BÀI GIẢNG PHẦN BỆNH SẢN KHOA potx

Đặc điểm của bệnh là gây ra hiệntượng con vật mất khả năng vận động chỉ nằm bẹp một chỗ Nguyên nhân gây bệnh: Nguyên nhân chính gây ra bệnh đó là sự thiếu hụt khoáng đặc biệt là canxi và

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP I HÀ NỘI

KHOA CHĂN NUÔI THÚ Y

BỘ MÔN NGOẠI SẢN

  

BÀI GIẢNG

PHẦN BỆNH SẢN KHOA

(Dùng cho sinh viên chuyên ngành Thú y các trường Đại học Nông nghiệp)

TS NGUYỄN VĂN THANH

Trưởng Bộ môn Ngoại -Sản Khoa CNTY- ĐHNNI

HÀ NỘI, THÁNG 10 - 2003

A MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP TRONG THỜI GIAN

GIA SÚC MANG THAI

BỆNH BẠI LIỆT TRƯỚC KHI ĐẺ ( Praplegia Gravidarum)

Khái niệm về bệnh: Bại liệt trước khi đẻ là một quá trình bệnh lý thường xảy ra ở

gia súc cái sinh sản trong thời gian mang thai Đặc điểm của bệnh là gây ra hiệntượng con vật mất khả năng vận động chỉ nằm bẹp một chỗ

Nguyên nhân gây bệnh: Nguyên nhân chính gây ra bệnh đó là sự thiếu hụt khoáng

đặc biệt là canxi và phôt pho, hiện tượng này xảy ra khi:

+ Do khẩu phần thức ăn thiếu khoáng can xi và phốt pho

+ Do gia súc mẹ bị nuôi nhốt lâu ngày trong chuồng ít được tiếp xúc với ánh sángmặt trời ảnh hưởng tới quá trình

Ánh sáng mắt trời

7Dehydrocolesterol Vitamin D3

(tiền vi ta min D3 có sẵn ở trên da của động vật)

Chính vitamin D3 là chất xúc tác cho quá trình hấp thu Can xi và Phôt pho, thiếuVitamin D3 thì quá trình hấp thu Ca và P bị cản trở

+ Do tỷ lệ Ca và P không hợp lý hàm lượng P quá cao

+ Do giá súc mẹ bị viêm ruột do đó không hấp thu đuợc Ca và P bởi vì Ca và P chủyếu được hấp thu qua niêm mạc ruột non

Tất cả các nguên nhân trên làm cho hàm lượng Ca và P trong máu của con mẹ bịgiảm thấp không đủ cung cấp cho việc hình thành và hoàn thiện bộ xương của bàothai Để đáp ứng cho việc hình thành, hoàn thiện bộ xương của các bào thai con mẹbuộc phải rút Ca và P từ xương mình từ đó làm thay đổi cấu tạo tổ chức của xươnggia mẹ đặc biệt là khung xương chậu và chi sau từ đó gây ra bại liệt

3 Triệu chứng: Con vật ăn rở (thích ăn những thức ăn mà ngày bình thường nó

không ăn) như đá sỏi đất cát, vật gặm đất cát vôi vữa trên nền chuồng, xung quanhtường Thường lúc đầu vật đi lại khó khăn đi cà nhắc đi thậm thọt sau đó nằm xuống

và không đứng dậy được, cũng có truờng hợp vật đang đi lại bình thường đột nhiênhét lên rồi nằm xuống mất hoàn toàn khả năng vận động Khi vật nằm xuống trongthời gian đầu vật còn tự trở mình đuợc các hoạt động về hô hấp, tuần hoàn, tiêu hoácòn diễn ra bình thường một thời gia sau sẽ kế phát một số bệnh như viêm phổi,

viêm dạ dày và ruột nếu năm lâu sẽ dẫn đến tình trạng thối loét da thịt Hậu quả củabệnh này thường dẫn đến hiện tượng đẻ khó do khung xoang chậu bị biến dạng

4 Phương pháp điều trị

+ Cho gia súc ăn những thức ăn giầu chất dinh dưỡng, dễ tiêu, bổ xung khoáng nhất

là Ca, P như bột cá, bột xương, bột sò, bột cua, bột ốc, cua đồng vv

+ Dùng các loại thuốc: Carbiron, Ravit Fort, Polycal tiêm bắp hoặc tĩnh mạch, cóthể dùng Canxichlorua tiêm vào tĩnh mạch, ngoài ra có thể dùng các loại dầu nóngnhư cồn long não, Salysinatmetyl, rượug gừng xoa bóp Nên dùng võng cố địnhgía súc đứng trong gióng để điều trị sẽ có kết quả tốt hơn, rút ngắn được thời gianđiều trị và chi phí cho việc điều trị thấp hơn

Chú ý:

+ Đối với bệnh bại liệt trước khi đẻ không dùng Strrchline để điều trị vì rất dễ gâyhiện tượng sảy thai đồng thời trong quá trình điều trị nếu phải dùng kháng sinh trongcác trường hợp nhiễm trùng kế phát thì không nên dùng Gentamycin vì đây là loạikháng sinh tác động rất mạnh tới đường niệu rất dễ gây sảy thai

+ Bệnh bại liệt sau khi đẻ có triệu chứng gần giống như bệnh bại liệt trước khi đẻ,

về phương pháp điều trị giống nhau nhưng riêng đối với bệnh bại liệt sau khi đẻ cóthể dùng Strchline để điều trị

BỆNH XUẤT HUYẾT TỬ CUNG (Heamatometra)

+ Do các nguyên nhân làm cho cơ thành bụng, cơ tử cung căng lên quá mức

Tất cả các nguyên nhân trên làm tổn thuơng hệ thống mạch máu giữa nhau mẹ vànhau con dẫn đến xuất huyết tử cung

3 Triệu chứng

Triệu chứng chủ yếu của bệnh là có máu chảy từ cơ quan sinh dục ra ngoài, máu đãmất mầu đỏ và thường có mầu nâu và đã có những cục máu đông, các niêm mạc mắt

miệng, mũi nhợt nhạt trắng bệch, con vật run rẩy co ro đứng không vững sức lựcgiảm sút nhanh

4 Điều trị

+ Hộ lý: để con vật vào nơi yên tĩnh ở tư thế đầu thấp đuôi cao nhằm giảm áp lựcxoang chậu, đắp nước lạnh vào vùng hông khum

+ Sử dụng các laọi thuốc sau:

-Tiêm vitamin K 3-5 ml cho gia súc nhỏ 5-8ml cho gia súc lớn

- Adrenaline 0,1% 0,5 ml cho gia súc nhỏ 3-5ml cho gia súc lớn

- Truyền tĩnh mạch nước muối sinh lý 0,9% hay đường Glucoza 5% tuỳ theo trọnglượng cơ thể có thể truyền từ 50 – 500ml

