cầu lõm trong pha đèn pin nên khi xoay pha đèn đến vị trí thích hợp ta

sẽ thu được một chùm sáng phản xạ song song, ánh sáng sẽ truyền đi xa được, không bị phân tán mà vẫn sáng rõ

C7: Điều chỉnh đèn ra

xa gương

Một nguồn sáng nhỏ

S đặt trước gương cầu lõm ở một vị trí thích hợp, có thể cho một chùm tia phản

xạ song song

III.Vận dụng

IV:Ghi nhớ:

Ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm lớn hơn vật

Gương cầu lõm có tác dụng biến đổi một chùm tia tới song song thành một chùm tia phản xạ hội

tụ vào một điểm và ngược lại, biến đổi một chùm tia tới phân kì thích hợp thành một chùm tia phản xạ song song

4.Củng cố: Cho học sinh đọc nội dung ghi nhớ

5.Dặn dò: Học thuộc long nội dung ghi nhớ, làm các bài tập: 8.1, 8.2 sách bài tập VL7 Ôn lại các bài đã học để tiết sau tiến hành tổng kết chương

S

Tuần: 9

Tiết: 9

I.MỤC TIÊU:

1.Nhắc lại những kiến thức cơ bản có liên quan đến sự nhìn thấy vật sáng, sự truyền ánh sáng, sự phản xạ ánh sáng, tính chất của ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng, gương cầu lồi và gương cầu lõm, cách vẽ ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng, xác định vùng nhìn thấy trong gương phẳng So sánh với vùng nhìn thấy trong gương cầu lồi

2.Luyện tập thêm về cách vẽ tia phản xạ trên gương phẳng và ảnh tạo bởi gương phẳng

II.CHUẨN BỊ:

III.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1.Ổn định lớp( 1’): Lớp trưởng báo cáo sĩ số

2.Kiểm tra bài cũ:

3.Giảng bài mới:

Giáo viên tổ chức các hoạt động Hoạt động của học sinh HĐ1: Ôn lại kiến thức cơ bản

Yêu cầu học sinh lần lượt trả lời những câu

hỏi ở phần tự kiểm tra và thảo luận khi thấy

có những chỗ cần điều chỉnh

C1: Chọn câu trả lời đúng cho câu hỏi:

“Khi nào ta nhìn thấy một vật ?”

A Khi vật được chiếu sáng

B Khi vật phát ra ánh sáng

C Khi có ánh sáng từ vật truyền vào

mắt ta

D Khi có ánh sáng từ mắt ta chiếu sáng

vật

C2: Chọn câu phát biểu đúng trong các câu

dưới đây nói về ảnh của một vật tạo bởi

gương phẳng

A Ảnh ảo bé hơn vật và ở gần gương

hơn vật

B Ảnh ảo bằng vật và cách gương một

khoảng bằng khoảng cách từ vật đến

gương

C Ảnh hứng được trên màn và lớn

bằng vật

D Ảnh không hứng được trên màn và

bé hơn vật

C3: Định luật truyền thẳng của ánh sáng:

Trong môi trường………và………, ánh

sáng truyền đi theo………

C4: Tia sáng khi gặp gương phẳng thì bị

phản xạ lại theo định luật phản xạ ánh sáng:

a Tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng

với………và đường…………

b Góc phản xạ bằng………

C5: Ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng

là ảnh gì ? Độ lớn của ảnh và khoảng cách

từ ảnh đến gương thế nào so với độ lớn của

vật và khoảng cách từ vật đến gương ?

C6: Ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi

có những tính chất gì giống và khác với ảnh

C1: Câu C

C2: Câu B

C3: Định luật truyền thẳng của ánh sáng:

Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền đi theo đường thẳng

C4: Tia sáng khi gặp gương phẳng thì bị phản xạ lại theo định luật phản xạ ánh sáng:

a Tia phản xạ nằm trong cùng mặt

phẳng với tia tới và đường pháp tuyến

b Góc phản xạ bằng góc tới

C5: Ảnh ảo, có độ lớn bằng vật, cách gương một khoảng bằng khoảng cách từ vật đến gương

C6:Giống nhau: Ảnh ảo

Khác nhau: Ảnh tạo bởi gương cầu lồi nhỏ hơn ảnh tạo bởi gương phẳng

C7: Khi một vật ở gần sát gương Ảnh này lớn hơn vật

C8:

Ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm không hứng được trên

của một vật tạo bởi gương phẳng ?

