Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng vùng Tây Bắc trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh (tóm tắt)

Vì vậy, nghiên cứu sinh lựa chọn đề tài “giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh”.. Mục đích nghiên cứu Tiếp tục làm sá

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của luận án

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho chúng ta di sản tinh thần to lớn, đặc biệt là đạo đức cách mạng Ở Chủ tịch Hồ Chí Minh, đạo đức đã đạt tới một sự thống nhất chặt chẽ giữa nói và làm, giữa công và tư, giữa đạo đức cách mạng

và đạo đức đời thường Bởi vậy, giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thế hệ trẻ

đã trở thành vấn đề sống còn đối với cách mạng Việt Nam hiện nay

Đối với thanh niên - sinh viên (SV) vùng Tây Bắc, đặc thù sinh sống trên một địa bàn tương đối phức tạp với vị trí địa chính trị quan trọng của Tổ quốc nên công tác giáo dục phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống luôn được các cấp ủy Đảng, các cấp chính quyền, các cấp giáo dục quan tâm Một trong những việc làm

đó là giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV để rèn luyện bản thân, tu dưỡng đạo đức, hun đúc lòng tự hào, bản sắc văn hóa dân tộc, quyết tâm chiến thắng đói nghèo, xây dựng khối đại đoàn kết, phòng chống diễn biến hòa bình

Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV có thể thực hiện ở nhiều nội dung, với nhiều hình thức trong đó có vai trò đặc biệt quan trọng của môn tư tưởng Hồ Chí Minh Tuy nhiên, trong giảng dạy, nhiều giảng viên (GV) còn thiên về truyền đạt nội dung tư tưởng mà chưa chú ý đúng mức đến giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cũng như chưa hướng đến những biện pháp dạy học phù hợp để giáo dục đạo đức, lý tưởng sống cho người học

Vì vậy, nghiên cứu sinh lựa chọn đề tài “giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh”

2 Mục đích nghiên cứu

Tiếp tục làm sáng tỏ một số vấn đề về giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh và

đề xuất biện pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc trong dạy học môn tư

tưởng Hồ Chí Minh

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Những yêu cầu và biện pháp giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh

4 Giả thuyết khoa học

Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV là vấn đề quan trọng của sự nghiệp phát triển giáo dục hiện nay Con đường giáo dục có hiệu quả là dạy học tốt môn tư tưởng Hồ Chí Minh Nếu tổ chức việc dạy học này, bao quát cả chính khóa và ngoại khóa, thúc đẩy được cả thầy và trò thì chất lượng dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ có hiệu quả như mong đợi

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu nội dung giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV các trường

ĐH, CĐ vùng Tây Bắc trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh

- Luận cứ được ưu thế môn tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục đạo đức

Hồ Chí Minh cho SV

- Điều tra, đánh giá thực trạng đạo đức SV và thực trạng giáo dục đạo đức

Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc

- Đề xuất biện pháp giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV các trường

ĐH, CĐ vùng Tây Bắc trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh

- Tổ chức TN sư phạm để đánh giá hiệu quả các biện pháp đã đề xuất trong luận án

5.2 Phạm vi nghiên cứu

- Khảo sát thực trạng đạo đức SV và thực trạng giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV sư phạm ở 5 trường: ĐH Tây Bắc, CĐ Hoà Bình, CĐ Sơn La, CĐ Điện Biên, CĐ cộng đồng Lai Châu và triển khai TN tại trường ĐH Tây Bắc

Số lượng nghiên cứu: 400 SV, 100 GV Thời gian điều tra và TN: tháng 10 năm

2011 đến tháng 05 năm 2013

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp luận: luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa

Mác - Lênin; quan điểm đường lối của Đảng, Nhà nước về đạo đức và giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh; lí luận dạy học hiện đại; lí luận và phương pháp dạy học

bộ môn giáo dục chính trị…

6.2 Phương pháp nghiên cứu

6.2.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận

Sử dụng các PP phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa nhằm thu thập các thông tin để xây dựng cơ sở lí luận của đề tài