- Cần chú ý tiêm thuốc trợ tim như Cafe in hay Spartein cho vật bệnh

BỆNH RẶN ĐẺ QUÁ SỚM (động thai)

1 Khái niệm về bệnh

Rặn đẻ quá sớm là bệnh sảy ra trong thời gian gia súc cái mang thai với đặc điểm com mẹ xuất hiện những cơn rặn những cơn co bóp của tử cung trước thời gian sinh đẻ một số tuần hay một số ngày

2 Nguyên nhân

+ Do tác động cơ giới như khi gia súc bị đánh, bị húc vào bụng, bị ngã đột ngột, sụt hầm, sa hố, lợn tranh nhau ổ nằm, tranh nhau máng ăn, máng uống, bị rồn chuồng, cửa ra vào chuồng quá hẹp vv

+ Do các nguyên nhân làm cho cơ thành bụng, cơ tử cung căng lên quá mức như đầy hơi dạ dày và ruột, do táo bón, ỉa chảy làm gia súc rặn nhiều

+ Do rối loạn mối quan hệ cân bằng giữa các các Hormone điều kiển quá trình sinh sản

+ Do sử dụng những loại thuốc có tác dụng co bóp cơ trơn trong thời gian có thai

Tất cả các nguyên nhân trên kích thích làm tử cung xuất hiện những cơn co bóp gây ra những cơn rặn của on mẹ trước thời gian sinh đẻ bình thường

3 Triệu chứng

Con mẹ xuất hiện những cơn rặn, những cơn co bóp của tử cung trước thời gian sinh

đẻ bình thường Khi mà cơ thể mẹ chưa xuất hiện những triệu chứng điển hình củaquá trình sinh đẻ bình thường như: cơ quan sinh dục bên như âm hộ chưa sưng tochưa phù thũng và nhão ra, chưa có hiện tượng sụt mông, bầu vú chưa căng và chưa

có sữa đầu Vật đứng, nằm không yên hai chân cào đất, kêu rống, cong lưng congđuôi mà rặn, nếu không can thiệp kịp thời thì sẽ dẫn đến hiện tượng sảy thai, đẻnon

4 Điều trị

+ Hộ lý: để vật ở nơi yên tĩnh với tư thế đầu thấp đuôi cao

ức chế hiện tượng rặn bằng các phương pháp sau:

- Tiêm Atropin 3-5 ml

- Bò có thể dùng rượu trắng cho uống từ 300- 500ml; ngựa có thể tiêm Morphin 0.4

gr hay cho uống Chloralhydrat 20-30g

- Gây tê lõm khum đuôi bằng Novocain

- Ngoài ra có thể dùng dễ cây gai sắc lên cho vật uống

BỆNH ÂM ĐẠO LỘN RA NGOÀI

(Prolapsus Vaginae)

1 Khái niệm về bệnh

Âm đạo lộn ra ngoài là bệnh thường sảy ra trong thời gian gia súc cái mang thai vớiđặc điểm là thành của âm đạo bị lộn trái trở lạivà đẩy ra khỏi mép âm môn tùy vàomức độ âm đạo lộn ra ngoài mà người ta chia ra 2 thể

+ Âm đạo lộn ra ngoài thể không hoàn toàn (Prolapsus Vaginae partialis) có nghĩa là

chỉ một phần âm đạo bị lộn trái trở lại và đẩy ra khỏi mép âm môn

+ Âm đạo lộn ra ngoài thể không hoàn toàn (Prolapsus Vaginae Totallis) có nghĩa là

toàn bộ âm đạo bị lộn trái trở lại và đẩy ra khỏi mép âm môn

2 Nguyên nhân

+ Nuôi con vật lâu trong chuồng mà nền chuồng quá thấp về phía đuôi nên tử cung

và thai đè mạnh lên âm đạo

+ Do chế độ chăm sóc nuôi dưỡng gia súc có thai không hợp lý đặc biệt khẩu phầnthức ăn không đầy đủ thiếu vitamin đặc biệt là vitamin nhóm B, do con vật đã giàyếu và những yếu tố khác làm cho sức khoẻ con vật bị giảm sút

+ Bào thai quá to với gia súc đơn thai và quá nhiều thai với gia súc đa thai, áp lựcxoang bụng xoang chậu quá cao nhất là khi vật nằm lâu trên nền chuồng quá thấp vềphía đuôi

+ Do vật đã đẻ quá nhiều lứa nên chức năng giữ âm đạo ở vị chí bình thường của cơ

âm đạo và hệ thống dây chằng bị giảm sút

+ Do kế phát từ một số bệnh khác như táo bón, ỉa chảy, chưóng hơi, bội thực da cỏ,viêm dạ dày và ruột cấp tính làm gia súc rặn mạnh cơ quan sinh dục co bóp tạođiều kiện cho âm đạo lộn ra ngoài

3 Triệu chứng

+ Thể âm đạo lộn ra ngoài thể không hoàn toàn (Prolapsus Vaginae Partialis) Phần

âm đạo lộn ra ngoài mầu hồng hình quả nê to bằng nắm tay, bộ phận này chỉ nhìnthấy khi con vật nằm xuống, còn khi con vật đứng lên và vận động thì phần âm đạo

đó lại thụt vào rong xoang chậu

+ Âm đạo lộn ra ngoài thể hoàn toàn (Prolapsus VaginaeTotallis) phần âm đạo lộn

ra ngoài mầu hồng hình quả nê to bằng quả bóng, bằng cái sô, nhìn rõ cổ tử cung vàhiện tượng đóng nút dịch của cổ tử cung, con mẹ rặn liên tục bộ phận âm đạo lộn rangoài ngày một to lên Do sự cọ sát của đuôi và sự tiếp xúc với môi trường ngoạicảnh bên ngoài bộ phận âm đạo bị dính các chất bẩn như phân rác, nước, tiểu, đấtcát, niêm mạc âm đạo bị xây xát, bị nhiễm khuẩn và bị viêm thể tích phần âm đạolộn ra ngoài tăng cao và từ bộ phận âm dạo lộn ra ngoài luôn thải ra ngoài một hỗndịch bao gồm niêm dịch dịch rỉ viêm và các tổ chức hoại tử, nếu để lâu không canthiệp kịp thời sẽ dẫn đến hiện tượng nhiếm trùng huyết, con vật lâm vào tình trạngtrúng độc dễ bị sảy thai, đẻ non

dùng các loại kháng sinh dạng mỡ bôi lên phần âm đạo lộn ra ngoài rồi tiến hànhdùng dầu thực vật sát lên phần âm đạo lộn ra ngoài

