- Học sinh giải thích được bản chất của pha tối và vẽ được chu trình cố định CO2 ở các nhóm thực vật C3,C4 và CAM.. - Học sinh phân biệt được các con đường cố định CO2 của 3 nhóm thực vậ
Trang 1BÀI 8: QUANG HỢP Ở CÁC NHÓM THỰC
VẬT
I Mục tiêu bài học :
1 Kiến thức:
- Học sinh trình bày được nội dung của pha sáng với những phản ứng kích thích hệ sắc tố ,phản ứng quang phân ly nước ,phản ứng quang hóa sơ cấp
- Học sinh giải thích được bản chất của pha tối
và vẽ được chu trình cố định CO2 ở các nhóm thực vật C3,C4 và CAM
- Học sinh phân biệt được các con đường cố định CO2 của 3 nhóm thực vật
- Học sinh nhận thức được sự thích nghi kì diệu của thực vật với điều kiện môi trường
2 Kỹ năng:
- Phát triển năng lực phân tích ,so sánh ,khái quát hóa
Trang 2- Rèn luyện kỹ năng thảo luận nhóm và làm việc độc lập với SGK
3 Thái độ:
- Hình thành thái độ yêu thiên nhiên ,quan tâm đến các hiện tượng của sinh giới
II Đồ dùng và phương pháp dạy học:
1 Phương pháp tổ chức dạy học: Hỏi đáp – tìm tòi, Hỏi đáp – tái hiện
2 Thiết bị dạy học cần thiết :
- Sử dụng sơ đồ về phương trình quang hợp phóng to và các sơ đồ quang hợp Tranh 8.1 ; 8.2
; 8.3 và 8.4 của SGK
III Tiến trình bài giảng:
1 Ổn định lớp: kiểm tra sỉ số và tác phong học sinh
2 Kiểm tra bài cũ: 1.- Khái niện về quang hợp? Vai
trò của quang hợp?
Trang 32.- Trình bày đặc điểm của bộ máy
quang hợp? (Lá, lục lạp)
3 Bài mới: Các em đã học ở lớp 10 về quang hợp
,quang hợp là quá trình tổng hợp chất hữu cơ từ vô cơ
,nhờ năng lượng ánh sáng và diệp lục
Quang hợp được thực hiện như thế nào ?
Phần tổ chức dạy học các đơn vị kiến thức của bài
Hoạt động của giáo viên và
học sinh
Nội dung
▲GV : Hãy phân tích sơ đồ
quang hợp dưới đây để thấy
rõ bản chất hóa học của quá
trình quang hợp ?Và giải
thích tại sao lại gọi quang
hợp là quá trình oxi hóa –
khử?
I Khái niệm về hai pha của quang hợp
Quang hợp gồm 2 pha: Pha
sáng và pha tối
- Pha sáng : Diễn ra khi có ánh sáng
- Pha tối : Diễn ra không cần
ánh sáng
Trang 4HS: Quang hợp gồm 2 pha :
Pha sáng và pha tối
- Pha sáng : Diễn ra khi có
ánh sáng
- Pha tối : Diễn ra không cần
ánh sáng
▲GV: Thế nào là pha sáng?
Có đặc điểm gì?
Pha sáng : Là pha ôxy hóa
nước để sử dụng H+ và
êlectron hình thành ATP,
NADPH và giải phóng O2
nhờ năng lượng ánh sáng
II Quang hợp ở các nhóm thực vật
1.Pha sáng
Pha sáng : Là pha ôxy hóa
nước để sử dụng H+ và
Trang 5GV: Quá trình hấp thu năng
lượng ánh sáng thực hiện
được nhờ hoạt động của sắc
tố nào?
HS: Sắc tố quang hợp
:clorôphin, carôtenôit và
xantophyl
GV: Nguồn gốc của ôxy
trong quang hợp?
HS: Do quang phân ly nước
GV: Sản phẩm của pha sáng
?
HS: ATP, NADPH và O2
GV: Quan sát hình và cho
biết vị trí xảy ra pha tối ?
êlectron hình thành ATP, NADPH và giải phóng O2 nhờ năng lượng ánh sáng
- Pha sáng xảy ra ở tilacôit
khi có ánh sáng chiếu vào diệp lục
- Sắc tố quang hợp
:clorôphin, carôtenôit và
xantophyl
- Do quang phân ly nước
- ATP, NADPH và O2
2.Pha tối : Là pha khử CO2
Trang 6HS: Pha tối diễn ra trong
chất nền (stroma) của lục lạp
GV: Khái niệm pha tối ?
