- Phân tích được một hiện tượng để thấy được mối liên quan giữa sự biến thiên theo thời gian của cảm ứng từ với điện trường xoáy và sự biến thiên của cường độ điện trường với từ trường..
Trang 1Vật lí lớp 12 - Tiết: 0 ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
1 Mục tiêu:
a) Về kiến thức:
- Nêu được định nghĩa về từ trường
- Phân tích được một hiện tượng để thấy được mối liên quan giữa sự biến thiên theo thời gian của cảm ứng từ với điện trường xoáy và sự biến thiên của cường độ điện trường với từ trường
- Nêu được hai điều khẳng định quan trọng của
thuyết điện từ
b) Về kỹ năng:
c) Về thái độ:
2 Chuẩn bị của GV và HS:
a) Chuẩn bị của GV: Làm lại thí nghiệm cảm ứng điện từ
b) Chuẩn bị của HS: Ôn tập về hiện tượng cảm ứng điện từ
Trang 23 Tiến trình bài dạy:
Hoạt động 1 ( phút): Kiểm tra bài cũ
Hoạt động của
GV
Hoạt động của
HS
Kiến thức cơ
bản
Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về mối quan hệ giữa
điện trường và từ trường
Hoạt động của GV Hoạt động của
HS
Kiến thức cơ
bản
- Y/c Hs nghiên cứu
Sgk và trả lời các
câu hỏi
- Trước tiên ta phân
tích thí nghiệm cảm
ứng điện từ của
Pha-ra-đây nội
- HS nghiên cứu Sgk và thảo luận để trả lời các câu hỏi
- Mỗi khi từ thông qua mạch kín biến
I Mối quan
hệ giữa điện trường và từ trường
1 Từ trường biến thiên và điện trường
Trang 3dung định luật cảm
ứng từ?
- Sự
xuất
hiện dòng điện cảm
ứng chứng tỏ điều
gì?
- Nêu các đặc điểm
của đường sức của
một điện trường
tĩnh điện và so sánh
với đường sức của
điện trường xoáy?
thiên thì trong mạch kín xuất hiện dòng điện cảm ứng
- Chứng tỏ tại mỗi điểm trong dây có một
điện trường có
Er cùng chiều với dòng điện
Đường sức của điện trường này nằm dọc theo dây, nó là một đường cong kín
- Các đặc điểm:
a Là những
xoáy
a
- Điện trường
có đường sức
là những đường cong
kín gọi là điện
trường xoáy
S
N
O
Trang 4(- Khác: Các đường
sức của điện trường
xoáy là những
đường cong kín.)
- Tại những điện
nằm ngoài vòng dây
có điện trường nói
trên không?
- Nếu không có
vòng dây mà vẫn
cho nam châm tiến
lại gần O liệu
xung quanh O có
xuất hiện từ trường
xoáy hay không?
- Vậy, vòng dây kín
đường có hướng
b Là những đường cong không kín, đi
ra ở điện tích (+) và kết thúc
ở điện tích (-)
c Các đường sức không cắt nhau …
d Nơi E lớn đường sức
mau…
- Có, chỉ cần thay đổi vị trí vòng dây, hoặc làm các vòng
b Kết luận
- Nếu tại một nơi có từ
trường biến thiên theo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện một
Trang 5có vai trò gì hay
không trong việc
tạo ra điện trường
xoáy?
- Ta đã biết, xung
quanh một từ
trường biến thiên có
xuất hiện một điện
trường xoáy điều
ngược lại có xảy ra
không Xuất phát từ
quan điểm “có sự
đối xứng giữa điện
và từ” Mác-xoen đã
khẳng định là có
- Xét mạch dao
động lí tưởng đang
hoạt động Giả sử
dây kín nhỏ hơn hay to hơn…
- Có, các kiểm chứng tương tự trên
- Không có vai trò gì trong việc tạo ra điện trường xoáy
- HS ghi nhận khẳng định của Mác-xoen
điện trường xoáy
2 Điện trường biến thiên và từ trường
a Dòng điện
dịch
- Dòng điện chạy trong dây dẫn gọi là
dòng điện dẫn
* Theo Mác – xoen:
- Phần dòng điện chạy qua
tụ điện gọi là
Trang 6tại thời điểm t, q và
i như hình vẽ
cường độ dòng điện
tức thời trong
mạch?
- Mặc
khác, q
= CU = CEd
Do đó: i Cd dE
dt
Điều này cho phép
ta đi đến nhận xét
gì?
- Cường độ dòng điện tức thời trong mạch:
dq i dt
- Dòng điện ở đây có bản chất
là sự biến thiên của điện trường trong tụ điện theo thời gian
dòng điện dịch
- Dòng điện dịch có bản chất là sự biến thiên của điện trường trong tụ điện theo thời gian
b Kết luận:
- Nếu tại một nơi có điện trường biến thiên theo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện một
+
-
q
Er
i
+
-
Trang 7từ trường
Đường sức của từ trường bao giờ cũng khép kín
Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về điện từ trường và
thuyết điện từ Mác – xoen
Hoạt động của
GV
Hoạt động của
HS
Kiến thức cơ
bản
- Ta đã biết giữa
điện trường và từ
trường có mối liên
hệ với nhau: điện
trường biến thiên
từ trường xoáy
và ngược lại từ
trường biến thiên
- HS ghi nhận điện từ trường
II Điện từ trường và thuyết điện
từ Mác - xoen
1 Điện từ trường
- Là trường có hai thành
Trang 8 điện trường
xoáy
Nó là hai thành
phần của một
trường thống nhất:
điện từ trường
- Mác – xoen đã
xây dựng một hệ
thống 4 phương
trình diễn tả mối
quan hệ giữa:
+ điện tich, điện
trường, dòng điện
và từ trường
+ sự biến thiên của
từ trường theo thời
- HS ghi nhận
về thuyết điện
từ
phần biến thiên theo thời gian, liên
quan mật thiết với nhau là điện trường biến thiên và
từ trường biến thiên
2 Thuyết điện
từ Mác – xoen
- Khẳng định mối liên hệ khăng khít giữa điện tích, điện trường
và từ trường
Trang 9gian và điện trường
xoáy
+ sự biến thiên của
điện trường theo
thời gian và từ
trường
Hoạt động 4 ( phút):
Hoạt động của
GV
Hoạt động của
HS
Kiến thức cơ
bản
Hoạt động 5 ( phút):
Hoạt động của
GV
Hoạt động của
HS
Kiến thức cơ
bản
Hoạt động 6 ( phút): Giao nhiệm vụ về nhà
Trang 10Hoạt động của
GV
Hoạt động của
HS
Kiến thức cơ
bản
- Nêu câu hỏi và
bài tập về nhà
- Yêu cầu: HS
chuẩn bị bài sau
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau
IV RÚT KINH NGHIỆM