những khiếm khuyết của hệ thống thị trường cạnh tranh và các giải pháp doc

Ở đây, một mặt chính phủ tham gia vào việc giao dịch trên thị trường giống như các chủ thể kinh tế khác, mặt khác chính phủ còn sử dụng các công cụ của mình để điều chỉnh những lệch lạc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ_CÔNG NGHỆ TPHCM

Luận văn môn Kinh Tế Vĩ Mô

Giảng viên hướng dẫn: Thầy Trần Thừa

NHỮNG KHIẾM KHUYẾT CỦA THỊ

TRƯỜNG CẠNH TRANH

Người thực hiện:

 Nguyễn Minh Luân Lớp C6QT02

 Võ Quốc Thông Lớp C6QT01

Mục lục

Những khiếm khuyết của thị trường cạnh tranh

Trang

Lời nói đầu 4

Những tác động ngoại vi 1.Khái niệm 5

2 Nguyên nhân 6

3.Biểu hiện 6

4 Tác động đến nền kinh tế 7

5 Giải pháp của chính phủ 8

Chu kỳ kinh doanh 1 Khái niệm 9

2 Nguyên nhân 10

3.Tác động đến nền kinh tế 12

4 Giải pháp của chính phủ 13

Sự phân biệt giàu_nghèo 1 Khái niệm 14

2 Nguyên nhân 14

3 Biểu hiện 14

4 Tác động đến nền kinh tế 16

5 Giải pháp của chính phủ 18

Thông tin thị trường lệch lạc 1 Khái niệm 20

2 Nguyên nhân 20

3 Biểu hiện 21

4 Tác động đến nền kinh tế

5.Giải pháp của chính phủ 22

Sự gia tăng quyền lực độc quyền 1.Khái niệm 24

2 Nguyên nhân 24

3.Biểu hiện

4.Tác động đến nền kinh tế 25

2

5.Giải pháp của chính phủ

Thiếu hang hóa công cộng 1.Khái niệm 27

2 Nguyên nhân 27

3.Biểu hiện 28

4.Tác động đến nền kinh tế 29

5.Giải pháp của chính phủ 30

LỜI NÓI ĐẦUKinh Tế Thị Trường là gì?

Nền kinh tế thị trường ra đời từ phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, phần lớn nằm trong lĩnh vực tư bản Trong nền kinh tế thị

trường, chính phủ và thị trường cùng giải quyết ba vấn đề trung tâm Ở đây, một mặt chính phủ tham gia vào việc giao dịch trên thị trường giống như các chủ thể kinh tế khác, mặt khác chính phủ còn sử dụng các công

cụ của mình để điều chỉnh những lệch lạc vốn có của thị trường, bằng biện pháp kinh tế hoặc hành chánh mệnh lệnh, thông qua những mối qua

hệ cung cầu trên thị trường

Nền kinh tế thị trường được xem là nền kinh tế tối ưu nhất trên toàn thế giới cho đến ngày nay Được nhiều quốc gia áp dụng, dù là những quốc gia Xã Hội Chủ Nghĩa như Trung Quốc và Việt Nam Nhưng thực sự nền kinh tế này có hoàn hảo? Không, vẫn còn đó những khuyết

điểm trong việc giải quyết ba vấn đề trung tâm: Sản xuất cái gì? Sản

xuất cho ai? Sản xuất như thế nào?

Các nhà kinh tế học đã thống kê được sáu khiếm khuyết của nền kinh tế thị trường Bài tiểu luận này sẽ cho biết những thông tin cụ thể

về từng khiếm khuyết cũng như ảnh hưởng của chúng tới nền kinh tế nói chung và nền kinh tế Việt Nam nói riêng cùng với giải pháp của chính phủ cho từng khiếm khuyết cụ thể

Với hiểu biết còn nhiều giới hạn, bài tiểu luận này không thể tránh khỏi thiếu sót Rất mong thầy phê bình và hướng dẫn thêm để bài tiểu luận hoàn hảo hơn

4

+Tác động ngoại vi tiêu cực: là những tác động làm thiệt hại

cho xã hội nhưng lại không thanh toán nhũng chi phí cho xã hội Ví dụ: khói thải ra từ các cơ sở sản xuất sẽ làm thủng tần Ozon nhưng các doanh nghiệp sản xuất sẽ không phải chi trả bất kỳ chi phí nào cho những người dân bị ảnh hưởng của hiện tượng thủng tầng Ozon

