Vật lí lớp 12 - Tiết 12: SÓNG CƠ VÀ SỰ TRUYỀN SÓNG CƠ (1). pptx

- Phát biểu được định nghĩa các khái niệm liên quan với sóng: sóng dọc, sóng ngang, tốc độ truyền sóng, tần số, chu kì, bước sóng, pha.. b Về kỹ năng: - Tự làm được thí nghiệm về sự tru

Vật lí lớp 12 - Tiết 12: SÓNG CƠ VÀ SỰ

TRUYỀN SÓNG CƠ (1)

1 Mục tiêu:

a) Về kiến thức:

- Phát biểu được định nghĩa của sóng cơ

- Phát biểu được định nghĩa các khái niệm liên quan với sóng: sóng dọc, sóng ngang, tốc độ truyền sóng, tần số, chu kì, bước sóng, pha

b) Về kỹ năng:

- Tự làm được thí nghiệm về sự truyền sóng

trên một sợi dây

c) Về thái độ:

- Có thái độ nghiêm túc học tập

2 Chuẩn bị của GV và HS:

a) Chuẩn bị của GV:

- Các thí nghiệm mô tả về sóng ngang, sóng dọc và sự truyền của sóng

b) Chuẩn bị của HS:

- Ôn lại các bài về dao động điều hoà

3 Tiến trình bài dạy:

* Ổn định lớp: (1 phút)

a) Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra trong khi giảng

* Đặt vấn đề (1 phút)

- Sóng nước rất quen thuộc với mọi người Vậy sóng được hình thành như thế nào, có đặc điểm gì?

b) Dạy nội dung bài mới:

Hoạt động 1 (18 phút): Tìm hiểu về sóng cơ

Hoạt động của

GV

Hoạt động của HS

Kiến thức cơ

bản

- Mô tả thí - HS quan sát I Sóng cơ

nghiệm và tiến

hành thí nghiệm

- Khi O dao động

ta trông thấy gì

trên mặt nước?

 Điều đó chứng

tỏ gì?

(Dao động lan

truyền qua nước

gọi là sóng, nước

là môi trường

truyền sóng)

- Khi có sóng

trên mặt nước, O,

M dao động như

kết quả thí nghiệm

- Những gợn sóng tròn đồng tâm phát

đi từ O

 Sóng truyền theo các phương khác nhau với

1 Thí nghiệm

a Mũi S cao hơn mặt nước, cho cần rung dao động  M vẫn bất động

b S vừa chạm vào mặt nước tại

O, cho cần rung dao động  M dao động

Vậy, dao động từ

O đã truyền qua nước tới M

2 Định nghĩa

M

S O

thế nào?

- Sóng truyền từ

O đến M theo

phương nào?

 Sóng ngang

- Tương tự như

thế nào là sóng

dọc?

(Sóng truyền

trong nước

không phải là

sóng ngang Lí

thuyết cho thấy

rằng các môi

trường lỏng và

khí chỉ có thể

truyền được sóng

dọc, chỉ môi

cùng một tốc

độ v

- Dao động lên xuống theo phương thẳng đứng

- Theo phương nằm ngang

- Tương tự,

HS suy luận

để trả lời

- Sóng cơ là sự lan truyền của dao động trong một môi trường

3 Sóng ngang

- Là sóng cơ trong đó phương dao động (của chất điểm ta đang xét)  với phương truyền sóng

4 Sóng dọc

- Là sóng cơ trong đó phương dao động // (hoặc trùng) với

phương truyền

trường rắn mới

truyền được cả

sóng dọc và sóng

ngang Sóng

nước là một

trường hợp đặc

biệt, do có sức

căng mặt ngoài

lớn, nên mặt

nước tác dụng

như một màng

cao su, và do đó

cũng truyền được

sóng ngang)

sóng

Hoạt động 2 (20 phút): Tìm hiểu về sự truyền

sóng cơ

Hoạt động của Hoạt động của Kiến thức cơ

GV HS bản

- Làm thí nghiệm

kết hợp với hình vẽ

7.2 về sự truyền

của một biến dạng

 Có nhận xét gì

thông qua thí

nghiệm và hình vẽ?

 Tốc độ truyền

biến dạng được xác

định như thế nào?

(Biến dạng của

dây, gọi là một

xung sóng, truyền

tương đối chậm vì

dây mềm và lực

căng dây nhỏ)

- Biến dạng truyền nguyên vẹn theo sợi dây

- HS suy nghĩ

và vận dụng kiến thức để trả lời

- Là sóng ngang

II Sự truyền sóng cơ

1 Sự truyền của một sóng hình sin

a Sự truyền của một biến dạng

- Gọi x và t

là quãng đường và thời gian truyền biến dạng, tốc

độ truyền của biến dạng:

x v t





 Biến dạng

truyền trên dây

thuộc loại sóng gì

đã biết?

- Y/c HS hoàn

thành C2

- Trong thí nghiệm

7.2 nếu cho đầu A

dao động điều hoà

 hình dạng sợi

dây ở cá thời điểm

như hình vẽ 7.3 

có nhận xét gì về

sóng truyền trên

dây?

- Sau thời gian T,

điểm A1 bắt đầu

dao động giống

- HS làm thí nghiệm theo C2

- HS quan sát hình vẽ 7.3

Dây có dạng đường hình sin,

mà các đỉnh không cố định nhưng dịch chuyển theo phương truyền sóng

b Sự truyền của một sóng hình sin

- Sau thời gian t = T, sóng truyền được một đoạn:

 = AA1 = v.t

- Sóng truyền với tốc độ v, bằng tốc độ truyền của biến dạng

- Hai đỉnh liên

như A, dao động từ

A1 tiếp trục truyền

xa hơn

- Xét hai điểm cách

nhau một khoảng

, ta có nhận xét gì

về hai điểm này?

 Cùng pha

- Không đổi, chuyển động cùng chiều, cùng v

tiếp cách nhau một khoảng  không đổi, 

gọi là bước sóng

- Hai điểm cách nhau một khoảng  thì dao động cùng pha

c) Củng cố, luyện tập: (3 phút)

- Thế nào là sóng cơ, sóng dọc, sóng ngang?

d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: (2 phút)

- Ôn kiến thức theo câu hỏi 1-3 SGK

- BTVN 6-7 SGK

* RÚT KINH NGHIỆM