6.2.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- PP quan sát: quan sát thái độ, sự chú ý, biểu hiện hứng thú, tính tích cực nhận thức của SV trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức của Người thông qua các buổi dự giờ, giảng dạy

- PP điều tra: sử dụng phiếu hỏi đối với GV, SV nhằm thu thập thông tin liên quan đến vấn đề nghiên cứu

- PP TN: tổ chức TN sư phạm để phân tích, đánh giá, so sánh nhóm TN và nhóm ĐC thông qua tác động của TN, góp phần kiểm định giả thuyết khoa học

- PP xử lý các số liệu thu được bằng toán thống kê và phần mềm SPSS: PP này được sử dụng để xử lý các số liệu thu được trong điều tra thực trạng và TN nhằm rút ra những kết luận cần thiết

7 Những luận điểm cần bảo vệ

- Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng trong hình thành và phát triển nhân cách cho thế hệ trẻ Việt Nam Có nhiều con đường để giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên - SV, trong đó dạy học trong nhà trường, đặc biệt là nhà trường ĐH, CĐ là con đường cơ bản nhất

- Môn tư tưởng Hồ Chí Minh trong chương trình đào tạo ở các trường ĐH,

CĐ là môn học có ưu thế nhất trong giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV

- Để nâng cao hiệu quả dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh và thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc trong dạy học môn học, cần phải quán triệt sự đồng bộ cả mục tiêu, nội dung, PP, hình thức tổ chức dạy học, trong đó kết hợp chặt chẽ nội - ngoại khóa, kích thích động cơ học tập đúng đắn của trò và sự tận tụy gương mẫu của thầy phải là các nhân tố căn cốt

8 Những đóng góp mới của luận án

- Làm sáng tỏ một số vấn đề về giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh và luận cứ được ưu thế môn tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho

- Góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho

SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc nói riêng, SV các trường ĐH, CĐ nói chung trên phạm vi cả nước

9 Cấu trúc của luận án

Ngoài mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận án được chia làm

4 chương:

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lí luận và thực tiễn về giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho

SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh

Chương 3: Yêu cầu, biện pháp giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh

Chương 4: Thực nghiệm sư phạm

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Đạo đức Hồ Chí Minh

Đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều tác phẩm viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh, tiếp cận đạo đức của Người trên nhiều phương diện khác nhau Về

cơ bản, các nhà nghiên cứu đều thống nhất với nhau ở nhận định: có một đạo đức học Hồ Chí Minh, thể hiện trong tư tưởng và tấm gương đạo đức cao đẹp của Người

1.2 Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên - sinh viên

Có nhiều công trình nghiên cứu bàn về giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh

cho thanh niên - sinh viên, trong các công trình đó, các tác giả đều khẳng định:

Hồ Chí Minh là lãnh tụ rất quan tâm đến đạo đức và công tác giáo dục đạo đức

cho thanh niên - SV; ý nghĩa giáo dục giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh

niên - SV trong các thời kỳ cách mạng và trong điều kiện công nghiệp hóa (CNH), hiện đại hóa (HĐH) đất nước hiện nay; nội dung giáo dục đạo đức

Hồ Chí Minh cho thanh niên - SV tập trung trong những vấn đề như giáo dục phẩm chất trung với nước, hiếu với dân; yêu thương con người; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, tinh thần quốc tế trong sáng; PP giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh là nâng cao nhận thức cho SV, quán triệt đầy đủ nội dung giáo dục đạo đức cách mạng, đẩy mạnh các hình thức hoạt động thực tiễn đa dạng, phong phú; kết hợp giáo dục nhà trường - gia đình - xã hội…

1.3 Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh

Để giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên - SV, các nhà nghiên cứu đã bàn đến dưới các góc độ khác nhau, song giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh trong giảng dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh thì hầu như chưa có công trình nào bàn đến một cách chi tiết cần giáo dục cho SV như thế nào? môn Tư tưởng Hồ Chí Minh có ưu thế ra sao, biện pháp dạy học nào là phù hợp, phát huy hiệu quả mà chỉ lồng ghép nội dung đạo đức Hồ Chí Minh qua tài liệu Vì vậy, luận án cần tiếp tục làm rõ các nội dung giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV,

yêu cầu giáo dục và biện pháp phù hợp để giáo dục thông qua môn tư tưởng Hồ Chí Minh