- Dùng thủ thuật đưa phần âm đạo lộn ra ngoài trở về vị trí cũ cần chú ý khi làm thủthuật phải hết sức thận trọng tránh làm xây sát làm rách làm thủng niêm mạc âm đạo

- Cố định đề phòng tái phát: ức chế hiện tượng rặn bằng các phương pháp sau: với

bò cho uống riệu trắng, ngựa cho uống Chloralhydrat, phong bế nõm khum đuuôibằng Novocain 8-10ml Khâu 2/3 phía trên âm môn bằng chỉ bản to mềm để nguyên5-7 ngày khi giá súc không còn phản xạ rặn thì tiến hành cắt chỉ

Sảy thai (Abortus)

1 Khỏi niệm Quỏ trỡnh gia sỳc cú thai bị giỏn đoạn bị ngắt quóng được gọi là hiện

tượng sảy thai Bào thai bị đẩy ra khỏi cơ thể khi cũn sống hay đó chết Thỉnhthoảng gặp trường hợp bào thai bị tiêu biến đi hoặc bào thai bị chết và lưu lại ngaytrong tử cung tử cung cơ thể mẹ

2 Phân loại hiện tượng sảy thai

a Căn cứ vào thời gian sảy ra bệnh

1 Sảy thai: hiện tượng này sảy ra vào thời kỳ có thai kỳ 1 hay kỳ 2

2 Đẻ non: hiện tượng này sảy ra vào thời kỳ có thai kỳ 3

b Căn cứ vào nguyên nhân sảy ra bệnh

1 Loại sảy thai cú tớnh chất truyền nhiễm: là lọại sảy thai cú tớnh chất lõy

lan,nguyờn nhõn là do vi trựng hay siờu vi trựng hoặc ký sinh trựng gõy ra thớ

dụ Brucelosis, Vibriois, Tricomonas

2 Loại sảy thai khụng cú tớnh chất truyền nhiễm: là loại sảy thai khụng lõy lan

mà chỉ sảy ra cú tớnh chất cỏ thể

+ Sảy thai do dinh dưỡng: chủ yếu do chế độ chăm sóc nuôi dưỡng, quản lý,khai thỏc và sử dụng gia sỳc cú thai không hợp lý, khẩu phần thức ăn thiếu dinhdưỡng đặc biệt là thiếu vitamin A, B D hay do chế độ sử dụng gia súc quá sứclàm giảm sức đề kháng của gia súc mẹ, làm rối loạn mối liên hệ giữa nhau mẹ

và nhau con gây hiện tưộng sảy thai

+ Sảy thai do tổn thương: do các tác động cơ giới, gia súc bị húc vào bụng, bị đávào bụng, bị trượt ngó ở lợn do tranh nhau máng ăn, máng uống, bị dồn

chuồng Tất cả các nguyên nhân gây hiện tượng vỡ mạch máu ở thành tử cung,màng thai gây những phản xạ co bóp đột ngột của tử cung dẫn tới hiện tượng sảythai

+ Sảy thai do gia sỳc mẹ bị bệnh: tất cả cỏc quỏ trỡnh bệnh lý sảy ra ở cơ thể nóichung hay ở cục bộ cơ quan sinh dục nói riêng đều có thể là nguyên nhân gây sảythai ví dụ

- Bệnh ở hệ tim mạch gây rối loạn tuần hoàn giữa nhau thai và bào thai làm bào thai

bị thiếu dinh dưỡng

- Bệnh ở hệ hụ hấp làm bào thai bị thiếu oxy

- Bệnh ở gan thận làm bào thai bị trúng độc

- Bệnh ở hệ tiêu hóa như chướng hơi, bôi thực dạ cỏ, táo bón ỉa chảy làm tử cung

co bóp

- Do gia súc mẹ bị ngộ độc thức ăn nước uống

- Do sử dụng thuốc gõy mờ, thuốc tẩy hoặc thuốc kớch thớch cơ trơn co bóp khi giasúc mẹ mang thai

+ Sảy thai do bệnh cua bao thai:

Trong thực tiễn sản xuất thường gặp các trường hợp sau

- Bào thai phỏt triển khụng bỡnh thường, thai bị dị hỡnh quỏi thai

- Phự thũng màng thai hay viờm màng thai

- Dõy rốn dị dạng phỏt triển quỏ dài hay quỏ ngắn

- Nhau thai dị dạng phỏt triển quỏ dài hay quỏ ngắn

- Dịch thai quỏ nhieu hay quỏ it

c Căn cứ vào triệu chứng và mức độ biểu hiện của bệnh

1 Sảy thai hoàn toàn: thường thấy ở gia súc đơn thai

2 Sảy thai khụng hoàn toàn thường thấy ở gia súc đa thai

3 Tiờu thai (sảy thai ẩn tớnh sảy thai ngấm ngầm)

4 Thai bị chết chưa biến đổi: thai bị chết trở thành một dị vật nằm lại trong tử

cung cơ thể mẹ, luôn luôn kích thích cơ thể mẹ xuất hiện những cơn co bóp đẩybào thai và nhau thai ra ngoài

5 Sảy thai do thúi quen (Abortus Habitualis) đó là hiện tượng sảy thai sảy ra có

tính quy luật cứ vào một htời gian nhất định của các lần có thai thỡ hiện tượng

sảy thai lại xuất hiện Nguyên nhân chủ yếu là do những chỗ cong hay từng đámcủa thành tử cung dớnh vào những tổ chức xung quanh

6 Thai khụ (thai gỗ, thai can xi húa) bào thi bị chết cổ tử cung đóng chặt vi khuẩn

không xâm nhập vào được các phần mềm của thai được cơ thể mẹ hấp thu hoàntoàn qua niêm mạc tử cung cũn cỏc phần khỏc thỡ khụ đét lại mầu đen cứng nhưgỗ

7 Nhuyễn thai (thai nhũn nỏt) bào thi bị chết cổ tử cung mở vi khuẩn xâm nhập

phân hủy các phần mềm của thai làm cho thai bị nhũn nát và tạo ra hỗn dịch mầunâu lẫn mủ luôn được thải ra từ cơ quan sinh dục Khám qua trực tràng có thểphát hiện được những tiếng lủng củng do sự va đập của các cục xương

