Sinh học lớp 9 - Tiết 22 - Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN pot

- Trình bày được tính chất biểu hiện và vai trò của đột biến gen đối với sinh vật và con người.. Biến dị di truyền là những biến đổi trong ADN và NST làm biến đổi đột ngột, gián đoạn về

Sinh học lớp 9 - Tiết 22 - Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Học sinh trình bày được khái niệm và nguyên nhân đột biến gen

- Trình bày được tính chất biểu hiện và vai trò của đột biến gen đối với sinh vật và con người

2 kĩ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát tranh, kĩ năng hoạt động nhóm, khai thác kênh hình, làm việc với SGK

3 Thái độ: Say mê học tập yêu thích bộ môn

II CHUẨN BỊ

- Tranh phóng to hình 21.1 SGK

- Tranh ảnh minh hoạ đột biến có lợi và có hại cho

sinh vật

III PHƯƠNG PHÁP

- Tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh, nêu vấn đề và giải quyết vấn đề

- Thảo luận nhóm

- Vấn đáp, trực quan

- Làm việc với sách giáo khoa

- Nhóm và tổ chức hoạt động nhóm

IV, HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC

1 Ổn định tổ chức

- Kiểm tra sĩ số

2.Kiểm tra

3.Bài mới

VB: GV cho HS nhắc lại khái niệm biến dị

GV: Biến dị có thể di truyền được hoặc không di truyền được Biến dị di truyền là những biến đổi trong ADN và NST làm biến đổi đột ngột, gián đoạn

về kiểu hình gọi là đột biến, biến đổi trong tổ hợp gen

gọi là biến dị tổ hợp Hôm nay chúng ta tìm hiểu về

những biến đổi trong ADN

Hoạt động 1: Đột biến gen là gì? (13-15’)

Hoạt động của GV Hoạt động của

HS

Nội dung

- GV yêu cầu HS

quan sát H 21.1,

thảo luận nhóm

hoàn thành phiếu

học tập

- GV kẻ nhanh

phiếu học tập lên

bảng

- Gọi HS lên làm

- GV hoàn chỉnh

kiến thức

- HS quan sát kĩ

H 21.1 chú ý

về trình tự và

nuclêôtit

- Thảo luận, thống nhất ý kiến và điền vào phiếu học tập

- Đại diện nhóm trình bày,

- Đột biến gen là

gì? Gồm những

dạng nào?

các nhóm khác nhận xét, bổ sung

- 1 HS phát biểu, các HS khác nhận xét,

bổ sung

Phiếu học tập: Tìm hiểu các dạng đột biến gen

Đoạn ADN ban đầu (a)

Có cặp nuclêôtit

Trình tự các cặp nuclêôtit là: T G A T X

- Đoạn ADN bị biến đổi: A X T A G

Đoạn

ADN

Số cặp nuclêôtit

Điểm khác so với đoạn (a)

Đặt tên dạng biến đổi

b 4 Mất cặp G – X - Mất 1 cặp

c

d

6

5

Thêm cặp T – A Thay cặp T – A bằng G - X

nuclêôtit

- Thêm 1 cặp nuclêôtit

- Thay cặp nuclêôtit này

nuclêôtit khác

Kết luận:

- Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen liên quan tới một hoặc một số cặp nuclêôtit

- Các dạng đột biến gen: mất, thêm, thay thế, đảo vị trí một hoặc một số cặp nuclêôtit

Hoạt động 2: Nguyên nhân phát sinh đột biến gen

(14-16’)

Hoạt động của

GV

Hoạt động của

HS

Nội dung

-GV yêu cầu HS

đọc thông tin

SGK

- Nêu nguyên

nhân phát sinh

đột biến gen?

- GV nhấn mạnh

trong điều kiện

tự nhiên là do sao

chép nhầm của

phân tử ADN

dưới tác động

của môi trường

(bên ngoài: tia

phóng xạ, hoá

chất bên trong:

quá trình sinh lí,

sinh hoá, rối loạn

- HS tự nghiên cứu thông tin mục II SGK và trả lời, rút ra kết luận

- Lắng nghe

GV giảng và tiếp thu kiến thức

2: Nguyên nhân phát sinh đột biến gen Kết luận:

- Do ảnh hưởng phức tạp của môi trường trong và ngoài

cơ thể làm rối loạn quá trình

tự sao của phân

tử ADN (sao chép nhầm), xuất hiện trong điều kiện tự nhiên hoặc do con người gây

ra

nội bào)

Hoạt động 3: Vai trò của đột biến gen (13-15’)

Hoạt động của

GV

Hoạt động của

HS

Nội dung

- GV yêu cầu

HS quan sát H

21.2; 21.3; 21.4

và tranh ảnh sưu

tầm để trả lời

câu hỏi:

- Đột biến nào

có lợi cho sinh

vật và con

người? Đột biến

nào có hại cho

sinh vật và con

người?

- HS nêu được:

+ Đột biến có lợi: cây cứng, nhiều bông ở lúa

+ Đột biến có hại: lá mạ màu trắng, đầu và chân sau của lợn

bị dị dạng

3: Vai trò của đột biến gen

- Cho HS thảo

luận:

- Tại sao đột

biến gen gây

biến đổi kiểu

hình?

- Giới thiệu lại

sơ đồ: Gen 

prôtêin  tính

trạng

- Tại sao đột

biến gen thể

hiện ra kiểu hình

thường có hại

cho bản thân

sinh vật?

- GV lấy thêm

+ Đột biến gen làm biến đổi ADN dẫn tới làm thay đổi trình tự aa và làm biến đổi cấu trúc prôtêin mà

nó mã hoá kết quả dẫn tới gây biến đổi kiểu hình

- HS lắng nghe

Kết luận:

- Đột biến gen thể hiện ra kiểu hình bình thường có hại cho sinh vật vì chúng phá vỡ

sự thống nhất hài hoà trong kiểu gen đã qua chọn lọc tự nhiên và duy trì lâu đời trong điều kiện tự nhiên, gây ra

VD: đột biến

gen ở người:

thiếu máu, hồng

cầu hình lưỡi

liềm

- Đột biến gen

có vai trò gì

trong sản xuất?

- GV sử dụng tư

liệu SGK để lấy

VD: đột biến tự

nhiên ở cừu

chân ngắn, đột

biến tăng khả

năng chịu hạn,

chịu rét ở lúa

- HS liên hệ thực

tế

- Lắng nghe và tiếp thu kiến thức

những rối loạn trong quá trình

prôtêin

- Đột biến gen đôi khi có lợi cho bản thân sinh vật và con người, rất có ý nghĩa trong chăn nuôi, trồng trọt

4 Củng cố

? Đột biến gen là gì? Tại sao nói đa số đột biến gen là

có hại?

- Bài tập trắc nghiệm:

Một gen có A = 600 Nu; G = 900Nu Đã xảy ra đột biến gì trong các trường hợp sau:

a Nếu khi đột biến, gen đột biến có: A = 601 Nu; G

= 900 Nu

b Nếu khi đột biến, gen đột biến có: A = 599 Nu; G

= 901 Nu

c Nếu khi đột biến, gen đột biến có: A = 599 Nu; G

= 900 Nu

d Nếu khi đột biến số lượng, thành phần các nuclêôtit không đổi, chỉ thay đổi trình tự phân bố các nuclêôtit thì đay là đột biến gì?

Biết rằng đột biến chỉ đụng chạm tới 1 cặp nuclêôtit

5 Hướng dẫn học bài ở nhà

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK

- Đọc trước bài 22