Một tia sáng trong bóng đêm ? ( Edwin Cartlidge ) doc

Trích dẫn trên là một sự trả miếng hùng biện đối với những người phê bình của họ “những kẻ bất lương”, những người trong 10 năm qua đã không bị thuyết phục bởi khẳng định của các nhà ngh

Một tia sáng trong bóng đêm ?

Edwin Cartlidge Trong 10 năm qua, các nhà vật lí ở Italy đã và đang khẳng định họ đã phát hiện trực tiếp được vật chất tối, đối tượng được tin là chiếm tới 23% của toàn vũ trụ Edwin Cartlidge sẽ chỉ ra tại sao kết quả của họ lại tiếp tục gây tranh cãi

[ếu con có thể sinh ra để lắng nghe sự thật mà con đã nói

Bị thêu dệt bởi những kẻ bất lương để làm trò hề cho thiên hạ,

… thì con sẽ là một người đàn ông đích thực, hỡi con trai của ta!

Thật hiếm khi thơ ca đi vào một bài tiểu luận khoa học hiện đại, nhưng trích dẫn ở trên lấy

từ bài thơ “[ếu…” của Rudyard Kipling gây sự chú ý của khách đến trang chủ của DAMA, một nhóm nhà săn tìm vật chất tối ở Italy Mặc dù các nhà vật lí trong nhóm không phát biểu dứt khoát bài thơ ám chỉ tới cái gì, nhưng hàm ý của nó dường như đã khá rõ ràng Trích dẫn trên là một sự trả miếng hùng biện đối với những người phê bình của họ (“những kẻ bất lương”), những người trong 10 năm qua đã không bị thuyết phục bởi khẳng định của các nhà nghiên cứu này rằng

họ đã thực hiện được quan sát trực tiếp đầu tiên từ trước đến nay về các hạt vật chất tối (“sự thật”) Bài thơ minh họa cho sự khốc liệt hiếm thấy của cuộc tranh luận xung quanh khẳng định của họ

DAMA là một chương trình hợp tác của các nhà vật lí đến từ trường Đại học Rome “Tor Vergata”, trường đại học Rome “La Sapienza”, Viện Vật lí Hạt nhân Quốc gia Italy, và Viện Vật

lí Năng lượng cao ở Bắc Kinh, Trung Hoa Dưới sự chỉ đạo của Rita Bernabei thuộc Tor Vergata, nhóm nghiên cứu điều hành một cỗ máy dò hạt sodium-iodide chôn sâu 1400m bên dưới ngọn núi Gran Sasso ở miền trung Italy Họ nói họ đã quan sát được một sự biến thiên theo mùa trong tín hiệu lấy từ máy dò hạt gây ra bởi các hạt vật chất tối tương tác với sodium-iodide Nếu như điều

đó đúng, thì các nhà vật lí sẽ vớ được cơ sở vũ trụ học và cơ sở vật lí hạt

Tín hiệu DAMA là một điều biến dạng sin đạt cực đại vào đầu tháng 6 và đi qua cực tiểu vào đầu tháng 12 – một tín hiệu mà nhóm nghiên cứu xem là được gây ra bởi chuyển động của Trái đất qua “quầng” vật chất tối bao quanh Dải Ngân hà Cơ sở phân tích là Trái đất đi qua quầng hào quang (được cho là tĩnh tại) khi Mặt trời quay xung quanh tâm thiên hà với vận tốc chừng 230 km.s-1 Vì hành tinh của chúng ta chuyển động “với” Mặt trời vào tháng 6 và “ngược” lại Mặt trời vào tháng 12, cho nên vận tốc riêng tương đối của nó đối với quầng vật chất tối sẽ đạt cực đại và cực tiểu tại những thời điểm tương ứng này Sự biến thiên này khi đó tự trình hiện là một biến thiên thường niên ở tốc độ của các hạt vật chất tối đi qua máy dò hạt DAMA – một cơn gió vật chất tối Ít nhất thì đây cũng là cách mà các nhà nghiên cứu DAMA lí giải các kết quả