8 Thai bị chướng to và thối rữa: bào thi bị chết cổ tử cung mở vi khuẩn xõm nhập

phõn hủy cỏc phần mềm của thai tạo ra một tập đoàn khí H2, NH3 H2S, CO2 chúng tập trung lại ở dưới da của bào thai làm cho bào thai chướng to lên thành

tử cung dón căng ra và mất đàn tính Kiểm tra qua trực tràng phát hiện thấy thành

tử cung căng ra ôm chặt lấy bào thai đó chướng to và thối rữa, các sản phẩmphân giải thông qua hệ thống mạch quản vào hệ thống tuần hoàn gây ra hiệntượng huyết nhiễm độc hay huyết nhiễm trùng ở gia súc mẹ

B MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP TRONG THỜI GIAN GIA SÚC SINH ĐẺ

BỆNH RẶN ĐẺ QUÁ YẾU (Hypodynamia Utery)

1 Khái niệm về bệnh

Bệnh rặn đẻ quá yếu là quá trình bệnh lý thường sảy ra trong thời gian gia súc sinh

đẻ với đặc điểm là những cơn co bóp của tử cung, cơn rặn của con mẹ quá yếukhông đủ cường độ để đẩy bào thai ra ngoài

2 Nguyên nhân

+ Bào thai quá to, dịch thai quá nhiều hay quá nhiều thai làm tử cung bị rãn quá độdẫn đến mất đàn tính không co bóp được

+ Do chế độ chăm sóc nuôi dưỡng gia súc trong thời gian có thai kém làm cho con

mẹ bị suy dinh dưỡng, sức lực yếu không đủ sức rặn

+ Do lượng hormone kích đẻ Oxytocine của cơ thể tiết ra quá ít không đủ làm cho tửcung co bóp đủ cường độ đẩy bào thai ra ngoài

+ Do chiều hướng tư thế của thai không bình thường

3 Triệu chứng

+ Có thể ngay từ đầu và suốt trong quá trình sinh đẻ con mẹ đều rặn yếu, các cơn rặnthưa thớt, khoảng cách giữa 2 lần rặn dài, thời gian sổ thai kéo dài bào thai khôngđược đẩy ra khỏi cơ thể mẹ( rặn đẻ quá yếu thể nguyên phát)

+ Với trường hợp rặn đẻ quá yếu do tư thế chiều hướng của bào thai không bìnhthường thì lúc đầu các cơn rặn của con mẹ diễn ra một cách bình thường đúng quyluật nhưng sau đó sức rặn của con mẹ yếu dần( rặn đẻ quá yếu thể thứ phát)

Cần lưu ý rằng sự khác biệt giữa bệnh rặn đẻ qua sớm và bệnh rặn đẻ quá yếu

là ở chố các triệuc chứng điển hình của cơ thể mẹ lúc gần đẻ chưa xuất hiện ở bênh rặn đẻ quá sớm và đã xuất hiện đầy đủ ở bệnh rặn đẻ quá yếu

4 Điều trị

+ Xoa bóp từ thành bụng xuống xoang chậu, buộc nước ấm vào thành bụng hoặcthụt nước ấm 60oC vào âm đạo

+ Dùng thuốc kích thích tử cung co bóp bằng cách tiêm Oxytocin 4-6 ml

Chú ý: Chỉ dùng thuốc khi cổ tử cung đã mở hoàn toàn, chiều hướng và tư thế của

bào thai bình thuường

BỆNH RẶN ĐẺ QUÁ MẠNH (Hypedynamia Utery)

1 Khaí niệm về bệnh

Đây là bệnh thường sảy ra trong thời gian gia súc sinh đẻ với đặc điểm là những cơn co bóp của tử cung, cơn rặn của con mẹ quá mạnh

2 Nguyên nhân

+ Do chiều hướng tư thế của thai không bình thường

+ Do lượng hormone kích đẻ Oxytocine của cơ thể tiết ra quá nhiều

+ Do sử dụng thuốc kích đẻ không đúng thời điểm hoặc quá liều

4 Điều trị

+ Cố đinh gia súc ở nơi yên tĩnh ở tư thế đầu thấp đuôi cao nhằm giảm áp lực xoang chậu

+ Giảm và ức chế hiện tượng co bóp của tử cung:

- Với ngựa cho uống Chloralhydrat 25-30gr, trâu bò cho uống rượu trắng

300 - 500ml

- Gây tê lõm khum đuôi bằng Novocain 3 %

BỆNH SÁT NHAU (Retensio Placentae)

1 Khaí niệm về bệnh

Trong quá trình sinh đẻ bình thường sau khi sổ thai một thời gian nhất định phụ thuộc vào từng loài gia súc ngựa 20-60 phút, bò 2-4 giờ thường không quá 12 giờ, lợn 10-60 phút, dê cừu 30 phút đến 2 giờ nhau thai sẽ được đẩy ra khỏi cơ thể mẹ, qua thời gian kể trên mà nhau thai không được đẩy ra khỏi cơ thể mẹ thì gọi là bệnh sát nhau

Tùy vào mức độ của bệnh người ta phân ra các thể sau:

+ Thể sát nhau hoàn toàn: toàn bộ hệ thống nhau thai con còn dính với

niêm mạc tử cung cơ thể mẹ

+ Thể sát nhau không hoàn toàn: phía sừng tử cung không chứa bào thai

ở gia súc đơn thai và phía ừng tử cung chứa ít bào thai ổ gia súc đa thai nhau thai con đã tách khỏi niêm mạc tử cung, phía còn lại nhau thai con còn dính chặt với niêm mạc tử cung cơ thể mẹ

+ Thể sát nhau từng phần: Một phần của màng nhung và một số ít núm

nhau con còn dính với niêm mạc tử cung, còn đa phần mang thai đã tách khỏi niêm mạc tử cung cở thể mẹ

2 Nguyên nhân

+ Sau khi sổ thai sức rặn của con mẹ quá yếu cơ tử cung co bóp quá yếu không đủ sức đẩy nhau thai ra ngoài trường hợp này sảy ra khi trong thời gian có thai gia súc mẹ ít được vận động, thức ăn không đầy đủ, thai quá

to với động vật đơn thai hoặc quá nhiều thai với động vật đa thai, dịch thai quá nhiều tử cung dãn quá độ làm giảm đàn tính và co bóp

+ Do nhau mẹ và nhau con dính chặt vào nhau trường hợp này sảy ra khi viêm màng thai, viêm nội mạc tử cung làm cho nhau mẹ và nhau con dính chặt vào nhau mặc dù con vật rặn mạnh tử cung co bóp tốt nhưng nhau con vẫn không thể tách khỏi núm nhau mẹ đặc biệt đối với loài nhai lại

do mối liên hệ giữa nhau mẹ và nhau con theo hình thức cài răng lược rất chặt chẽ do đó sau khi sổ thai chỉ cần bất kỳ một nghuyên nhân nào đó làm giảm sức rặn của con mẹ đều dẫn tới sát nhau