1.4 Những vấn đề luận án cần đi sâu nghiên cứu

Một là, tiếp tục làm sáng tỏ một số vấn đề về đạo đức Hồ Chí Minh và giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV trong giảng dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh Hai là, điều tra, đánh giá thực trạng đạo đức SV và thực trạng giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc Ba là, đề xuất một số yêu cầu và biện pháp giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở giờ học chính khóa và ngoại khóa Bốn là, tổ chức TN sư phạm đánh giá hiệu quả các biện pháp đề xuất trong luận án

Chương 2

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG VÙNG TÂY BẮC TRONG DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 2.1 Cơ sở lí luận về giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng vùng Tây Bắc

2.1.1 Một số khái niệm cơ bản có liên quan đến luận án

2.1.1.1 Đạo đức

Đạo đức bao gồm một hệ thống các qui tắc, các chuẩn mực nhằm điều chỉnh hành vi và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội để bảo vệ lợi ích của cá nhân và của cộng đồng, chúng được đảm bảo thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống, tập quán và sức mạnh của dư luận xã hội

2.1.1.2 Giáo dục đạo đức

Giáo dục đạo đức là quá trình tác động một cách tích cực đến đối tượng giáo dục để hình thành trong họ ý thức, tình cảm, niềm tin, lý tưởng đạo đức

và được thể hiện ở hành vi đạo đức

Giáo dục đạo đức có thể được thực hiện qua nhiều hình thức khác nhau như tổ chức lao động, tổ chức hoạt động xã hội, hoạt động vui chơi giải trí, văn

hóa thể dục thể thao, hoạt động tập thể… trong đó, dạy học là con đường giáo dục có bài bản nhất, tích cực, chủ động và ngắn nhất, có hiệu quả nhất làm cho thế hệ trẻ lĩnh hội một cách có hệ thống những kho tàng văn hóa của loài người trong một thời gian nhất định Điều này được lý giải từ vai trò của nhà trường, đây là cơ sở chuyên thực hiện chức năng giáo dục, chuyên trách làm công tác giáo dục đào tạo, do một đội ngũ các nhà sư phạm đã được đào tạo chu đáo và

có đầy đủ kinh nghiệm thực hiện các chương trình giáo dục có mục đích, nội dung và phương pháp theo một kế hoạch nhất định Thông qua nội dung các môn học, người học lĩnh hội được một khối lượng kiến thức hệ thống, xây dựng

kĩ năng lao động, tiếp thu những kiến thức, phẩm chất chính trị, nhờ đó nhân cách được hình thành và phát triển

2.1.2 Đạo đức Hồ Chí Minh

2.1.2.1 Khái niệm

Đạo đức Hồ Chí Minh bao gồm nhiều nội dung cơ bản và toàn diện, cần được hiểu một cách đầy đủ, đó không chỉ là tư tưởng mà còn là thực tiễn đời sống đạo đức của Người

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một hệ thống những quan điểm cơ bản và toàn diện về đạo đức, bao gồm vị trí, vai trò, nội dung; những phẩm chất đạo đức

cơ bản và những yêu cầu xây dựng nền đạo đức mới; yêu cầu rèn luyện đạo đức đối với người cách mạng

Sở dĩ đạo đức Hồ Chí Minh trở nên vĩnh hằng, trở thành tài sản tinh thần

vô giá đối với Đảng với nhân dân là bởi tấm gương đạo đức cao đẹp của Người Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh được thể hiện qua hoạt động, hành vi và lối sống, qua các mối quan hệ với con người, với công việc, trong giao tiếp, ứng xử hàng ngày, đó là tấm gương trọn đời phấn đấu hi sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; tấm gương của ý chí và nghị lực tinh thần to lớn, vượt qua mọi thử thách, khó khăn để đạt mục đích cách mạng; tấm gương tuyệt đối tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân, hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân; tấm gương của lòng nhân ái, vị tha, khoan dung, nhân

hậu, hết mực vì con người; tấm gương cần, kiệm, giản dị, coi khinh sự xa hoa, không ưa chuộng những nghi thức sang trọng