Nhóm nghiên cứu thoạt đầu đưa ra khẳng định của họ vào năm 1998, với một thí nghiệm gọi tên là DAMA/NaI sử dụng 100 kg chất dò hạt Họ lặp lại khẳng định của mình vào năm 2000

và 2003 sau khi đã thu thập thêm dữ liệu Sau đó, tại một hội nghị ở Venice hồi tháng 4 năm nay, nhóm nghiên cứu đã công bố các kết quả tiêu tốn hết 4 năm từ thí nghiệm DAMA/LIBRA (Large Sodium Iodide Bulk for Rare Processes) nâng cấp của mình, bổ sung thêm 150 kg sodium iodide vào thiết bị Nhóm nghiên cứu vẫn giữ quan điểm rằng, sử dụng dữ liệu kết hợp từ hai thí nghiệm

đó, “sự có mặt của các hạt vật chất tối trong quầng hào quang thiên hà được củng cố ở mức độ tin cậy 8,2 độ lệch chuNn”, tương đương với một cơ hội chưa tới 1 trong 4 x 1015 là kết quả đó là một

sự may mắn thống kê (arXiv:0804.2741)

Việc nhóm DAMA đã nhìn thấy một sự điều biến thường niên trong tín hiệu của mình ngày nay được thừa nhận rộng rãi bởi các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực đó, những người trước đây nghi ngờ rằng thí nghiệm ban đầu của nhóm đã thu thập đủ dữ liệu để cho thấy điều này Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu DAMA vẫn bất đồng với các nhà nghiên cứu khác về cái đang gây ra

sự điều biến

Sự bất đồng được nối lại tốt nhất bởi Juan Collar đến từ trường đại học Chicago, người phát ngôn cho thí nghiệm vật chất tối COUPP (Chicagoland Observatory for Underground Particle Physics) tại Fermilb ở Mĩ Viết blog cho Cosmic Variance, ông viết rằng “Có bằng chứng cho một sự điều biến trong dữ liệu ở 8,2 sigma, dừng Có thể so sánh với cái được trông đợi từ một số hạt vật chất tối trong một số mô hình quầng thiên hà, dừng hoàn toàn Bất cứ thứ gì nằm ngoài điều này đều đang muốn tin, và nó bêu xấu những người còn lại của chúng ta trong lĩnh vực

đó Tất nhiên… không có quá trình nào khác quan sát thấy trong tự nhiên đạt cực đại vào mùa hè

và đi qua điểm thấp nhất vào mùa đông, nên đây phải là vật chất tối, đúng không ? (Occam đang xoay lật mồ mả của mình, cái dao hen rỉ vẫn cầm trong tay…)”

Đáp lại những chỉ trích như thế, Bernabei vẫn giữ tính cứng rắn của khẳng định của nhóm nghiên cứu của bà “Tôi không tin về mặt lô gic các kết quả của chúng tôi có hàm ý gì khác ngoài dấu hiệu vật chất tối”, bà nói “Chúng tôi đã và đang khảo sát điều này trong một thập kỉ, và trong thời gian đó không ai đi đến một lời giải thích nào khác”

Săn lùng vật chất tối

Trong mô hình vũ trụ học hiện nay, sự tồn tại của vật chất tối được suy luận ra gián tiếp từ các tác dụng hấp dẫn của nó Các hạt không phát ra bức xạ điện từ (vì thế “tối”) và, như tất cả chúng ta đều biết, chúng không thể có bất kì phương tiện tương tác nào khác nữa Tuy nhiên, một

số lí thuyết ngoài khuôn khổ Mô hình chuNn của ngành vật lí hạt tiên đoán một số ứng cử viên khả dĩ cho vật chất tối, như các axion, các neutrino vô sinh hay các WIMP (các hạt nặng tương tác yếu), có khả năng tương tác qua lực hạt nhân yếu Đa số thí nghiệm vật chất tối đang triển khai trên thực tế được điều chỉnh để tìm bằng chứng trực tiếp cho các WIMP, chúng là ứng cử viên được chấp nhận nhiều nhất trong số các nhà lí thuyết