3 Triệu chứng

# Ở bò: Sau thời gian sổ thai quá 12 giờ mà nhau thai vẫn không được đảy ra ngoài,chỉ có cuống nhau (dây rốn) hoặc một ít núm nhau con được đẩy ra ngoài treo lòngthòng ở mép âm môn, con vật tỏ ra khó chịu luôn cong lưng cong đuôi để rặn, nếu

để lâu không can thiệp nhau thai sẽ bị thối giữa, phân huỷ trong tử cung Từ cơ quansinh dục luôn được thải ra ngoài một hỗn dịch bao gồm dịch thai, niêm dịch, và các

tế bào núm nhau bị phân huỷ và có mùi hôi thối khó chịu, cơ thể dễ lâm vào tìnhtrạng huyết nhiễm trùng hoặc huyết nhiễm độc con vật sốt cao, bỏ ăn, chướng bụngđầy hơi

# Ở lợn

+ Lợn mẹ không yên tĩnh, hơi đau đớn, lợn khát nước, lợn mẹ rặn,nhiệt độ tăng, từ

cơ quan sinh dục của lợn luôn thải ra ngoài một hỗn dịch mầu nâu

4 Điều trị

+ Dùng phương pháp bảo tồn: Dùng dung dịch sát trùng ở nồng độ thích hợp rửa

sạch bộ phận sinh dục bên ngoài Tiêm Oxytocine tiêm dưới da 5-8 ml vào dưới da

để kích thích tử cung co bóp đẩy nhau thai ra ngoài, hàng ngày thụt rửa tử cung bằng

dung dịch sát trùng ngày một lần Sau khi thụt rửa cần kích thích cho dung dịch sáttrùng ra ngoài hết và đưa kháng sinh Streptomycine, Penicilline, Neomycin,Tetramycine vào tử cung

Chú ý: Phương pháp bảo tồn dùng cho lợn và cho trâu bò trước 24 giờ

+ Phương pháp dùng thủ thuật bóc nhau:

- Hộ lý: cố định gia súc ở nơi sạch sẽ thoáng mát, rửa sạch bộ phận sinh dục bênngoài bằng dung dịch sát trùng nhe, thụt nước muối ấm 3% 2-3 lít vào tử cung nhằmkích thích sự tách rời giữa núm nhau con và núm nhau mẹ

- Một tay nắm cuống nhau kéo nhẹ, tay còn lại đưa trực tiếp vào tử cung tìm númnhau mẹ, ngón tay trỏ và ngón giữa cố định núm nhau mẹ, ngón cái xoa nhẹ trên bềmặt núm nhau mẹ lật núm nhau con ra, tiến hành bóc từ ngoài vào trong, từ rênxuống dưới, bóc xong tiến hành thụt rửa tử cung bằng dung dịch sát trùng, sau khithụt rửa cần kích thích cho dung dịch sát trùng ra ngoài hết và đưa kháng sinhStreptomycine, Penicilline, Neomycin, Tetramycine vào tử cung

# Chú ý : Khi tiến hành bóc nhau phải hết sức cẩn thận tránh bóc nhầm núm nhaumẹ

+ Phân biệt núm nhau mẹ và núm nhau con

- Núm nhau mẹ: Mọc từ niêm mạc tử cung dày có chân đế (có thể kẹp tay được) -Núm nhau con: Mọc từ màng thai, mỏng không kẹp tay được

+ Phân biệt chỗ bóc rồi và chỗ chưa bóc

- Chỗ bóc rồi sở thấy bề mặt núm nhau mẹ cảm giác nháp như sờ vào râu

- Chỗ chưa bóc sở thấy màng ối có cảm giác nhẵn bóng

C BỆNH TRONG THỜI GIAN SAU KHI ĐẺ

BỆNH VIÊM TỬ CUNG (METRITIS)

1 Khái niệm về bệnh: Đây là quá trình bệnh lý thường sảy ra ở gia súc cái sinh

sản Bệnh thường sảy ra trong thời gian sau khi đẻ Đặc điểm của bệnh là quá trìnhviêm phá huỷ các tế bào tổ chức của các lớp ( các tầng) của tử cung gây ra hiện

tuợng rối loạn sinh sản ở cơ thể cái làm ảnh hưởng lớn thậm chí làm mất khả năngsinh sản của gia súc cái

2 Nguyên nhân : + Do trong qúa trình sinh đẻ đặc biệt các trường hợp đẻ khó phải

can thiệp bằng tay hay dụng cụ làm xây xát niêm mạc đường sinh dục cái

+ Do kế phat từ một số bệnh như sát nhau không can thiệp kịp thời làm cho nhauthai bị phân huỷ thối rữa trong tử cung gây hiện tượng nhiễm trùng tử cung

+ Do công tác vệ sinh trước, trong và sau khi đẻ không đảm bảo như nơi sinh, nền

chuồng, dụng cụ đõ đẻ không vô trùng

Tất cả những nguyên nhân trên tạo điều kiện cho các tập đoàn vi khuẩn xâm nhập từbên ngoài vào tử cung rồi xâm nhập qua những vết trầy sước của niêm mạc tử cung,chúng sinh sôi nẩy nở tăng cường về số lượng và độc lực gây viêm Các vi khuẩnthường gặp rong bệnh viêm tử cung là Streptococcus, Staphylococcus, E.coli

3 Phân loại các thể viêm tử cung

Tuỳ vào vị chí tác động của quá trình viêm đối với tử cung người ta chia ra 3 thểviêm khác nhau

+ Viêm nội mạc tử cung (Endometritis) đó là quá trình viêm sảy ra ở trong lớp

niêm mạc của tử cung đây là thể viêm nhẹ nhất trong các thể viêm tử cung

+ Viêm cơ tử cung (Myometritis Puerperalis) đó là quá trình viêm sảy ra ở lớp cơ

tử cung , có nghĩa là quá trình viêm đã xuyên qua lớp niêm mạc của tử cung đi vàophá huỷ tầng giũa (lớp cơ vòng và cơ dọc của tử cung) đây là thể viêm tương đốinặng trong các thể viêm tử cung

+ Viêm tương mạc tử cung (Perymetritis Puerperalis) đó là quá trình viêm sảy ra

ở lớp lớp ngoài cùng (lớp tương mạc của tử cung) đây là thể viêm nặng nhất và khóđiều trị nhất trong các thể viêm tử cung