ô nhiễm khí thải (ảnh: thegioidienanh.vn)

_Gần như toàn bộ nguyên nhân của các tác động ngoại vi là do con con người gây ra Chủ yếu là vì các thành phần kinh tế muốn tối thiểu hoá chi phí sản xuất để tăng lợi nhuận

_Ý thức bảo vệ môi trường và xã hội của các cá nhân và đoàn thể còn kém

3.Biểu hiện

_Bản tổng kết môi trường toàn cầu do Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) mới công bố cho thấy VN có hai TP nằm trong danh sách 6 TP bị ô nhiễm không khí nghiêm trọng nhất trên thế giới Theo tiến sĩ Hoàng Dương Tùng _ Giám đốc Trung tâm Quan trắc và thông tin môi trường thuộc Cục Bảo vệ môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường), VN đối mặt với tất cả các vấn đề được nêu trong báo cáo Về nồng độ bụi, hai TP lớn nhất

VN chỉ đứng sau Bắc Kinh, Thượng Hải, New Delhi và Dhaka Mối đe doạ tiềm tàng này chắc chắn sẽ cản trở quá trình phát triển hơn nữa của các TP này

_Cụ thể hơn nữa ở TP.HCM là kênh Ba Bò: Kết quả phân tích mẫu nước lấy dọc kênh Ba Bò đã đưa ra con số giật mình: vi sinh vượt tiêu chuẩn cho phép cao nhất đến 11.000 lần (so với tiêu chuẩn nước mặt, loại B) Còn so với tiêu chuẩn VN dành cho nước thủy lợi (cho vùng đất trồng rau

và các loại thực vật khác dùng ăn tươi, sống) thì loại vi sinh fecal coliform _ nguy cơ gây các bệnh đường tiêu hóa _ vượt tiêu chuẩn cho phép từ 450 lần trở lên Chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM cảnh báo: “đây là vấn đề đáng quan tâm nhất và cần thiết phải cảnh báo, vì diện tích đất nông nghiệp dọc khu vực kênh Ba Bò sử dụng nguồn nước của kênh để tưới tiêu cho rau tươi trồng trong khu vực ”

Ô nhiễm tại kênh Ba Bò ( ảnh: vietnamtime.org)

6

_Chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM đặc biệt lưu ý “hàm lượng

vi sinh tăng từ 40 _ 70 lần đã cho thấy nước ở đây nhiễm vi sinh ngày càng cao” Cụ thể, kết quả đo đạc năm 2006 cho thấy hàm lượng vi sinh vượt tiêu chuẩn cho phép hàng triệu lần Năm 2007, “sức khỏe” của kênh Ba Bò đang được Chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM tiếp tục theo dõi rất sát sao và liên tục có những cảnh báo về môi trường tồi tệ ở khu vực này

4.Tác động đến nền kinh tế

_Ô nhiễm môi trường làm cho sức khoẻ con người giảm sút, qua đó năng suất lao động của họ cũng giảm theo Nếu công nhân không thể lao động tốt thì năng suất của doanh nghiệp cũng giảm theo

_Hơn nữa, làm hại tới môi trường cũng chính là làm hại tới nền kinh tế Ví dụ như khi thải chất thải ra biển sẽ làm sinh vật biển chết hàng loạt, các bãi biển bị ô nhiễm đến mức không thể khai thác được về du lịch cũng như đánh bắt nuôi trồng thuỷ sản Một ví dụ điển hình là việc khai thác hải sản thiếu khoa học đang là những tác nhân khiến biển Cát Bà mất đi vẻ đẹp và môi trường trong xanh, hữu tình Ngư dân ở khu vực vịnh Bến Bèo cho biết, mùa sứa năm 2008, riêng xưởng chế biến trên đảo mỗi ngày có hàng trăm tàu thuyền ra vào cung ứng sứa nguyên liệu Trong quá trình sản xuất, xưởng chế biến sứa này đã thải ra biển toàn bộ lượng nước thải, bao gồm cả hóa chất, phèn chua muối sứa xuống biển Nghiêm trọng hơn, trong khi chế biến, sứa chỉ được cắt lấy đầu Còn phần thân vứt xuống biển, khiến một phần vùng biển Cát Bà nhất là khu vực Bến Bèo nước biển bị ô nhiễm nặng chuyển sang màu đen đục, bốc mùi hôi rất khó chịu gây ảnh hưởng xấu đến quần thể du lịch vùng biển Cát Bà (theo Báo Điện Tử Đảng Cộng Sản Việt Nam 22/10/2009)