C7: Khi vật ở khoảng nào thì gương cầu

lõm cho ảnh ảo ? Ảnh này lớn hơn hay nhỏ

hơn vật ?

C8: Viết ba câu có nghĩa, trong mỗi câu có

bốn cụm từ chọn trong bốn cột dưới đây:

C9:Cho một gương phẳng và một gương

cầu lồi cùng kích thước So sánh vùng nhìn

thấy của chúng

Sang phần vận dụng

C1: Có hai điểm sáng S1, S2 đặt trước

gương phẳng như hình 9.1

a Hãy vẽ ảnh của mỗi điểm tạo bởi

gương

b Vẽ hai chùm tia tới lớn nhất xuất

phát từ S1, S2 và hai chùm tia phản

xạ tương ứng trên gương

c Để mắt trong vùng nào thì sẽ nhìn

thấy đồng thời ảnh của cả hai điểm

sáng trong gương ? Gạch chéo vùng

đó

C2: Một người đứng trước ba cái gương

(gương phẳng, gương cầu lồi, gương cầu

lõm), cách các gương một khoảng bằng

nhau Quan sát ảnh ảo của mình trong ba

gương sẽ thấy chúng có tính chất gì giống

nhau, khác nhau ?

C3: Có bốn học sinh đứng ở bốn vị trí

quanh một cái tủ đứng như trong hình 9.2

Hãy chỉ ra những cặp học sinh có thể nhìn

thấy nhau Đánh dấu vào bảng sau đây

những cặp đó

màn chắn và lớn hơn vật Ảnh ảo tạo bởi gương cầu lồi không hứng được trên màn chắn và bé hơn vật Ảnh ảo tạo bởi gương phẳng không hứng được trên màn chắn và bằng vật

C9:Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi lớn hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng có cùng kích thước C10:

C2: Ảnh quan sát được trong 3 gương đều là ảnh ảo: ảnh nhìn thấy trong gương cầu lồi nhỏ hơn trong gương phẳng, ảnh trong gương phẳng lại nhỏ hơn ảnh trong gương cầu lõm

C3:

An Thanh Hải Hà

gương cầu

lõm

gương phẳng

gương cầu lồi

hứng được trên màn chắn

không hứng được trên màn

chắn

bé hơn vật bằng vật lớn hơn vật

ảnh ảo ảnh thật

Tủ đứng

An

Than

h

Hải

Hà

S 1

S 2

S 1 ’

S 1 ’

S 2 ’

S 2 ’

S 1 ’, S 2 ’

Tuần: 10

Tiết: 10

Ngày dạy :

Sang phần trò chơi ô chữ:

Theo hàng ngang:

1 Vật hắt lại ánh sáng từ vật khác

chiếu vào nó

2 Vật tự nó phát ra ánh sáng

3 Cái mà ta nhìn thấy trong gương

phẳng

4 Các chấm sáng mà ta nhìn thấy trên

trời ban đêm khi không có mây

5 Đường thẳng vuông góc với mặt

gương

6 Chỗ không nhận được ánh sáng trên

màn chắn

7 Dụng cụ để soi ảnh của mình hàng

ngày

Từ hàng dọc là gì ?

1 Vật sáng

2 Nguồn sáng

3 Ảnh ảo

4 Ngôi sao

5 Pháp tuyến

6 Bóng đen

7 Gương phẳng

Từ hàng dọc là: Ánh sáng

4.Dặn dò: Về ôn bài chuẩn bị tiết tới kiểm tra một tiết

KIỂM TRA MỘT TIẾT

I.Chọn câu trả lời đúng cho các câu hỏi dưới đây: (5 điểm)

1) Khi nào mắt ta nhìn thấy một vật ?