Để chẩn đoán phân biệt các thể viêm tử cung người ta dựa vào những triệu chứngđiển hình ở cục bộ và toàn thân Việc chẩn đoán phân biệt các thể viêm tử cung cómột ý nghĩa quan trọng trong việc áp dụng những phác đồ điều trị thích hợp vớitừng thể viêm nhằm đạt kết quả điều rị cao: thời gian điều trị ngắn, chi phí cho điềutrị thấp đặc biệt là đảm bảo khả năng sinh sản cho gia súc cái

CH N OÁN PHÂN BI T CÁC TH VIÊM T CUNG ẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT CÁC THỂ VIÊM TỬ CUNG ĐOÁN PHÂN BIỆT CÁC THỂ VIÊM TỬ CUNG ỆT CÁC THỂ VIÊM TỬ CUNG Ể VIÊM TỬ CUNG Ử CUNG

CÁC TRIỆU CHỨNG VIÊM NỘI MẠC VIÊM CƠ VIÊM TƯƠNG MẠC

Dịch viêm

- Mầu

- Mùi

Trắng, xám Tanh

Hồng, nâu đỏ Tanh thối

Nâu rỉ sắt Thối khắm Phản ứng đau Đau nhẹ Đau rõ Rất đau kèm Theo

Triệu chứng viêm phúc mạc

Phản ứng co nhỏ của tử

cung

Phương pháp điều trị 1 hoặc 2 3 hoặc 4 3 hoặc 4

4 Các phương pháp điều trị bệnh viêm tử cung

+ Phương pháp 1: Thụt rửa tử cung bằng dung dịch Rivanol 0,1% hay thuốc tím

0,1% ngày 1 lần sau khi thụt rửa đợi hay kích thích cho dung dịch thụt rửa đẩy ra hết

ra ngoài hết, dùng Neomycin 12mg/kg thể trọng thụt vào tử cung ngày 1 lần liệu

trình điều trị từ 3-5 ngày

+ Phương pháp 2: Dùng PGF2 hay các dẫn xuất của nó như Etrumat, Oestrophan,

Prosolvin, tiêm dưới da 2ml (25mg) tiêm 1 lần sau đó thụt vào tử cung 200ml dung

dịch Lugol thụt ngày 1 lần liệu trình điều trị từ 3-5 ngày

+ Phương pháp 3 : Oxyticin 6ml tiêm dưới da, Lugol 200ml, Neomycin 12mg/kg

thể trọng thụt tử cung, Ampenicilline 3-5gr tiêm bắp hay tĩnh mạch tai ngày 1 lần

liệu trình điều trị từ 3-5 ngày

+ Phương pháp 4: Dùng PGF2 hay các dẫn xuất của nó tiêm dưới da 2ml (25mg)

tiêm 1 lần, Lugol 200ml, Neomycin 12mg/kg thể trọng thụt vào tử cung,

Ampenicilline 3-5gr tiêm bắp hay tĩnh mạch tai ngày 1 lần liệu trình điều trị từ 3-5

ngày

Lưu ý: Phương pháp 1 chỉ dùng điều trị bệnh viêm nội mạc tử cung tử cung còn

các thể viêm khác như viêm cơ hay viêm tương mạc tử cung lúc này sự co bóp của

tử cung là rất yếu hoặc bị mất hoàn toàn do đó tuyệt đối không thụt rửa vì nếu thụt

rửa thì dung dịch thụt rửa và các chất bẩn không được đẩy hết ra ngoài mà nó sẽ tích

lại tại các vết loét sâu trên thành tử cung làm cho bệnh càng nặng thêm đặc biệt là dễ

dẫn tới tình trạng rối loạn sinh sản Các công trình nghiên cứu đã chứng minh được

rằng phương pháp dùng PGF2 điều trị bệnh viêm tử cung cho kết quả điều trị caothời gian điều trị ngắn, gia súc cái chóng hồi phục khả năng sinh sản bởi vì PGF2tạo ra những cơn co bóp nhẹ nhàng đẩy hết các dịch viêm và chất bẩn ra ngoài đôngthời PGF2 có tác dụng làm nhanh chóng hồi phục cơ tử cung Ngoài ra PGF2 còn

có tác dụng phá vỡ thể vàng kích thích nang trứng phát triển làm gia súc cái độngdục trở lại, Lugol có chứa nguyên tố Iod có tác dụng sát trùng đồng thời thông quaniêm mạc tử cung cơ thể hấp thu được nguyên tố Iod có tác dụng kích thích cơ tửcung hồi phục nhanh chóng và giúp cho buồng trứng hoạt động, noãn bao phát triểnlàm xuất hiện lại chu kỳ động dục

BỆNH LIỆT NHẸ SAU ĐẺ (PERESIS PUERPEPRALIS)

SỐT SỮA (COMA PUERPEPRALÍS)

1 Khái niệm về bệnh: Đây là quá trình bệnh lý thường sảy ra ở gia súc cái sinh

sản đặc biệt là bò sũa cao sản trong thời gian cho sữa với sản lượng cao nhất Đặcđiểm của bệnh là bệnh sảy ra một cách đột ngột và nhanh chóng gây lên tình trạng têliệt lưỡi, hầu, tứ chi gây rối loạn tất cả các phản xạ có và không điều kiện

2 Nguyên nhân bệnh: Cho đến nay những nguyên nhân gây ra bệnh nói chung

chưa được xác định một cách rõ ràng người ta thấy rằng điều kiện để sảy ra bệnh là:+ Do gia súc được sử dụng những thức ăn có thành phần dinh dưỡng cao trong thờigian có thai kỳ cuối

+ Gia súc bị nuôi nhốt lâu trong chuồng

Nhiều công trình nghiên cứu chỉ ra rằng: Nguyên nhân chính gây ra bệnh là do sựgiảm can xi huyết một cách đột ngột, xuất hiện khi có một lượng máu lớn tập trung

ở bầu vú khi mà hàm lượng can xi trong sữa cao

+ Có ý kiến cho rằng hiện tượng giảm can xi huyết là do kết quả của sự rối loạnchức năng hoạt động của tuyến phó giáp trạng do tuyến này bị xung huyết trong thờigian sinh đẻ

+ Cũng có những ý kiến cho rằng đó là do vỏ tuyến thượng thận hoạt động kém hay

do tuyến tụy hoạt động quá mạnh

3 Triệu chứng

Bệnh phát sinh một cách đột ngột và tiến triển một cách nhanh chóng từ khi xuấthiện triệu chứng đầu tiên đến khi xuất hiện triệu chứng điển hình không quá 12 giờ

Con vật đang hoạt động bình thường đột nhiên bỏ ăn, ngừng nhai lại, sau đó con vật