Theo các lí thuyết đó, một máy dò vật chất tối chuNn sẽ không bao giờ quan sát thấy nhiều hơn một nhúm va chạm WIMP mỗi năm, cho dù hàng nghìn tỉ hạt vật chất tối được người ta cho

là đang xuyên qua Trái đất trong mỗi giây Để cải thiện các bất hòa giữa họ, các nhà vật lí do đó phải thiết kế các máy dò vật chất tối với khối lượng dò càng lớn càng tốt Họ còn cần phải che chắn nó khỏi sự nhiễu với khả năng tốt nhất họ có thể làm, để cho nó không làm ngập tràn những tín hiệu nhỏ xíu thu thập được Bản thân chất liệu máy dò hạt, vỏ bọc xung quanh và phần còn lại của phòng thí nghiệm, tất cả phải có mức độ phóng xạ cực kì thấp Hơn nữa, phòng thí nghiệm phải được đặt sâu dưới lòng đất sao cho sự nhiễu do các tia vũ trụ được giữ đến một giá trị tuyệt đối tối thiểu (1 km đá phủ làm giảm thông lượng tia vũ trụ đi khoảng 1 triệu lần), và các máy dò hạt phải đặt bên trong một vỏ bọc chế tạo bằng chì hay các chất thích hợp khác

Thí nghiệm DAMA/LIBRA đặt trong bốn phòng của một tòa nhà nhỏ bên trong một trong các đường hầm tại Phòng thí nghiệm quốc gia Gran Sasso, nằm sâu 120 km bên dưới ngọn Apennines ở hướng đông bắc Rome 25 khối sodium iodide tạo thành lõi của nó và được theo dõi bằng một loạt ống nhân quang (hình bên trái và hình giữa) và được bảo

vệ tránh sự nhiễu nền bằng một số rào chắn Các máy dò được giữ trong bầu không khí nitrogen tinh khiết cao và đặt bên trong một vỏ bọc đồng/chì, và được cách li thêm khỏi bên ngoài bằng một lớp paraffin Các thiết bị điện tử, điện toán, một hộp găng tay dùng cho thực hiện các phép đo định cỡ cùng với đủ loại mẫu thiết bị khác cũng được đặt bên trong thí nghiệm (hình bên phải) Tòa nhà sau đó hầu như hoàn toàn đóng kín bởi một lớp bên tông dày 1 m

Tuy nhiên, trong khi xây dựng những thí nghiệm này, có một sự thỏa hiệp ở số lượng dữ liệu có thể thu thập và mức độ mà bức xạ nền có thể bị lọc ra Đa số các thí nghiệm vật chất tối tập trung vào khống chế yếu tố thứ hai ở trên, và trong số này có CDMS ở quặng mỏ Soudan ở Minnesota, EDELWEISS ở Phòng thí nghiệm dưới lòng đất Modane bên dưới ngọn Apls Pháp-Italy, ZEPLIN ở quặng mỏ Boulby ở đông bắc nước Anh, và CRESST, cũng ở tại Gran Sasso

Các tinh thể dùng trong những máy dò hạt này cho phép các thí nghiệm phân biệt giữa hai loại sự kiện rạch ròi: một hạt vật chất tối va chạm với hạt nhân trong chất dò hạt; và các tín hiệu

nền – như tia gamma hay electron – va chạm với các electron của tinh thể CDMS, chẳng hạn, gồm các chồng đĩa silicon và germanium được làm lạnh tới chỉ một phần của một độ trên độ không tuyệt đối, và nó đo được năng lượng dao động để lại bởi một va chạm trong mạng tinh thể cũng như lượng ion hóa phát sinh trong các nguyên tử lân cận bởi một hạt nảy trở lại Đối với một năng lượng để lại cho trước, mức độ ion hóa trong germanium hay silicon khác đi đáng kể tùy thuộc vào năng lượng này gây ra bởi electron hay hạt nhân bật trở lại, cho phép các nhà nghiên cứu CDMS phân biệt giữa hai loại sự kiện này