2.1.2.2 Bản chất, đặc điểm, nội dung đạo đức Hồ Chí Minh

Bản chất đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức cách mạng, là đạo đức của người cách mạng trong thời kỳ giải phóng dân tộc đi lên xây dựng CNXH ở Việt Nam, đó là đạo đức vì dân, vì mọi người Người khẳng định: đạo đức chỉ

có ý nghĩa khi nó phục vụ cách mạng và trong điều kiện đó nó mới tạo ra một sức mạnh to lớn cho sự nghiệp của chúng ta

Đặc điểm đạo đức Hồ Chí Minh thể hiện ở tính thực tế, tính toàn diện và tính thống nhất

Nội dung đạo đức Hồ Chí Minh biểu hiện ở vị trí, vai trò của đạo đức trong xã hội và trong đời sống của mỗi người; ở những phẩm chất đạo đức cơ bản của con người Việt Nam trong thời đại: trung với nước, hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội (CNXH), nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng, là suốt đời trau dồi cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, luôn yêu thương quý trọng con người, sống có tình, có nghĩa; tinh thần quốc tế trong sáng; ở những yêu cầu xây dựng đạo đức mới trong xã hội: nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức, thể hiện tính trung thực và nhất quán của đạo đức; xây đi đôi với chống; phải tu dưỡng đạo đức suốt đời; tấm gương trong sáng, mẫu mực về đạo đức của Người trong đời sống hàng ngày

2.1.2.3 Hệ thống giá trị đạo đức Hồ Chí Minh

Bao hàm 12 giá trị cơ bản: thiện, trung - hiếu, nhân - trí - dũng, cần - kiệm - liêm - chính, tình - nghĩa

2.1.3 Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên

2.1.3.1 Sự cần thiết của giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên

SV là tầng lớp đặc biệt của xã hội, đại diện cho thế hệ trẻ năng động, trí tuệ, sáng tạo, đầy nhiệt huyết, có lý tưởng cách mạng Tuy nhiên, SV cũng có những nhược điểm về tâm sinh lý, hạn chế về thế giới quan khiến cho việc rèn luyện đạo đức gặp phải không ít những khó khăn Xã hội ngày càng phát triển, cơ

hội giao lưu hợp tác ngày càng được mở rộng cũng có nghĩa là sự du nhập các giá trị văn hóa, đạo đức từ bên ngoài sẽ mạnh hơn, nhanh hơn Song, không phải SV nào cũng giữ được bản lĩnh của mình trước những tác động tiêu cực của văn hóa ngoại lai Điều đó đã khiến một bộ phận không nhỏ SV có lối sống thực dụng, ăn chơi sa đọa, coi thường các giá trị truyền thống, sống ỷ lại bố mẹ, không chịu phấn đấu rèn luyện

Trong khi đó, kẻ thù vẫn chưa từ bỏ âm mưu thôn tính và phá hoại cách mạng Với “diễn biến hòa bình”, kẻ thù tấn công chúng ta chủ yếu trên các lĩnh vực văn hóa để làm xói mòn niềm tin của nhân dân vào sự nghiệp của Đảng, làm băng hoại đạo đức, lối sống của nhân dân Đối tượng trực tiếp của chúng là lớp trẻ, trong đó có SV - những chủ nhân tương lai của đất nước

Do vậy, giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV trong giai đoạn hiện nay, là một việc làm cần thiết và hết sức cấp bách vì hơn ai hết, Hồ Chí Minh là một trong những lãnh tụ viết nhiều, bàn nhiều và thực hiện nhiều nhất về đạo đức Bên cạnh