ở trong tình trạng không yên tĩnh, chân đi loạng choạng đi thụt lùi có hiện tượngrung toàn bộ hệ thống cơ vân sau đó mất hoàn toàn nhu động dạ cỏ cũng như cácphản xạ đại tiểu tiện Khám qua trực tràng thấy bàng quang sưng to chứa đầy nướctiểu, nhiệt độ hạ dần xuống tới 35 - 36o C đầu gốc sừng, gốc tai, da, tứ chi lạnh giá,lưỡi và hầu bị liệt, nước bọt tích đầy trong miệng nên thở khò khè, con vật luôn thèlưỡi ra ngoài và để nước rãi chảy tự do

Cuối cùng con vật bị liệt 2 chân sau không đứng lên được, con vật năm với tư thếđặc biệt, nằm phủ phục đầu gục xuống đất 4 chân thu vào bụng khi cầm mõm nhấclên và bỏ ra thì đầu quẹo về một bên ngực hoạc nằm với tư thế đầu cổ vai và lưngtạo thành đường cong chữ S Con vật ở trong tình trạng hôn mê mất hết cảm giácđồng tử mắt mở rộng rọi ánh ánh sáng vào mắt con vật không có phản xạ chớp mắt,dùng kim chích vào da con vật không có phản xạ đau Nếu không phát hiện và điều

rị kịp thời con vật sẽ chết trong vòng thời gian rất ngắn

4 Phương pháp điều trị

Phương pháp điều trị đặc hiệu bệnh này là bơm không khí vào trong tuyến vú bằngbình song liên cầu thông qua lỗ đầu vú bằng kim thông vú theo trình tự như sauTrước hết nhanh chóng vắt kiệt sữa rồi chọn kim thông vú thích hợp sau đó bơmkhông khí vào tuyến vú bằng bình song liên cầu, bơm đến khi nào da lá vú căng lênkhi búng vào có âm kim khí là được cần chú ý là không bơm căng quá sẽ dẫn đến vỡ

lá vú, nhưng nếu bơm non quá sẽ không có tác dụng điều trị, sau khi bơm đủ khôngkhí thì rút kim ra và dùng băng xô quấn chặt đầu vú lại để không khí lọt ra ngoài.Sau khoảng 1 giờ thì mở dây buộc ra Thường sau khi bơm không khí vào khoảng

30 phút con vật sẽ dần khỏi bệnh, các phản xạ và cảm giác bắt đầu dần hồi phục,thân nhiệt tăng dần, con vật có thể tự đứng lên được

* Nhiều tác giả cho rằng cơ chế của việc bơm không khí vào tuyến vú để điều trịbệnh sốt sữa là: khi bị giảm can xi huyết một cách đột ngột làm tê liệt tất cả các đầumút giây thần kinh cảm giác đặc biệt ở tuyến vú khi bơm không khí vào không khí

sẽ nhanh chóng lan toả ra toàn bộ lá vú làm thức tỉnh toàn bộ các giây thần kinh cảmgiác trở lại hoạt động và ngay lập tức các kích thích được truyền về vỏ đại não làmcho con vật hưng phấn trở lại hơn nữa khi bơm không khí vào còn có tác dụng làmtăng huyết áp hạn chế sự giảm can xi huyết

Chú ý: Trong quá trình điều trị nếu có cho vật uống thuốc điều trị những triệu

chứng kế phát như chướng hơi dạ cỏ thì cần chú ý rằng do lưỡi và hầu bị liệt thuốcrất dễ rơi vào phổi làm cho con vật bị sặc và ngạt thở và khi con vật đứng dậy cần

đỡ cho vật đi vài bước để tránh hiện tượng ngã đột ngột

BỆNH TỬ CUNG LỘN BÍT TẤT (Inversio et Prolapsus Utery)

1 Khái niệm về bệnh: Đây là quá trình bệnh lý thường sảy ra ở gia súc cái sinh

sản trong thời gian sau khi sổ thai Đặc điểm của bệnh là thành của tử cung bị lộntráI trở lại và đẩy ra khỏi mép âm môn

2 Nguyên nhân bệnh:

+ Con vật bị nuôI nhốt lâu trong chuồng mà nền chuồng quá thấp về phía đuôi + Do chế độ chăm sóc nuôi dưỡng gia súc có thai không hợp lý đặc biệt khẩu phầnthức ăn không đầy đủ thiếu vitamin đặc biệt là vitamin nhóm B Do con vật đã giàyếu và những yếu tố khác làm cho con vật bị suy dinh dưỡng

+ Bào thai quá to với gia súc đơn thai và quá nhiều thai với gia súc đa thai, áp lựcxoang bụng xoang chậu quá cao nhất là khi vật nằm lâu trên nền chuồng quá thấp vềphía đuôi

+ Do đường sinh dục bị khô mà con vật lại rặn đẻ quá mạnh hay kéo thai quá nhanh+ Do hậu quả của việc dùng thuốc kích đẻ không đúng chỉ định quá liều

+ Do kế phát từ bệnh bại liệt sau khi đẻ

3 Triệu chứng:

Phần tử cung lộn ra ngoài mầu hồng to bằng quả bóng, cái xô, mầu hồng ở loàI nhailại nhìn rõ hệ thống nhau mẹ trên niêm mạc tử cung đôi chỗ còn dính cả núm nhaucon,ở ngựa xuất hiện nhiều mao quản, ở lợn phần tử cung lộn ra ngoàI chông giốngnhư một khúc ruột già Con mẹ tỏ vẻ đâu đớn rặn liên tục bộ phận tử cung lộn rangoài ngày một to lên Do sự cọ sát của đuôi và sự tiếp xúc với môi trường ngoạicảnh bên ngoài bộ phận tử cung bị dính các chất bẩn như phân rác, nước, tiểu, đấtcát, niêm mạc tử cung bị sây sát, bị nhiễm khuẩn và bị viêm thể tích phần tử cunglộn ra ngoài tăng cao và từ bộ phận tử cung lộn ra ngoài luôn thải ra ngoài một hỗn

dịch bao gồm niêm dịch dịch rỉ viêm và các tổ chức hoại tử, nếu để lâu không canthiệp kịp thời sẽ dẫn đến hiện tượng nhiễm trùng huyết, con vật lâm vào tình trạnghuyết nhiễm độc hay huyết nhiễm trùng và có thể tử vong trong vòng 4-5 ngày