Thân sứa bị bỏ, thải ra biển, trôi dạt vào bờ biển Cát Bà gây ô nhiễm môi trường (Ảnh: www.cand.com.vn)

5 Giải pháp của chính phủ

_Để đối phó và giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường Việt Nam, trong năm vừa qua,chính phủ đã ban hành nghị định chống vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường (Ban hành ngày 8/7/2010)

_Bên cạnh đó là chính sách giáo dục cho học sinh, sinh viên

ý thức bảo vệ môi trường, nhằm tạo cho thế hệ mai sau một ý thức tự giác bảo vệ môi trường

8

lượng thực tế giảm thì nền kinh tế sẽ bước vào giai đoạn đình trệ Khi mức tăng sản lượng thực tế xấp xỉ mức tăng sản lượng dự kiến thì nền kinh tế đang trong giai đoạn phục hồi Còn nếu mức tăng sản lượng thực tế vượt cao hơn mức tăng sản lượng dự kiến thì nền kinh tế bước vào gai đoạn bùng nổ Cuối cùng, khi mức tăng sản lượng thực tế tăng chậm hơn mức tăng sản lượng dự kiến thì nền kinh tế bước vào giai đoạn suy thoái.

2.Nguyên nhân

_ Về chính trị: chu kỳ kinh doanh xảy ra khi các chính trị gia thao túng nền kinh tế để có lợi cho bầu cử Cụ thể là các chính sách tiền tệ và tài khoá sẽ mở ra trước các kỳ bầu cử (có người cho rằng đó là lý do chu kỳ kinh doanh thường kéo dài khoảng 5 năm) nhằm kích thích tổng cầu và làm cho GDP tăng nhanh để tạo ra sự tăng trưởng nhanh không bền lâu hòng làm các cử tin rằng chính phủ lâm thời đang có những bước tiến dài trong việc phát triển nền kinh tế, nên họ sẽ bỏ phiếu cho chính phủ trên

10

Tình hình kinh tế khi chính phủ thực hiện nới lỏng chính sách tiền tệ (Ảnh: minh hoạ)

Nguồn:www.vinacorp.vn

_Nhập khẩu và xuất khẩu: vì xuất khẩu của nước này là nhập khẩu của nước khác nên khi tình trạng kinh tế, cụ thể là thu nhập hay tổng cầu của nước ngoài thay đổi sẽ làm cho các doanh nghiệp trong nước thay đổi quyết định về đầu tư, sản xuất, xuất khẩu… làm nên một chu kỳ kinh doanh Ví dụ: về ngành xuất khẩu gạo, trong quý I/2011 vừa qua, khi Việt Nam đã có các đơn đặt hàng lớn từ phía Indonesia và Bangladesh, tình hình xuất khẩu cao,giá sàn về gạo của Việt Nam cao so với thế giớ do các doanh nghiệp tin rằng mình “chỉ sợ không có gạo chứ không sợ không có người mua” nên để giá gạo cao Nhưng với việc Philipphines trì hoãn việc nhập khẩu gạo Việt Nam và việc Indonesia thoả thuận mua 820.000 tấn gạo của Thái Lan đã làm cho các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam điêu đứng, xuất khẩu gạo giảm mạnh và có thể là làm cho đầu tư trồng lúa giảm

Tình hình xuất khẩu gạo Việt Nam quý I/2011 (Nguồn:www.thesaigontimes.vn)

_Sản lượng và đầu tư: khi các doanh nghiệp thấy trong tương lai thị trường sẽ có nhu cầu cao về các mặt hàng của họ thì họ sẽ tăng cường đầu tư về trang thiết bị và cả đầu cơ về sản lượng, điều này làm cho tổng sản lượng tăng vọt Ngược lại, nếu họ nhận thấy thị trường không cầu nhiều về sản phẩm thì họ sẽ giảm đầu tư hoặc thậm chí là không đầu tư, sản lượng sẽ giảm xuống Sự thay đổi về sản lượng và đầu tư làm nên một chu kỳ kinh doanh Cụ thể như tình hình xuất khẩu gạo vừa rồi Cầu xuất khẩu không mấy khả quan sẽ làm cho nông dân lo lắng, có thể bỏ trồng lúa để trồng các loại nông sản khác

Cầu xuất khẩu giảm làm người nông dân quan ngại về việc đầu tư cho vụ mùa kế tiếp

(Ảnh:www.glotransvn.com.vn).