HS: Là pha khử CO2 nhờ
ATP, NADPH để tạo các
hợp chất hữu cơ (C6H12O6)
GV: Dựa vào sơ đồ hai pha
của quang hợp, hãy nêu mối
quan hệ giữa pha sáng và
pha tối?
nhờ ATP,NADPH để tạo các hợp chất hữu cơ (C6H12O6)
- Pha tối : Diễn ra không cần ánh sáng
- Pha tối được thực hiện ở ba nhóm thực vật khác nhau : Thực vật C3, C4 và thực vật CAM
- Quang hợp ở 3 nhóm thực vật này có điểm giống nhau ở pha sáng – khác nhau ở pha tối
Trang 7HS: Sản phẩm của pha sáng
là : ATP, NADPH tham gia
vào pha tối
GV: Pha tối được thực hiện
ở ba nhóm thực vật khác
nhau nào ?
HS: Thực vật C3, C4 và thực
vật CAM
GV: Quang hợp ở 3 nhóm
thực vật này có điểm giống
nhau nào ? Khác nhau ?
a.Con đường cố định CO 2 ở thực vật C 3 - Chu trình
Canvin - Benson
- Thực vật C3 bao gồm các loại thực vật từ các loài tảo đơn bào (ở nước) → loài cây gỗ lớn trong rừng → Phân bố rộng
Trang 8HS: Đều giống nhau ở pha
sáng – khác nhau ở pha tối
GV: Thực vật C3 bao gồm
các loại thực vật nào?
HS: Bao gồm từ các loài tảo
đơn bào (ở nước) → loài
cây gỗ lớn trong rừng →
Phân bố rộng
GV: Dựa và sơ đồ sau, hãy
mô tả ngắn gọn các giai đoạn
của chu trình C 3 ?
HS: Sản phẩm tạo đầu tiên là
APG
GV: Tại sao gọi là thực vật
C 3 ?
HS: Vì gọi theo sản phẩm
tạo đầu tiên là APG (3C )
- Điều kiện môi trường của chu trình C3 : Nồng độ CO2
và O2, nhiệt độ, ánh sáng
bình thường
- Chất nhận CO2 là Ribulôzơ -1,5-di P(5C)
- Sản phẩm tạo đầu tiên là APG (3C )
và đặt tên cho thực vật là C3
- Sản phẩm của pha sáng (ATP và NADPH) có vai
Chu trình Canvin Benson
Trang 9GV: Cho biết tên chất nhận
CO 2 ?
HS: Chất nhận CO 2 là
Ribulôzơ -1,5-di P(5C)
GV: Sản phẩm của pha sáng
(ATP và NADPH) có vai trò
gì ?
HS: Cung cấp ,để khử APG
thành ALPG
GV: Sản phẩm của pha tối ?
HS: Tạo thành chất hữu cơ
C6H12O6
GV: Các tế bào quang hợp
của lá ?
HS: Nhu mô
GV: Thực vật C 4 bao gồm
các loại nào?
trò cung cấp ,để khử
APG thành PGA
- Sản phẩm của pha tối tạo thành chất hữu cơ
C6H12O6
b Con đường cố định CO2 ở thực vật C4 - Chu trình
Hatch -Slack
- Thực vật C4 bao gồm một
số thực vật ôn đới : Ngô,mía,
cỏ lồng vực ,cỏ gấu
- Quá trình cố định CO 2 của
thực vật C 4 có 2 giai đoạn: + Giai đoạn lấy CO2 vào xảy
ra ở tế bào mô giậu của lá
+ Giai đoạn cố định CO2 theo chu trình Canvin xảy ra trong
tế bào bao bó mạch
Trang 10HS: Bao gồm một số thực
vật ôn đới : Ngô,mía, cỏ
lồng vực ,cỏ gấu
GV: Dựa và sơ đồ sau, hãy
mô tả ngắn gọn các giai đoạn
của chu trình C 4 ?
HS: 2 giai đoạn:
- Giai đoạn lấy CO2 vào xảy
ra ở tế bào nhu mô của lá
- Giai đoạn cố định CO2 theo
chu trình Canvin xảy ra
- Sản phẩm tạo đầu tiên là chất hữu cơ có 4 C : Axít Ôxalô axêtíc ( AOA )
- Chất nhận CO 2 là PEP (phốt pho Ênol piruvat)
- Các điều kiện để con đường
cố định CO2 của thực vật C4 xảy ra là Nóng ẩm kéo dài ánh sáng cao ,nhiệt độ cao, nồng độ CO2 giảm,O2 tăng
c.Con đường cố định CO 2 ở
Trang 11trong tế bào bao bó mạch
GV: Nêu sản phẩm cố định
CO2 đầu tiên của thực vật C 4
?