đó, Bác cũng rất quan tâm đến SV - những thanh niên có học thức cao và theo Người cần phải bồi dưỡng, giáo dục đạo đức cho họ để họ trở thành những chủ nhân tương lai của đất nước vừa “hồng” vừa “chuyên” Có như vậy, mới góp phần giữ vững định hướng XHCN, bảo tồn được bản sắc văn hóa và các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Mặt khác, tính tất yếu giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho SV Việt Nam hiện nay, cũng là một đảm bảo cho thành công của sự nghiệp CNH, HĐH trong điều kiện KTTT định hướng XHCN và hội nhập quốc tế như

Nghị quyết Hội nghị lần thứ Tám, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về “đổi

mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo” đã nêu

2.1.3.2 Nội dung giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên

Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh là quá trình tác động đến đối tượng giáo

dục thông qua tư tưởng và tấm gương đạo đức của Người để hình thành trong

họ ý thức, tình cảm, niềm tin, lý tưởng đạo đức và được thể hiện ở hành vi đạo đức

Nội dung giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên tập trung vào các vấn đề sau: một là, giáo dục cho SV nắm được vị trí, tầm quan trọng của đạo

đức đối với mỗi người; hai là, giáo dục phẩm chất trung với nước, hiếu với dân;

ba là, giáo dục những phẩm chất cao quý: cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư; bốn là, giáo dục lòng yêu thương con người; năm là, yêu cầu SV tự giáo dục, tự rèn luyện, chống lại chủ nghĩa cá nhân; sáu là, giáo dục cho SV tinh thần quốc tế trong sáng; bảy là giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

2.1.3.3 Con đường giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên

Bằng và trong dạy học, SV có được những thay đổi trong kinh nghiệm cá nhân để tạo ra những thay đổi trong nhân cách của bản thân Trong giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh, dạy học là con đường giúp SV có được những kinh nghiệm cần thiết, tạo ra những thay đổi trong đạo đức của bản thân theo yêu cầu, chuẩn mực đạo đức của Người Sự thống nhất giữa tính khoa học và tính giáo dục đã làm cho dạy học đạt được mục tiêu trên Tính khoa học trong dạy học càng sâu sắc bao nhiêu thì tính đảng càng cao bấy nhiêu

2.1.4 Môn tư tưởng Hồ Chí Minh với việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng

2.1.4.1 Vị trí môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường đại học, cao đẳng

Giáo dục nhà trường, nhất là giáo dục ĐH, CĐ là đào tạo con người, cung cấp nhân lực cho xã hội, lẽ đương nhiên phải chú trọng đào tạo nghề cho SV để

họ thành nghề và sống bằng nghề Song không nên quên rằng, cái quan trọng và sâu xa nhất là phải đào tạo ra những con người có đạo đức, có nhân cách Không thể thành nghề nếu không thành người, nghề nghiệp cũng không còn mang ý nghĩa xã hội tích cực, hữu ích nếu chủ thể của nó lệch lạc về đạo đức và lối sống, khiếm khuyết trong nhân cách Vì thế, tư tưởng Hồ Chí Minh là môn khoa học không thể thiếu, hơn nữa là một môn khoa học chủ đạo trong đào tạo khoa học, giáo dục đạo đức và trau dồi nhân cách ở bậc học ĐH, CĐ Điều đó góp phần làm cho môn tư tưởng Hồ Chí Minh trở thành kênh tuyên truyền, một phương thức phổ cập lý luận chính trị, quan điểm đường lối của Đảng cho các cán bộ tương lai, góp phần tích cực trên địa hạt tư tưởng lý luận nhằm khẳng định, bảo vệ và phát triển nền tảng tư tưởng chung của toàn xã hội

2.1.4.2 Mục tiêu, nội dung chương trình môn tư tưởng Hồ Chí Minh

Dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm giúp cho SV hiểu được nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh là sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam được thể hiện trong đường lối, quan điểm, Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng và Pháp luật của Nhà nước