4 Điều trị

+ Nguyên lý của việc điều trị bệnh tử cung ra ngoài là nhanh chóng đưa phần tửcung lộn ra ngoài trở về vị trí cũ sau khi đã vô trùng cẩn thận và đề phòng tái phát+ Hộ lý để vậy ở nơi yên tĩnh với tư thế đầu thấp đuôi cao, buộc đuôi con vật sangmột bên, riêng ở lợn cần thiết phảI treo ngược llợn để khi tiến hành thủ thuật dược

dễ dàng

+ Dùng các dung dịch sát trùng ở nồng độ thích hợp như thuốc tím 0,1%, Axít Boríc3%, H2O2, NaCl 5%, Rivanol 0,1%, Tanin 1% rửa sạch bộ phận tử cung lộn rangoài, ở loàI nhai lại phảI bóc hết những núm nhau con, sau đó tiến hành thắtnhững mạch máu bị đứt, khâu những chố bị rách bị thủng rồi dùng các loại khángsinh dạng mỡ bôi lên phần âm đạo lộn ra ngoài rồi tiến hành dùng dầu thực vật sátlên phần tử cung lộn ra ngoài sau đó dùng thủ thuật đưa phần tử cung lộn ra ngoàitrở về vị trí cũ cần chú ý khi làm thủ thuật phải hết sức thận trọng tránh làm xây sátlàm rách làm thủng niêm mạc tử cung

+ Cố định đề phòng tái phát: ức chế hiện tượng rặn bằng các phương pháp sau: với

bò cho uống riệu trắng, ngựa cho uống Chloralhydrat, phong bế lõm khum đuuôibằng Novocain 8-10ml Khâu 2/3 phía trên âm môn bằng chỉ bản to mềm để nguyên5-7 ngày khi giá súc không còn phản xạ răn thì tiên hành cắt chỉ

BỆNH Ở TUYẾN VÚ

I PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN BỆNH Ở TUYẾN VÚ

1 Phương pháp chẩn đoán lâm sàng: Dựa vào những biến đổi trên lâm sàng ở cục

bộ tuyến vú cũng như những biến đổi trên toàn thân con vật để xác định bệnh củatuyến vú thông qua việc quan sát tình trạng chung của cơ thể cũng như cục bộ tuyến

vú (hình dáng, độ cân đối, độ cứng, mềm, sự nguyên vẹn của da lá vú ) tiến hành

sờ nắn cẩn thận tuyến vú thông qua cảm giác của da tay người khám cũng như phảnứng của con vật để xác định bệnh, ngoài ra cần kết hợp với việc điều tra, phỏng vấn

người trực tiếp chăn nuôi về điều kiện thức ăn chế độ chăm sóc nuôi dưỡng, phươngpháp khai thác sữa, lứa đẻ, thời gian xuất hiện bệnh.Tất cả các thông tin trên đượctổng hợp phân tích giúp cho việc chẩn đoán bệnh ở tuyến vú Phương pháp lâm sàngđơn giản dễ làm, nhưng nó chỉ có thể phát hiện được bệnh khi đã có triệu chứng lâmsàng nó rất khó chẩn đoán phát hiện được những thể bệnh vừa mới xuất hiện

2 Phương pháp chẩn đoán thí nghiệm: Dựa trên những thay đổi về tính chất lý

học, hóa học, sinh vật học của sữa để chẩn đoán bệnh của tuyến vú Bằng phươongpháp chẩn đoán rhí nghiệm cho phép phát hiện sớm hiện tượng viêm vú

a Xác định tính chất lý học của sữa

+ Quan sát bằng mắt thường: Vắt sữa vào lòng bàn tay hay vào ống nghiệm rồi quansát nếu trong sữa có những cục lợn cợn hay mảnh tổ chức chết thì lá vú đó bi viêm+ Vắt sữa qua miếng vải mầu đen hay màu xanh rồi quan sát nếu trên bề mặt vải cónhững cục lợn cợn hay mảnh tổ chức chết thì lá vú đó bi viêm

+ Đun sôi sữa trong ống nghiệm: sau khi đun sôi nếu sữa biến mầu hoặc đông vónthành cục lắng xuống dưới thì lá vú đó bị viêm

b Xác định độ tăng của men Catalaza và Peroxydaza

Tuỳ vào mức độ viêm của tuyến vú mà hàm lượng 2 men trên trong sữa tăng nhièuhay ít 2 men trên là do quá trình phân huỷ tế bào tổ chức giải phóng ra Trên cơ sởphản ứng

Catalaza

2H2O2 peroydaza 2H2O + 2O

Do phản ứng giải phóng ra nguyên tử oxy nên trong sữa có bọt khí nổi lên tuỳ theomức độ tăng của 2 mên trên nhiều ít mà lượng bọt khí nổi lên nhiều ít khác nhau.Người ta có thể sử dụng cá chất chỉ thị mầu để xác định sự có mặt của 2 men trêncác chất chỉ thị mầu thưoừng là

+ Pyramidon từ mầu trắng chuyển thành mầu tím

+ Ben Zidin từ mầu đen thành mầu xanh

+ Phenohftalein từ mầu trắng chuyển thành mầu hồng

c Xác định độ tăng của PH sữa: Khi lá vú bị viêm sẽ có quá rình phân huỷ tế bào

tổ chức làm thay đổi PH của sữa

+ Bromothymol Bleu khi kết hợp với sữa nếu có

- Mầu vàng thì PH sữa là toan tính

- Mầu xanh lá mạ PH sữa là trung tính

- Mầu xanh lá cây PH sữa là kiềm tính

+ Phenol Red khi kết hợp với sữa nếu có

- Mầu vàng gạch PH sữa là toan tính

- Mầu hơi vàng PH sữa là trung tính

- Mầu đỏ thẫm PH sữa là kiềm tính

c Xác định số lượng bạch cầu, tế bào nhu mô trong sữa

- Dùng phương phap ly tâm sữa lấy cặn xem kính phát hiện số lượng bạch cầu và

tế bào nhu mô trong sữa nhiều hay ít

- Phương pháp CMT (Califormia Mastitis Test) cho sữa tác dụng với dung dịchCMT là một dung dich có tính kiềm có tác dụng dính kết các tế bào nhu mô trongsữa lại với nhau tuỳ thuộc vào mức độ gắn kết của các tế bào nhu mô ở mức +, ++, +++, ++++, mà người ta đánh giá được mức độ viêm vú

d Phương pháp chẩn đoán vi sinh vật học: Dùng sữa để nuôi cấy trong các môi

trường thích hợp và phết kính làm tiêu bản, xem kính ta có thể xác định được thànhphần số lượng các loại vi khuẩn trong sữa

II BỆNH VIÊM VÚ BÒ BỆNH VIÊM VÚ THỂ THANH DỊCH (Mastitis Serosa)

1 Khái niệm: viêm vú thể thanh dịch là thể viêm mà dịch rỉ viêm nước vàng thải ra

nhiều ở dưới da và những tế bào rung gian Bệnh thuờng xuất hiện vào thời gian saukhi đẻ 1-2 tuần