A Khi mắt ta hướng vào vật

B Khi mắt ta phát ra những tia sáng đến vật

C Khi có ánh sáng truyền từ vật đó đến mắt ta

D Khi giữa vật và mắt không có khoảng tối

2) Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền đi theo đường nào ?

A Theo nhiều đường khác nhau

B Theo đường gấp khúc

C Theo đường thẳng

D Theo đường cong

3) Tia phản xạ trên gương phẳng nằm trong cùng mặt phẳng với:

A Tia tới và đường vuông góc với tia tới

B Tia tới và đường pháp tuyến với gương

C Đường pháp tuyến với gương và đường vuông góc với tia tới

D Tia tới và đường pháp tuyến với gương ở điểm tới

4) Mối quan hệ giữa góc tới và góc phản xạ khi tia sáng gặp gương phẳng như thế nào ?

A Góc tới gấp đôi góc phản xạ

B Góc tới lớn hơn góc phản xạ

C Góc phản xạ bằng góc tới

D Góc phản xạ lớn hơn góc tới

5) Ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng:

A Lớn hơn vật

B Bằng vật

C Nhỏ hơn vật

D Gấp đôi vật

6) Ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi:

A Nhỏ hơn vật

B Lớn hơn vật

C Bằng vật

D Gấp đôi vật

7) Ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lõm:

A Nhỏ hơn vật

B Bằng vật

C Lớn hơn vật

D Bằng nửa vật

8) Vì sao người lái xe ô tô không dùng gương cầu lõm đặt phía trước để quan sát ảnh của các vật ở trên đường, phía sau xe ?

A Vì gương cầu lõm chỉ cho ảnh thật, phải hứng trên màn mới thấy được

B Vì ảnh ảo quan sát được trong gương cầu lõm rất lớn nên chỉ nhìn thấy một phần

C Vì trong gương cầu lõm ta chỉ nhìn thấy ảnh ảo của những vật để gần gương ( không quan sát được các vật ở xa )

D Vì vùng nhìn thấy của gương cầu lõm quá bé

9) Lần lượt đặt mắt trước một gương cầu lồi, gương phẳng (cùng chiều rộng), cách hai gương một khoảng bằng nhau So sánh vùng nhìn thấy của hai gương:

A Vùng nhìn thấy của gương phẳng lớn hơn vùng nhìn thấy của gương cầu lồi

B Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi lớn hơn vùnh nhìn thấy của gương phẳng

C Vùng nhìn thấy của hai gương bằng nhau

D Không thể so sánh được

10) Vì sao nhốc gương phản xạ, đèn pin lại có thể chiếu sáng đi xa ?

A Vì gương hắt ánh sáng trở lại

B Vì gương cho ảnh ảo rõ hơn

C Vì gương cầu lõm cho chùm phản xạ song song

D Vì nhờ có gương ta nhìn thấy những vật ở xa

II.Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống trong các câu sau đây: (4 điểm)

1 Trong nước nguyên chất, ánh sáng truyên đi theo đường………

2 Khoảng cách từ một điểm trên vật đến gương phẳng…………khoảng cách từ ảnh của điểm đó tới gương

3 Ảnh……….tạo bởi gương cầu lõm không hứng được trên màn chắn

4 Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi……… vùng nhìn thấy của gương phẳng có cùng kích thước

5 Ảnh ảo của một vật quan sát được trong gương cầu lõm………….ảnh ảo của cùng vật đó quan sát được trong gương cầu lồi

6 Định luật truyền thẳng của ánh sáng: Trong môi trường……….và………ánh sáng truyền đi theo đường thẳng

III.Giải thích vì sao có thể dùng gương cầu lõm để tập trung ánh sáng Mặt Trời (1 điểm)

-HẾT - Dặn dò: Về xem trước nội dung bài học kế