DAMA có một cách tiếp cận khác, và độc nhất vô nhị Nó đo ánh sáng phóng thích khi các hạt vật chất tối giả định va chạm với hạt nhân bên trong sodium iodide và kích thích các electron láng giềng rơi trở xuống một trạng thái năng lượng bền Tự nó, quá trình “nhấp nháy” này không thể dùng để phân biệt giữa những sự nảy trở lại của electron và hạt nhân, khiến nó khó

mà nhận diện rõ ràng các dấu hiệu vật chất tối

Thuận lợi lớn của DAMA so với các thí nghiệm khác là sodium iodide có thể nuôi cấy để tạo ra những tinh thể rất lớn Khối lượng 250 kg của máy dò DAMA/LIBRA đè bẹp hẳn khối lượng 4 kg của máy dò CDMS Cho nên, trong khi CDMS lọc ra tất cả tia gamma, electron và neutron, và mới đây đã hoạt động suốt 100 ngày dữ liệu mà không ghi nhận được một sự kiện riêng lẻ nào, thì DAMA/LIBRA đã thu thập được hơn 800.000 sự kiện (chủ yếu là nhiễu nền) trong bốn năm Dung lượng lớn hơn nhiều này của dữ liệu cho phép các nhà nghiên cứu tìm kiếm một dấu hiệu điều biến thường niên, nó là một sự biến thiên chỉ một vài phần trăm trong tín hiệu tổng thể

Tách li vật chất tối khỏi mớ lộn xộn

Để chứng minh rằng sự điều biến không gây ra bởi một nguồn nhiễu nền, các nhà nghiên cứu DAMA đã tiến hành một số phân tích Họ đã chỉ ra được rằng sự điều biến xảy ra ở năng lượng giữa 2 và 6 keV, trong khi không có sự điều biến nào giữa 6 và 14 keV, một dấu hiệu cũng

sẽ được trông đợi nếu như nguyên nhân là bức xạ nền Một mẫu bằng chứng quan trọng khác là

sự điều biến chỉ nhìn thấy trong các sự kiện “va chạm đơn” (những sự kiện trong đó một trong số

25 bộ phận riêng lẻ của máy dò hạt phát ra một lóe sáng trong một ống nhân quang) và không có mặt trong những sự kiện va chạm bội Các hạt vật chất tối không thể làm phát sinh va chạm bội vì

cơ hội cho chúng tương tác với bất kì hạt nào cho trước trong máy dò là quá nhỏ

Các nhà nghiên cứu cũng tìm thấy không có sự biến thiên thường niên đáng kể trong một

số thông số thực nghiệm nhất định có khả năng nhại lại dấu hiệu vật chất tối, bao gồm nhiệt độ và nồng độ khí radon bên trong thiết bị thí nghiệm Ngoài ra, sử dụng dữ liệu về thông lượng tia vũ trụ đi đến phòng thí nghiệm thu được bởi thí nghiệm MACRO láng giềng (một thông lượng được biết là thay đổi thường niên theo nhiệt độ của bầu khí quyển), các nhà nghiên cứu cũng chỉ ra được rằng sự biến thiên ở thông lượng muon là quá nhỏ để giải thích cho sự điều biến trong dữ liệu vật chất tối của họ

Nhưng các nhà nghiên cứu khác trong lĩnh vực đó không bị thuyết phục Richard Gaitskell