12

_Sản lượng cung và sản lượng cầu: cả tổng cung và tổng cầu đều có mức sản lượng tối đa (trần) và mức sản lượng tối thiểu (sàn) Điều

này dẫn tới xu thế làm chậm lại mức tăng trưởng khi nền kinh tế đạt đỉnh tăng trưởng, tạo thành một chu kỳ kinh doanh

mà cơ hội đầu tư cũng ít hơn

Bản đồ tỷ lệ thất nghiệp toàn cầu_ CIA

2005(Nguồn:www.wikipedia.org)

_Chu kỳ kinh doanh còn gây ra lạm phát Là sự gia tăng liên tục

về mức giá cả nói chung trong nền kinh tế, lạm phát trở nên một trong những vấn đề gây hại nhiều nhất cho các thành phần kinh tế

Đối với khu vực doanh nghiệp, lạm phát sẽ làm tăng chi phí sản xuất kinh doanh do chi phí đầu vào tăng cao, gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc cạnh tranh, đặc biệt là cạnh tranh xuất khẩu Hoạt động đầu

tư cũng bị ảnh hưởng, khi xảy ra lạm phát cao sẽ khuyến khích các hoạt động đầu cơ mang tính trục lợi hơn là các hoạt động đầu tư sản xuất Ví dụ: khi có thông tin rằng xăng sẽ tăng giá, nhiều cây xăng đã kìm hãm số lượng xăng bán ra để chờ sau khi xăng lên giá mới bán Đó là một động thái tiêu cực đối với nền kinh tế

Thanh Hóa:Cây xăng găm hàng chờ tăng giá Trung biển mất điện, nghỉ bán hàng

(Ảnh: soixam.com)

4.Giải pháp của chính phủ

_Đối với vấn đề lạm phát, chính phủ thường cố định tỷ giá hối đoái để tránh cho đồng nội tệ bị mất giá, bên cạnh đó là việc giảm thuế nhập khẩu và áp dụng mức giá trần đối với một số mặt hàng mang tính chiến lược

Cụ thể như việc cấm mua bán USD ở thị trường tự do nhằm giữ giá USD vừa phải, tránh để các doanh nghiệp gặp thiệt thòi trong việc mua USD để thanh toán nhập khẩu, hay việc chính phủ kiểm soát gía xăng bán ra nhằm làm nhẹ chi phí vận chuyển hàng hoá của doanh nghiệp

Trao đổi với VnExpress.net, ông Hồ Hữu Hạnh, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP HCM cho biết, các tiệm vàng đều không được cấp phép hoạt động mua bán ngoại tệ Vì thế, những trường hợp người giao dịch với các điểm mua bán ngoại tệ không có giấy phép sẽ bị xử lý Tiệm vàng không có giấy phép nhưng vẫn

14

bán USD cho người dân, nếu bị phát hiện sẽ lập biên bản vi phạm và tịch thu toàn bộ

số ngoại tệ đang giao dịch Trường hợp người dân bán ngoại tệ cho tiệm vàng cũng sẽ

bị tịch thu số USD đang bán .

2 Nguyên nhân phát sinh

_ Tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế diễn ra không đồng đều giữa các quốc gia, các khu vực, giữa các nhóm nước và giữa các thời kì

_ Do sự gia tăng thương mại không đều giữa các nước và nhóm nước đưa đến tình trạng thặng dư thương mại của một số nước này và sự thâm hụt của một số nước khác, dẫn đến việc các nước nghèo phải đi xin viện trợ, vay vốn… của các nước giàu, nước phát triển

_ Do quá trình toàn cầu hóa, đô thị hóa

_ Những chính sách của chính phủ khác nhau giữa các nước: luật pháp, sự cưỡng chế, tòa án, cơ sở hạ tầng cơ bản, một chính phủ đủ khả năng thu thuế và sự tôn trọng của người dân đối với những hình thức này

_ Do sự biến đổi khí hậu(hạn hán, bão, lũ lụt….)