HS: Sản phẩm tạo đầu tiên là
chất hữu cơ có 4 C : Axít
Ôxalô axêtíc ( AOA )
GV: Cho biết tên chất nhận
CO 2 ?
HS : Chất nhận CO 2 là PEP
(phốtpho enol piruvat)
GV: Các điều kiện để con
đường cố định CO2 của thực
vật C4 xảy ra ?
HS: Nóng ẩm kéo dài ,ánh
sáng cao ,nhiệt độ cao ,nồng
độ CO 2 giảm,O2 tăng
thực vật CAM
- Thực vật CAM bao gồm
các loại thực vật sống ở sa mạc : thơm,xương rồng,thanh long, thuốc bỏng, các cây
mọng nước ở sa mạc
- Khí khổng đóng ban ngày ,mở ban đêm
- Hạn chế thoát hơi nước
- Xảy ra vào ban đêm ở lục lạp tế bào mô giậu
Trang 12GV: Thực vật CAM bao
gồm các loại nào ?
HS: Thực vật CAM bao
gồm các loại thực vật sống ở
sa mạc : thơm, xương rồng,
thanh long, thuốc bỏng, các
cây mọng nước ở sa mạc
GV: Nhận xét chu trình C4
và chu trình CAM ?
HS: Giống nhau:chất nhận
và sản phẩm đầu tiên
Khác nhau :
III MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM PHÂN BIỆT CÁC NHÓM THỰC VẬT C3,C4,CAM
- Mỗi nhóm thực vật có đặc
CAM
Trang 13GV: Quá trình cố định CO2
của thực vật CAM xảy ra
vào thời gian nào?
HS: Xảy ra vào ban đêm ở
lục lạp tế bào mô giậu
GV: Tại sao thực vật CAM
khí khổng đóng ?
HS: Hạn chế thoát hơi nước
Thực vật C4 Thực vật
CAM
- 2 giai đoạn
đều xảy ra
ban ngày
- Có 2 loại lục
lạp ở tế bào
mô giậu và
bao bó mạch
- Giai đoạn cố định CO2
thực hiện ban đêm
- Có 1 loại
lục lạp ở tế bào mô giậu
điểm hình thái, giải phẫu khác nhau,dẫn tới có đặc điểm sinh lý khác nhau giúp chúng thích nghi với từng môi trường sống khác nhau
- Hô hấp sáng chỉ có ở thực vật C3
- Đây là một hướng biến đổi sản phẩm quang hợp có ý nghĩa thích nghi
Trang 14GV: Bảng 8.SGK,nêu sự
khác biệt giữa thực vật C3,
C4 và CAM ?
HS:
- Mỗi nhóm thực vật có đặc
điểm hình thái ,giải phẫu
khác nhau,dẫn tới có đặc
điểm sinh lý khác nhau giúp
chúng thích nghi với từng
môi trường sống khác nhau
- Hô hấp sáng chỉ có ở thực
vật C3 Đây là một hướng
biến đổi sản phẩm quang
hợp có ý nghĩa thích nghi
4 Củng cố :
- Sử dụng phần tóm tắt cuối bài để củng cố kiến thức về pha sáng ,pha tối và đặc điểm của 3 nhóm thực vật C3 ; C4, và CAM
Trang 15- Nêu vai trò của pha sáng trong quang hợp ?
- Phân tích sự giống nhau và khác nhau giữa các con đường cố định CO2 ở 3 nhóm thực vật ?
- Giải thích sự xuất hiện các con đường cố định CO2 ở thực vật C4 và CAM ?
- Trả lời câu hỏi trắc nghiệm :Chọn phương án đúng và giải thích
1 Giai đoạn QH thực sự tạo nên C6H12O6 ở cây mía là :
a.Pha sáng b.Chu trình canvin c.Chu trình CAM d Pha tối
2 Một cây C3 và 1 cây C4 được đặt trong cùng
1 chuông thủy tinh khi dưới ánh sáng Nồng
độ CO2 thay đổi thế nào trong chuông ?
a.Không thay đổi b.Giảm đến điểm bù của cây C3
Trang 16c.Giảm đến điểm bù của cây C4 d.Nồng
độ CO2 tăng
5 Dặn dò: - Trả lời câu hỏi và bài tập trang 39
SGK Sưu tầm 5 câu hỏi trắc nghiệm về bài này
- Đọc trước bài 9