ở trường đại học Brown tại Rhode Island, Mĩ, người đã tham gia trong một vài cuộc tìm kiếm vật chất tối, chỉ ra rằng có thể có nhiều nguồn nhiễu nền khác mà các nhà nghiên cứu DAMA chưa nghĩ tới có chu kì một năm, có cực đại vào tháng 6 và cực tiểu vào tháng 12 “Cho dù anh loại trừ được 50 nguồn trên mặt đất, thì ai bảo anh rằng anh đã loại trừ được hết chúng ra Có thể có tới

100 nguồn Vấn đề là có quá nhiều thứ biến thiên thường niên”, ông nói Mặc dù không có nguồn nền đã biết nào tạo ra kết quả này, nhưng Gaitskell cho rằng cách duy nhất để loại bỏ nghi vấn

này là cung cấp cụ thể hơn nữa các tín hiệu trong các phần khác nhau của máy dò, chúng phải rất giống nhau nếu tín hiệu là vật chất tối, nhưng sẽ khác nhau nếu thủ phạm thay vì là một nguồn nền trên mặt đất

Quan điểm của Gaitskell về các nhiễu nền và sự phân loại có thể có được chia sẻ bởi Collar, người chỉ ra rằng dữ liệu năng lượng thấp nhất – giữa 1 và 2 keV – có thể bị nhiễm bởi nhiễu từ các ống nhân quang Ông giữ quan điểm rằng nếu như nhiễu này bị điều biến, thì nó sẽ

“xâm chiếm” trong chừng mực nào đó các năng lượng cao hơn và do đó tái tạo lại tín hiệu vật chất tối Như vậy, ông muốn thích nhìn thấy đồ thị dữ liệu mở rộng xuống tới 1-2 keV “Người ta đang yêu cầu phân tích dữ liệu này trong các năm”, ông nói “Thực tế [các nhà nghiên cứu DAMA] đã không đáp ứng yêu cầu này và những yêu cầu khác về các phân tích dữ liệu đặc biệt hướng tới bầu trời cao”

Để tìm kiếm một sự điều biến thường niên trong tín hiệu của họ, nó có thể là một dấu hiệu của vật chất tối, các nhà nghiên cứu DAMA đếm số lượn sự kiện ghi nận trong thí nghiệm của họ trong một đơn vị thời gian, khối lượng và năng lượng, và sau đó vẽ đồ thị số lượng này theo thời gian Các nhà nghiên cứu đã thực hiện công việc này trong ba ngưỡng năng lượng thấp khác nhau (ngưỡng 2-6 keV được thể hiện trong hình trên) – các loại năng lượng mà các hạt vật chất tối được trông đợi là có – và trong từng trường hợp tìm thấy sự biến thiên trong các va chạm là một sự phù hợp cực kì tốt với đường cong dạng sin với chu kì một năm, có một cực đại vào tháng 6 và một cực tiểu vào tháng 12 Đúng như mong đợi, giá trị 0,53 “tấn-năm” của dữ liệu thu thập bằng DAMA/LIBRA từ 2003 đến 2007 có sự phù hợp còn mạnh mẽ hơn nữa so với 0,29 tấn-năm yêu cầu từ 1995 đến 2002 với máy dò DAMA/NaI nhỏ hơn

Collar cũng ngạc nhiên thấy nhóm DAMA chưa công bố dữ liệu về bất kì sự biến thiên

“ngày đêm” có thể có trong dữ liệu của họ, nói cách khác là những biến thiên hàng ngày nhỏ xíu

ở số lượng các hạt vật chất tối đi tới máy dò hạt do chuyển động quay của Trái đất Mặc dù là một hiệu ứng rất tinh vi, nhưng ông tin rằng các nhà nghiên cứu DAMA lúc này đã thu thập đủ dữ liệu

để tìm kiếm nó “Có lẽ họ đã nhìn thấy thứ gì đó xác nhận điều này và đang chờ có thêm dữ liệu nữa”, ông thêm “Hoặc có lẽ họ đã chẳng nhìn thấy thứ gì và đang hi vọng nó sẽ trình hiện”