_ Ảnh hưởng của chiến tranh

_ Khác nhau về thu nhập, mức sống

Do điều kiện tự nhiên:người dân sống ở nhũng vùng lãnh thổ có điều kiện tự nhiên thuận lợi sẽ có thu nhập và mức sống cao hơn những người ở khu vực có điều kiện tự nhiên không thuận lợi

3 Biểu hiện

Theo số liệu của Liên Hiệp Quốc, càng ngày khoảng cách giữa

khoảng cách này được xác định theo tỉ lệ 3:1, thì tới năm 1913, nó đã tới 11:1, năm 2002 là 75:1.

Người nghèo đang cố gắng làm mọi cách để trang trải cuộc sống(nguồn :wikipedia.org)

_ Hiện nay các nước phát triển đang nắm 3/4 sức sản xuất của toàn thế giới

_ Theo số liệu của ngân hàng thế giới (WB) ở thời điểm đầu năm 2008 tổng GDP của 41 quốc gia trong bảng xếp hạng phồn vinh quốc tế

và đang phải è cổ nhất với gánh nặng nợ nước ngoài, còn ít hơn tổng gia sản của 7 người giàu nhất thế giới

_ Tại các nước giàu nhất thế giới hiện đang cư trú 1 tỉ người và

ở đó có tổng thu nhập kinh tế quốc dân chiếm 76% GDP toàn cầu, những quốc gia có mức thu nhập trung bình (3 tỉ dân) chiếm 20,7% GDP toàn cầu còn các nước nghèo (2.4 tỉ dân) chỉ giữ 3.3% GDP toàn cầu Từ những con

số này có thể hình dung ra khoảng cách trong mức sống giữa các nước giàu nhất và các nước nghèo nhất thế giới

16

Đây là hình ảnh của một người dân nghèo dang cố gắng thử vận may để tìm kiếm hay lượm lặt được chút gì đó từ những bãi thải sinh hoạt và một góc của một khu nhà ổ chuột tại

Phân hóa giàu nghèo đã góp phần khơi dậy tính năng

động sáng tạo trong xã hội con người ở nhiều nhóm xã hội, kích thích chính bản thân họ tìm kiếm cơ hội và vận may để vượt lên thoát khỏi cảnh

“đói nghèo” Tạo nên một môi trường cạnh tranh quyết liệt, qua đó góp phần sàng lọc và tuyển chọn những người có tài, những thành viên vượt trội Tạo động lực cho sự phát triển của mỗi ngành nghề, mỗi lĩnh vực trong địa phương , trong đời sống – xã hội và thông qua đó kích thích quá trình vận động và phát triển của xã hội

Một ví dụ nhỏ cho việc phấn đấu vượt khó này là anh Phạm Mai Hùng _ đội trưởng đội bốc xếp 18 Công ty xếp dỡ Khánh Hội (Cảng Sài Gòn)

Đi thanh niên xung phong về, anh vào cảng làm việc với trình độ chưa hết lớp

11 Năm 1998, lớp học phổ cập trung học được mở ngay tại cảng, anh là một trong những học viên đầu tiên của lớp học ấy

Thấm thoát là đến ngày anh tốt nghiệp THPT Làm bốc xếp như anh ai cũng bảo vậy là “đủ xài”, nhưng “đường học còn dài chẳng lẽ mình dừng”_ anh nhủ thầm Thế rồi anh quyết định đăng ký thi đại học tại chức vào Trường ĐH Hàng hải (cũ), nay là Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM Và hiện giờ ngoài chức đội trưởng đội bốc xếp anh còn là sinh viên năm 3 khoa Kinh tế biển Trường ĐH Giao thông vận tải Giờ làm việc ca kíp, tàu về vô chừng, không có giờ giấc nhưng tối nào anh Hùng cũng đến lớp Nhiều khi vội anh mặc luôn bộ bảo hộ vào lớp học, buông cuốn vở ra anh lại chạy

nhanh về cảng tiếp tục vác những bao hàng to kềnh Anh bảo: “Cả đội có mình tôi theo học, nhờ anh em trong đội choàng gánh cho nhau, tôi mới có cơ hội đến lớp đều đặn”

Trong kho làm việc anh dành một góc để sách vở, và giờ nghỉ