Từ đó, củng cố lòng tin vào con đường đi lên CNXH ở nước ta, nâng cao lòng

tự hào dân tộc về Đảng, về Bác và có ý thức, trách nhiệm trong việc cống hiến, góp phần tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Nội dung môn học gồm 7 chương: chương I, trình bày về cơ sở, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh; từ chương II đến chương VII trình bày những vấn đề cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc; về CNXH và con đường quá độ lên CNXH ở Việt Nam; về Đảng cộng sản Việt Nam; về đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế;

về xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân; về văn hóa, đạo đức và xây dựng con người mới

2.1.4.3 Ưu thế của môn tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục đạo đức Hồ Chí

Minh cho sinh viên

Môn tư tưởng Hồ Chí Minh đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục đạo đức cho SV, là môn có nội dung sát với vấn đề giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh ở các trường ĐH, CĐ Đồng thời, việc nghiên cứu, học tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh là một trong những nội dung quan trọng của cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh do Bộ Chính trị, Ban chấp hành Trung ương Đảng phát động trong toàn Đảng, toàn dân ta Nếu GV trực tiếp giảng dạy bộ môn tư tưởng Hồ Chí Minh chú ý đúng mức đến vấn đề này thì tin chắc rằng sẽ tạo ra hiệu quả thiết thực trong việc giáo dục đạo đức, định hướng lý tưởng, lẽ sống cao đẹp cho SV trong thế kỷ mới và mãi mãi về sau

2.2 Cơ sở thực tiễn về giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng vùng Tây Bắc trong giảng dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh

2.2.1 Khái quát về địa bàn nghiên cứu

Vùng Tây Bắc có vị trí hết sức quan trọng cả về chính trị, kinh tế, xã hội

và an ninh quốc phòng, gồm 4 tỉnh: Lai Châu, Điện Biên, Sơn La và Hoà Bình Năm 2009, dân số toàn vùng có 2566,3 nghìn người, bình quân mật độ dân cư

là 69 người/km2 Đặc điểm nổi bật của dân cư vùng Tây Bắc: đa số là đồng bào các dân tộc ít người (chiếm 79,2%), thuộc khoảng hơn 20 dân tộc khác nhau Các dân tộc sinh sống rải rác ở các vùng cao, vùng sâu nên điều kiện giao lưu

và phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội còn gặp nhiều khó khăn, trở ngại Trình độ sản xuất cũng như phong tục, tập quán sản xuất và sinh hoạt của nhiều cộng đồng dân tộc còn lạc hậu, mức sống và điều kiện sống thấp, chậm được cải thiện, trình độ dân trí vùng Tây Bắc cũng vào loại thấp nhất toàn quốc

2.2.2 Đặc điểm sinh viên các trường đại học, cao đẳng vùng Tây Bắc

SV là đội ngũ trí thức trong tương lai, là lực lượng trẻ, có học thức, nhạy cảm với cái mới, năng động và sáng tạo, ham học hỏi, là tầng lớp được gia đình, nhà trường, xã hội hết sức quan tâm SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc đặc thù sống ở miền núi và biên giới, được kế thừa truyền thống và có ý thức sâu sắc về việc bảo vệ, giữ gìn an ninh biên cương của Tổ quốc Ngoài ra, còn mang những phẩm chất, lối sống tốt đẹp của người dân tộc miền núi như: hiền lành, thật thà, chăm chỉ Trong môi trường sư phạm, SV chấp hành tốt những quy định của nhà trường, lễ phép với thầy cô giáo, thân ái với bạn bè Do điều kiện sống và học tập của nhiều SV khó khăn nên các em có tinh thần vượt khó rất cao

Các SV thuộc nhiều thành phần dân tộc khác nhau, khi đến trường mang theo những phong tục tập quán, lối sống của quê mình, nên khó khăn bước đầu trong việc đưa vào nề nếp chung của nhà trường Do điều kiện sống

ở miền núi, cập nhật thông tin hạn chế đã phản ánh vào ý thức của SV là hiểu biết xã hội hạn hẹp, còn những tàn dư của nếp nghĩ, cách sống lạc hậu Đó là những đặc điểm riêng của SV các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc mà khi giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cũng cần phải lưu tâm