Thật vậy, Collar khẳng định sự do dự của nhóm DAMA trước việc tiết lộ dữ liệu đó là một biểu hiện của sự thiếu lòng rộng lượng chung trong bộ phận các nhà nghiên cứu gốc Italy Bernabei giữ quan điểm rằng tất cả các bình phNm và đề xuất nghiêm túc đã được đặt ra trước mắt bởi các nhà nghiên cứu vật chất tối khác đã được xử lí, nhưng Collar không tán thành “Nếu anh khẳng định cái gì đó giống như cái họ có, thì anh sẽ bị soi mói Cách đây năm năm, người ta đã

bắt đầu nêu ra những câu hỏi nhưng [các nhà nghiên cứu DAMA] im hơi lặng tiếng Sự kín đáo

đó vẫn không thay đổi”, ông nói

Dữ liệu mâu thuẫn

Tại gốc rễ của thái độ hoài nghi hướng về khẳng định của nhóm DAMA là thực tế các kết quả đó dường như mâu thuẫn với kết quả của những thí nghiệm khác Không phải chỉ các thí nghiệm khác từ trước đến nay không hề phát hiện ra vật chất tối, mà mức độ nhạy họ thu được cho thấy DAMA không thể nào làm được điều đó Dữ liệu CDMS thu thập từ trước đến nay cho thấy “tiết diện WIMP-nucleon” – đối với các WIMP có khối lượng trong vùng khoảng 60 GeV/c2 phải dưới 6 x 10-8 picobarn (Một barn là đơn vị chuNn để thể hiện tiết diện trong ngành vật lí năng lượng cao, nó tương đương với tiết diện của một hạt nhân uranium, tức là vào cỡ

10-28 m2) Tuy nhiên, phân tích mà nhóm DAMA công bố hồi năm 2003 phù hợp với các WIMP

có tiết diện 7 × 10–6 picobarn: nói cách khác, một giá trị ít nhất là cao gấp 100 lần giới hạn CDMS Ngoài ra, chương trình hợp tác XENON tại Gran Sasso và chương trình hợp tác CoGENT, do Collar chỉ đạo, khẳng định các thí nghiệm của họ chứng tỏ rằng thí nghiệm DAMA không thể nào quan sát thấy các WIMP với khối lượng thấp hơn Điều này được củng bố bởi một báo cáo hồi tháng trước từ nhóm của Collar

Nhưng thực tế các kết quả DAMA mâu thuẫn rõ ràng với các kết quả vô hiệu từ những thí nghiệm vật chất tối khác là một sự mâu thuẫn mong manh và từ “rõ ràng” trong “mâu thuẫn rõ ràng” tóm lại là thực ra thiết kế của thí nghiệm DAMA khác biệt về cơ bản với những thí nghiệm khác, khiến cho khó mà so sánh được Quan điểm này được bảo vệ bởi Bernabei, người tin rằng khẳng định của nhóm hợp tác của bà không bị bác bỏ bởi những thí nghiệm khác Đặc biệt, bà chỉ

ra rằng cơ cấu DAMA tuân theo một “phương pháp mô hình-độc lập”, vì nó không bị ràng buộc, không giống như các thí nghiệm khác, tìm kiếm một loại sự kiện bật trở lại nhất định Bà khẳng định các kết quả của nhóm bà phù hợp với nhiều ứng cử viên giả thuyết đa dạng, như các axion hay vật chất tối “nhẹ”, và không chỉ có các WIMP “[Các nhà nghiên cứu khác] phải thận trọng hơn và có thành tâm hơn trong việc khẳng định những sự loại trừ mà họ tiến hành”, bà thêm

Thật vậy, Petr Vogek, một nhà lí thuyết hạt nhân tại Viện Công nghệ California ở Mĩ, tin rằng DAMA có thể đang phát hiện ra thứ gì đó ngoài các WIMP ra, vì thí nghiệm đó nhạy với bất

kì sự bật trở lại nào, bao gồm trong đó cả những sự nảy trở lại của electron “Điều đó khá là bất ngờ, nhưng không hoàn toàn không khỏi nghi vấn”, ông thêm “Vì thế, trừ khi là ai đó tìm thấy lời giải thích có phần không lãng mạn cho sự biến thiên thường niên mà DAMA quan sát thấy, thì khả năng kì lạ này cần phải được khảo sát”

Các axion, các hạt rất nhẹ được tiên đoán là tồn tại bởi các mở rộng cho Mô hình chuNn, là những ứng cử viên sáng giá nhất gây ra một tín hiệu electron-bật lại Bernard Sadoulet, một nhà vật lí tại trường đại học California Berkeley và là phát ngôn viên cho CDMS, nói rằng nhóm hợp tác của ông sẽ sớm bắt tay vào phân tích các sự kiện bật lại kiểu-electron thu được bởi thí nghiệm của họ, cho đến nay nó đã được lọc ra tuy vẫn có mặt trong dữ liệu Ông nói một cực đại trong phổ năng lượng của những loại sự kiện này ở khoảng 3 keV sẽ cho thấy DAMA đang phát hiện ra axion

Cực đại này tại 3 keV hiện nay cũng được nghiên cứu bởi nhóm của Collar sử dụng máy

dò hạt CoGENT germanium, và Collar tin tưởng rằng kết quả sẽ có tác động có tính quyết định

lên các kết quả DAMA “Nếu chúng tôi nhìn thấy cái gì đó, thì người ta sẽ đi tới điên dại cố gắng tái tạo các kết quả của DAMA Nhưng nếu chúng tôi nhìn thấy chẳng có gì cả thì người ta có khả năng sẽ mất hứng thú ở khẳng định đó”

Tiết diện WIMP–nucleon theo khối lượng WIMP, trích từ một bài báo công bố vào tháng trước bởi chương trình hợp tác CoGENT (arXiv:0807.0879v3) Các đường thẳng biểu diễn các giới hạn như bằng cách bởi nhiều thí nghiệm vật chất tối Theo những giới hạn này, các mô hình WIMP chuNn dường như bị loại trừ là một lời giải thích có thể tồn tại cho kết quả DAMA

Một thí nghiệm tự nó không thể xác nhận dứt khoát sự quan sát trực tiếp của vật chất tối – kết quả DAMA cần phải được tái tạo bởi một thí nghiệm độc lập như CoGENT, CDMS hay một máy dò sodium iodide khác Nhưng, cho dù chuyện gì xảy ra, thật không dễ gì cho các nhà nghiên cứu DAMA và các nhóm khác trong lĩnh vực đó hòa giải sự bất đồng của họ Giống như nhiều người khác, Peter Cooper ở Fermilab, người làm việc chung với Collar về COUPP, tin rằng nhóm DAMA phải cởi mở hơn nữa trong mối quan hệ của họ với phần còn lại của cộng đồng Nhưng ông cũng phát biểu rằng các nhà vật lí khác cần phải chuNn bị tinh thần chấp nhận các khẳng định DAMA, minh oan cho họ Ông hi vọng mọi người ở hai bên chiến tuyến “bình tĩnh lại một chút

và quay về với khoa học”, thêm rằng cuộc tranh luận khoa học sẽ được giải quyết bởi thực nghiệm và phân tích nghiêm túc, chứ không phải bởi người nào có thể cãi lớn tiếng nhất “Người

ta có thể nói bất cứ thứ gì họ muốn”, ông nói “Còn cái tự nhiên nói mới là vấn đề”

Edwin Cartlidge Nguồn: A light in the dark (Physics World, tháng 8/2008)

hiepkhachquay dịch